دنبورو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

دنبورو: دنبوري: سنڌ جو هڪ عام ساز آهي، جيڪو ڇپر ۾ مشهور آهي. ڇپر وارا هن ساز تي مورا ۽ لوليون ڏين. هن ساز جو ٺاهه تانپوري ۽ ستار تان ئي ورتل ٿو ڏسجي، پر تانپورو يا ستار وڏا سازٿين، دنبوري انهن کان گهڻي ننڍي ٿئي، دنبوري ڪاٺ مان ٺاهين، پهرين هيٺ اڌ گول وانگر پيٽ ٺاهين، جنهن کي پيٽ به چون، شڪم به چون، ان شڪم جي مٿان سنهون تختو هڻن، جنهن کي پلڪ يا پاٽيو چون، مٿان ٻه فوٽ کن پورو اڌ گول ڳن وجهي، جنهن کي ڳن به چون، ڏانڊي به سڏين. ان ڳن جي مٿئين حصي ۾ پاسن کان ڪليون يا ڪيريون هڻن، جنهن ۾ تارون ڇڪبيون آهن. دنبوري ۾ ٽي تاريون وجهن جيڪي ڪيرين کان ٿينديون ڳڻ کان ٿينديون شڪم جي هيٺيان ٻڌبيون آهن. اها ٿي سادي دنبوري جنهن تي رڳو سر ۽ لئي جهلائڻ لاءِ مضراب هڻندا آهن، ۽ تار تي مورو يا لولي چوندا آهن. انهي دنبوري ۾ ٿورو اضافو ڪري، ان جي ڳن يا ڏنڊي تي ڇهه تارن جا بند هڻندا آهن. جن مان راڳ يا ٻول ڪڍندا آهن. ۽ پهرين تار تي آڱر رکي ستار وانگر جدا جدا سر ڪڍندا آهن. انهي قسم جي دنبوري کي ”بندين واري دنبوري“يا ”گهريگ“ سڏين، انهي گهريگ جي پهرين تار ٻولن واري تار سڏين، ٻيءَ تار کي ”جهالارو“ يا ”سر ڏيڻ واري تار“ ۽ ٽي تار کي ”گهور“ سڏين سنڌ جو هي ساز اڪيلو به سٺو وڄي ۽ سنگت ۾ چڱو رنگ رچائي. انهيءَ دنبوري کان ڪجهه وڏيٽڙو شاهه جو دنبورو ٿيندو آهي، جنهن تي شاهه جا راڳي جماڻي چنڊآڻي راڳ ڪندا آهن، پر شاهه جي دنبوري ۾ مضراب جو رنگ جدا ٿيندو آهي، فقير بيتن مهل ڍار واري، سٽ تي مضراب هڻندا آهن، وري وائي چوڻ مهل تي مضراب هڻندا آهن. پهريون ويندي، ٻيو ايندي، ۽ ٽيون ويندي. اهو ٽيون مضراب زور سان هڻن، اهڙيءَ طرح جو هٿ جو بڪ به دنبوري تي لڳي. اصل ۾ اهي ٽيئي مضراب ته ڇا پر شاه جو سارو ڪلام ٽن مضراين تي ٻڌل آهي، ۽ اهي ٽي مضراب ٽن ٻولن تي رکيل آهن. اهي ٽي ٻول آهن؛ ”آ، لا، هوُ“! اهو آهي شاه جي ڪلام جو بهر وزن يا لئي تال، شاه جي دنبوريءَ ۾ ستار وانگر آخري تار چڪاري جي به ٿئي، جيڪا ٻين تارن جي سر سان ملي سٺو آواز پيدا ڪندي آهي. انهي دنبوري جي بناوٽ به ساڳي ٿئي،جيڪا بيان ڪئي وئي آهي. سنڌ جي سازن ۾ شاه لطيف ڪينري، ڪماچ ۽ سرندي کي به ڳايو آهي. پر اهي ساز هندستان ۾ وڌيڪ مشهور آهن، ۽ ٻيو ته اهي سڀ ساز سرندي جي ئي ڊول جا آهن ۽ هي به سبب آهي ته اهي ساز هن وقت ايترا مشهور نه آهن، انڪري انهن جو ذڪر ترڪ ڪجي ٿو...[1]

حوالا[سنواريو]

  1. {ڪتاب: سنڌ جي مدنيت؛ از:سيد منظور نقوي ؛ ٻيون ايڊيشن 1978، پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book22/Book_page10.html.  Missing or empty |title= (مدد)}