مواد ڏانھن هلو

سائنوبئڪٽيريا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
"Cyanobacterium" ھتي ريڊائريڪٽ ٿئي ٿو. For the genus, see Cyanobacterium (genus).

سائنوبئڪٽيريا
Temporal range: 3600 ملين سال اڳ کان اڄ تائين
(ممڪن پيلو آرڪين رڪارڊ)
سائانو بيڪٽيريا جي هڪ تنتي جينس، سلنڊروسپرمم جي خوردبيني تصوير
سائنسي درجا بندي e
Unrecognized taxon (fix): Cyanobacteriota
ڪلاس
  • سائنوفيسي (Cyanophyceae)
  • "سيري سائٽوڪروميٽيا (Sericytochromatia)
  • ويمپيروويبريونوفيسي (Vampirovibrionophyceae)
  • †آرڪيوسفيروائيڊس (Archaeosphaeroides)
  • †ڪولينيا' (Collenia)
  • †گنفلنٽيا (Gunflintia)
  • †اوبروچيويلا (Obruchevella)
  • †اوزارڪولينيا (Ozarkcollenia)
  • †روٿپلٽزيلا (Rothpletzella)
هم معنيٰ[نوٽ 1]

فهرست:

  • ڪلوروڪسي بيڪٽيريا مارگوليس ۽ شوارٽز، 1982
  • "سائنوفيسيريا" ووز ۽ ٻيا، 1985
  • "سائنوفيسيٽا" پارڪر، شانين ۽ رينر، 1969
  • "سائنوفيسيٽا" اسٽينيڪ، 1931
  • "ڊپلوسچيزوفيٽا" ڊيلن، 1963
  • "اينڊوسچيزوفيٽا" ڊيلن، 1963
  • "ايڪسوسچيزوفيٽا" ڊيلن، 1963
  • گونيڊيوفائٽا شيفنر، 1909
  • "فائيڪو بيڪٽيريا" ڪيوليئر-سمٿ، 1998
  • فائيڪوڪروماسي رابن هورسٽ، 1865
  • پروڪلورو بيڪٽيريا جيفري، 1982
  • پروڪلورو فائيڪوٽا شميل، 2008
  • پروڪلورو فائيٽا ليون، 1976
  • ڪروڪوڪوفائٽا اسٽارماچ، 1966
  • چاميسيفونوفائٽي اسٽارماچ، 1966
  • سائنوبيڪٽيريا سائنوفائٽا ساڪس، 1874
  • سائنوفائٽا اسٽينڪ، 1931
  • هارموگونيوفائٽا اسٽارماچ، 1966
  • مائيڪسوفائٽا والروٿ، 1833
  • نسٽوڪوفائٽا ڪرسٽينسن، 1978
  • پليورو ڪيپسوفائٽا اسٽارماچ، 1966
  • پروڪلورو فائيڪوٽا ليون، 1977
  • اسڪينڊوفيسي وولوگڊين، 1962
  • فائيڪوڪروماسي رابن هورسٽ، 1865
  • آڪسي فوٽو بيڪٽيريا گبنز ۽ مري، 1978
  • شيزوفائسي ڪوهن، 1879

سائينوبيڪٽيريا (Cyanobacteria : /saɪˌænoʊbækˈtɪəriə/) فائلم سائانوبيڪٽيروٽا جي آٽوٽروفڪ گرام-منفي بيڪٽيريا جو هڪ گروپ آهن[1] جيڪا فوٽوسنٿيسس ذريعي حياتياتي توانائي حاصل ڪري سگهن ٿا. سائانوبيڪٽيريا ظاهري طور تي تازي پاڻي يا زميني ماحول ۾ پيدا ٿيا ۽ اهي پهريون ڀيرو وچين آرڪيئن ايون (eon) ۾ ظاهر ٿيا.[2] اهي شايد سڀ کان وڌيڪ گهڻا ٽيڪسون آهن جيڪي ڪڏهن به ڌرتيءَ تي موجود آهن.[3] "سائنوبيڪٽيريا" نالو انهن جي نيري سائي (Cyan) رنگ ڏانهن اشارو ڪري ٿو، [4]جيڪو سائانوبيڪٽيريا جي غير رسمي عام نالي، نيري-سائي الجي جو بنياد بڻجي ٿو.[5]

سائنوبيڪٽيريا پهريان جاندار آهن جن کي آڪسيجن پيدا ڪرڻ جي خبر آهي. انهن جا فوٽو پيگمينٽ سج جي روشني جي ڳاڙهي ۽ نيري اسپيڪٽرم فريڪوئنسي کي جذب ڪري سگهن ٿا (اهڙيءَ طرح سائي رنگ کي ظاهر ڪن ٿا) پاڻي (H2O) جي ماليڪيولن کي هائيڊروجن آئن (H2) ۽ آڪسيجن (O2) ۾ ورهائڻ لاءِ، هائيڊروجن آئن ڪاربوهائيڊريٽ (ڪاربن فڪسيشن جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) جهڙن پيچيده نامياتي مرڪبن (Organic) کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڪاربوهائيڊريٽ سان رد عمل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن، ۽ آڪسيجن هڪ ضمني پيداوار جي طور تي جاري ڪئي ويندي آهي. اربين سالن کان مسلسل آڪسيجن پيدا ڪرڻ ۽ ڇڏڻ سان، سائانو بيڪٽيريا کي زمين جي شروعاتي اينوڪسڪ، ڪمزور طور تي گهٽائيندڙ پري بايوٽڪ ماحول کي آزاد گيس واري آڪسيجن سان آڪسائيڊائيزنگ ۾ تبديل ڪرڻ جو خيال آهي (جيڪو اڳ ۾ مختلف مٿاڇري جي ريڊڪٽنٽس پاران فوري طور تي هٽايو ويو هو)، جنهن جي نتيجي ۾ عظيم آڪسائيڊيشن واقعي ۽ ابتدائي پروٽيروزوڪ دوران "ڌرتي جو زنگ" ٿيو، جنهن ڌرتيءَ تي زندگي جي شڪلن جي جوڙجڪ کي ڊرامائي طور تي تبديل ڪيو. آڪسيجن واري ماحول ۾ زنده رهڻ لاءِ ابتدائي هڪ سيل جاندارن جي بعد ۾ موافقت ممڪن طور تي اينروبس ۽ ايروبس جي وچ ۾ اينڊوسمبيوسس جو سبب بڻي ۽ ان ڪري پيليوپروٽيروزوڪ دوران يوڪريوٽس جو ارتقا ٿيو.

سائانو بيڪٽيريا پهرين ڄاتل سڃاتل جاندار آهن جيڪي آڪسيجن پيدا ڪندڙ طور سڃاتا وڃن ٿا.[6] انهن جا فوٽو پگمينٽ سج جي روشني جي فريڪوئنسي جي ڳاڙهي ۽ نيري اسپيڪٽرم کي جذب ڪري سگهن ٿا. اهڙيءَ طرح سائي رنگ کي ظاهر ڪري، پاڻي جي ماليڪيولن کي هائيڊروجن آئن ۽ آڪسيجن ۾ ورهائي سگهن ٿا. هائيڊروجن آئن ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ سان رد عمل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن. پيچيده نامياتي مرڪب پيدا ڪرڻ لاءِ. جهڙوڪ ڪاربوهائيڊريٽ. هڪ عمل جنهن کي ڪاربن فڪسيشن چيو ويندو آهي. ۽ آڪسيجن هڪ ضمني پيداوار جي طور تي جاري ڪئي ويندي آهي. اربين سالن کان مسلسل آڪسيجن پيدا ڪرڻ ۽ ڇڏڻ سان. سائانو بيڪٽيريا بابت سوچيو ويندو آهي ته انهن ابتدائي زمين جي (انوڪسڪ، ڪمزور طور تي گهٽائيندڙ پري بايوٽڪ) ماحول کي آزاد گيس واري آڪسيجن سان آڪسائيڊائيزنگ ۾ تبديل ڪيو. جيڪو اڳ ۾ مختلف سطحي ريڊڪٽنٽس پاران فوري طور تي هٽايو ويندو هو. نتيجي ۾ عظيم آڪسائيڊيشن واقعي ۽ ابتدائي پروٽيروزوڪ دوران "ڌرتي جو زنگ" ٿيو ۽ ڌرتيءَ تي زندگي جي شڪلن جي جوڙجڪ کي ڊرامائي طور تي تبديل ڪيو. [7] [8] ابتدائي واحد سيل جاندارن جي آڪسيجن واري ماحول ۾ زنده رهڻ لاءِ موافقت ممڪن طور تي اينڊوسمبيوسس (اينروبس ۽ ايروبس جي وچ ۾) جو سبب بڻيو ۽ تنهن ڪري پيليوپروٽيروزوئڪ دوران يوڪيريوٽس جو ارتقا ٿيو.

سائنوبيڪٽيريا فوٽوسنٿيٽڪ رنگن جهڙوڪ ڪلوروفل جي مختلف شڪلن ڪيروٽنائيڊس ۽ فيڪوبيلن کي سج جي روشني ۾ فوٽون توانائي کي ڪيميائي توانائي ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. هيٽروٽروفڪ پروڪيريوٽس جي برعڪس سائانوبيڪٽيريا ۾ اندروني جھليون هونديون آهن جنهن کي ٿائلاڪائيڊز سڏيو ويندو آهي جتي فوٽوسنٿيسس ٿيندو آهي.[9][10] فوٽو آٽوٽروفڪ يوڪيريوٽ جهڙوڪ ڳاڙهي الجي، سائي الجي ۽ ٻوٽا ڪلوروفيلڪ آرگنيلز ۾ فوٽوسنٿيسس انجام ڏيندا آهن. جن کي سائانوبيڪٽيريا ۾ پنهنجو آباؤ اجداد سمجهيو ويندو آهي. گهڻو اڳ اينڊوسمبيوسس ذريعي حاصل ڪيو ويو. يوڪيريوٽس ۾ اهي اينڊوسمبيونٽ سائانوبيڪٽيريا. اهي فيروزي پوءِ ترقي ڪئي ۽ خاص ۾ مختلف ٿي ويا.

ڪلوروفيلڪ آرگنيلز، جن جو تعلق سائانو بيڪٽيريا ۾ سمجهيو ويندو آهي. اهو گهڻو وقت اڳ اينڊوسمبيوسس ذريعي حاصل ڪيو ويو هو. يوڪيريوٽس ۾ اهي اينڊوسمبيونٽ سائانو بيڪٽيريا پوءِ ترقي ڪئي ۽ خاص آرگنيلز، جهڙوڪ ڪلوروپلاسٽ، ڪروموپلاسٽ، ايٽيوپلاسٽ ۽ ليوڪوپلاسٽ فرق ڪيو، جنهن کي گڏيل طور تي پلاسٽيڊس جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

سائيانو بيڪٽيريا سينيڪوسسٽس ۽ سائانوٿيس ۾ جن ۾ بايو ٽيڪنالاجي ۾ امڪاني ايپليڪيشنون بايو ايٿانول جي پيداوار، کاڌي جي رنگن لاءِ، انساني ۽ جانورن جي کاڌي، غذائي سپليمنٽس ۽ خام مال جي ذريعن جي طور تي اهم ماڊل جاندار آهن.[11] سائانو بيڪٽيريا زهر جي هڪ حد پيدا ڪري ٿو. سائانوٽوڪسين جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. جيڪو انسانن ۽ جانورن ۾ نقصانڪار صحت جا اثر پيدا ڪري سگهي ٿو. پيرافيليٽڪ ۽ سڀ کان وڌيڪ بنيادي گروپ جو تجويز ڪيل نالو، سيري سائٽوڪروميٽيا، غير فوٽو سنٿيٽڪ گروپ ميلينابيڪٽيريا ۽ فوٽوسنٿيٽڪ سائانو بيڪٽيريا ٻنهي جو ابا ڏاڏو آهي. جنهن کي آڪسي فوٽو بيڪٽيريا پڻ سڏيو ويندو آهي.[12]

سائنو بئڪٽيريا

[سنواريو]
سائنو بئڪٽيريا
Temporal range: 3500 million ago to present
سائنسي درجا بندي
Domain: بئڪٽيريا
ڪنگڊم: يو بئڪٽيريا
Superphylum: ٽيرا بئڪٽيريا
تقسم: سائنو بئڪٽيريا
راجر اسٽينيئر, 1973
ترتيبون

[13]

بمطابق

2014


the taxonomy was under revision[14][15]

سانچو:نابود ٿي ويل اوزارڪولينيا

هم معنيٰ
  • مائگزوفيسياء
والروٿ 1883

  • فائڪوڪروميسياء

رئبنھارسٽ، 1865

  • سائنوفيسياء سيچس 1865
  • اسڪائزوفيسياء

ڪوھن ، 1879

  • سائنوفائٽا اسٽئنيڪ1931

  • آڪسيفوٽو بئڪٽيريا

گبنس ۽ مري 1978

سائنو بئڪٽيريا(انگريزي: Cyanobacteria) جنھن کي سائنوفائٽا جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو ، بئڪٽيريا جو فائلم آھن جيڪي روشنائيءَ جي ترڪيب مان توانائي حاصل ڪندا آهن.[16] ۽ روشنائيءَ جي ترڪيب جا واحد پروڪاريوٽ آھن جن ۾ آڪسيجن پيدا ڪرڻ جي صلاحيت آھي.[17] ان جي نالو سائنو بئڪٽيريا ان جي رنگ جي ڪري پئجي ويو. سائنو جي معني آھي نيرو رنگ [18][19] آھي پروڪاريوٽز ھوندا آھن جن کي نيرو-سائو الجاء پڻ چوندا آهن.[16][20] توڻي جو جديد اصطلاحن جي مطابق الجاء کي صرف يوڪيريئوٽس تائين محدود ڪيو ويو آهي.[21]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "UV-protectants in cyanobacteria". Plant Science 174 (3): 278–289. 2008. doi:10.1016/j.plantsci.2007.12.004. Bibcode: 2008PlnSc.174..278S.
  2. ↑ Sánchez-Baracaldo, Patricia (December 2015). "Origin of marine planktonic cyanobacteria". Scientific Reports 5 (1). doi:10.1038/srep17418. PMID 26621203. Bibcode: 2015NatSR...517418S.
  3. ↑ Stal LJ, Cretoiu MS (2016). The Marine Microbiome: An Untapped Source of Biodiversity and Biotechnological Potential. Springer Science+Business Media. ISBN 978-3-319-33000-6.
  4. ↑ Harper, Douglas. "cyan". Online Etymology Dictionary. {{cite web}}: Cite has empty unknown parameter: |name-list-format= (مدد)
  5. ↑ Allaby, M, مرتب (1992). "Algae". The Concise Dictionary of Botany. Oxford: Oxford University Press.
  6. ↑ "The geologic history of primary productivity". Current Biology 33 (21): 4741–4750.e5. November 2023. doi:10.1016/j.cub.2023.09.040. PMID 37827153. Bibcode: 2023CBio...33E4741C.
  7. ↑ Whitton BA, مرتب (2012). "The fossil record of cyanobacteria". Ecology of Cyanobacteria II: Their Diversity in Space and Time. Springer Science+Business Media. ص. 17. ISBN 978-94-007-3855-3.
  8. ↑ "Bacteria". Basic Biology. 18 March 2016.
  9. ↑ Liberton M, Pakrasi HB (2008). "Chapter 10. Membrane Systems in Cyanobacteria". ۾ Herrero A, Flore E (مرتب). The Cyanobacteria: Molecular Biology, Genomics, and Evolution. Norwich, United Kingdom: Horizon Scientific Press. ص. 217–287. ISBN 978-1-904455-15-8.
  10. ↑ "Organization and flexibility of cyanobacterial thylakoid membranes examined by neutron scattering". The Journal of Biological Chemistry 288 (5): 3632–3640. February 2013. doi:10.1074/jbc.M112.416933. PMID 23255600.
  11. ↑ "Cyanobacterial Farming for Environment Friendly Sustainable Agriculture Practices: Innovations and Perspectives". Frontiers in Environmental Science 6. 2018. doi:10.3389/fenvs.2018.00007. Bibcode: 2018FrEnS...6....7P.
  12. ↑ "Long Term Diversity and Distribution of Non-photosynthetic Cyanobacteria in Peri-Alpine Lakes". Frontiers in Microbiology 9. 27 July 2019. doi:10.3389/fmicb.2018.03344. PMID 30692982.
  13. ↑ "Taxonomic classification of cyanoprokaryotes (cyanobacterial genera) 2014, using a polyphasic approach". Preslia 86: 295–335. 2014. http://www.preslia.cz/P144Komarek.pdf.
  14. ↑ "Cyanophyceae". Cyanophyceae. Access Science. 21 April 2011 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ "A proposal for further integration of the cyanobacteria under the Bacteriological Code". International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 54 (Pt 5): 1895–902. September 2004. doi:10.1099/ijs.0.03008-0. PMID 15388760.
  16. 1 2 "Life History and Ecology of Cyanobacteria". University of California Museum of Paleontology. 17 July 2012 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "The role of biology in planetary evolution: cyanobacterial primary production in low-oxygen Proterozoic oceans". Environmental Microbiology 18 (2): 325–40. February 2016. doi:10.1111/1462-2920.13118. PMID 26549614.
  18. ↑ "cyan | Origin and meaning of cyan by Online Etymology Dictionary". www.etymonline.com. 2018-01-21 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ "Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, κύα^νος". www.perseus.tufts.edu. 2018-01-21 تي حاصل ڪيل.
  20. ↑ "Taxonomy Browser - Cyanobacteria". National Center for Biotechnology Information. NCBI:txid1117. 12 April 2018 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ Allaby, M, مرتب (1992). "Algae". The Concise Dictionary of Botany. Oxford: Oxford University Press.

ٻاهرين لنڪس

[سنواريو]
  1. ↑ See note on #Phylogeny.
حوالي جي چڪ: "نوٽ" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="نوٽ"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=سائنوبئڪٽيريا&oldid=360095" تان ورتل