شِي جِنپِنگ(انگريزي: Xi Jinping ) (i/ˌʃiːdʒɪnˈpɪŋ/SHEE-_-JIN-ping;l (پيدائش: 15 جون 1853ع) چين جو سياستدان جيڪو 2013ع کان عوامي جمهوريه چين جو صدر، چيني ڪميونسٽ پارٽي جو جنرل سيڪريٽري ۽ 2012 کان چين جي سينٽرل ملٽري ڪميشن جو چيئرمين آهي. شي 2012ع کان چين جو سڀ کان وڏو سياسي اڳواڻ آهي. ھي چين جي جھوني ڪميونسٽ شِي جَونگشُن جو پٽ آھي. ھن بيجنگ جي چِنگھُوا يونيورسٽي مان ڪيميڪل انجنيئرنگ جي ڊگري حاصل ڪئي. 1999 کان 2002 تائين فيوجن صوبي جو گورنر رھيو. ,2002 کان 2007 تائين ججيئانگ صوبي جو پارٽي سيڪريٽري ٿيو. 2007ع ۾ ڪجهه وقت شنگھائي جو پارٽي سيڪريٽري پڻ رهيو، جنھن بعد پولٽ بيورو جي اسٽينڊنگ ڪاميٽي جو رڪن ٿيو. ھي آڪٽوبر 2007 ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي سيڪريٽريٽ جو فرسٽ سيڪريٽري مقرر ٿيو. 2008 ۾ ھن جو نالو ھو جنتائو جي جاء تي چين جي سڀ کان وڏي سياسي اڳواڻ طور تجويز ڪيو ويو ۽ ان سال جي آخر ۾ کيس عوامي جمهوريه چين جو نائب صدر ۽ چين جي سينٽرل ملٽري ڪميشن جو پڻ وائيس چيئرمين مقرر ڪيو ويو. ھن کي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي چوٽي جي اڳواڻ (leadership core) جو لقب ڏنو ويو جيڪو لقب مائوزي تنگ ۽ ھن سميت اڃان تائين رڳو پنجن اڳواڻن کي مليو آهي. 2007 کان شي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 17ھين، 18ھين ۽ 19ھين پولٽ بيورو اسٽينڊنگ ڪميٽي جو رڪن رھيو. 2013 ۾ جي چين جو صدر مقرر ڪيو ويو.
ڪجهه مهينن کان پوءِ، ڳوٺاڻي زندگيءَ سان نه ٺهڻ سبب، شي بيجنگ ڏانهن ڀڄي ويو. ڳوٺن مان ڀڄندڙ نوجوانن خلاف ڪارروائي دوران کيس گرفتار ڪيو ويو ۽ کاهي کوٽڻ واري مزدوري ڪيمپ ۾ موڪليو ويو. پوءِ پنهنجي چاچي چي يون ۽ چاچيءَ جي مڙس وي ژن وو جي سمجهاڻيءَ تي هو ٻيهر ڳوٺ موٽي ويو.[15][16]
ليانگجياهي ۾ ڳوٺاڻي مزدوريءَ دوران شي پاران استعمال ڪيل شيون
شي مجموعي طور ست سال ليانگجياهي ۾ گذاريا، جتي هو يائوڊونگ نالي غار نما گهر ۾ رهندو هو، جيڪو اتر چين ۾ عام رهائشي بناوٽ آهي.[17][18] ليانگجياهي ۾ سندس رهائش دوران سندس سوتيلي ڀيڻ هيپنگ پنهنجي فوجي اڪيڊميءَ ۾ ڦاهو کائي خودڪشي ڪئي.[19]
1973ع ۾ يانچوان ڪائونٽي شي کي جياجيانپنگ ڪميون جي زائوجياهي ڳوٺ ۾ سماجي تعليم جي مهم جي اڳواڻيءَ لاءِ مقرر ڪيو.[20] سندس ڪم ۽ ڳوٺاڻن سان سٺن لاڳاپن سبب مقامي برادري چاهيو ٿي تہ هو اتي ئي رهي، پر ليانگجياهي جي ماڻهن سندس واپسيءَ لاءِ درخواست ڪئي، جنهن کان پوءِ کيس واپس ليانگجياهي موڪليو ويو.[9]
ڳوٺ جي پارٽي شاخ جي سيڪريٽرين سندس چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ ۾ رڪنيت جي درخواست جي حمايت ڪئي، پر سندس پيءُ شي ژونگ شون تي سياسي ظلم جاري هئڻ سبب مٿين اختيارين شروعاتي طور اها درخواست رد ڪري ڇڏي.[11] هڪ بيان موجب شي پارٽي رڪنيت لاءِ ٻه ڀيرا درخواست ڏني؛ پهرين درخواست سندس پيءُ جي سياسي حيثيت سبب رد ٿي، جڏهن تہ ٻي درخواست ان نئين پاليسيءَ هيٺ قبول ڪئي وئي، جنهن موجب اولاد کي والدين جي سياسي پسمنظر جي بنياد تي نه پرکڻ جو اصول اختيار ڪيو ويو هو.[21]
انهيءَ عرصي دوران ليانگجياهي ڳوٺ جي قيادت ۾ تبديلي آئي ۽ شي کي ليانگجياهي بريگيڊ جي پارٽي شاخ جو چيئرمين مقرر ڪرڻ جي سفارش ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ هن عهدو سنڀاليو.[22] 1975ع ۾ جڏهن يان آن علائقي کي سنگهوا يونيورسٽي ۾ داخلا لاءِ ٻه جايون مليون، شي پنهنجي ٽنهي جائز چونڊن ۾ سنگهوا يونيورسٽي کي ترجيح ڏني.[23] 1975ع کان 1979ع تائين هن بيجنگ ۾ سنگهوا يونيورسٽيءَ مان ڪيميائي انجنيئرنگ جي تعليم مزدور-هاري-سپاهي شاگرد طور حاصل ڪئي.[24]
مارچ 1982ع ۾ شي کي ژينگڊنگ ڪائونٽي، هيبي جو نائب پارٽي سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو.[27][28] ژينگڊنگ جي ٻئي نائب پارٽي سيڪريٽري لُو يولان سان گڏ شي مرڪزي حڪومت ڏانهن هڪ خط لکيو، جنهن ۾ مقامي هارين تي حد کان وڌيڪ سرڪاري وصولين جو مسئلو اٿاريو ويو.[29][30] سندن ڪوششن جي نتيجي ۾ مرڪزي حڪومت سالياني وصولين ۾ 14 ملين ڪلوگرام جي گهٽتائي ڪئي. شي مقامي قيادت جي ڪجهه تحفظات جي باوجود هڪ غريب ڪميون ۾ گهريلو ذميواري نظام جي آزمائشي منصوبي جي شروعات پڻ ڪئي.[29]
جولاءِ 1983ع ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي ژينگڊنگ ڪائونٽي ڪميٽي جو سيڪريٽري ٿيڻ کان پوءِ،[31][30] شي ڪيترن ترقياتي منصوبن جي شروعات ڪئي، جن ۾ ”ژينگڊنگ جي قابليتن بابت نو نقطا“،[31] چانگشان پارڪ جي تعمير،[32]لونگ شينگ مندر جي بحالي، سياحتي ڪمپنيءَ جو قيام، رونگگو مينشن جي تعمير ۽ ژينگڊنگ ٽيبل ٽينس بيس جو قيام شامل هئا.[33]
هن چائنا ٽيلي پلي پروڊڪشن سينٽر کي قائل ڪيو تہ ڊريم آف دي ريڊ چيمبر جي فلمبنديءَ لاءِ ژينگڊنگ کي بنياد بڻايو وڃي، ۽ رونگگو مينشن جي تعمير لاءِ 3.5 ملين يوان حاصل ڪيا.[34] منصوبي سان ضلعي جي سياحتي صنعت کي خاص واڌ ملي ۽ ان سال 17.61 ملين يوان آمدني پيدا ٿي.[35] شي هوا لووگينگ، يو گوانگ يوان ۽ پان چينگشيائو سميت نمايان شخصيتن کي ژينگڊنگ جو دورو ڪرڻ جي دعوت پڻ ڏني،[36] جنهن سان اڳتي هلي ضلعي لاءِ ”نيم شهري“ حڪمت عملي جي واڌ ويجهه ۾ مدد ملي.[33] هن حڪمت عمليءَ تحت ژينگڊنگ جي شيجيازوانگ سان ويجهڙائيءَ کي ڪاروباري واڌ لاءِ استعمال ڪيو ويو.[37][38]
سيپٽمبر 1984ع ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي تنظيمي کاتي جي سيڪريٽري جنرل هي زائي جي صدارت هيٺ هڪ بريفنگ دوران شي جي حڪمت عملي واري سوچ ۽ ژينگڊنگ جي ترقيءَ بابت سندس جامع سمجهه کي نمايان ڪيو ويو.[39] هي زائي ۽ تنظيم کاتي جي نائب سربراهه وي جيان شنگ اهي مشاهدا هو يائوبانگ تائين پهچايا ۽ شي کي حڪمت عمليءَ وارو اڳواڻ ۽ مزدور-هاري اتحاد جي مضبوط سوچ رکندڙ شخص قرار ڏنو.[40][41]
1985ع ۾ شي مڪئي جي پروسيسنگ بابت هڪ مطالعاتي دوري ۾ حصو ورتو ۽ آئوا، آمريڪا ويو،[42] جتي هن زرعي پيداوار ۽ مڪئي جي پروسيسنگ ٽيڪنالاجيءَ جو مطالعو ڪيو.[43][39] آمريڪا جي دوري دوران پارٽي جي مرڪزي تنظيمي کاتي کيس شيامن منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي کيس چيني ڪميونسٽ پارٽي جي شيامن ميونسپل ڪميٽي جي مستقل ڪميٽي جو ميمبر ۽ نائب ميئر مقرر ڪيو ويو.[40]
جون 1985ع ۾ شي شيامن ۾ نائب ميئر طور پهتو ۽ شهر جي ترقيءَ لاءِ پهريون ڊگهي مدي وارو حڪمت عملي منصوبو، شيامن اقتصادي ۽ سماجي ترقيءَ جي حڪمت عملي 1985–2000، تيار ڪيو.[44] آگسٽ کان هن يونڊانگ ڍنڍ جي جامع بحاليءَ واري منصوبي جي نگراني ڪئي،[45] ۽ شيامن ايئرلائينز،[46] شيامن اقتصادي ڄاڻ مرڪز[47] ۽ شيامن خاص انتظامي علائقي روڊ منصوبي جي تياريءَ ۾ حصو ورتو. ان دوران هن پينگ لي يوان سان شيامن ۾ شادي ڪئي.[48][49]
سيپٽمبر 1988ع ۾ شي کي ننگدي جو پارٽي سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو ۽ پوءِ علائقي جو سربراهه بڻايو ويو.[50] ان وقت ننگدي جي معيشت فوجو ۽ شيامن جي ڀيٽ ۾ گهڻو ڪمزور هئي.[51] شي پنهنجي ننگدي دور جي ڪم ۽ يادگيرين کي غربت مان نڪرڻ نالي ڪتاب ۾ گڏ ڪيو،[52] ۽ مقامي غربت جي خاتمي ۽ پارٽي تنظيم جي منصوبن جي اڳواڻي ڪئي.[53]
هن مِن درياهه لاءِ ”سونهن ٽڪنڊي“ جو تصور پيش ڪيو ۽ فوجو 3820 منصوبي جي ماسٽر پلان جي تعمير جي نگراني ڪئي،[57] جنهن ۾ فوجو جي 3، 8 ۽ 20 سالن واري ترقيءَ جي حڪمت عملي بيان ڪئي وئي هئي.[58] هن فوجو چانگلي بين الاقوامي هوائي اڏو،[59] مِن درياهه پاڻي منتقلي منصوبي، فوجو ٽيلي ڪميونيڪيشن هب ۽ فوجو بندرگاهه سميت ڪيترن منصوبن جي ترقيءَ جي حمايت ڪئي. شي تائيوان ۽ پرڏيهي سيڙپڪاري کي راغب ڪرڻ تي پڻ زور ڏنو،[60] ۽ فوجو ۾ سائوٿ ويسٽ ٽي پي وي اليڪٽرانڪس ۽ سائوٿ ايسٽ آٽو موبائل جهڙن ادارن جي قيام سان گڏ فوياو گلاس، نيو لينڊ ڊجيٽل ٽيڪنالاجي ۽ ٻين پيداواري ڪمپنين جي ترقيءَ کي هٿي ڏني.[54]
هو 1999ع کان 2002ع تائين فوجيان جو گورنر رهيو. ان عرصي دوران هن ”ميگالوپوليسون“ جو تصور پيش ڪيو ۽ فوجو ۽ شيامن لاءِ ٻيٽن وچ واري ترقيءَ جي حڪمت عمليءَ جي وڪالت ڪئي. ان سان مقامي عملدارن کي يوان هوا اسمگلنگ ڪيس (چيني ٻولي:远华走私案) جي اثرن کان جلد نڪرڻ ۽ نئين ترقياتي حڪمت عملي اختيار ڪرڻ جي ترغيب ملي.[55] شي ”ڊجيٽل فوجيان“ جي ترقيءَ جي پڻ نگراني ڪئي، جنهن ۾ صوبي جي شڪايت هيلپ لائين کي وڌائي ”12345 شهري خدمتن جي پليٽ فارم“ ۾ بدلائڻ شامل هو، جنهن سان انتظامي ڪارڪردگي بهتر ٿي.[57]
آڪٽوبر 2002ع ۾ شي فوجيان ڇڏي پاڙيسري جهجيانگ صوبي جو نائب گورنر، قائم مقام گورنر ۽ نائب پارٽي سيڪريٽري بڻيو. چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 16هين قومي ڪانگريس کان پوءِ هو جهجيانگ جي صوبائي پارٽي ڪميٽي جو سيڪريٽري بڻيو، جيڪو سندس ڪيريئر جو پهريون مٿانهون صوبائي عهدو هو.[61] نومبر 2002ع ۾ کيس چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 16هين مرڪزي ڪميٽي جو مڪمل ميمبر چونڊيو ويو، جنهن سان سندس قومي سطح تي سياسي عروج وڌيڪ واضح ٿيو.
جهجيانگ ۾ سندس دور دوران صوبي ۾ مبينا طور سالياني اوسط واڌ 14 سيڪڙو رهي.[62] هن عرصي دوران جهجيانگ آهستي آهستي ڳري صنعت تي دارومدار گهٽائڻ لڳو.[63] شي جي جهجيانگ واري ڪيريئر ۾ بدعنوان عملدارن خلاف سخت ۽ سڌي موقف کي نمايان ڪيو ويو، جنهن سبب قومي ميڊيا ۾ سندس سڃاڻپ وڌي ۽ مرڪزي قيادت جو ڌيان پڻ مٿس ويو.[64]
2004ع کان 2007ع تائين لي چيانگ، جهجيانگ پارٽي ڪميٽي جي سيڪريٽري جنرل جي حيثيت سان، شي جو چيف آف اسٽاف رهيو ۽ ٻنهي وچ ۾ ويجها ڪم ڪندڙ لاڳاپا قائم ٿيا.[65] ان دور ۾ شي ۽ لي گڏجي ڊبل ايٽ حڪمت عملي تيار ڪئي، جنهن ۾ جهجيانگ جون اٺ تقابلي برتريون ۽ انهن جي بهتري لاءِ اٺ لاڳاپيل قدم بيان ڪيا ويا.[66]
شنگهائي ۾ شي مقامي پارٽي تنظيم جي اتحاد کي برقرار رکڻ تي زور ڏنو. هن چيو تہ سندس دور ۾ وڏي پيماني تي سياسي صفايون نه ڪيون وينديون، جيتوڻيڪ چين ليانگ يو جي بدعنواني ڪيس ۾ ڪيترن مقامي عملدارن جي ملوث هجڻ بابت شڪ موجود هئا.[69] شنگهائي ۾ شي مارڪيٽ تي ٻڌل سڌارن جي حمايت ڪندڙ طور پڻ سڃاتو ويو.[70][71] گهڻن معاملن ۾ هن مرڪزي قيادت جي پاليسيءَ سان پاڻ کي هم آهنگ رکيو.[72] پنهنجي شروعاتي سياسي ڪيريئر ۾ شي سياسي تڪرارن کان پاسو ڪرڻ ۽ مخالف ڌريون پيدا نه ڪرڻ واري انداز لاءِ مشهور رهيو.[73]
نائب صدر ٿيڻ کان پوءِ شي وٽ ڪيترن اهم شعبن جون ذميواريون آيون. کيس بيجنگ ۾ 2008ع جي گرمين جي اولمپڪس جي جامع تيارين جي نگراني ڏني وئي،[76] ۽ هو مرڪزي حڪومت طرفان هانگ ڪانگ ۽ مڪائو معاملن جو اهم اڳواڻ پڻ رهيو. ان سان گڏ هو مرڪزي پارٽي اسڪول جو صدر بڻيو، جيڪو چيني ڪميونسٽ پارٽي جي عملدارن جي تربيت ۽ نظرياتي تعليم جو اهم ادارو آهي.
2008ع سيچوان زلزلو کان پوءِ شي شانشي جو دورو ڪيو، جيڪو پڻ زلزلي کان متاثر ٿيو هو.[77] اولمپڪس کان پوءِ کيس چين جي عوامي جمهوريه جي 60هين سالگرهه جي تقريبن جي تيارين واري ڪميٽي جو چيئرمين مقرر ڪيو ويو. ٻڌايو ويو تہ هو پارٽي جي هڪ اعليٰ سطحي ڪميٽي، 6521 پروجيڪٽ، جي اڳواڻي پڻ ڪندو هو، جنهن جو مقصد 2009ع جي حساس سياسي سالگراهن دوران سماجي استحڪام برقرار رکڻ هو.[78] بطور نائب صدر جون 2008ع ۾ ھن اتر ڪوريا، منگوليا، سعودي عرب، قطر ۽ يمن جا دورا ڪيا[79]. فيبروري 2009ع ۾ جن لاطيني آمريڪا جو دورو ڪيو جنھن دوران ھي ميڪسيڪو,[80] جيميڪا ,[81] Colombia,[82] وينزويلا,[83] ۽ برازيل[84] سان چين جي تعلق کي مضبوط ڪيو. واپسي ۾ مالٽا جي گادي جي ھنڌ ويلٽا پڻ ويو[85].
ڪيترن سياسي مبصرن شي جن پنگ کي چيئرمين مائو زيڊونگ کان پوءِ چين جو سڀ کان طاقتور اڳواڻ قرار ڏنو آهي، خاص طور 2018ع ۾ صدر لاءِ ٻن مديّن واري حد ختم ٿيڻ کان پوءِ.[86][87][88]
شي، چيني ڪميونسٽ پارٽي جي اڳوڻي اجتماعي قيادت واري طرز کان وڏي حد تائين هٽي ويو آهي.[89][90] مبصرن موجب شي اڳ ۾ انتهائي اثرائتي توانپائي، يعني ”نوجوان ليگ ڌڙي“، جو اثر گهڻو گهٽائي ڇڏيو؛ هن ڌڙي ۾ اهي چيني ڪميونسٽ پارٽي جا عملدار شامل هئا جيڪي ڪميونسٽ يوٿ ليگ آف چائنا وسيلي سياسي طور اڳتي وڌيا هئا.[91]
قرارداد سان گڏ چيني ڪميونسٽ پارٽي ٻه قيام ۽ ٻه تحفظ جهڙن اصطلاحن کي اڳتي آندو، جن ۾ پارٽي کي شي جي ”مرڪزي“ حيثيت جي چوڌاري متحد رهڻ ۽ ان جي حفاظت ڪرڻ تي زور ڏنو ويو.[107]
23 آڪٽوبر 2022ع تي پارٽي ڪانگريس کان فوري پوءِ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 20هين مرڪزي ڪميٽي جي پهرين مڪمل اجلاس شي کي ٽئين مدي لاءِ چيني ڪميونسٽ پارٽي جو جنرل سيڪريٽري ۽ مرڪزي فوجي ڪميشن جو چيئرمين ٻيهر چونڊيو. ان سان هو مائو زيڊونگ کان پوءِ پهريون پارٽي اڳواڻ بڻيو جنهن کي ٽئين مدي لاءِ چونڊيو ويو.[109]
مرڪزي ڪميٽي طرفان چونڊيل نئين پولٽ بيورو مستقل ڪميٽي تقريباً مڪمل طور شي جي ويجهن ساٿين تي مشتمل هئي، جڏهن تہ اڳوڻي ست رڪني مستقل ڪميٽيءَ مان چار ميمبر عهدن تان هٽي ويا.[110]
10 مارچ 2023ع تي 14هين قومي عوامي ڪانگريس جي پهرين اجلاس دوران شي کي متفقه طور ٻيهر چين جو صدر ۽ چين جي عوامي جمهوريه جي مرڪزي فوجي ڪميشن جو چيئرمين چونڊيو ويو.[111] ساڳئي وقت شي جي ويجهي ساٿي لي چيانگ، لي ڪي چيانگ جي جاءِ تي وزيراعظم بڻيو.[112]
اقتدار سنڀالڻ کان فوراً پوءِ شي جن پنگ ڪرپشن خلاف سخت ڪارروائيءَ جو مطالبو ڪندي ڪرپشن خلاف مهم شروع ڪئي. جنرل سيڪريٽري طور پنهنجي پهرين تقرير ۾ شي چيو تہ ڪرپشن سان وڙهڻ پارٽيءَ کي درپيش سڀ کان ڏکين چئلينجن مان هڪ آهي.[114] عهدي سنڀالڻ کان ڪجهه مهينا پوءِ شي اٺ نقطن وارو ضابطو پيش ڪيو، جنهن ۾ پارٽيءَ جي سرڪاري ڪمن دوران ڪرپشن ۽ فضول خرچي روڪڻ لاءِ ضابطا مقرر ڪيا ويا ۽ عملدارن جي روين تي وڌيڪ سخت نظم ۽ ضبط لاڳو ڪرڻ جو مقصد رکيو ويو. شي ”ٽائيگرن ۽ مکين“ ٻنهي کي ختم ڪرڻ جو عزم ظاهر ڪيو، جنهن مان مراد اعليٰ عهديدار ۽ عام پارٽي ڪارڪن هئا.[115] هن پارٽيءَ جي ماس لائين تعليم ۽ عملي سرگرمين جي مهم پڻ شروع ڪئي، جنهن جو مقصد چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي ڪيڊرن کي ماس لائين تي عمل ڪرائڻ ۽ پارٽيءَ جو نظم ۽ ضبط مضبوط ڪرڻ هو. اها مهم 2013ع کان 2014ع تائين هلي.[116]
شي جي ڪرپشن خلاف مهم جي نتيجي ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جا ڪيترائي مشهور حاضر سروس ۽ رٽائرڊ اعليٰ عملدار، جن ۾ پولٽ بيورو مستقل ڪميٽيءَ جا ميمبر پڻ شامل هئا، عهدا وڃائي ويٺا.[117] شي اڳوڻن مرڪزي فوجي ڪميشن جي نائب چيئرمينن شو سائيهو ۽ گوئو بو شيونگ، پولٽ بيورو مستقل ڪميٽيءَ جي اڳوڻي ميمبر ۽ سلامتيءَ جي سربراهه ژو يونگ ڪانگ ۽ چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي جنرل آفيس جي اڳوڻي ڊائريڪٽر لنگ جيهوا خلاف ڪيسن جي شروعات ڪئي.[118]
شي چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي سڀ کان وڏي اندروني ڪنٽرول اداري، مرڪزي نظم ۽ ضبط جاچ ڪميشن (CCDI)، ۾ اهم سڌارن جي نگراني ڪئي.[119] هن ۽ CCDI جي سيڪريٽري وانگ چي شان، ڪميشن کي چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي روزمره انتظامي ڪاررواين کان وڌيڪ آزاد بڻائڻ واري عمل کي ادارتي شڪل ڏني، جنهن سان هڪ حقيقي نگراني اداري طور ان جي ڪم ڪرڻ جي صلاحيت وڌي.[119]
وانگ چي شان سان گڏ شي جي انتظاميا ”مرڪز طرفان موڪليل جاچ ٽيمون“ قائم ڪرڻ ۾ اڳواڻي ڪئي. اهي مختلف انتظامي حدن ۾ ڪم ڪندڙ ٽيمون هيون، جن جو مقصد صوبائي ۽ مقامي پارٽي تنظيمن جي ڪارڪردگيءَ کي سمجهڻ ۽ بيجنگ طرفان مقرر ڪيل پارٽي نظم ۽ ضبط لاڳو ڪرڻ هو. انهن ٽيمُن جي ڪم جي نتيجي ۾ ڪيترن اعليٰ عهديدارن جي سڃاڻپ ٿي ۽ انهن خلاف جاچون شروع ڪيون ويون. سڄي ملڪ ۾ هلندڙ ڪرپشن خلاف مهم دوران هڪ سئو کان وڌيڪ صوبائي يا وزارتي سطح جا عملدار جاچ جي دائري ۾ آيا. انهن ۾ اڳوڻا ۽ حاضر سروس علائقائي عملدار، سرڪاري ملڪيت وارن ادارن ۽ مرڪزي حڪومت جي ادارن جا اعليٰ عملدار ۽ فوجي جنرل شامل هئا. مهم جي صرف پهرين ٻن سالن دوران 200,000 کان وڌيڪ عملدارن کي تنبيهون، ڏنڊ يا عهدن ۾ تنزليءَ جون سزائون مليون.[120] 2023ع تائين لڳ ڀڳ 2.3 ملين سرڪاري عملدارن خلاف قانوني ڪارروائي ڪئي وئي هئي.[121]
دي وال اسٽريٽ جرنل موجب، نائب وزير جي سطح يا ان کان مٿي جي عملدارن خلاف ڪرپشن جي سزا لاءِ شي جي منظوري گهربل هوندي آهي.[122] 2017ع ۾ مهم جي نتيجي ۾ چونگ چنگ جي پارٽي سيڪريٽري ۽ پولٽ بيورو ميمبر سن ژينگ سائي جو زوال آيو.[123]
خاص طور 2023ع کان پوءِ شي فوج اندر پڻ ڪرپشن خلاف وڏين ڪاررواين جي نگراني ڪئي، جن ۾ اهڙا ڪجهه عملدار به نشانو بڻيا جيڪي سندس ئي قيادت واري دور ۾ اهم عهدن تائين پهتا هئا.[128] انهن ۾ اڳوڻا بچاءَ وارا وزير لي شانگ فو ۽ وي فينگ هي،[129] مرڪزي فوجي ڪميشن جا نائب چيئرمين هي ويڊونگ ۽ ژانگ يوشيا، ۽ ڪميشن جو ميمبر ميائو هوا شامل هئا.[130][131]
ان کان سواءِ، سنڪيانگ جي اڳوڻي پارٽي سيڪريٽري ۽ پولٽ بيورو ميمبر ما شنگ روئي خلاف 2026ع ۾ جاچ شروع ڪئي وئي.[132]بلومبرگ نيوز آڪٽوبر 2025ع ۾ اندازو لڳايو تہ شي جي قيادت دوران مقرر ڪيل 79 جنرلن مان گهٽ ۾ گهٽ 14 عهدن تان هٽايا ويا هئا.[133]
شي ”نيڪڊ آفيسرن“، يعني اهڙن چيني ڪميونسٽ پارٽي عملدارن جن جا زال يا مڙس يا ٻار پرڏيهه ۾ رهندا آهن، تي سخت پابنديون لاڳو ڪيون. اهي پابنديون آخرڪار 2025ع واري مهم تائين پهتيون، جنهن تحت نائب وزير جي سطح يا ان کان مٿي جي ڪيڊرن کي پنهنجن پرڏيهه ۾ رهندڙ گهروارن کي ملڪ واپس آڻڻ يا عهدي تان استعيفا ڏيڻ جو پابند بڻايو ويو.[134]
شي جن پنگ جي جنرل سيڪريٽري بڻجڻ کان پوءِ سينسرشپ ۾ واڌ آئي آهي.[135][136] شي سينسرشپ سان لاڳاپيل ادارن جي وچ ۾ وڌيڪ هم آهنگي ۽ مرڪزيت جي نگراني ڪئي آهي، جنهن سان انهن جي ڪارڪردگي وڌي آهي، ۽ سندس قيادت هيٺ سينسرشپ جا طريقا وڌيڪ سخت ٿيا آهن.[137] شي چيني ميڊيا ۾ وڌيڪ مثبت توانائي جي ضرورت تي زور ڏنو آهي، جنهن مان مراد تنقيدي يا منفي مواد بدران حوصلا افزا پيغام ڏيڻ آهي.[138] آگسٽ 2013ع ۾ هن اها تقرير ڪئي جيڪا بعد ۾ 19 آگسٽ واري تقرير جي نالي سان مشهور ٿي، جنهن ۾ پروپيگنڊا ۾ نظريي جي رهنمائي ڪندڙ ڪردار تي زور ڏنو ويو.[139] 2016ع ۾ خبرن جي رپورٽنگ ۽ عوامي راءِ بابت سمپوزيم ۾ شي چيو تہ ”پارٽي ۽ حڪومت جي ملڪيت واري ميڊيا کي پارٽيءَ جو خانداني نالو رکڻ گهرجي“ ۽ سرڪاري ميڊيا کي ”پارٽيءَ جي ارادي جي نمائندگي ڪرڻ ۽ پارٽيءَ جي اختيار جي حفاظت ڪرڻ گهرجي“.[140]
شي جي انتظاميا انٽرنيٽ تي وڌيڪ پابندين جي نگراني ڪئي آهي ۽ اظهار جي حوالي سان ان کي اڳوڻين انتظاميائن جي ڀيٽ ۾ ”هر لحاظ کان وڌيڪ سخت“ قرار ڏنو ويو آهي.[141][136] 2013ع ۾ اسٽيٽ انٽرنيٽ انفارميشن آفيس بااثر بلاگرن کي هڪ سيمينار ۾ گهرايو، جتي کين سياست ۽ چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ بابت لکڻ يا سرڪاري بيانين جي ابتڙ ڳالهيون ڪرڻ کان پاسو ڪرڻ جي هدايت ڪئي وئي. ڪيترن ئي بلاگرن تڪراري موضوعن تي لکڻ ڇڏي ڏنو ۽ ويبو جو استعمال گهٽجڻ لڳو، جڏهن تہ ان جا ڪيترائي استعمال ڪندڙ وي چيٽ ڏانهن منتقل ٿيا، جتي گفتگو محدود سماجي حلقن ۾ ٿيندي هئي.[142] SIIO ست بنيادي حدون پڻ ترتيب ڏنيون، جيڪي چين ۾ انٽرنيٽ استعمال ڪندڙن ۽ سوشل ميڊيا ڪمپنين لاءِ اهڙيون بنيادي حدون آهن جن جي پابندي ڪرڻ لازمي آهي.[143] سيپٽمبر 2013ع ۾ سپريم پيپلز ڪورٽ اهڙن بلاگرن لاءِ ٽن سالن تائين قيد جي سزا جي اجازت ڏني، جن ”بدنام ڪندڙ“ سمجهيل ڪنهن مواد کي 500 کان وڌيڪ ڀيرا شيئر ڪيو هجي.[142]
2014ع ۾ چيني حڪومت ويب جي صفائي مهم شروع ڪئي، جنهن جو مقصد فحش، غيراخلاقي ۽ سياسي طور قابل اعتراض مواد خلاف ڪارروائي ڪرڻ هو.[144] حڪومت 2016ع کان چيني انٽرنيٽ کي ”صاف ڪرڻ“ لاءِ آپريشن چنگ لانگ مهمون پڻ شروع ڪيون.[145]
شي جي دور ۾ چين ملڪ اندر انٽرنيٽ جي استعمال کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ سخت موقف اختيار ڪيو آهي، جنهن ۾ گوگل، فيس بڪ[146] ۽ وڪيپيڊيا پڻ شامل آهن،[147] جڏهن تہ انٽرنيٽ خودمختياري جي تصور تحت انٽرنيٽ سينسرشپ جي حمايت ڪئي وئي آهي.[148][149] ساڳيءَ ريت ويبو استعمال ڪندڙن جي صورتحال کي اهڙي تبديلي طور بيان ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ اڳ اڪائونٽ ختم ٿيڻ جو خوف هوندو هو، جڏهن تہ هاڻي گرفتاريءَ جو خوف پيدا ٿيو آهي.[150]
سڌارن جي عمل جي نگراني لاءِ جامع طور سڌارا وڌيڪ گهرا ڪرڻ بابت مرڪزي اڳواڻي گروپ قائم ڪيو ويو؛ هي هڪ عارضي پاليسي هم آهنگي وارو ادارو هو جنهن جي اڳواڻي شي پاڻ ڪندو هو، ۽ 2018ع ۾ ان کي ڪميشن جي درجي تي آندو ويو.[154][155] انهن قدمن کي ”جامع طور سڌارا وڌيڪ گهرا ڪرڻ“ جي نالي سان بيان ڪيو ويو ۽ کين ڊينگ شياوپنگ جي 1992ع واري ڏاکڻي دوري کان پوءِ سڀ کان اهم سڌارن مان شمار ڪيو ويو. اجلاس معاشي سڌارن جو پڻ اعلان ڪيو ۽ لاوگائي يعني ”محنت ذريعي ٻيهر تعليم“ واري نظام کي ختم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن کي ڊگهي عرصي کان چين جي انساني حقن جي رڪارڊ تي هڪ وڏو اعتراض سمجهيو ويندو هو.[153]
2015ع ۾ شي چار جامع حڪمت عمليون پيش ڪيون: هر لحاظ کان اعتدال پسند خوشحال سماج جي تعمير، سڌارن کي وڌيڪ گهرا ڪرڻ، قانون موجب ملڪ هلائڻ، ۽ پارٽيءَ تي سخت نظم لاڳو ڪرڻ.[156][157] 2021ع ۾، چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي سؤ سالا سالگرهه تي، شي اعلان ڪيو تہ چين ”هر لحاظ کان اعتدال پسند خوشحال سماج“ جي تعمير جو هدف حاصل ڪري ورتو آهي.[158]
شي جي انتظاميا چيني ڪميونسٽ پارٽي ۽ رياستي ادارن جي جوڙجڪ ۾ ڪيترائي تبديليون ڪيون، جن مان 2018ع جو وڏي پيماني وارو ادارتي سڌارو خاص اهميت رکي ٿو. انهن سڌارن کي پارٽي ۽ رياستي ادارن جي وڌيڪ انضمام جي صورت ۾ بيان ڪيو ويو آهي.[164]
2013ع کان پوءِ شي جي دور ۾ پارٽي ڪيترائي مرڪزي اڳواڻي گروپ قائم ڪيا؛ اهي وزارتن کان مٿانهان پاليسي هم آهنگي وارا ادارا هئا، جن جو مقصد موجوده ادارتي عملن کي پاسيرو ڪري وڌيڪ تيز ۽ مرڪزي فيصلا سازي ڪرڻ هو. مبصرن موجب شي وزيراعظم لي ڪي چيانگ جي روايتي معاشي اختيارن کي به گهٽايو ۽ معيشت بابت وڌيڪ اختيار پاڻ وٽ مرڪوز ڪيا.[165][166]
2023ع ۾ پارٽي ۽ رياستي بيوروڪريسيءَ ۾ وڌيڪ سڌارا ڪيا ويا، جن کي پارٽي ۽ رياستي ادارن جي سڌاري جو منصوبو سڏيو ويو. انهن جو مقصد خاص طور مالي ۽ ٽيڪنالاجي شعبن تي پارٽيءَ جي نگراني مضبوط ڪرڻ هو.[172] ان عمل تحت ٻن پارٽي ادارن کي مالي نگراني لاءِ قائم ڪيو ويو: مرڪزي مالي ڪميشن ۽ ٻيهر بحال ڪيل مرڪزي مالي ڪم ڪميشن، جيڪا اڳ 2002ع ۾ ختم ڪئي وئي هئي.[172]
ان کان سواءِ نئين مرڪزي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي ڪميشن قائم ڪئي وئي، جنهن کي ٽيڪنالاجي شعبي جي مجموعي نگراني سونپي وئي، جڏهن تہ نئين سماجي ڪم کاتو کي شهري تنظيمن، واپاري چيمبرن، صنعتي گروهن ۽ عوامي درخواستن ۽ شڪايتن سميت مختلف سماجي شعبن سان پارٽيءَ جي رابطن جي ذميواري ڏني وئي.[172] ريگيوليٽري ادارن ۾ به وڏي پيماني تي ڦيرڦار ڪئي وئي.[173] ڪجهه نگراني وارا اختيار چين جي عوامي بئنڪ کان ٻين ريگيوليٽري ادارن ڏانهن منتقل ڪيا ويا، جڏهن تہ مرڪزي بئنڪ ملڪ جي مختلف علائقن ۾ اهي آفيسون ٻيهر کوليون جيڪي اڳين سڌارن دوران بند ڪيون ويون هيون.[174]
2024ع ۾ اسٽيٽ ڪائونسل جو نامياتي قانون ترميم ڪري ان ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽيءَ جي نظريي ۽ پاليسين جي پيرويءَ بابت شق شامل ڪئي وئي، جنهن سان رياستي انتظاميا ۾ پارٽيءَ جي اڳواڻي جي حيثيت وڌيڪ مضبوط ٿي.[175]
شي جي قيادت هيٺ پارٽيءَ 2014ع جي سرءُ ۾ ٿيل چوٿين مڪمل اجلاس دوران قانوني سڌارن جو هڪ وسيع پروگرام پيش ڪيو. ان کان پوءِ شي ”چيني خصوصيتن واري سوشلسٽ قانون جي حڪمراني“ تي زور ڏنو. پارٽيءَ جو مقصد اهڙي قانوني نظام جي سڌاري هو، جنهن بابت اڳ اهو تاثر موجود هو تہ اهو انصاف جي فراهميءَ ۾ غير مؤثر، بدعنواني، مقامي حڪومتن جي مداخلت ۽ آئيني نگرانيءَ جي کوٽ کان متاثر هو. اجلاس پارٽيءَ جي مطلق قيادت تي زور ڏيڻ سان گڏ رياستي معاملن ۾ آئين جي ڪردار کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ ۽ آئين جي تشريح ۾ قومي عوامي ڪانگريس جي مستقل ڪميٽي جو ڪردار وڌائڻ جي به حمايت ڪئي.[177]
اجلاس قانوني ڪارروائين ۾ وڌيڪ شفافيت، قانون سازيءَ جي عمل ۾ عام شهرين جي وڌيڪ شرڪت ۽ قانوني شعبي جي مجموعي ”پيشه ورانه بڻائڻ“ تي به زور ڏنو. پارٽيءَ اهڙا سرڪٽ ٽربيونل قائم ڪرڻ جو منصوبو پڻ ٺاهيو جيڪي هڪ کان وڌيڪ عدالتي حدن ۾ ڪم ڪري سگهن، ۽ صوبن کي هيٺين سطحن جي قانوني وسيلن تي گڏيل انتظامي نگراني ڏيڻ جو ارادو ظاهر ڪيو ويو، جنهن جو مقصد عدالتي ڪارروائين ۾ مقامي حڪومتن جي مداخلت گهٽائڻ هو.[178]
شي جي دور ۾ عدالتي نظام ۾ به ڪيترائي سڌارا ڪيا ويا. انهن ۾ مقامي عدالتن جي بجيٽ ۽ عملي تي اختيار مقامي حڪومتن کان صوبائي سطح ڏانهن منتقل ڪرڻ، عدالتي عملي لاءِ ڪوٽا نظام قائم ڪرڻ، ججن جي فيصلن بابت ”سڄي خدمتي عرصي جي ذميواري“ تي زور ڏيڻ، ۽ مختلف عدالتن وچ ۾ ڪيس منتقل ڪرڻ لاءِ طريقيڪار واضح ڪرڻ شامل آهن.[179]
سوويت يونين ۾، جتي فوج کي غير سياسي بڻايو ويو، پارٽيءَ کان الڳ ڪيو ويو ۽ قومي ادارو بڻايو ويو، اتي پارٽي بي هٿيار ٿي وئي. جڏهن سوويت يونين بحران جي نقطي تي پهتو تہ هڪ وڏي پارٽي ائين ئي ختم ٿي وئي. تناسب جي لحاظ کان سوويت ڪميونسٽ پارٽيءَ جا ميمبر اسان کان وڌيڪ هئا، پر ڪو به ايترو بهادر نہ هو جو اٿي مزاحمت ڪري.
شي فوجي معاملن ۾ سڌي ۽ سرگرم ڪردار اختيار ڪيو. هو مرڪزي فوجي ڪميشن جو چيئرمين هجڻ سان گڏ 2014ع ۾ قائم ڪيل فوجي سڌارن بابت مرڪزي اڳواڻي گروپ جو پڻ سربراهه رهيو، جنهن کي جامع فوجي سڌارن جي نگراني سونپي وئي. هن بار بار فوج اندر بدعنواني، سستي ۽ نظم جي کوٽ خلاف سخت ڪارروائيءَ جو اعلان ڪيو. شي مسلسل خبردار ڪندو رهيو تہ فوج کي پارٽيءَ کان غير سياسي يا جدا ڪرڻ سان اهڙو ئي زوال اچي سگهي ٿو جهڙو سوويت يونين ۾ ٿيو.[189]
2015ع جي چين فتح ڏينهن پريڊ دوران شي عوامي آزادي فوج مان 300,000 فوجين جي گهٽتائيءَ جو اعلان ڪيو، جنهن سان فوجي انگ لڳ ڀڳ 20 لک رهجي ويو. شي ان قدم کي امن پسندانه اشاري طور پيش ڪيو، جڏهن تہ تجزيه نگارن موجب ان جو مقصد خرچ گهٽائڻ ۽ فوجي جديدڪاريءَ کي تيز ڪرڻ پڻ هو.[192]
18هين مرڪزي ڪميٽي جي ٽئين مڪمل اجلاس جي فيصلي ۾ اعلان ڪيو ويو تہ وسيلا ورهائڻ ۾ ”بازاري قوتن“ کي ”فيصلاڪن“ ڪردار ڏنو ويندو.[153][210] ان جو مطلب اهو هو تہ رياست سرمائي جي ورڇ ۾ پنهنجي سڌي مداخلت آهستي آهستي گهٽ ڪندي ۽ سرڪاري ملڪيت وارن ادارن کي اهڙي نموني نئين سر ترتيب ڏيندي جو مقابلي جي وڌيڪ گنجائش پيدا ٿئي، جنهن ۾ اڳ سخت ضابطن هيٺ رهندڙ شعبن ۾ پرڏيهي ۽ خانگي شعبي جي سيڙپڪارن کي به داخل ٿيڻ جا وڌيڪ موقعا ملي سگهن. هن پاليسيءَ جو هڪ مقصد اهڙي وڌايل سرڪاري شعبي کي سنوارڻ هو، جنهن نئين جوڙجڪ دوران مارڪيٽ اگهه کان گهٽ قيمتن تي اثاثا حاصل ڪري فائدو ورتو هو، جڏهن تہ انهن مان ڪجهه اثاثا هاڻي پيداواري نموني استعمال نه ٿي رهيا هئا. تنهن هوندي بہ 2017ع تائين ٻاهرين مبصرن موجب شي جي معاشي سڌارن جا ڪيترائي واعدا سست ٿي ويا هئا.[211][210]
2015ع ۾ چيني اسٽاڪ مارڪيٽ جو ڦوڪڻو ڦاٽي پيو، جنهن کان پوءِ شي حڪومت مارڪيٽ کي سنڀالڻ لاءِ رياستي وسيلا استعمال ڪيا.[212] شي جي دور ۾ چين جي معيشت مجموعي طور وڌي؛ ملڪ جي جي ڊي پي 2012ع ۾ 54.8 ٽريلين رينمنبي، يعني لڳ ڀڳ 8.7 ٽريلين آمريڪي ڊالر، مان وڌي 2025ع ۾ 140.2 ٽريلين رينمنبي، يعني لڳ ڀڳ 20.1 ٽريلين آمريڪي ڊالر ٿي وئي. في ماڻهو نالي ماتر جي ڊي پي پڻ 2012ع ۾ 40,431 رينمنبي، يعني 6,408 آمريڪي ڊالر، مان وڌي 2025ع ۾ 99,665 رينمنبي، يعني 14,318 آمريڪي ڊالر ٿي وئي.[213] 2021ع ۾ چين جي في ماڻهو نالي ماتر جي ڊي پي دنيا جي سراسري کان مٿي هلي وئي،[214] جيتوڻيڪ سالياني واڌ جي رفتار 2012ع جي 7.9 سيڪڙو کان گهٽجي 2025ع ۾ 5 سيڪڙو رهي.[215]
شي معيشت تي رياستي ڪنٽرول وڌايو ۽ سرڪاري ملڪيت وارن ادارن جي حمايت جو اظهار ڪيو،[216][210] پر ساڳئي وقت هن خانگي شعبي جي اهميت کي پڻ تسليم ڪيو.[217] شي جي دور ۾ سرڪاري ادارن تي پارٽيءَ جو ڪنٽرول وڌيو، جڏهن تہ محدود بازاري آزاديءَ جا قدم پڻ کنيا ويا، جن ۾ سرڪاري ادارن ۾ مخلوط ملڪيت وڌائڻ شامل هو.[218] شي جي دور ۾ خانگي ڪمپنين ۾ پڻ پارٽي شاخون قائم ٿيڻ جو رجحان وڌيو.[219]
2012ع کان 2022ع تائين چين جي سڀ کان وڏين فهرست ٿيل ڪمپنين ۾ خانگي شعبي جي مارڪيٽ قدر جو حصو لڳ ڀڳ 10 سيڪڙو مان وڌي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ ٿيو.[81] شي جي حڪومت پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري تي ڪجهه پابنديون نرم ڪيون ۽ سرحد پار اسٽاڪ ۽ بانڊ ملڪيت وڌائڻ جي اجازت ڏني.[81] حڪومت بئنڪن لاءِ مورگيچ جاري ڪرڻ آسان ڪيو، بانڊ مارڪيٽ ۾ پرڏيهي شرڪت وڌائي ۽ قومي ڪرنسي رينمنبي جي عالمي ڪردار کي مضبوط ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ اها بين الاقوامي مالياتي فنڊ جي خصوصي ڊرائنگ حقن جي ڪرنسي ٽوڪريءَ ۾ شامل ٿي.[220]
شي ترقيءَ جو نئون تصور پيش ڪيو، جنهن ۾ رڳو تيز انگن واري واڌ بدران اعليٰ معيار جي ترقي تي زور ڏنو ويو.[226] هن چيو تہ چين ”هر قيمت تي واڌ“ واري حڪمت عملي ڇڏي رهيو آهي، جنهن کي هو ”جي ڊي پي هيرو ازم“ سڏيندو آهي.[227] شي موجب ماحولياتي تحفظ ۽ ٻين سماجي مسئلن کي به ترقيءَ ۾ اهميت ڏيڻ گهرجي.[227]
شي هدف بند غربت گهٽائڻ ذريعي انتهائي غربت جي خاتمي کي اهم قومي مقصد بڻايو.[228] 2015ع ۾ هن غربت خلاف جنگ شروع ڪئي.[229] 2021ع ۾ مهم مڪمل ٿيڻ تي شي اعلان ڪيو تہ چين انتهائي غربت تي ”مڪمل فتح“ حاصل ڪئي آهي ۽ سندس دور ۾ لڳ ڀڳ 10 ڪروڙ ماڻهن کي انتهائي غربت مان ڪڍيو ويو. ڪجهه ماهرن نشاندهي ڪئي تہ چين جي غربت جي سرڪاري حد عالمي بئنڪ جي استعمال ڪيل ڪجهه معيارن کان گهٽ هئي.[230]
2020ع ۾ وزيراعظم لي ڪي چيانگ، قومي شماريات بيورو جي انگن جو حوالو ڏيندي، چيو تہ چين ۾ اڃا لڳ ڀڳ 60 ڪروڙ ماڻهو هر مهيني 1,000 رينمنبي، يعني تقريباً 140 آمريڪي ڊالر، کان گهٽ آمدنيءَ تي گذارو ڪري رهيا هئا، جيتوڻيڪ دي اڪانامسٽ موجب شماريات بيورو جي استعمال ڪيل طريقيڪار ۾ مسئلا هئا.[231]
2012ع ۾ شي جي اقتدار سنڀالڻ وقت چين جي لڳ ڀڳ 58 سيڪڙو آبادي روزانو 8.30 آمريڪي ڊالر کان گهٽ تي گذارو ڪندي هئي؛ 2022ع تائين اهو تناسب گهٽجي 21 سيڪڙو ٿي ويو.[232]
2017ع جي 19هين پارٽي ڪانگريس ۾ شي چيو تہ نئين دور ۾ چين جي سماجي حالتن جو بنيادي تضاد ”ماڻهن جي وڌندڙ بهتر زندگيءَ جي ضرورت ۽ غير متوازن ۽ ناڪافي ترقيءَ جي وچ وارو تضاد“ آهي.[233] هتي ”غير متوازن“ مان مراد ڳوٺاڻن ۽ شهري علائقن وچ ۾ فرق، علائقائي نابرابري، امير ۽ غريب وچ ۾ فرق ۽ معيشت جون بناوٽي بي توازن حالتون آهن.[234] ”ناڪافي“ مان مراد گهريلو آمدنيءَ جي گهٽ حصيداري ۽ ترقيءَ جي معيار سان لاڳاپيل ڪمزورين ڏانهن اشارو آهي.[234]
شي ٻٽي گردش واري معاشي حڪمت عمليءَ جي حمايت ڪئي آهي، جنهن جو مقصد ملڪ اندر طلب، پيداوار ۽ واپرائڻ کي وڌيڪ اهم بڻائڻ آهي، جڏهن تہ پرڏيهي واپار ۽ سيڙپڪاري لاءِ معيشت کي کليل رکيو وڃي.[240] هن پيداواري صلاحيت وڌائڻ کي پڻ اهم معاشي ترجيح قرار ڏنو آهي.[241]
شي ملڪ جي جائداد واري شعبي کي سنوارڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، خاص طور تي تيزيءَ سان وڌندڙ گهرن جي اگهن کي روڪڻ ۽ معيشت جي هن شعبي تي وڌيل ڀاڙڻ کي گهٽائڻ لاءِ.[242] 2017ع جي 19هين پارٽي ڪانگريس ۾ شي چيو تہ ”گهر رهڻ لاءِ آهن، قياس آرائيءَ لاءِ نه“.[243] 2020ع ۾ سندس حڪومت ٽي ڳاڙهيون ليڪون نالي پاليسي لاڳو ڪئي، جنهن جو مقصد تمام گهڻي قرضي جائداد واري شعبي ۾ قرض گهٽائڻ هو.[244] شي جائداد ٽيڪس جي پڻ حمايت ڪئي، جيتوڻيڪ ان تجويز کي پارٽيءَ جي ڪجهه حلقن مان مزاحمت کي منهن ڏيڻو پيو.[245]
سندس حڪومت قرض گهٽائڻ جي مهم پڻ هلائي، جنهن جو مقصد چين جي معاشي واڌ دوران گڏ ٿيل غير پائيدار قرض جي رفتار کي گهٽائڻ هو.[246] 2021ع کان چين جائداد واري شعبي جي بحران کي منهن ڏئي رهيو آهي، جنهن ۾ گهرن جي اگهن ۾ گهٽتائي، شعبي جي سکڙجڻ ۽ ڪيترن جائداد ڊولپرن جي ديوالي ٿيڻ جا واقعا شامل آهن. مبصرن موجب، ان بحران جي ڪجهه سببن مان هڪ شي جي اها پاليسي پڻ هئي جنهن جو مقصد ملڪ جي معيشت ۾ جائداد واري شعبي جي ڪردار کي گهٽائڻ هو.[247]
شي چين جي مستقبل جي معاشي واڌ لاءِ اعليٰ درجي جي پيداواري صنعت ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي ترقيءَ کي مرڪزي اهميت ڏني آهي.[248] جنرل سيڪريٽري ٿيڻ کان ٿوري ئي عرصي پوءِ هن صنعتي پاليسيءَ جي ذريعي ملڪي جدت وڌائڻ ۽ پرڏيهي ٽيڪنالاجيءَ تي ڀاڙڻ گهٽائڻ تي زور ڏنو.[249] 2015ع ۾ سندس حڪومت ڊبل فرسٽ ڪلاس تعمير پروگرام شروع ڪيو، جيڪو اعليٰ تعليم جي ترقي ۽ مالي مدد لاءِ ٺاهيو ويو ۽ پراڻن پروجيڪٽ 211 ۽ پروجيڪٽ 985 جي جاءِ وٺڻ لاءِ تيار ڪيو ويو.[250]
شي جي حڪومت ميڊ اِن چائنا 2025 منصوبي کي اڳتي وڌايو، جنهن جو مقصد اهم ٽيڪنالاجين ۾ چين کي وڌيڪ خودڪفيل بڻائڻ هو. چين–آمريڪا واپاري جنگ شروع ٿيڻ کان پوءِ چين سرڪاري بيانن ۾ هن منصوبي جو ذڪر گهٽايو، پر 2024ع تائين ان جا گهڻا مقصد حاصل ٿيل سمجهيا ويا.[251] 2018ع کان پوءِ شي خاص طور ٽيڪنالاجيءَ ۾ ”خود ڀروسي“ تي وڌيڪ زور ڏنو.[252]
چين جي ملڪ اندر تحقيق ۽ ترقي تي خرچ شي جي دور ۾ نمايان وڌيو، يورپي يونين کان اڳتي نڪري 2020ع ۾ 564 ارب آمريڪي ڊالر جي رڪارڊ سطح تي پهتو.[203] چيني حڪومت هواوي جهڙين ٽيڪنالاجي ڪمپنين کي گرانٽن، ٽيڪس رعايتن، قرضي سهولتن ۽ ٻين طريقن سان مدد ڏني، جنهن انهن ڪمپنين جي عالمي واڌ ۾ ڪردار ادا ڪيو ۽ ان جي جواب ۾ آمريڪا طرفان پابنديون ۽ ٻيا قدم کنيا ويا.[253]
2023ع ۾ شي نئين معيار جون پيداواري قوتون وارو تصور پيش ڪيو. ان مان مراد سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ ۾ لڳاتار اڳڀرائي ۽ جدت مان پيدا ٿيندڙ اهڙيون نيون پيداواري صلاحيتون آهن، جيڪي معلوماتي دور ۾ اسٽريٽجڪ اڀرندڙ ۽ مستقبل جي صنعتن کي وڌيڪ ذهين ۽ اعليٰ ٽيڪنالاجي بنيادن تي اڳتي وڌائين ٿيون.[254] شي جي دور ۾ چين ڪيترن اهم ٽيڪنالاجي شعبن ۾ تيزيءَ سان ترقي ڪئي ۽ برقي گاڏين، ليتيم بيٽرين ۽ شمسي پينلن ۾ عالمي اڳواڻن مان هڪ بڻيو،[251] جڏهن تہ مصنوعي ذهانت ۾ پڻ عالمي سطح جي اهم طاقت طور اڀريو.[255][256]
گڏيل خوشحالي سوشلزم جي هڪ بنيادي گهرج ۽ چيني طرز جي جديديت جي هڪ اهم خاصيت آهي. جنهن گڏيل خوشحاليءَ جي اسين ڪوشش ڪري رهيا آهيون، اها سڀني لاءِ آهي؛ مادي ۽ روحاني زندگي ٻنهي ۾ خوشحالي، نہ رڳو ڪنهن ننڍڙي طبقي لاءِ ۽ نہ ئي هڪجهڙائيءَ واري برابريءَ لاءِ.
شي جي دور ۾ آمدنيءَ جي نابرابري ۾ ڪجهه گهٽتائي آئي.[258] 2021ع کان شي گڏيل خوشحالي واري تصور کي وڌيڪ نمايان ڪيو، جنهن کي هن ”سوشلزم جي بنيادي گهرج“ قرار ڏنو. هن ان جي وضاحت سڀني لاءِ خوشحالي طور ڪئي ۽ چيو تہ ان ۾ حد کان وڌيڪ آمدنين کي مناسب نموني ترتيب ڏيڻ شامل آهي.[257][259]
گڏيل خوشحاليءَ جي نالي هيٺ ڪيترن شعبن جي مبينا ”حد کان وڌيل“ روين تي وڏي پيماني تي ضابطا ۽ ڪارروايون ڪيون ويون، خاص طور ٽيڪنالاجي ۽ خانگي ٽيوشن واري صنعتن ۾.[260] انهن قدمن ۾ وڏين ٽيڪنالاجي ڪمپنين تي ڏنڊ پڻ شامل هئا.[261] ساڳئي دور ۾ ڊيٽا سيڪيورٽي قانون جهڙا قانون پڻ لاڳو ڪيا ويا.
حڪومت سماجي برابري وڌائڻ جي نالي ۾ خانگي ٽيوشن تي سخت پابنديون لاڳو ڪيون، جنهن سان خانگي تعليمي صنعت عملي طور وڏي حد تائين ختم ٿي وئي.[262][263] شي ننڍن ۽ وچولي درجي جي ڪاروبارن لاءِ بيجنگ اسٽاڪ ايڪسچينج پڻ قائم ڪرائي.[264]
ان دور ۾ ثقافتي ۽ سماجي ضابطا به وڌيا، جن ۾ نابالغن لاءِ وڊيو گيمز کيڏڻ تي پابنديون ۽ مشهور شخصيتن جي ثقافت خلاف ڪارروايون شامل آهن.[265][266] گڏيل خوشحالي واري مهم ۾ خاص طور مالي شعبي ۾ پگهارن ۽ بونس گهٽائڻ جا قدم پڻ شامل رهيا،[267][268] ۽ دولت جي نمائش خلاف ڪارروايون پڻ ڪيون ويون.[269]
شي سلامتيءَ جي معاملن سان گڏ پرڏيهي معاملن ۾ پڻ وڌيڪ سخت موقف اختيار ڪيو آهي ۽ عالمي سطح تي چين کي وڌيڪ قومپرست ۽ جارحاڻي انداز سان پيش ڪيو آهي.[270] سندس سياسي پروگرام اهڙي چين جو تصور پيش ڪري ٿو، جيڪو وڌيڪ متحد هجي ۽ پنهنجي قدرن جي نظام ۽ سياسي ڍانچي تي وڌيڪ اعتماد رکي.[271] پرڏيهي تجزيه نگارن ۽ مبصرن اڪثر چيو آهي تہ شي جي پرڏيهي پاليسيءَ جو مکيه مقصد عالمي سطح تي چين جي حيثيت کي ٻيهر هڪ عظيم طاقت طور بحال ڪرڻ آهي.[272][185][273]
شي چين جي پرڏيهي پاليسيءَ ۾ ”بنيادي حدن واري سوچ“ جي حمايت ڪري ٿو، جنهن تحت اهڙيون واضح ڳاڙهيون ليڪون مقرر ڪيون وڃن ٿيون، جيڪي ٻين ملڪن کي پار نہ ڪرڻ گهرجن.[274] چيني نقطه نظر موجب، بنيادي معاملن تي اهڙا سخت موقف حڪمت عمليءَ واري غيريقينيءَ کي گهٽائين ٿا ۽ ٻين ملڪن کي چين جي موقف بابت غلط اندازو لڳائڻ يا انهن معاملن ۾ چين جي عزم کي گهٽ سمجهڻ کان روڪين ٿا، جن کي چين پنهنجي قومي مفاد جو حصو سمجهي ٿو.[274] شي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 20هين قومي ڪانگريس دوران چيو تہ هو 2049ع تائين اهو يقيني بڻائڻ چاهي ٿو تہ چين ”جامع قومي قوت ۽ بين الاقوامي اثر رسوخ جي لحاظ کان دنيا جي اڳواڻي ڪري“.[275]
شي جي دور ۾ چين–ڀارت لاڳاپا لاها چاڙها ڏسندا رهيا. 2013ع ۾ ٻنهي ملڪن وچ ۾ ديپسانگ ۾ ڇڪتاڻ ٿي،[308] جڏهن تہ 2017ع ۾ ڊوڪلام ۾ چيني روڊ جي تعمير تي وري تڪرار ٿيو؛ ڊوڪلام تي ڀوٽان، جيڪو ڀارت جو اتحادي آهي، ۽ چين ٻئي دعويٰ ڪن ٿا.[309] لاڳاپن جو سڀ کان سنگين بحران 2020ع ۾ حقيقي ڪنٽرول لڪير تي خونريز جهڙپ دوران پيش آيو، جنهن ۾ ٻنهي پاسن جا سپاهي مارجي ويا.[310][311] 2024ع کان ٻنهي ملڪن جا لاڳاپا ٻيهر بهتر ٿيڻ لڳا.[312]
چين تاريخي طور وچ اوڀر جي ملڪن سان گهڻي ويجهڙائي اختيار ڪرڻ ۾ محتاط رهيو هو، پر شي جي دور ۾ اها پاليسي تبديل ٿي ۽ چين ايران ۽ سعودي عرب ٻنهي سان وڌيڪ ويجها لاڳاپا قائم ڪيا.[313]
شي جي دور ۾ چين جي ڪوشش رهي آهي تہ يورپي يونين (EU)، آمريڪا سان چين جي مقابلي ۾، غيرجانبدار حيثيت اختيار ڪري.[314] چين ۽ يورپي يونين 2020ع ۾ جامع سيڙپڪاري معاهدو (CAI) جو اعلان ڪيو، پر سنڪيانگ جي معاملي تي هڪ ٻئي خلاف پابندين کان پوءِ اهو معاهدو منجمد ٿي ويو.[315]
جنگ دوران شي جي موقف تي يوڪرين ۽ ڪيترن اولهه ملڪن تنقيد ڪئي،[320][321] جن جو موقف هو تہ روس ۽ ان جي دفاعي صنعتي بنياد لاءِ چين جي حمايت، چين جي اعلان ڪيل غيرجانبداريءَ سان مطابقت نٿي رکي.[322]
شي موجوده دور جي چين–آمريڪا لاڳاپن کي ”عظيم طاقتن جي لاڳاپن جو نئون قسم“ سڏيو آهي، اهڙو اصطلاح جنهن کي اوباما انتظاميا قبول ڪرڻ ۾ هٻڪ ڏيکاري.[323] شي آمريڪا جي ايشيا ڏانهن ”حڪمت عمليءَ واري رخ“ تي به اڻسڌي تنقيد ڪئي آهي.[324]
2017ع ۾ ڊونلڊ ٽرمپ جي صدر ٿيڻ کان پوءِ آمريڪا سان لاڳاپا خراب ٿيڻ لڳا.[325] 2018ع کان آمريڪا ۽ چين هڪ وڌندڙ واپاري جنگ ۾ مصروف رهيا آهن.[326] 2020ع ۾ ڪوِوڊ-19 وبا سبب ٻنهي ملڪن جا لاڳاپا وڌيڪ خراب ٿيا.[327]
شي جن پنگ قومي سلامتيءَ کي پنهنجي حڪمرانيءَ جو هڪ مرڪزي محور بڻايو آهي. هن اهڙي جامع قومي سلامتيءَ جي تصور تي زور ڏنو، جيڪو پارٽي ۽ رياست جي ڪم جي تقريباً سڀني پاسن کي پاڻ ۾ ڳنڍي ٿو.[328] هن اهو تصور 2014ع ۾ پيش ڪيو ۽ ان کي اهڙي طريقي سان بيان ڪيو، جنهن ۾ ”عوام جي سلامتي“ کي رهنمائي ڪندڙ اصول، ”سياسي سلامتي“ کي بنياد، ”اقتصادي سلامتي“ کي ٿنڀو، ”فوجي ۽ ثقافتي سلامتي“ کي تحفظ ۽ ”بين الاقوامي سلامتيءَ جي واڌاري“ کي سهارو قرار ڏنو ويو.[296]
2014ع ۾ شي جي سربراهيءَ هيٺ قومي سلامتي ڪميشن قائم ڪئي وئي، جنهن قومي سلامتي بابت فيصلا سازيءَ کي وڌيڪ مرڪزي بڻايو.[329][330] شي جي دور ۾ ان ڪميشن هيٺ مقامي سطح تي پڻ سلامتي ڪميٽيون قائم ڪيون ويون، جن جو ڪم مقامي سياسي ۽ سماجي خطرن، اختلاف راءِ ۽ عدم استحڪام سان لاڳاپيل معاملن جي نگراني ڪرڻ رهيو آهي.[331]
شي جي حڪومت قومي سلامتيءَ جو هڪ اهم حصو غذائي سلامتي کي پڻ قرار ڏنو آهي. ان سلسلي ۾ خوراڪ ۾ وڌ کان وڌ خودڪفالت، زرعي پيداوار جي تحفظ ۽ خوراڪ جي ضايع ٿيڻ کي گهٽائڻ لاءِ پاليسين تي زور ڏنو ويو. 2013ع ۽ وري 2020ع ۾ صاف پليٽ مهم شروع ڪئي وئي، جنهن جو مقصد خوراڪ جي برباديءَ کي گهٽائڻ هو.[332][333]
توانائيءَ جي سلامتي پڻ شي جي قومي سلامتيءَ واري فريم ورڪ جو اهم حصو رهي آهي. چين دنيا جو سڀ کان وڏو توانائي استعمال ڪندڙ ملڪ بڻجي چڪو آهي، ۽ حڪومت درآمد ٿيندڙ توانائيءَ تي ڀاڙڻ گهٽائڻ لاءِ قابل تجديد توانائي، بجليءَ جي گرڊ، ڪوئلي ۽ ٻين گهريلو ذريعن ۾ وڏي سيڙپڪاري ڪئي آهي.[334]
شي فينگچياو تجربو کي پڻ هٿي ڏني آهي. هن ماڊل تحت مقامي عملدارن کي همٿايو وڃي ٿو تہ تڪرارن، شڪايتن ۽ سماجي مسئلن کي بنيادي سطح تي ئي حل ڪيو وڃي ۽ ممڪن حد تائين اعليٰ عدالتي يا انتظامي ادارن تائين معاملو نه پهچايو وڃي.[335]
شي جي دور ۾ وڏي پيماني تي نگرانيءَ جو نظام پڻ تيزيءَ سان وڌيو آهي. رپورٽن موجب، شهرين بابت تفصيلي ڊجيٽل پروفائل تيار ڪرڻ، چهري جي سڃاڻپ، ڪيمرائن، آن لائين سرگرمين ۽ مختلف انتظامي ڊيٽابيسن کي ڳنڍڻ جهڙيون صلاحيتون وڌيڪ وسيع ٿيون آهن.[343]
گرڊ طرز سماجي انتظام پڻ شي جي دور ۾ وڌيڪ اهم بڻيو. ان نظام تحت ڪائونٽين ۽ شهري علائقن کي ننڍن انتظامي حصن ۾ ورهايو وڃي ٿو ۽ هر حصي لاءِ اهڙا ذميوار ماڻهو مقرر ڪيا وڃن ٿا، جيڪي مقامي سرگرمين، تڪرارن ۽ مسئلن بابت حڪومت کي باقاعده اطلاع ڏين.[344]
شي جي دور ۾ عوامي سلامتيءَ تي خرچ به نمايان طور وڌيو. 2020ع تائين اهو لڳ ڀڳ 210 ارب آمريڪي ڊالرن تائين پهچي ويو، جيڪو هڪ ڏهاڪو اڳ جي ڀيٽ ۾ ٻيڻ کان به وڌيڪ هو؛ ساڳئي وقت سرڪاري انگن موجب ڏوهن جي شرح ۾ نمايان گهٽتائي آئي.[345] شي جي قيادت ۾ رياستي سلامتي واري وزارت جو عوامي ۽ اداري وارو ڪردار پڻ وڌيڪ نمايان ٿيو آهي، ۽ قومي سلامتيءَ بابت عوامي مهمن، خبردارين ۽ قانون لاڳو ڪرڻ ۾ ان جي موجودگي وڌي آهي.[346]
شي جن پنگ جي قيادت دوران، هانگ ڪانگ کي مکيه چين سان وڌيڪ سياسي ۽ اقتصادي طور ڳنڍڻ واري پاليسيءَ کي هٿي ڏني وئي. ان سلسلي ۾ هانگ ڪانگ–جوهايي–مڪائو پل جهڙا وڏا بنيادي ڍانچي جا منصوبا شامل رهيا آهن.[347] شي گوانگڊونگ–هانگ ڪانگ–مڪائو گريٽر بي ايريا منصوبي کي پڻ اڳتي وڌايو، جنهن جو مقصد هانگ ڪانگ، مڪائو ۽ گوانگڊونگ جي نون ٻين شهرن کي اقتصادي ۽ بنيادي ڍانچي جي لحاظ کان وڌيڪ ڳنڍڻ آهي.[237][347] انهن پاليسين سان مکيه چين ۽ هانگ ڪانگ جا اقتصادي لاڳاپا وڌيڪ گهرا ٿيا، جڏهن تہ نقادن موجب هانگ ڪانگ جي الڳ سياسي سڃاڻپ ۽ ڪجهه شهري آزادين ۾ گهٽتائي آئي.[237][348]
مرڪزي حڪومت جا ڪيترائي خيال، جيڪي پوءِ هانگ ڪانگ ۾ لاڳو ڪيا ويا، 2014ع ۾ رياستي ڪائونسل جي اطلاعاتي آفيس پاران جاري ڪيل وائيٽ پيپر هانگ ڪانگ خصوصي انتظامي علائقي ۾ ”هڪ ملڪ، ٻه نظام“ پاليسيءَ جو عمل ۾ بيان ڪيا ويا هئا. ان ۾ چيو ويو ته هانگ ڪانگ جي خودمختياري ڪا اصل يا خودمختيار حق واري حيثيت نه آهي، پر اها مرڪزي اختيارين طرفان ڏنل اختيارن مان نڪري ٿي.[349] شي جي دور ۾ چيني حڪومت اهو موقف پڻ اختيار ڪيو ته چين-برطانيا گڏيل اعلان جي هانگ ڪانگ جي واپسي کان پوءِ واري انتظام بابت عملي قانوني اثرائتي ختم ٿي چڪي آهي.[349]
آگسٽ 2014ع ۾ قومي عوامي ڪانگريس جي اسٽينڊنگ ڪميٽي هانگ ڪانگ جي 2017ع واري چيف ايگزيڪيوٽو چونڊ بابت فيصلو ڪيو. ان فيصلي تحت عام ووٽ جي اصول کي قبول ڪيو ويو، پر اميدوارن لاءِ ”ملڪ سان محبت ۽ هانگ ڪانگ سان محبت“ جهڙا معيار رکيا ويا، جڏهن تہ نامزدگيءَ تي مرڪزي حڪومت سان هم آهنگ ادارن جو اثر برقرار رهيو. ان فيصلي خلاف وڏا احتجاج ٿيا.[350] آخرڪار سڌارن وارو بل قانون ساز ڪائونسل ۾ منظور نه ٿي سگهيو؛ ووٽنگ دوران بيجنگ حامي ڌڙي جي ڪجهه ميمبرن وقت حاصل ڪرڻ لاءِ واڪ آئوٽ ڪيو، جنهن سبب بل ضروري اڪثريت حاصل نه ڪري سگهيو.[351]
هانگ ڪانگ جي چين ڏانهن واپسيءَ جي 25هين سالگرهه دوران شي جن پنگ، جان لي ڪا-چيو کان چيف ايگزيڪيوٽو طور حلف وٺندي.
2017ع جي چيف ايگزيڪيوٽو چونڊ ۾ ڪيري لام ڪامياب ٿي. رپورٽن موجب کيس چيني ڪميونسٽ پارٽي جي اعليٰ قيادت جي حمايت حاصل هئي.[352]
شي 2019–2020ع جي هانگ ڪانگ احتجاجن دوران هانگ ڪانگ حڪومت ۽ ڪيري لام جي حمايت ڪئي. اهي احتجاج هڪ تجويز ڪيل حوالگي بل خلاف شروع ٿيا هئا، جنهن تحت ڪجهه حالتن ۾ جوابدارن کي مکيه چين ڏانهن حوالي ڪرڻ ممڪن ٿي سگهي ها.[353] شي پوليس جي طاقت جي استعمال جي به حمايت ڪندي چيو ته حڪومت ”هانگ ڪانگ پوليس جي قانون لاڳو ڪرڻ لاءِ مضبوط ڪارروائين ۽ عدليه جي قانون موجب پرتشدد ڏوهن ۾ ملوث ماڻهن کي سزا ڏيڻ جي پوري حمايت ڪري ٿي.“[354]
20 ڊسمبر 2019ع تي مڪائو جي دوري دوران، شي هانگ ڪانگ ۽ مڪائو جي معاملن ۾ ”پرڏيهي قوتن“ جي مداخلت خلاف خبردار ڪيو.[355] سندس بيانن کي ڪجهه مبصرن مڪائو جي سياسي ماڊل کي هانگ ڪانگ لاءِ مثال طور پيش ڪرڻ سان به ڳنڍيو.[356]
2020ع ۾ قومي عوامي ڪانگريس جي اسٽينڊنگ ڪميٽي هانگ ڪانگ لاءِ قومي سلامتي قانون منظور ڪيو. ان قانون علحدگي، رياستي اقتدار کي ڪمزور ڪرڻ، دهشتگردي ۽ پرڏيهي قوتن سان سازباز سميت ڪيترن عملن کي ڏوهه قرار ڏنو. ان سان گڏ قومي سلامتي جي تحفظ لاءِ آفيس قائم ڪئي وئي، جيڪا مخصوص معاملن ۾ هانگ ڪانگ جي عام عدالتي ۽ انتظامي دائري کان ٻاهر ڪم ڪري سگهي ٿي. قانون کان پوءِ سياسي اپوزيشن ۽ سول سوسائٽيءَ تي دٻاءُ نمايان طور وڌيو.[349]
شي چيني اڳواڻ طور 2017ع ۽ 2022ع ۾ هانگ ڪانگ جو دورو ڪيو، جيڪي ترتيبوار هانگ ڪانگ جي چين ڏانهن واپسيءَ جي 20هين ۽ 25هين سالگرهه سان لاڳاپيل هئا.[357] 2017ع واري دوري دوران هن ڪيري لام کان چيف ايگزيڪيوٽو طور حلف ورتو.[358]
2022ع ۾ شي جان لي ڪا-چيو کان چيف ايگزيڪيوٽو طور حلف ورتو. جان لي اڳوڻو پوليس آفيسر ۽ سلامتيءَ وارو عملدار هو، جنهن کي بيجنگ جي حمايت حاصل هئي ۽ جنهن جي دور ۾ قومي سلامتيءَ سان لاڳاپيل پاليسين کي وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو.[359][360]
2017ع ۾ ٿيل چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 19هين قومي ڪانگريس ۾ شي انهن نون مان ڇهن اصولن جي ٻيهر تصديق ڪئي، جيڪي 2002ع ۾ 16هين پارٽي ڪانگريس کان لاڳيتو ورجايا ويندا رهيا هئا؛ البت ”تائيوان جي ماڻهن کان اتحاد آڻڻ ۾ مدد جي اميد رکڻ“ وارو اصول شامل نه هو.[367]بروڪنگس انسٽيٽيوشن موجب، شي تائيوان ۾ اڳين ڊي پي پي حڪومتن جي ڀيٽ ۾ امڪاني تائيوان جي آزادي بابت وڌيڪ سخت ٻولي استعمال ڪئي. شي چيو ته ”اسان ڪنهن به شخص، ڪنهن به تنظيم يا ڪنهن به سياسي پارٽيءَ کي ڪنهن به وقت ۽ ڪنهن به صورت ۾ چيني سرزمين جو ڪو حصو چين کان ڌار ڪرڻ جي ڪڏهن به اجازت نه ڏينداسين.“[367]
ساڳئي وقت شي تائيوان سان کليل ڳالهين ۽ ”بنا رنڊڪ رابطن“ جي آڇ ڪئي، بشرطيڪ تائيوان جي حڪومت 1992ع وارو اتفاق راءِ قبول ڪرڻ ڏانهن اڳڀرائي ڪري.[368] شي چيو ته تائيوان جا ماڻهو مکيه چين ۾ روزگار ۽ پيشاورانه موقعن جي حوالي سان مقامي شهرين جهڙو سلوڪ حاصل ڪري سگهن ٿا، ۽ فيبروري 2018ع ۾ چيني حڪومت صنعت، ناڻي، ٽيڪسن، زمين جي استعمال، روزگار، تعليم ۽ صحت سميت مختلف شعبن ۾ تائيوان جي ماڻهن لاءِ 31 ترجيحي پاليسين جو اعلان ڪيو.[369]
جنوري 2019ع ۾ شي تائيوان جي هم وطنن ڏانهن پيغام جي 40هين سالگرهه تي تقرير ڪندي پنج نقطا پيش ڪيا، جن ۾ ”هڪ ملڪ، ٻه نظام“ واري فارمولي هيٺ اتحاد جي تجويز شامل هئي.[370] هن تائيوان کي چين کان رسمي آزادي اختيار ڪرڻ کان پاسو ڪرڻ جو مطالبو ڪندي چيو: ”اسان طاقت جي استعمال کان دستبردار ٿيڻ جو ڪو واعدو نٿا ڪريون ۽ سڀ ضروري وسيلا استعمال ڪرڻ جو اختيار محفوظ رکون ٿا.“ هن چيو ته اهي آپشن ”ٻاهرين مداخلت“ خلاف به استعمال ٿي سگهن ٿا. شي وڌيڪ چيو ته ”اسان پرامن اتحاد لاءِ وسيع جڳهه پيدا ڪرڻ لاءِ تيار آهيون، پر ڪنهن به قسم جي علحدگي پسند سرگرمين لاءِ ڪا جاءِ نه ڇڏينداسين.“[371][372]
صدر تسائي ان تقرير جي جواب ۾ چيو ته تائيوان مکيه چين سان ”هڪ ملڪ، ٻه نظام“ وارو بندوبست قبول نه ڪندو ۽ تائيوان نار جي ٻنهي پاسن وچ ۾ سموري ڳالهه ٻولهه حڪومت کان حڪومت جي بنياد تي ٿيڻ گهرجي.[373]
2018ع کان وٺي چيني عوامي آزادي فوج پاران تائيوان جي چوڌاري فوجي مشقن جي تعدد وڌندي وئي، جن کي ڊي پي پي جي اڳواڻيءَ واري حڪومت تي دٻاءُ وجهڻ جي ڪوشش طور ڏٺو ويو آهي.[374]
هيومن رائيٽس واچ موجب، 2012ع ۾ اقتدار سنڀالڻ کان پوءِ شي جن پنگ ”انساني حقن خلاف وسيع ۽ لڳاتار مهم“ شروع ڪئي.[378] هيومن رائيٽس واچ اهو پڻ چيو آهي ته چين ۾ جبر ”تيانانمن چوڪ قتل عام کان پوءِ بدترين سطح تي“ پهچي ويو آهي.[379]
اقتدار ۾ اچڻ کان پوءِ شي جن پنگ بنيادي سطح جي سرگرمين خلاف سخت ڪارروائي ڪئي، جنهن دوران سوين ماڻهن کي حراست ۾ ورتو ويو.[380] 9 جولاءِ 2015ع تي سندس حڪومت هيٺ 709 واري ڪارروائي ٿي، جنهن ۾ 200 کان وڌيڪ وڪيل، قانوني مددگار ۽ انساني حقن جا ڪارڪن حراست ۾ ورتا ويا.[381] سندس دور ۾ شو ژي يانگ جهڙن ڪارڪنن کي گرفتار ۽ قيد ڪيو ويو، جڏهن تہ نئين شهرين جي تحريڪ سان لاڳاپيل ڪيترن ئي ٻين ماڻهن خلاف پڻ ڪارروائي ٿي. ويچوان تحريڪ سان لاڳاپيل مشهور قانوني ڪارڪن پو ژي چيانگ کي پڻ گرفتار ۽ حراست ۾ رکيو ويو.[382]
ڪارڪنن موجب، ”شي ملڪ ۾ 1982ع ۾ مذهبي آزاديءَ کي چيني آئين ۾ شامل ڪرڻ کان پوءِ عيسائيت خلاف سڀ کان سخت منظم دٻاءُ هلائي رهيو آهي.“ پادرين ۽ چين ۾ مذهبي معاملن جي نگراني ڪندڙ هڪ گروهه موجب، ان ۾ ”صليب ڊاهڻ، بائيبل ساڙڻ، گرجا گهر بند ڪرڻ ۽ پيروڪارن کي پنهنجي عقيدي تان هٿ کڻڻ بابت دستاويزن تي صحيحون ڪرائڻ“ جهڙا قدم شامل رهيا آهن.[383]
شي جن پنگ جي دور ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي نسلي اقليتن بابت وڌيڪ انضمامي پاليسيون اختيار ڪيون. 2019ع تائين ملڪ ۾ مثبت امتيازي پاليسين جي دائري کي محدود ڪيو ويو،[384] ۽ آڪٽوبر 2021ع ۾ اها عبارت ختم ڪئي وئي جيڪا اقليتي ٻارن کي سندن مادري ٻوليءَ ۾ تعليم حاصل ڪرڻ جي حق جي ضمانت ڏيندي هئي؛ ان جي جاءِ تي قومي ٻوليءَ جي تعليم تي زور ڏنو ويو.[385]
2013ع ۽ 2014ع دوران سنڪيانگ ۾ ڪيترائي دهشتگرد حملا ٿيا؛ اپريل 2014ع ۾ اورمچي ۾ حملو شي جن پنگ جي سنڪيانگ جي دوري جي پڄاڻيءَ کان ٿوري ئي دير پوءِ ٿيو.[391] انهن حملن کان پوءِ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي اڳواڻن مسئلي جو حل ڳولڻ لاءِ هڪ ڳجهي گڏجاڻي ڪئي،[392] جنهن کان پوءِ شي جن پنگ 2014ع ۾ پرتشدد دهشتگردي خلاف سخت ڪارروائي واري مهم شروع ڪئي. ان مهم ۾ وڏي پيماني تي حراست ۽ سنڪيانگ جي نسلي اويغور آباديءَ جي نگراني شامل هئي.[393][394]
مهم دوران 2020ع تائين حراستي ڪيمپن ۾ لڳ ڀڳ 18 لک ماڻهن کي رکيو ويو، جن مان گهڻا اويغور هئا، جڏهن ته ٻين نسلي ۽ مذهبي اقليتن جا ماڻهو پڻ شامل هئا.[392] ان سان گڏ ڄم روڪ مهم پڻ هلي، جنهن سان 2019ع تائين اويغورن جي ڄم جي شرح ۾ وڏي گهٽتائي آئي.[395]
نومبر 2019ع ۾ پريس ڏانهن ليڪ ٿيل چيني حڪومت جي اندروني دستاويزن مان ظاهر ٿيو ته شي جن پنگ ذاتي طور سنڪيانگ ۾ سيڪيورٽي ڪارروائيءَ جو حڪم ڏنو هو. انهن دستاويزن موجب هن چيو ته پارٽيءَ کي ”ڪنهن به قسم جي رحم کانسواءِ“ عمل ڪرڻ گهرجي ۽ عملدارن کي ”عوامي جمهوري آمريت جا سمورا هٿيار“ استعمال ڪرڻ گهرجن، جيئن انهن ماڻهن کي دٻائي سگهجي جيڪي سندس لفظن ۾ ”انتہاپسندي جي وائرس سان متاثر“ هئا.[394][399]
انهن دستاويزن مان اهو پڻ ظاهر ٿيو ته شي پنهنجي تقريرن ۾ اسلامي انتهاپسندي بابت بار بار ڳالهايو ۽ ان کي ”وائرس“ يا ”منشيات“ سان تشبيهه ڏني، جنهن جو علاج سندس چوڻ موجب رڳو ”تڪليف ڏيندڙ ۽ مداخلت واري علاج جي هڪ دور“ سان ٿي سگهي ٿو.[394] تنهن هوندي به هن اويغورن خلاف امتيازي سلوڪ کان خبردار پڻ ڪيو ۽ چين ۾ اسلام کي ختم ڪرڻ جي تجويزن کي رد ڪندي اهڙي سوچ کي ”جانبداراڻي، بلڪه غلط“ قرار ڏنو.[394]
حراستي ڪيمپن جي قيام ۾ شي جن پنگ جو صحيح ۽ سڌو ڪردار عوامي طور مڪمل طرح بيان نه ڪيو ويو آهي، پر وڏي پيماني تي اهو سمجهيو وڃي ٿو ته هو انهن پاليسين جي پٺيان اهم سياسي قوت هو ۽ سندس بيانن کي سنڪيانگ ۾ سخت ڪارروائيءَ جي وڏين دليلن مان هڪ طور استعمال ڪيو ويو.[400][401]
چين 2019ع کان ڪيمپن جي نظام کي آهستي آهستي گهٽائڻ شروع ڪيو؛ ڪجهه حراستين کي قيدخاني واري نظام ڏانهن منتقل ڪيو ويو، جڏهن ته ٻين کي جبري پورهئي ۽ ڪارخانن ۾ ڪم ڪندڙ پروگرامن ڏانهن موڪليو ويو.[402][403]
جولاءِ 2022ع ۾ سنڪيانگ جي دوري دوران شي مقامي عملدارن تي زور ڏنو ته هو هميشه شهرين جي آواز کي ٻڌن،[404] ۽ نسلي اقليتن جي ثقافت جي تحفظ لاءِ ڪوششون بهتر ڪن.[405][406]
ايندڙ سال سنڪيانگ جي دوري دوران شي چيو ته علائقو ”هاڻي ڪو پري افتاده علائقو ناهي“ ۽ ان کي سياحت لاءِ وڌيڪ کولڻ گهرجي، جيئن ملڪي ۽ پرڏيهي سياحن کي راغب ڪري سگهجي.[407][408]
2014ع ۾ پارٽي جي جنرل آفيس ۽ رياستي ڪائونسل ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ نظرياتي تعليم کي مضبوط ڪرڻ بابت هدايتون جاري ڪيون.[409] شي جن پنگ جي دور ۾ ڪيترن ئي ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ مارڪسزم جا اسڪول قائم ڪيا ويا آهن.[410] شي تعليم جي شعبي ۾ ڪيترائي سڌارا لاڳو ڪيا آهن.[411]
اسڪولن کي هدايت ڪئي وئي آهي ته سندن کلڻ ۽ بند ٿيڻ جا وقت لاڳاپيل علائقن جي ڪم ڪار جي وقتن سان هم آهنگ هجن، جيئن والدين ڪم کان پوءِ سڌو پنهنجن ٻارن کي وٺي سگهن ۽ اسڪول کان پوءِ ٻارن جي نگراني لاءِ خانگي ڪلاسن تي ڀاڙڻ جي ضرورت گهٽجي.[411] اسڪولن لاءِ اهو پڻ لازم ڪيو ويو آهي ته هو روزانو کليل هوا ۾ جسماني تعليم جا ڪلاس ڪرائين ۽ هر ٽرم ۾ ٻه ڀيرا اکين جي چڪاس ڪرائي شاگردن جي صحت کي هٿي ڏين.[411] تعليمي سڌارن تحت شاگردن کي ڏنل گهرو ڪم جي مقدار تي پڻ حدون مقرر ڪيون ويون آهن.[412]
2021ع ۾ شي ٻٽي گهٽتائي پاليسي لاڳو ڪئي، جنهن جو مقصد اسڪول کان ٻاهر گهڻي ٽيوشن ۽ شاگردن تي گهرو ڪم جو بار گهٽائڻ هو. هن پاليسي تحت پهرين ۽ ٻي جماعت جي ٻارن کي گهرو ڪم ڏيڻ جي اجازت نه آهي؛ ٽين کان ڇهين جماعت تائين گهرو ڪم جو مدو روزانو وڌ ۾ وڌ 60 منٽ، ۽ مڊل اسڪول جي شاگردن لاءِ وڌ ۾ وڌ 90 منٽ مقرر ڪيو ويو.[412]
جولاءِ 2021ع ۾ چين گڏيل خوشحالي واري پروگرام جي حصي طور خانگي ٽيوشن واري شعبي کي محدود ڪرڻ لاءِ ضابطن جو هڪ سلسلو لاڳو ڪيو.[412] انهن ضابطن تحت نون خانگي ٽيوشن مرڪزن جي رجسٽريشن تي پابندي لڳائي وئي ۽ موجود مرڪزن کي غير منافع بخش ادارن طور ٻيهر منظم ٿيڻ جو پابند ڪيو ويو.[412] ٽيوشن مرڪزن کي اسٽاڪ مارڪيٽ تي فهرست ٿيڻ يا ”حد کان وڌيڪ سرمايو“ حاصل ڪرڻ کان پڻ روڪيو ويو.[412] انهن کي هفتيوار موڪلن ۽ سرڪاري موڪلن دوران نصابي ٽيوشن ڏيڻ جي اجازت پڻ نه رهي.[412]
سيپٽمبر 2021ع کان لازمي تعليم ڏيندڙ خانگي اسڪولن تي پرڏيهي ادارن يا فردن جي انتظامي ڪنٽرول جي اجازت ختم ڪئي وئي.[124] انهن اسڪولن جي بورڊ آف ڊائريڪٽرز جا ميمبر رڳو چيني شهري ٿي سگهن ٿا.[413]
20 جنوري 2020ع تي شي جن پنگ پهريون ڀيرو ووهان ۾ پکڙجندڙ ڪووڊ-19 عالمي وبا بابت عوامي طور تبصرو ڪيو ۽ وائرس جي پکڙجڻ کي روڪڻ لاءِ ”ڪوششون تيز ڪرڻ“ جو حڪم ڏنو.[415] هن وبا جي ردعمل بابت ڪجهه ذميواري وزيراعظم لي ڪي چيانگ حوالي ڪئي؛ دي وال اسٽريٽ جرنل موجب اهو ممڪن طور اهڙي حڪمت عملي هئي، جنهن سان ردعمل ناڪام ٿيڻ جي صورت ۾ شي پاڻ تي ٿيندڙ تنقيد کان ڪجهه حد تائين بچي سگهي.[416]
چيني حڪومت شروعاتي طور لاڪ ڊائون، سفري پابندين ۽ معلوماتي ڪنٽرول وسيلي وبا کي منهن ڏنو، جڏهن تہ ابتدائي ردعمل سبب ملڪ اندر وڏي عوامي تنقيد پڻ سامهون آئي.[417] 28 جنوري تي شي عالمي صحت تنظيم جي ڊائريڪٽر جنرل ٽيڊروس اڌانوم گيبريسس سان ملاقات ڪئي.[418]
ڊير اشپيگل مئي 2020ع ۾ رپورٽ ڪيو تہ شي جنوري ۾ ٽيڊروس تي دٻاءُ وڌو هو تہ هو وبا بابت عالمي خبرداري جاري ڪرڻ ۽ انسان کان انسان تائين وائرس جي منتقلي بابت معلومات ظاهر ڪرڻ ۾ دير ڪري؛ عالمي صحت تنظيم انهن الزامن کي رد ڪيو.[419]
5 فيبروري تي شي بيجنگ ۾ ڪمبوڊيا جي وزيراعظم هون سين سان ملاقات ڪئي؛ وبا شروع ٿيڻ کان پوءِ چين ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ملندڙ هو پهريون پرڏيهي اڳواڻ هو.[418] ووهان ۾ وبا تي ضابطو اچڻ کان پوءِ شي 10 مارچ تي شهر جو دورو ڪيو.[420]
ووهان واري شروعاتي لهر تي ضابطو اچڻ کان پوءِ شي سرڪاري طور ”متحرڪ صفر-ڪووڊ پاليسي“ سڏيل حڪمت عمليءَ جي حمايت ڪئي، جنهن جو مقصد ملڪ جي سرحدن اندر وائرس جي پکڙجڻ کي ممڪن حد تائين دٻائڻ ۽ ختم ڪرڻ هو.[421] ان پاليسيءَ ۾ مقامي لاڪ ڊائون، وڏي پيماني تي جاچ ۽ رابطا ڳولڻ جهڙا قدم شامل هئا.[422]
شروعاتي مرحلي ۾ چين جي وائرس دٻائڻ واري ڪاميابيءَ لاءِ هن پاليسيءَ کي ساراهيو ويو، پر بعد ۾ ڪيترن پرڏيهي ۽ ڪجهه گهرو مبصرن ان تي تنقيد ڪئي تہ اها باقي دنيا جي تبديل ٿيندڙ صورتحال سان هم آهنگ نه رهي ۽ معيشت تي وڏو بار وڌائيندي رهي.[422] خاص طور 2022ع جي شنگھائي لاڪ ڊائون دوران پاليسي سخت تنقيد هيٺ آئي، جڏهن لکين ماڻهو پنهنجن گهرن تائين محدود رهيا ۽ شهر جي معيشت کي نقصان پهتو.[423] ان جي ابتڙ، شي چيو تہ پاليسي جو مقصد ماڻهن جي حياتي ۽ صحت جي حفاظت ڪرڻ هو.[424]
شي جن پنگ ماحولياتي تحفظ کي چين جي قومي ترقيءَ جي پنجن اهم ترجيحن مان هڪ قرار ڏئي ٿو.[432] شي ماحولياتي تحفظ جي اهميت واضح ڪرڻ لاءِ ”ٻن جبلن“ واري تشبيھ کي مشهور ڪيو آهي.[432] هن تصور موجب سون يا چانديءَ جو جبل قيمتي ٿي سگهي ٿو، پر صاف پاڻي ۽ ساوا جبل ان کان وڌيڪ قيمتي آهن.[432] هن نعري جو بنيادي مطلب اهو آهي تہ معاشي ترقيءَ جون ترجيحون ماحولياتي تحفظ سان هم آهنگ هجڻ گهرجن.[432]
سيپٽمبر 2020ع ۾ شي اعلان ڪيو تہ چين ”2030ع لاءِ پنهنجي آبهوا واري هدف (اين ڊي سي) کي وڌيڪ مضبوط ڪندو، 2030ع کان اڳ ڪاربن جي اخراج جي چوٽيءَ تائين پهچندو ۽ 2060ع کان اڳ ڪاربن غيرجانبداري حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو.“[433] جيڪڏهن اهو هدف حاصل ٿئي ٿو تہ عالمي گرمي پد ۾ متوقع واڌ لڳ ڀڳ 0.2 کان 0.3°C تائين گهٽجي سگهي ٿي؛ ڪلائيميٽ ايڪشن ٽريڪر ان کي ”هڪ ئي پاليسيءَ سان اندازو لڳايل سڀ کان وڏي گهٽتائي“ قرار ڏنو.[433]
شي ان فيصلي جي سببن مان هڪ طور ڪووڊ-19 عالمي وبا ۽ قدرتي ماحول جي تباهيءَ وچ ۾ لاڳاپي جو ذڪر ڪندي چيو تہ ”انسانذات هاڻي فطرت جي بار بار ملندڙ تنبيهن کي نظرانداز ڪرڻ جي متحمل نٿي ٿي سگهي.“[434] 27 سيپٽمبر تي چيني سائنسدانن ان هدف تائين پهچڻ لاءِ هڪ تفصيلي رٿ پيش ڪئي.[435]
سيپٽمبر 2021ع ۾ شي اعلان ڪيو تہ چين ٻاهرين ملڪن ۾ نوان ”ڪوئلي تي هلندڙ بجلي جا منصوبا“ تعمير نه ڪندو؛ هن اعلان کي عالمي اخراج گهٽائڻ لاءِ ممڪن طور اهم قدم قرار ڏنو ويو. 2021ع جي پهرين اڌ دوران بيلٽ اينڊ روڊ انيشيئيٽو تحت اهڙن منصوبن لاءِ مالي مدد فراهم نه ڪئي وئي هئي.[436]
شي ڪوپ 26 ۾ ذاتي طور شرڪت نه ڪئي، پر چين جو وفد آبهوا بابت خاص نمائندي شي جين هوا جي اڳواڻيءَ ۾ ڪانفرنس ۾ شامل ٿيو.[437][438]
ڪانفرنس دوران آمريڪا ۽ چين گرين هائوس گيسن جي اخراج ۾ گهٽتائي لاءِ مختلف قدمن تي گڏيل سهڪار ڪرڻ جي هڪ فريم ورڪ تي اتفاق ڪيو.[439]
تمام رازدار اڳواڻ طور سڃاتو ويندڙ شي جن پنگ بابت عوامي سطح تي تمام ٿوري ڄاڻ موجود آهي تہ هو سياسي فيصلا ڪهڙي طريقي سان ڪري ٿو يا اقتدار جي چوٽيءَ تائين ڪيئن پهتو.[440][441] شي جون تقريرون عام طور تي انهن جي ٿيڻ کان ڪيترن مهينن يا ڪڏهن سالن کان پوءِ شايع ڪيون وينديون آهن.[440] چين جو اعليٰ ترين اڳواڻ بڻجڻ کان پوءِ شي اڪيلو پريس ڪانفرنس تقريباً ڪڏهن بہ نه ڪئي آهي، سواءِ پرڏيهي اڳواڻن سان ٿيندڙ ڪڏهن ڪڏهن گڏيل پريس ڪانفرنسن جي.[440][442]
دي وال اسٽريٽ جرنل موجب، شي حڪمرانيءَ ۾ معاملن جي ننڍين تفصيلن تائين ذاتي نگراني ڪرڻ کي ترجيح ڏئي ٿو؛ اها روش اڳوڻن اڳواڻن، جهڙوڪ هو جنتائو، کان مختلف آهي، جيڪي وڏين پاليسين جي تفصيلن تي ڪم گهڻو ڪري هيٺين سطح جي عملدارن حوالي ڪندا هئا.[122] رپورٽ موجب وزارتن جا عملدار شي جي توجه حاصل ڪرڻ لاءِ مختلف طريقا اختيار ڪندا آهن، جن مان ڪجهه پيشڪشي سلائيڊون ۽ آواز تي ٻڌل رپورٽون تيار ڪندا آهن. دي وال اسٽريٽ جرنل اهو پڻ ٻڌايو تہ شي 2018ع ۾ عملدارن جي ڪارڪردگي جانچڻ لاءِ هڪ نظام متعارف ڪرايو، جنهن ۾ ٻين معيارن سان گڏ سياسي وفاداريءَ کي پڻ اهميت ڏني ويندي آهي.[122]
دي اڪنامسٽ موجب، شي جون هدايتون گهڻو ڪري وسيع يا غير واضح انداز ۾ ڏنيون وينديون آهن، جنهن ڪري هيٺين سطح جي عملدارن کي انهن جي عملي معنيٰ پاڻ طئي ڪرڻي پوندي آهي.[400]
چين جي سرڪاري خبررساں اداري شنهوا نيوز ايجنسي موجب، شي ”وڏن پاليسي دستاويزن جي هر مسودي جو ذاتي طور جائزو وٺندو آهي“ ۽ ”کيس موڪليل سموريون رپورٽون، ڀلي رات جو ڪيتري بہ دير سان پهچن، ايندڙ صبح هدايتن سان واپس موڪليون وينديون آهن.“[443]
چيني ڪميونسٽ پارٽي جي ميمبرن جي روين بابت شي ”ٻن لازمن“ تي زور ڏئي ٿو: ميمبرن کي نه مغرور يا لاپرواهه ٿيڻ گهرجي ۽ نه ئي پنهنجي محنتي مزاج کي ڇڏڻ گهرجي. ساڳئي وقت هو ”ڇهن نه“ تي پڻ زور ڏئي ٿو، جن تحت ميمبرن کي رسميت پسندي، دفتريت، تحفا وٺڻ يا ڏيڻ، شاهانه سالگرهه تقريبن، عيش پرستي ۽ فضول خرچيءَ کان پاسو ڪرڻ گهرجي.[444]
شي عملدارن کي خود تنقيد جي مشق ڪرڻ لاءِ پڻ زور ڏنو آهي. ڪجهه مبصرن موجب، اهڙي مهم جو مقصد پارٽي عملدارن کي گهٽ بدعنوان ۽ عوام جي ويجهو ڏيکارڻ هو.[445][446][447]
چيوشي موجب، ”چيني خواب“ جو تعلق چين جي خوشحالي، گڏيل ڪوششن، سوشلزم ۽ قومي شان سان آهي.
شي جن پنگ ۽ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي نظرياتي مفڪرن ”چيني خواب“ جو اصطلاح چين بابت شي جي مجموعي سياسي تصور ۽ ڊگهي مدي وارن مقصدن جي وضاحت لاءِ استعمال ڪيو. شي اهو اصطلاح پهريون ڀيرو 29 نومبر 2012ع تي چين جي قومي عجائب گهر جي هڪ نمايان دوري دوران استعمال ڪيو، جڏهن هو ۽ پولٽ بيورو اسٽينڊنگ ڪميٽي جا ساٿي ”قومي احياءَ“ بابت هڪ نمائش ڏسي رهيا هئا. ان کان پوءِ هي اصطلاح شي جي دور جو هڪ نمايان سياسي نعرو بڻجي ويو.[448][449]
”چيني خواب“ جي اصطلاح جو اصل مڪمل طور واضح ناهي. جيتوڻيڪ اهو اصطلاح اڳ به صحافين ۽ عالمن استعمال ڪيو هو،[450] پر ڪجهه اشاعتن جو خيال آهي تہ اهو تصور ممڪن طور آمريڪي خواب کان متاثر ٿيو هجي.[451]دي اڪنامسٽ موجب، هن تصور جي نسبتاً تجريدي ۽ عام فهم نوعيت ۽ ان ۾ ڪنهن هڪ جامع پاليسيءَ جي سخت وضاحت جو نه هجڻ، ممڪن آهي تہ شي جي اڳوڻن اڳواڻن جي ڳري نظرياتي اصطلاحن کان شعوري فاصلو هجي.[452] شي ”چيني خواب“ کي ”چيني قوم جو عظيم احياءُ“ سان ڳنڍيو آهي.[453]
شي روايتي چيني ثقافت کي قوم جو ”روح“ ۽ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي ثقافت جي ”بنياد“ طور بيان ڪيو آهي.[454] هن ”شاندار چيني تهذيب“ جي ساراهه ڪندي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي حڪمرانيءَ کي ”هزارين سالن کان بنا وقفي جاري رهندڙ تهذيبي ارتقا“ جو حصو قرار ڏنو آهي، جنهن کي هن دنيا جي قومن ۾ غيرمعمولي خاصيت چيو.[455] شي مارڪسزم جي بنيادي اصولن کي چين جي روايتي ثقافت سان ڳنڍڻ تي پڻ زور ڏنو آهي.[294]
شي ”چار اعتماد“ جي تصور کي اڳتي وڌايو، جيڪو بعد ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي آئين ۾ شامل ڪيو ويو. ان تحت پارٽي ميمبرن، سرڪاري عملدارن ۽ چيني عوام کي ”چونڊيل رستي، رهنمائي ڪندڙ نظرين، سياسي نظام ۽ ثقافت“ بابت اعتماد رکڻ تي زور ڏنو ويو. 2023ع ۾ هن عالمي تهذيبي شروعات پيش ڪئي، جنهن ۾ ”تهذيبن جي گوناگونيت جو احترام، انسانيت جي گڏيل قدرن جي حمايت، تهذيبي ورثي ۽ جدت کي اهميت ڏيڻ، ۽ ماڻهن جي وچ ۾ بين الاقوامي رابطن ۽ سهڪار کي مضبوط ڪرڻ“ تي زور ڏنو ويو.[294]
ڪنهن پارٽي ۽ ان جي اختيار جو دارومدار ماڻهن جي دلين ۽ ذهنن کي حاصل ڪرڻ تي هوندو آهي. جنهن ڳالهه جي عوام مخالفت ڪري يا نفرت ڪري، اسان کي ان کي حل ڪرڻ گهرجي. مادي ۽ ثقافتي ضرورتون وڌي ويون آهن؛ جمهوريت، قانون جي حڪمراني، برابري ۽ انصاف، سلامتي ۽ بهتر ماحول بابت گهرجون پڻ هر ڏينهن وڌي رهيون آهن.
شي محب وطن فن ۽ ”ڳاڙهن ڪلاسيڪن“ جي فروغ سميت هڪ سوشلسٽ فني بحاليءَ جي حمايت ڪئي آهي.[457]18هين پارٽي ڪانگريس کان پوءِ هن ”ڳاڙهن وسيلن“ جي استعمال، ”ڳاڙهيون ڪهاڻيون ٻڌائڻ“ ۽ ”ڳاڙها جين ورثي ۾ وٺڻ“ تي زور ڏنو.[458] 15 آڪٽوبر 2014ع تي شي يانآن فورم جي روايت جي تقليد ڪندي ادب ۽ فن بابت بيجنگ فورم ۾ تقرير ڪئي.[459] مائو جي يانآن واري نظرئي سان هم آهنگ ٿي، شي جو خيال آهي تہ فن پارن کي سياسي معيارن سان پڻ پرکڻ گهرجي.[460]
2021ع ۾ چائنا فيڊريشن آف لٽريچر اينڊ آرٽ سرڪلز جي 11هين قومي ڪانگريس ۽ چيني ليکڪ انجمن جي 10هين قومي ڪانگريس جي افتتاحي تقريب ۾ شي يانآن واري تقريرن جو حوالو ڏنو.[461] شي موجب، فن کي محض ”فن خاطر فن“ جي تصور تحت نه ڏسڻ گهرجي، پر قومي احياءَ جي مقصد سان ڳنڍيل هجڻ گهرجي.[460] هن مارڪيٽ تي هلندڙ اهڙي فن جي تنقيد ڪئي آهي، جيڪو سندس خيال ۾ سنسني خيز هجي يا نفعي لاءِ ”سماج جي اونداهي پهلوئن“ کي وڌائي پيش ڪري.[460] هن فني ۽ ثقافتي شعبن کي ”چين جون ڪهاڻيون چڱي طرح ٻڌائڻ ۽ چيني آواز دنيا تائين پهچائڻ“ لاءِ چيو آهي.[462]
شي چيو آهي تہ چيني ليکڪن کي پارٽي جي قيادت جي پيروي ڪرڻ، سوشلزم جي مقصد جي خدمت ڪرڻ ۽ ماڻهن کي ”چڱائي ڏسڻ، اميد محسوس ڪرڻ ۽ خواب رکڻ“ ۾ مدد ڪرڻ گهرجي.[463] شي چيني مذهبن جي چينيائي ڪرڻ جو حامي آهي.[464]19هين پارٽي ڪانگريس ۾ هن چيو: ”اسان مذهبي معاملن بابت پارٽي جي بنيادي پاليسي تي مڪمل عمل ڪنداسين، ان اصول کي قائم رکنداسين تہ چين ۾ مذهبن جي رخ کي چيني هجڻ گهرجي ۽ مذهبن کي فعال رهنمائي فراهم ڪنداسين تہ جيئن اهي سوشلسٽ سماج سان پاڻ کي هم آهنگ ڪن.“[464]
شي چيو آهي تہ ”صرف سوشلزم چين کي بچائي سگهي ٿو.“[465] هن چيني خاصيتن وارو سوشلزم کي ”قومي احياءَ کي حقيقت بڻائڻ جو واحد صحيح رستو“ پڻ قرار ڏنو آهي.[466]
بي بي سي نيوز موجب، جيتوڻيڪ 1970ع واري ڏهاڪي کان سڌارا ۽ کليل پاليسي شروع ٿيڻ کان پوءِ چيني ڪميونسٽ پارٽي بابت اهو تاثر پيدا ٿيو تہ هن ڪميونسٽ نظريي کان عملي فاصلو اختيار ڪيو آهي، ڪجهه مبصرن شي کي ”ڪميونسٽ منصوبي جي تصور“ تي اڳوڻن اڳواڻن کان وڌيڪ يقين رکندڙ قرار ڏنو آهي.[467] آسٽريليا جي اڳوڻي وزيراعظم ڪيون رڊ پڻ شي کي مارڪسسٽ–ليننسٽ قرار ڏنو آهي.[468]
شي جي دور ۾ نظريي کي ترجيح ڏيڻ ۾ پارٽي جي آخري مقصد، يعني ڪميونسٽ سماج جي قيام، کي ٻيهر نمايان ڪرڻ شامل آهي. هن انهن خيالن جي تنقيد ڪئي آهي جيڪي ڪميونزم کي ناقابل عمل يا غيرلاڳاپيل سمجهن ٿا.[218] شي ڪميونسٽ نظريي کي پارٽي ميمبر جي ريڙهه ۾ ”ڪيلشيم“ سان تشبيهه ڏني ۽ چيو تہ ان کان سواءِ ميمبر سياسي ”هڏن جي ڪمزوري“ جو شڪار ٿي سڌو بيهي نه سگهندو.[218]
شي چيو آهي تہ چين ڪيترين رڪاوٽن باوجود چيني ڪميونسٽ پارٽي جي قيادت هيٺ وڏي ترقي ڪئي آهي ۽ ”چيني خاصيتن وارو سوشلزم 21هين صديءَ جي سوشلسٽ ترقيءَ جو علمبردار بڻجي چڪو آهي.“[471] ساڳئي وقت هن خبردار ڪيو آهي تہ قومي احياءَ جي عمل کي مڪمل ٿيڻ ۾ گهڻو وقت لڳندو ۽ ان دوران پارٽي ميمبرن کي پارٽي جي حڪمراني جي زوال کان بچائڻ لاءِ خبردار رهڻ گهرجي.[471]
پارٽي جي ”پاڪيزگي“ ۽ ”دائمي جواني“ برقرار رکڻ لاءِ شي خود انقلاب جو تصور اڳتي وڌايو آهي، جنهن تحت پارٽي اندر بدعنواني ۽ غيرموثر عملدارن کي ختم ڪرڻ تي زور ڏنو وڃي ٿو.[472] هن چيو آهي تہ ”اسان جي پارٽي ايتري وڏي ۽ ملڪ ايترو وسيع آهي، جو جيڪڏهن پارٽي مرڪز وٽ فيصلا ڪرڻ جو واحد اختيار نه هجي تہ ڪجهه به حاصل نه ڪري سگهجي“؛ هن پارٽي مرڪز کي چيني ڪميونسٽ پارٽي جو ”دماغ“ ۽ ”مرڪزي عصبي نظام“ قرار ڏنو آهي.[473]
شي ”تاريخي نهيليت“ جي مخالفت ڪئي آهي، يعني اهڙين تاريخي تشريحن جي جيڪي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي سرڪاري تاريخي موقف کي چئلينج ڪن.[474] شي موجب سوويت يونين جو زوال ٿيڻ جي سببن مان هڪ ”تاريخي نهيليت“ هو.[475]
ان نظرئي جي حمايت ڪندي تہ آخرڪار سوشلزم سرمائيداريءَ تي غالب ٿيندو، شي چيو آهي تہ ”مارڪس ۽ اينگلز جو سرمائيداراڻي سماج جي بنيادي تضادن بابت تجزيو پراڻو ناهي ٿيو، ۽ نه ئي تاريخي ماديت جو اهو نظريو پراڻو ٿيو آهي تہ سرمائيداري ختم ٿيڻ لاءِ مقدر آهي ۽ سوشلزم جي فتح لازمي آهي.“[476]
شي مارڪسزم جي چينيائي ڪرڻ تي پڻ زور ڏنو آهي، يعني مارڪسزم کي چين جي مخصوص حالتن مطابق اختيار ڪرڻ. جولاءِ 2021ع ۾ هن ٻه انضمام جو تصور پيش ڪيو، جنهن تحت مارڪسزم کي چين جي مخصوص حالتن ۽ چين جي روايتي ثقافت سان ڳنڍڻ تي زور ڏنو ويو.[477]
شي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي ميمبرن کي ”پنهنجي ابتدائي مقصد سان وفادار رهڻ“ لاءِ چيو آهي، جنهن مان مراد چيني عوام جي خوشحالي ۽ چين جي قومي احياءَ لاءِ ڪم ڪرڻ آهي. هن ان مقصد لاءِ 2019ع کان 2020ع تائين تعليمي مهم هلائي.[478] هن چيو آهي تہ ”پنهنجي وطن لاءِ عقيدت ۽ وابستگي هر چيني جي ذميواري آهي“ ۽ جديد چين ۾ حب الوطني جو جوهر ”ملڪ، پارٽي ۽ سوشلزم سان هڪ ئي وقت محبت ڪرڻ“ آهي.[479]
چين جي ڪاميابي ثابت ڪري ٿي تہ سوشلزم مري نه ويو آهي؛ اهو ترقي ڪري رهيو آهي. رڳو تصور ڪريو: جيڪڏهن چين ۾ سوشلزم ناڪام ٿي وڃي ها ۽ اسان جي ڪميونسٽ پارٽي به سوويت يونين جي پارٽيءَ وانگر زوال پذير ٿي وڃي ها، تہ عالمي سوشلزم ڊگهي اونداهي دور ۾ داخل ٿي وڃي ها. ۽ ڪميونزم، جيئن ڪارل مارڪس ڪڏهن چيو هو، هڪ ڀٽڪندڙ ڀوت وانگر معلق رهجي وڃي ها.
شي چين لاءِ گهڻ پارٽي نظام کي رد ڪيو آهي، ۽ چيو آهي تہ ”آئيني بادشاهت، شهنشاهيت جي بحالي، پارلياماني نظام، گهڻ پارٽي نظام ۽ صدارتي نظام—اسان انهن بابت سوچيو ۽ انهن کي آزمايو، پر ڪو به ڪم نه آيو.“[480]
پرڏيهي تجزيه نگارن ۽ مبصرن وڏي پيماني تي ان دعويٰ سان اختلاف ڪيو آهي تہ چين جمهوريت آهي، ۽ ان کي هڪ پارٽيءَ واري آمرانه رياست ۽ شي کي آمرانه اڳواڻ قرار ڏنو آهي.[487] شي کي ڪڏهن ڪڏهن ”روايتي قدامت پسند“ يا ”نئون آمريت پسند“ پڻ سڏيو ويو آهي.[488][454][294] شي مغربي طرز کي جديديت جو واحد رستو مڃڻ کان انڪار ڪيو آهي ۽ ان جي بدران اهڙي رستي کي فروغ ڏنو آهي، جنهن کي هو چيني جديديت سڏي ٿو.[489]
جنوري 2013ع ۾ پولٽ بيورو اسٽينڊنگ ڪميٽي جي ميمبر ليو يونشان، 18هين پارٽي قومي ڪانگريس لاءِ شي جي تقرير کي ”سيڪريٽري جنرل شي جن پنگ جي اهم تقريرن جو سلسلو“ قرار ڏنو. آڪٽوبر 2017ع ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي مرڪزي ڪميٽي اعلان ڪيو تہ شي جي سياسي نظرين کي ”نئين دور لاءِ چيني خاصيتن واري سوشلزم بابت شي جن پنگ جو فڪر“ جي صورت ۾ ترقي ڏني وئي آهي.[490][491]
شي پهريون ڀيرو آڪٽوبر 2017ع ۾ 19هين پارٽي ڪانگريس جي افتتاحي تقرير دوران ”نئين دور لاءِ چيني خاصيتن واري سوشلزم بابت فڪر“ جو ذڪر ڪيو. ڪانگريس ۾ شي جي مرڪزي خطاب جو جائزو وٺندي سندس پولٽ بيورو اسٽينڊنگ ڪميٽي جي ساٿين ان اصطلاح اڳيان ”شي جن پنگ“ جو نالو شامل ڪيو.[492] 24 آڪٽوبر 2017ع تي، 19هين پارٽي قومي ڪانگريس جي اختتامي اجلاس ۾ ”شي جن پنگ جو فڪر“ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي آئين ۾ شامل ڪرڻ جي منظوري ڏني وئي،[493] جڏهن تہ مارچ 2018ع ۾ قومي عوامي ڪانگريس رياستي آئين ۾ پڻ ترميم ڪري ”شي جن پنگ جو فڪر“ شامل ڪيو.[494]
شي پاڻ هن فڪر کي چيني خاصيتن واري سوشلزم جي وسيع نظرياتي ڍانچي جو حصو قرار ڏنو آهي؛ اهو اصطلاح ڊينگ شياوپنگ متعارف ڪرايو هو ۽ چين کي سوشلزم جي ابتدائي مرحلي ۾ رکڻ واري تصور سان ڳنڍيل آهي. شي جن پنگ جي فڪر جي بنيادي عنصرن کي ”ڏهه تصديقون“، ”چوڏهن پابنديون“ ۽ ”ڪاميابين جا تيرهن شعبا“ جي صورت ۾ خلاصو ڪيو وڃي ٿو.[495]
وانگ هوننگ، جيڪو شي جو اهم سياسي صلاحڪار ۽ ويجهو ساٿي سمجهيو وڃي ٿو، شي جن پنگ جي فڪر جي نظرياتي جوڙجڪ ۾ اهم ڪردار ادا ڪندڙ شخص طور بيان ڪيو ويو آهي.[13] شي جن پنگ جي فڪر سان لاڳاپيل تصورن ۽ پسمنظر جي وڌيڪ وضاحت شي جي ڪتابي سلسلي چين جي حڪمراني ۾ ڪئي وئي آهي، جيڪو فارين لينگويجز پريس طرفان بين الاقوامي پڙهندڙن لاءِ ڇپايو ويو. ان جو پهريون جلد سيپٽمبر 2014ع ۽ ٻيو جلد نومبر 2017ع ۾ شايع ٿيو.[496]
شيوشي چيانگ گوئو، شي جن پنگ جو فڪر سيکارڻ لاءِ تيار ڪيل هڪ موبائل ايپ، 2019ع ۾ چين جي سڀ کان وڌيڪ مقبول اسمارٽ فون ايپ بڻجي وئي. اهو ان وقت ٿيو جڏهن چيني ڪميونسٽ پارٽي پنهنجي اهلڪارن کي روزانو سياسي نظريي جي مطالعي ۾ مشغول رهڻ لاءِ نئين مهم شروع ڪئي.[497]
شي جي پهرين شادي ڪي لِنگ لِنگ سان ٿي، جيڪا 1980ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ برطانيا ۾ چين جي سفير ڪي هوا جي ڌيءَ هئي. ٻنهي جي شادي ڪجهه سالن اندر ختم ٿي وئي.[498] چيو وڃي ٿو تہ ٻنهي ۾ ”تقريباً هر روز“ جهيڙا ٿيندا هئا، ۽ طلاق کان پوءِ ڪي برطانيا هلي وئي.[11]
1987ع ۾ شي مشهور لوڪ ڳائڻي پينگ لي يوان سان شادي ڪئي.[499] 1980ع واري ڏهاڪي ۾ ڪيترن چيني جوڙن وانگر، شي ۽ پينگ جي سڃاڻپ پڻ دوستن وسيلي ڪرائي وئي هئي.[500] پينگ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ شهرت ماڻي چڪي هئي ۽ 2000ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين، جڏهن شي کي ممڪن جانشين طور ڏٺو وڃڻ لڳو، تڏهن تائين هوءَ چين ۾ شي کان گهڻو وڌيڪ مشهور هئي. سندن ڌار ڌار پيشوراڻي زندگيءَ سبب جوڙو گهڻو وقت الڳ الڳ رهندو رهيو.
پينگ پنهنجي اڳوڻين جي ڀيٽ ۾ چين جي ”خاتون اول“ طور گهڻو نمايان ڪردار ادا ڪيو آهي؛ مثال طور، مارچ 2014ع ۾ هن آمريڪا جي خاتون اول مشيل اوباما جي چين واري نمايان دوري دوران ميزباني ڪئي.[501]
شي ۽ پينگ جي هڪ ڌيءَ شي منگ زي آهي، جنهن 2015ع جي بهار ۾ هارورڊ يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪئي. هارورڊ ۾ پڙهڻ دوران هن عرفي نالو استعمال ڪيو ۽ نفسيات ۽ انگريزيءَ جو اڀياس ڪيو.[502] شي جي خاندان جو گهر جيڊ اسپرنگ هِل ۾ آهي، جيڪو اتر-اولهه بيجنگ ۾ باغن ۽ رهائشي علائقي تي ٻڌل هنڌ آهي ۽ مرڪزي فوجي ڪميشن جي انتظام هيٺ آهي.[503]
جون 2012ع ۾ بلومبرگ نيوز رپورٽ ڪيو تہ شي جي وسيع خاندان جا ڪجهه ميمبر، جن ۾ سندس ڀيڻ چي چياوچياو پڻ شامل هئي، وڏا ڪاروباري مفاد رکندا هئا؛ بهرحال اهڙو ڪو ثبوت پيش نه ڪيو ويو تہ شي ذاتي طور انهن جي ڪاروباري مدد لاءِ مداخلت ڪئي هئي.[504] خاندان جي دولت بابت انهيءَ مضمون کان پوءِ بلومبرگ نيوز جي ويب سائيٽ کي مکيه زميني چين ۾ بلاڪ ڪيو ويو ۽ چين ۾ بلومبرگ ٽرمينل جي وڪرو پڻ سست ٿي وئي،[505] جڏهن تہ چي جي سيڙپڪاري واري اداري ”چنچوان دادي“ جي فائلن تائين رسائي پڻ بند ڪئي وئي.[506]
پاناما پيپرز ۾ ڪيترن اعليٰ چيني عملدارن جي مائٽن جا نالا سامهون آيا، جن ۾ موجوده ۽ اڳوڻن پولٽ بيورو ميمبرن سان لاڳاپيل ماڻهو پڻ شامل هئا. انهن ۾ شي جو ڀيڻويو ڊينگ جياگوئي پڻ شامل هو.[507] ڊينگ وٽ برٽش ورجن ٻيٽ ۾ ٻه شيل ڪمپنيون هيون، جڏهن شي پولٽ بيورو اسٽينڊنگ ڪميٽي جو ميمبر هو؛ 2012ع ۾ شي جي چيني ڪميونسٽ پارٽي جو جنرل سيڪريٽري ٿيڻ تائين اهي ڪمپنيون غيرفعال ٿي ويون هيون.[508]
پينگ، شي کي محنتي ۽ سادو ماڻهو قرار ڏنو آهي: ”جڏهن هو گهر اچي ٿو، مون کي ڪڏهن بہ ائين محسوس نه ٿيو آهي تہ گهر ۾ ڪو اڳواڻ موجود آهي. منهنجي نظر ۾ هو رڳو منهنجو مڙس آهي.“[511]
1992ع ۾ دي واشنگٽن پوسٽ جي صحافڻ لينا ايڇ. سن، شي سان ان وقت انٽرويو ڪيو جڏهن هو فوزو جو چيني ڪميونسٽ پارٽي سيڪريٽري هو. سن، شي کي پنهنجي عمر جي ڪيترن عملدارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ آرامده ۽ خوداعتماد قرار ڏنو ۽ لکيو تہ هو نوٽس ڏسڻ کان سواءِ ڳالهائيندو هو.[512]
2011ع جي دي واشنگٽن پوسٽ جي هڪ مضمون ۾ شي کي سندس واقف ماڻهن ”عملي، سنجيده، محتاط، محنتي، زمين سان جڙيل ۽ گهٽ نمايان“ شخص قرار ڏنو. کيس مسئلا حل ڪرڻ ۾ ماهر ۽ ”اعليٰ عهدي جي ڏيکاءَ ۽ پروٽوڪول ۾ ظاهري طور بي دلچسپ“ پڻ بيان ڪيو ويو.[513] چيني رياستي ميڊيا پڻ شي کي پيءُ جهڙي شخصيت ۽ عوام مان اُڀريل اهڙي اڳواڻ طور پيش ڪيو آهي، جيڪو چيني مفادن جي حفاظت لاءِ پرعزم آهي.[441]
چيني عوام ۾ شي بابت راءِ جو اندازو لڳائڻ ڏکيو آهي، ڇاڪاڻ تہ چين ۾ ڪي بہ آزاد سروي موجود ناهن ۽ سماجي ميڊيا تي سندس نالي جي ذڪر تي سخت سينسرشپ لاڳو آهي.[521] تنهن هوندي بہ، کيس ملڪ اندر وڏي پيماني تي مقبول سمجهيو وڃي ٿو.[522][523] 2014ع ۾ هارورڊ ڪينيڊي اسڪول جي ايش سينٽر فار ڊيموڪريٽڪ گورننس اينڊ انوويشن جي سهڪار سان ڪرايل هڪ سروي ۾ شي جي ملڪ اندر منظوري جي شرح 10 مان 9 هئي.[524] جولاءِ 2019ع ۾ جاري ڪيل يوگوو جي هڪ سروي موجب مکيه زميني چين جي لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو ماڻهن شي کي اهڙي شخص طور چونڊيو، جنهن کي هو سڀ کان وڌيڪ ساراهين ٿا؛ اها ڪنهن بہ هڪ شخص لاءِ سڀ کان وڏي شرح هئي، جڏهن تہ هانگ ڪانگ جي رهواسين ۾ اها شرح 5 سيڪڙو کان بہ گهٽ هئي.[525]
2026ع جي بهار ۾ پيو ريسرچ سينٽر 36 ملڪن ۾ عالمي معاملن بابت شي تي اعتماد جي حوالي سان هڪ سروي ڪيو، جنهن موجب وچين شرح طور 34 سيڪڙو ماڻهن کي عالمي معاملن بابت صحيح قدم کڻڻ لاءِ شي تي اعتماد هو، جڏهن تہ 53 سيڪڙو کي مٿس اعتماد نہ هو. اهي انگ روسي صدر ولاديمير پيوٽن (31 سيڪڙو اعتماد ۽ 65 سيڪڙو بي اعتمادي) ۽ آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ (23 سيڪڙو اعتماد ۽ 76 سيڪڙو بي اعتمادي) جي ڀيٽ ۾ شي لاءِ وڌيڪ موافق هئا.[526]
2017ع ۾ دي اڪانومسٽ شي کي دنيا جو سڀ کان طاقتور شخص قرار ڏنو.[527] 2018ع ۾ فوربز کيس دنيا جو سڀ کان طاقتور ۽ بااثر شخص قرار ڏنو، جنهن سان هن روسي صدر ولاديمير پيوٽن جي جاءِ ورتي، جيڪو لڳاتار پنجن سالن تائين ان درجابنديءَ ۾ پهرين نمبر تي رهيو هو.[528] 2022ع ۾ ٽائيم پڻ شي کي دنيا جو سڀ کان طاقتور شخص قرار ڏيندي لکيو تہ شي ”1.4 ارب ماڻهن مان پهريون شخص آهي، جيڪڏهن 7.7 ارب ماڻهن مان نہ بہ هجي.“[529]
2013ع کان رپورٽرز وِد آئوٽ بارڊرز، جيڪو ڄاڻ جي آزاديءَ جي حق جي تحفظ کي پنهنجو مقصد قرار ڏيندڙ هڪ بين الاقوامي غيرمنافع بخش ۽ غيرسرڪاري ادارو آهي، شي کي پريس جي آزاديءَ جي شڪارين جي فهرست ۾ شامل ڪندو رهيو آهي.[530]
Amako,Satoshi(2 January 2018)."China's authoritarian path to development: is democratization possible?, by Liang Tang, Abingdon, Routledge, 2017, 263pp., ISBN: 978-1-138-01647-7".Journal of Contemporary East Asia Studies7(1). doi:10.1080/24761028.2018.1483700. ISSN2476-1028.
Hu,Weixing(2 January 2019)."Xi Jinping's 'Major Country Diplomacy': The Role of Leadership in Foreign Policy Transformation".Journal of Contemporary China28(115): 1–14. doi:10.1080/10670564.2018.1497904. ISSN1067-0564.
Lampton,David M.(3 September 2015)."Xi Jinping and the National Security Commission: policy coordination and political power".Journal of Contemporary China24(95): 759–777. doi:10.1080/10670564.2015.1013366. ISSN1067-0564.
Ji,You(2026-01-14)."Chinese Communist Party Endeavors to Institutionalize Armed Power: Civilian Control of China's Central Military Commission".دي چائنا جرنل95: 25–49. doi:10.1086/738762. ISSN1324-9347.
Whyte,Martin K.(15 March 2021)."China's economic development history and Xi Jinping's "China dream:" an overview with personal reflections".Chinese Sociological Review53(2): 115–134. doi:10.1080/21620555.2020.1833321. ISSN2162-0555.
Zhang,Denghua(May 2018)."The Concept of 'Community of Common Destiny' in China's Diplomacy: Meaning, Motives and Implications".Asia & the Pacific Policy Studies5(2): 196–207. doi:10.1002/app5.231. ISSN2050-2680.
Simon, Denis Fred; Cong, Cao (2009). China's Emerging Technological Edge: Assessing the Role of High-End Talent. Cambridge University Press. ISBN978-0-521-88513-3.
Yang, Rufeng (2014). 習近平如何改變中國[شي جن پنگ چين کي ڪيئن بدلائي رهيو آهي]. China Interpretation Series (چيني ۾). Bonfire Limited. ص.12. ISBN978-986-5721-05-3. 2024-08-23 تي حاصل ڪيل.
Zhu, Pengpeng (2007). 谜一样的人生[هڪ پراسرار زندگي] (چيني ۾). Tianma Publishing. ISBN978-0-9787999-2-2. 2024-08-23 تي حاصل ڪيل.
↑习近平的七年知青岁月[شي جن پنگ جا تعليم يافته نوجوان طور ست سال]. چائنا نيوز سروس (چيني ۾). 2018-07-01. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 August 2024 تي محفوظ ڪيل. 2024-08-18 تي حاصل ڪيل.
12"شي جن پنگ ۽ پيپلز ڊيلي بابت 10 ڪهاڻيون"[10 stories about Xi Jinping and People's Daily]. Haiwai Net (چيني ۾). 2018-06-15. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 August 2024 تي محفوظ ڪيل. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
↑Wang, Lei (25 December 2014). 习近平为官之道 拎着乌纱帽干事[شي جن پنگ جو حڪومتي طريقو]. دووئي نيوز (Simplified Chinese ۾). اصل نسخو مان 3 February 2015 تي محفوظ ڪيل. 7 September 2019 تي حاصل ڪيل.
↑习近平任上海市委书记 韩正不再代理市委书记[شي جن پنگ شنگهائي ميونسپل پارٽي ڪميٽي جو سيڪريٽري مقرر]. سوهو (Simplified Chinese ۾). 24 March 2007. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 October 2007 تي محفوظ ڪيل. 7 September 2019 تي حاصل ڪيل.
↑新晋政治局常委: 习近平[نئون مقرر ٿيل پولٽ بيورو مستقل ڪميٽي ميمبر: شي جن پنگ]. ڪائي جينگ (Simplified Chinese ۾). 22 October 2007. اصل نسخو مان 22 December 2015 تي محفوظ ڪيل. 12 September 2019 تي حاصل ڪيل.
↑Bandurski, David (8 February 2022). "ٻه قيام". چائنا ميڊيا پروجيڪٽ (آمريڪي انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 July 2022 تي محفوظ ڪيل. 12 August 2022 تي حاصل ڪيل.
↑"شنگهائي مالي عدالت رسمي طور قائم ٿي"[The Shanghai Financial Court was officially established today. Li Qiang and Wang Dongming unveiled the plaque and conducted research.]. گوانچا. 20 August 2018. 2025-11-29 تي حاصل ڪيل.
↑Meng, Chuan (4 November 2014). 习近平军中"亮剑" 新古田会议一箭多雕[Xi Jinping And Central Army's New "Bright Sword" Conference In Gutian Killed Many Birds With Only A Single Stone]. دووئي نيوز (Simplified Chinese ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 January 2015 تي محفوظ ڪيل. 8 September 2019 تي حاصل ڪيل.
↑"چين جي ڪهاڻي سٺي نموني ٻڌائڻ". چائنا ميڊيا پروجيڪٽ (آمريڪي انگريزي ۾). 16 April 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 August 2022 تي محفوظ ڪيل. 29 August 2022 تي حاصل ڪيل.
↑نادر منظر! چيني صدر شي جن پنگ اويغور مسلمانن جي ڳوٺ جو دورو ڪيو (انگريزي ۾), ڪومپاس ٽي وي, 19 July 2022, محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 March 2024 تي محفوظ ڪيل, 7 March 2024 تي حاصل ڪيل– يوٽيوب وسيلي, چئن ڏينهن دوران شي جن پنگ سنڪيانگ ۾ ڪپهه جي باغن، واپاري علائقن ۽ عجائب گهرن سميت ڪيترن ئي هنڌن جو دورو ڪيو. اويغور رهواسين به صدر شي جن پنگ جو استقبال ڪيو. پنهنجي دوري دوران شي سنڪيانگ جي عملدارن تي زور ڏنو ته هو ماڻهن جون دليون کٽڻ ۽ عوامي اتحاد لاءِ هميشه عوام جو آواز ٻڌن.
↑Ong Han Sean (20 November 2023). "چين جو سنڪيانگ: جهنگلي حسن جو شاهڪار ۽ ثقافت ۽ دلڪشيءَ سان ڀريل سرزمين". دي اسٽار (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 20 November 2023 تي محفوظ ڪيل. اسان جو دورو چيني صدر شي جن پنگ جي اورمچي واري دوري کان ٿوري دير پوءِ ٿيو، جتي رپورٽن موجب هن علائقي جي مثبت تشهير تي زور ڏنو، جيئن هڪ کليل ۽ پراعتماد سنڪيانگ ڏيکاريو وڃي. شي سنڪيانگ کي سياحت لاءِ وڌيڪ کولڻ جو پڻ مطالبو ڪيو ته جيئن ملڪي ۽ پرڏيهي سياحن کي دوري لاءِ همٿايو وڃي.
↑"چين: بيجنگ پنهنجي سنڪيانگ پاليسيءَ کي ڪيئن اڇو ڪري پيش ڪري رهيو آهي؟". ڊوئچي ويلے (انگريزي ۾). 2023-09-11. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 March 2024 تي محفوظ ڪيل. 2024-03-07 تي حاصل ڪيل. پر سنڪيانگ بابت وڌندڙ عالمي ڌيان جي وچ ۾، چين وڌيڪ سياحن کي ڀليڪار ڪندي علائقي کي "ڪاميابيءَ جي ڪهاڻي" طور پيش ڪرڻ جو خواهشمند رهيو آهي. گذريل مهيني علائقي جي دوري دوران پنهنجي تقرير ۾ شي چيو ته سنڪيانگ "هاڻي ڪو پري افتاده علائقو ناهي" ۽ ان کي ملڪي ۽ پرڏيهي سياحت لاءِ وڌيڪ کولڻ گهرجي.
↑Liu, Xiaodong; Chen, Yu (18 September 2017). 中共中央政治局召开会议 研究拟提请党的十八届七中全会讨论的文件-新华网[چيني ڪميونسٽ پارٽي جي مرڪزي ڪميٽي جي سياسي بيورو جو اجلاس: 18هين مرڪزي ڪميٽي جي ستين مڪمل اجلاس ۾ پيش ٿيڻ وارن دستاويزن جو جائزو] (Simplified Chinese ۾). شنهوا نيوز ايجنسي. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 11 October 2017 تي محفوظ ڪيل. 4 October 2017 تي حاصل ڪيل.
↑Buckley, Chris (8 February 2012). "چين جو ايندڙ اڳواڻ آمريڪي دوري تي ڳرو سياسي بار کڻي اچي ٿو". رائٽرز (انگريزي ۾). 29 August 2022 تي حاصل ڪيل. 2007ع ۾ بيجنگ ۾ آمريڪي سفير سان هڪ رات جي ماني دوران شي هالي ووڊ فلمن، جن ۾ ٻي عالمي جنگ بابت "سيونگ پرائيويٽ ريان" جهڙيون فلمون شامل هيون، لاءِ پنهنجي پسند جو ذڪر ڪيو.
↑"شي جن پنگ: هڪ آمر جي ٺهڻ". دي اڪانومسٽ. 2022-10-19. ISSN0013-0613. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 December 2022 تي محفوظ ڪيل. 2024-05-03 تي حاصل ڪيل. هن کي فٽبال پسند آهي، هو روزانو 1,000 ميٽر ترڻ جي دعويٰ ڪري ٿو ۽ "سليپليس ان سيئٽل"، "دي گاڊ فادر" ۽ "سيونگ پرائيويٽ ريان" جو مداح آهي.
血脉总相连: 中国名人后代大寻踪[رت جا رشتا هميشه ڳنڍيل آهن: مشهور چيني شخصيتن جي اولاد جي ڳولا] (چيني ۾). Beijing Yanshan Publishing House. 1993. ISBN978-7-5402-0658-1. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
中国脱贫攻坚精神[چين جو غربت جي خاتمي وارو جذبو] (چيني ۾). Huazhong University of Science and Technology Press. 2021. ISBN978-7-5680-6816-1. 2024-09-19 تي حاصل ڪيل.
Curtis, Simon; Klaus, Ian (2024). The Belt and Road City: Geopolitics, Urbanization, and China's Search for a New International Order. New Haven and London: Yale University Press. doi:10.2307/jj.11589102. ISBN9780300266900. JSTORjj.11589102.
决策论[فيصلي جو نظريو] (چيني ۾). Beijing Book Co. Inc. 2018. ISBN978-7-226-05307-2. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
Fang, Qiang; Li, Xiaobing, مرتب (2024). China under Xi Jinping: A New Assessment. Leiden University Press. ISBN9789087284411.
Fenby, Jonathan (2019). The Penguin History of Modern China: The Fall and Rise of a Great Power, 1850 to the Present. Penguin Books Limited. ISBN978-0141988450.
Li, Ying (2024). Red Ink: A History of Printing and Politics in China. Royal Collins Press. ISBN9781487812737.
Mariani, Paul Philip (2025). China's Church Divided: Bishop Louis Jin and the Post-Mao Catholic Revival. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN978-0-674-29765-4.
Marquis, Christopher; Qiao, Kunyuan (2022). Mao and Markets: The Communist Roots of Chinese Enterprise. Kunyuan Qiao. New Haven: Yale University Press. ISBN978-0-300-26883-6. OCLC1348572572.
Xi, Jinping (20 November 2019). "Stories of Incorrupt Government: "The Corruption and Unjustness of Officials Give Birth to the Decline of Governance"". Narrating China's Governance. Jing Luo پاران ترجمو ڪيل. Preface by Yang Zhenwu; Introduction by B.R. Deepak; Source: People's Daily, Department of Commentary. Singapore: Springer Singapore. ص.3–39. doi:10.1007/978-981-32-9178-2_1. ISBN978-981-329-177-5.
紅色后代[ڳاڙهو اولاد] (چيني ۾). Chengdu Publishing House. 1996. ISBN978-7-80575-946-3. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
Rudd, Kevin (2024). On Xi Jinping: How Xi's Marxist Nationalism is Shaping China and the World. Oxford University Press. ISBN9780197766033.
Sheridan, Michael (2024). The Red Emperor: Xi Jinping and His New China (انگريزي ۾). Headline. ISBN978-1-0354-1349-2.
Shinn, David H.; Eisenman, Joshua (2023). China's Relations with Africa: a New Era of Strategic Engagement. New York: Columbia University Press. ISBN978-0-231-21001-0.
Sorace, Christian (2019). "Aesthetics". Afterlives of Chinese Communism: Political Concepts from Mao to Xi. Acton, Australia: Australian National University Press. ISBN978-1-76046-249-9.
Torigian, Joseph (2025). The Party's Interests Come First: The Life of Xi Zhongxun, Father of Xi Jinping. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN9781503634756.
Tsang, Steve; Cheung, Olivia (2024). The Political Thought of Xi Jinping. Oxford University Press. ISBN9780197689363.
社会的逻辑[سماج جي منطق] (چيني ۾). Peking University Press. 2017. ISBN978-7-301-26916-9. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
Zhang, Angela Huyue (2024). High Wire: How China Regulates Big Tech and Governs Its Economy. Oxford University Press. ISBN9780197682258.
Huang, Qunhui; Zhang, Qizi; ۽ٻيا (2016). 厦门城市治理体系和治理能力现代化研究[شيامن جي شهري حڪمرانيءَ جي نظام ۽ حڪمرانيءَ جي صلاحيت کي جديد بڻائڻ بابت تحقيق]. A series of achievements of inter-academy cooperation of Chinese Academy of Social Sciences: Xiamen (چيني ۾). سوشل سائنسز لٽريچر پريس. ISBN978-7-5097-9562-0. 2024-09-19 تي حاصل ڪيل.
Zhong, Wen; Zhang, Jie (2022). 习近平传[شي جن پنگ جي سوانح حيات] (چيني ۾). Bouden House. ISBN978-1-034-94892-6. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
Zhao, Suisheng (2024). "Is Beijing's Long Game on Taiwan about to End? Peaceful Unification, Brinksmanship, and Military Takeover". ۾ Zhao, Suisheng (مرتب). The Taiwan Question in Xi Jinping's Era: Beijing's Evolving Taiwan Policy and Taiwan's Internal and External Dynamics. London and New York: روٽليج. doi:10.4324/9781003521709. ISBN9781032861661.
正定縣志[ژينگڊنگ ضلعي جي تاريخ] (چيني ۾). China City Press. 1992. ISBN978-7-5074-0610-8. 2024-08-30 تي حاصل ڪيل.
پيپلز لبريشن آرمي.svg)
i/ˌʃiː dʒɪnˈpɪŋ/ SHEE-_-JIN-ping;l (پيدائش: 15 جون 1853ع) چين جو سياستدان جيڪو 2013ع کان عوامي جمهوريه چين جو صدر، چيني ڪميونسٽ پارٽي جو جنرل سيڪريٽري ۽ 2012 کان چين جي سينٽرل ملٽري ڪميشن جو چيئرمين آهي. شي 2012ع کان چين جو سڀ کان وڏو سياسي اڳواڻ آهي. ھي چين جي جھوني ڪميونسٽ شِي جَونگشُن جو پٽ آھي. ھن بيجنگ جي چِنگھُوا يونيورسٽي مان ڪيميڪل انجنيئرنگ جي ڊگري حاصل ڪئي. 1999 کان 2002 تائين فيوجن صوبي جو گورنر رھيو. ,2002 کان 2007 تائين ججيئانگ صوبي جو پارٽي سيڪريٽري ٿيو. 2007ع ۾ ڪجهه وقت شنگھائي جو پارٽي سيڪريٽري پڻ رهيو، جنھن بعد پولٽ بيورو جي اسٽينڊنگ ڪاميٽي جو رڪن ٿيو. ھي آڪٽوبر 2007 ۾ چيني ڪميونسٽ پارٽي جي سيڪريٽريٽ جو فرسٽ سيڪريٽري مقرر ٿيو. 2008 ۾ ھن جو نالو ھو جنتائو جي جاء تي چين جي سڀ کان وڏي سياسي اڳواڻ طور تجويز ڪيو ويو ۽ ان سال جي آخر ۾ کيس عوامي جمهوريه چين جو نائب صدر ۽ چين جي سينٽرل ملٽري ڪميشن جو پڻ وائيس چيئرمين مقرر ڪيو ويو. ھن کي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي چوٽي جي اڳواڻ (leadership core) جو لقب ڏنو ويو جيڪو لقب مائوزي تنگ ۽ ھن سميت اڃان تائين رڳو پنجن اڳواڻن کي مليو آهي. 2007 کان شي چيني ڪميونسٽ پارٽي جي 17ھين، 18ھين ۽ 19ھين پولٽ بيورو اسٽينڊنگ ڪميٽي جو رڪن رھيو. 2013 ۾ جي چين جو صدر مقرر ڪيو ويو.
.jpg)
_02.jpg)
.jpg)
.jpg)
