هارمون

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
نيويگيشن ڏانھن ٽپ ڏيو ڳولا ڏانھن هلو
مختلف قسمن جا ھارمون جسم اندر مختلف حياتياتي ڪم ڪندا آهن


اسان جي جسم جي جوڙجڪ، واڌ ويجهه ۽ ان جا مختلف سرشتا، جهڙوڪ: هاضمي جو سرشتو، ساهه کڻڻ جو سرشتو، رت جو سرشتو، نسن جو سرشتو، ڄم جو سرشتو وغيره کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ قدرت جسم ۾ ٻه ڪنٽرول سسٽم رکيا آهن:

  • هارمون سرشتو يا اعصابي ڪنٽرول
  • نسن جو سرشتو يا ڪيميائي ڪنٽرول

هارمون اهي ڪيميائي رطوبتون آهن، جن کي جسم ۾ موجود مخصوص غدود (Glands) پيدا ڪن ٿا. انهن غدودن کي اينڊو ڪرائين غدود (Endocrine Glands) چئبو آهي، انهن غدودن جي خاصيت اها آهي ته، انهن ۾ ڪا به نالي ناهي ٿيندي، پر انهن جو پيدا ڪيل مادو سڌو سنئون رت ۾ شامل ٿي ويندو آهي، تنهن ڪري انهن کي بنا ناليءَ غدود (Ductless Glands) چئبو آهي.

مختلف خاصيتن وارا هارمون يا ڪيميائي رطوبتون پيدا ڪرڻ وارا اهي غدود جسم ۾ ڪيترن هنڌن تي ملن ٿا. غدودن کان سواءِ جسم جي ڪجهه ٻين عضون، مثال طور: جيرو ۽ بڪيون به ڪجهه مخصوص رطوبتون پيدا ڪندا آهن.

مختلف قسمن جا هارمون جسم ۾ پنهنجو الڳ اثر پيدا ڪندا آهن. عام طور تي انهن جو ڪم جسم جي اندروني سرگرمين ۽ فعلن کي ڪنٽرول ڪرڻ آهي. ڪجهه اهم غدود ۽ انهن مان پيدا ٿيڻ وارن هارمون ۽ انهن جي ڪمن جي ڄاڻ هيٺ ڏجي ٿي:

بلغمي غدود (Pitutary Glands)[سنواريو]

هي غدود دماغ ۾ انسان جي کوپڙيءَ ۾ ٿئي ٿو. ان جا ٻه حصا ٿيندا آهن ۽ انهن ٻنهي حصن مان ڪيترائي هارمون خارج ٿي رت ۾ شامل ٿينداآهن، جيڪي جسم جي واڌ، جسم ۾ پاڻي جي سرشتي ۽ ٻين غدودن جي رطوبتن جي مقدار کي ڪنٽرول ڪندا آهن.

ورقي غدود (Thyroid Glands)[سنواريو]

هي غدود نڙيءَ ۾ ٿيندو آهي ۽ اهڙا هارمون پيدا ڪندو آهي، جيڪي اسان جي جسم جي واڌ ويجهه ۽ نشونما لاءِ نهايت ضروري آهن، ۽ جسم جي سڀني گهرڙن تي اثرانداز ٿيندا آهن.

بڪيائي غدود (Adrenal Glands)[سنواريو]

هي غدود بڪين جي مٿان ٿئي ٿو. ان مان پيدا ٿيندڙ هارمون بلڊ پريشر ۽ جذبن جي ردعمل کي ڪنٽرول ڪري ٿو ۽ جسم ۾ لوڻ کي به ڪنٽرول ڪري ٿو.

لبلبو[سنواريو]

لبلبي جو هارمون رت ۾ گلوڪوز جي مقدار کي ضابطي ۾ رکي ٿو. اهڙيءَ طرح جسم جا ٻيا غدود به مختلف هارمون پيدا ڪن ٿا، جيڪي جسم جي سرگرمين کي باقاعدگيءَ سان جاري رکڻ ۾ مدد ڏين ٿا. [1] [2]

  1. Sindhi Adabi Board Online Library (Science_n_Tech)
  2. ڪتاب: ٻالڪ سائنسي انسائيڪلو پيڊيا