مواد ڏانھن هلو

ليونارڊو ڊي ونچي

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
لیونارڊو دا ونچي
Leonardo da Vinci
لیونارڊو جو پورٽريٽ
تخليق: فرانسيسڪو ميلزي
پيدائشلیوناردو دي سر پِيئرو دا وِنچي
اپريل 15 1452(1452-04-15)
ونسي، فلورنس جي جمهوريا (موجوده اٽلي)
وفاتمئي 2, 1519 (عمر 67 سال)
اَمبوائي، فرانس
شھرت جو ڪارڻفن ۽ سائنس جا مختلف شعبا
مشھور ڪم
  • مونا ليزا (پينٽنگ)
  • دا لاسٽ سپر (پينٽنگ)
  • دا وٽروويئن مين (پينٽنگ)
  • ليڊي وڌ اين ارمائن (پينٽنگ)
اسٽائلهاءِ ريناسنس
سڃاڻپ نشان

ليوناردو دي سر پِيئرو دا وِنچي (انگريزي: Leonardo da Vinci، اطالوي: Leonardo di ser Piero da Vinci) نشاۃ ثانيہ جو ھڪ اسڪالر، سائنسدان، رياضي دان، انجنيئر، موجد، مصّور، مجسمہ ساز، معمار، ماھر نباتيات، موسيقار ۽ ليکڪ ھو. ليوناردو کي اعلي ريناسنس (High- Renaissance) جو عظيم ھمه دان (Polymath) ۽ "ريناسنس جي شخصيت" سمجھيو ويندو آھي. اُنجو "ختم نه ٿيڻ وارو تجسس" ۽ "اِختراع جو تخيل" خوب سراھيو ويندو آھي.

ونسي ۾، يا ان جي ويجهو، هڪ ڪامياب نوٽري ۽ هڪ هيٺين طبقي جي عورت جي شاديءَ کان ٻاهر پيدا ٿيو، هن فلورنس ۾ اطالوي مصور ۽ مجسمه ساز اينڊريا ڊيل ويروچيو کان تعليم حاصل ڪئي. هن شهر ۾ پنهنجي ڪيريئر شروع ڪيو، پر پوء گهڻو وقت ميلان ۾ ليوڊوويڪو فورزا جي خدمت ۾ گذاريو. بعد ۾، هن فلورنس ۽ ميلان ۾ ٻيهر ۽ گڏوگڏ مختصر طور تي روم ۾ ڪم ڪيو، سڀني تقليد ڪندڙن ۽ شاگردن جي وڏي پيروي کي راغب ڪيو. فرانسس اول جي دعوت تي، هن پنهنجا آخري ٽي سال فرانس ۾ گذاريا، جتي 1519ع ۾ وفات ڪيائين.

سندس وفات کان پوءِ اڄ تائين ڪو اهڙو دور نه آيو آهي، جتي سندس ڪاميابين، مختلف دلچسپين، ذاتي زندگيءَ ۽ تجرباتي تصورن ۾ دلچسپي ۽ تعريف، کيس ثقافت ۾ بار بار نالو ۽ موضوع نہ بڻايو هجي. ليونارڊو مغربي آرٽ جي تاريخ ۾ سڀ کان وڏي مصور جي حيثيت سان سڃاتو وڃي ٿو ۽ اڪثر ڪري اعلي ريناسنس جي باني طور سڃاتو وڃي ٿو. ڪيترن ئي گم ٿيل ڪمن ۽ 25 کان گهٽ منسوب ٿيل وڏن ڪمن جي باوجود؛ جنهن ۾ ڪيترائي نامڪمل ڪم شامل آهن، هن مغربي ڪينن ۾ ڪجهه سڀ کان وڌيڪ اثرائتو پينٽنگون ٺاهيون. "مونا ليزا" سندس مشهور ڪم آهي ۽ دنيا جي سڀ کان مشهور انفرادي مصوري آهي. "آخري ماني" (The Last Supper) هر وقت جي سڀ کان وڌيڪ پيش ڪيل مذهبي مصوري آهي ۽ هن جي "ويٽروين مين" ڊرائنگ کي پڻ ثقافتي آئڪون طور سمجهيو ويندو آهي. 2017ع ۾، "سلويٽور مونڊي"، مڪمل طور تي يا جزوي طور ليونارڊو سان منسوب ٿيل، نيلام ۾ 450.3 ملين آمريڪي ڊالرن ۾ وڪرو ٿيو ۽ عوامي نيلام ۾ وڪرو ٿيل سڀ کان مهانگي پينٽنگ لاءِ هڪ نئون رڪارڊ قائم ڪيو.

مونا ليزا، ليونارڊو ڊي ونچي جي مصوري جو مشهور فن پارو.

هن جي فني ذهانت لاءِ مشهور، هن هڪ فلائنگ مشين، هڪ قسم جي هٿياربند ويڙهاڪ گاڏي، مرڪوز شمسي توانائي، هڪ تناسب مشين جيڪا جمع ڪرڻ واري مشين ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي ۽ ٻيڙين لاء ڊبل هل جو تصور ڏنو. نسبتاً ٿورڙا سندس ڊيزائن، تعمير ڪيا ويا يا اڃا به ممڪن هئا ته سندس زندگيءَ ۾ تعمير ٿي سگھن، جيئن ته ڌاتن جو ڪم ۽ انجنيئرنگ ڏانهن جديد سائنسي طريقا، ريناسنس جي دور ۾ ننڍپڻ ۾ هئا. تنهن هوندي به، هن جي ڪجهه ننڍڙي ايجادون، جهڙوڪ هڪ خودڪار بوبن وائنڊر ۽ تار جي طاقت جي جاچ لاء هڪ مشين، پيداوار جي دنيا ۾، اڻ ڄاڻائي ۾ داخل ٿيون. هن اناٽومي، سول انجنيئرنگ، ارضيات، بصريات، هائڊروڊائنامڪس ۽ ٽرائيبلوجي ۾ ڪافي دريافتون ڪيون، پر هن پنهنجي نتيجن کي شايع نه ڪيو ۽ انهن جو ايندڙ سائنس تي ڪو به سڌو اثر نه هو.[1]

سوانح عمري

[سنواريو]
ليونارڊو دا ونسي جي پيدائش (بپتسمي) جو ريڪارڊ

ليونارڊو ونچي جو صحيح نالو ليونارڊو دي سر پيرو دا ونسي (ليونارڊو، ونسي جي سير پيرو جو پٽ) هو،[2] [3] 15 اپريل، 1452ع تي فلورنس کان 20 ميل پري، ونسي جي ٽسڪن ٽڪريءَ واري شهر ۾، يا ان جي ويجهو ڄائو.[4][5] هن جو جنم شاديءَ کان ٻاهر، پيرو دا ونسي (1426-1504)،[6] فلورنٽائن جو قانوني نوٽاري ۽ ڪيٽرينا ڊي ميو لپي (1434-1494)، [7] جيڪي هيٺين طبقي جي هڪ عورت هئي،[8] کان ٿيو. اهو غير يقيني رهي ٿو جتي ليونارڊو ڄائو هو؛ روايتي اڪائونٽ، هڪ مقامي زباني روايت مان جيڪو مورخ، ايمانوئيل ريپيٽي طرفان رڪارڊ ڪيو ويو آهي،[9] اهو آهي ته هو انچيانو (Anchiano)، هڪ ٻهراڙيء ڳوٺ، جيڪو غير قانوني ڄمڻ لاء ڪافي رازداري پيش ڪري سگهندو هو، ۾ پيدا ٿيو هو. اهو به ممڪن آهي ته هو فلورنس جي هڪ گهر، جيڪو سير پيئرو جو هوندو، ۾ ڄميو.[10] ليونارڊو جي والدين ٻنهي، انهن جي ڄمڻ کان هڪ سال پوء الڳ الڳ شادي ڪئي. ڪيٽرينا؛ جيڪو بعد ۾ ليونارڊو جي نوٽس ۾ صرف "ڪيٽرينا" يا "ڪيٽيلينا" جي طور تي ظاهر ٿئي ٿي، عام طور تي ڪيٽيرينا بوٽي ڊيل ويڪا جي نالي سان سڃاڻي وڃي ٿي،[9]جنهن مقامي ڪاريگر انتونيو دي پيرو بوٽي ڊيل ويڪا سان شادي ڪئي،[7] سير پيرو البيرا ايماڊور سان، هڪ سال گذرڻ کانپوء شادي ڪئي ۽ سال 1464ع ۾ هن جي موت کان پوء، ٻيون ٽي شاديون ڪيون.[9] [11] سڀني شادين مان، ليونارڊو کي آخرڪار 16 اڌ ڀائر هئا (جن مان 11 ننڍپڻ ۾ موت کان بچي ويا) جيڪي هن کان تمام ننڍا هئا (آخري ڄائو هو جڏهن ليونارڊو جي عمر 46 سالن جي هئي) ۽ جن سان هن جو تمام گهٽ رابطو هو.[12]

Photo of a building of rough stone with small windows, surrounded by olive trees
The possible birthplace and childhood home of Leonardo in Anchiano, Vinci, Italy


Second Florentine period (1500–1508)

[سنواريو]
The Virgin and Child with Saint Anne and Saint John the Baptist, ت. 1499–1508, National Gallery, London

پڻ ڏسو

[سنواريو]

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

ڪم

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Kaplan, Erez (1996). "Roberto Guatelli's Controversial Replica of Leonardo da Vinci's Adding Machine". Archived from the original on 29 May 2011. Retrieved 19 August 2013.
  2. ↑ Brown 1998, p. 7.
  3. ↑ Kemp 2006, p. 1.
  4. ↑ Brown 1998, p. 5.
  5. ↑ Nicholl 2005, p. 17.
  6. ↑ Bambach 2019, pp. 16, 24.
  7. 1 2 Marani 2003, p. 13.
  8. ↑ Bambach 2019, p. 16.
  9. 1 2 3 Bambach 2019, p. 24.
  10. ↑ Nicholl 2005, p. 18.
  11. ↑ Kemp & Pallanti 2017, p. 65.
  12. ↑ Kemp & Pallanti 2017, pp. 65–66.
  13. ↑ Wallace 1972, p. 65.
      "https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ليونارڊو_ڊي_ونچي&oldid=353069" تان ورتل