مواد ڏانھن هلو

لولي (گيت)

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
(جيجل لولي کان چوريل)
لولي، مصوري: François Nicholas Riss [fr]

لولي (Lullaby) يا پينگهي جو گيت اهڙو نرم، سُڪون بخش گيت يا ڌُن هوندي آهي، جيڪا عام طور ٻارن کي سمهارڻ يا کين آرام پهچائڻ لاءِ ڳائي يا وڄائي ويندي آهي (بالغن جي حوالي سان ڏسو موسيقي ۽ ننڊ). لولين جا مقصد مختلف هوندا آهن. ڪجهه سماجن ۾ اهي ثقافتي ڄاڻ، روايتن ۽ لوڪ ورثي کي هڪ نسل کان ٻي نسل تائين منتقل ڪرڻ جو ذريعو هونديون آهن. ان کان علاوه، لولين وسيلي ٻارن ۾ رابطي جون صلاحيتون وڌائڻ، جذبات جي اظهار، ٻار جي ڌيان کي برقرار رکڻ، سندس جذباتي اُتساهه کي متوازن رکڻ ۽ رويي جي ترتيب ڏيڻ ۾ پڻ مدد ملندي آهي.[1]

لولين جو سڀ کان اهم مقصد ننڍڙن ٻارن کي ننڊ آڻڻ ۽ کين آرام پهچائڻ هوندو آهي.[2] انهيءَ سبب لولين جون ڌنون عام طور ساديون، نرم ۽ ورجاءَ واريون هونديون آهن. لوليون دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۽ ثقافتن ۾ ملن ٿيون ۽ قديم زماني کان ڳايون وينديون رهيون آهن.[3]

لولي سنڌ جو عام ۽ پيارو گيت آھي، جيڪا سنڌي ۽ ٻين زبانن ۾ چئي ويندي آھي. لوليءَ ۾ پنھنجي اولاد لاءِ انتھائي پيار، سوز، امنگ ۽ احساس سمايل ھوندو اھي. ماءُ کان سواءِ لوليءَ جا جذبا ٻين لاءِ بہ ٿيندا آھن. پر ماءُ جي اولاد لاءِ لولي وڏي اھميت واري ھوندي آھي. لوليءَ جا ڪيترائي قسم آهن. نياز همايونيءَ ۽ شيخ ايازَ جديد لوليون بہ لکيون آهن.[4] ماءُ جو ٻار سان فطري پيار ھوندو اھي، سياري جون ڊگھيون راتيون ۽ اونھاري جا ڊگھا گرم ڏينھن جاڳي بہ ٻچي کي ننڊ ڏياريندي اھي. ٻار کي لوڏي آرام ڏيارڻ واري لوليءَ کي ’جيجل لولي‘ چئبو آهي. جيجل جهولي، ڏئي پئي لولي، لولي لال جيئين شال! - بسم ا ست، تو ۾ اھي ا جي برڪت بسم ا جي رتي، توکي واءُ نہ لڳي رتي توکي ڪوسا نہ لڳن جھولا رب ڏيکاري نہ ڏينھن اولا.[5]

لفظ جو بڻ بنياد

[سنواريو]
ويلش جي روايتي لولي سُو گان، سوزن بُلڪ جي آواز ۾
اسپين جي شهر ميڪاستري جي روايتي لولي، جيڪا 1975ع ۾ رڪارڊ ڪئي وئي

انگریزی لفظ للبي (lullaby) وچئين انگريزي (مڊل انگلش) جي لفظن للن (جنهن جي معنيٰ "سُمهارڻ" يا "آرام پهچائڻ" آهي) ۽ باء (by) (جنهن جي معنيٰ "ويجهو" آهي) مان نڪتل آهي. هن لفظ جو پهريون لکيل استعمال لڳ ڀڳ 1560ع ڌاري ملي ٿو.[6][7] هڪ لوڪ اشتقاق موجب، للبي لفظ "ليليٿ-ابي" مان نڪتل آهي، جيڪو عبراني ٻوليءَ ۾ "ليليٿ، هٽي وڃ" يا "ليليٿ، پري ٿي" جي معنيٰ ڏئي ٿو.[8][9][10] يهودي روايت موجب، ليليٿ هڪ اهڙي ديوي يا شيطاني هستي سمجهي ويندي هئي، جيڪا رات جي وقت ٻارن جون روحون کڻي ويندي هئي. ان کان بچاءَ لاءِ يهودي مائرون ٻارن جي ڪمري ۾ چار تعويذ ٽنگينديون هيون، جن تي "ليليٿ – ابئي" ("ليليٿ، پري ٿي") لکيل هوندو هو.[11][12]

خاصيتون

[سنواريو]
هند جي رياست آسام جي ڳوٺاڻي لوڪ لولي، جيڪا تارولاتا سائيڪيا ڳائي آهي
تيلگو ٻوليءَ جي روايتي لولي چيٽا وينّا مُدّا

لولين ۾ عام طور تي سُرن جون نمايان خصوصيتون ملن ٿيون، جن ۾ سادا سُريلا خاڪا، سُرن جو نسبتاً وسيع دائرو ۽ اوچا سُر شامل هوندا آهن.[13] اهي خوبيون محبت، شفقت ۽ جذبات کي وڌيڪ واضح نموني ظاهر ڪن ٿيون. جيڪڏهن لوليءَ ۾ هم آهنگي (Harmony) موجود هجي ته ننڍڙا ٻار بي سُرن يا غير هم آهنگ وقفن جي ڀيٽ ۾ هم آهنگ سُرن کي وڌيڪ پسند ڪندا آهن. جيڪڏهن ڪنهن گيت ۾ لڳاتار غير هم آهنگ سُر هجن ته ٻار جلد دلچسپي وڃائي ويهندا آهن ۽ سندن ڌيان ٻيهر ڇڪڻ ڏکيو ٿي پوندو آهي.[14] انهيءَ سبب گهڻين لولين ۾ بنيادي طور هم آهنگ سُر استعمال ٿيندا آهن. سُريلي بناوت جي لحاظ کان به لوليون ساديون هونديون آهن ۽ گهڻو ڪري بنيادي سُر ۽ غالب سُر جي وچ ۾ ڦرنديون رهنديون آهن.

ساختي طور به لولين ۾ ڪيتريون گڏيل خوبيون ملن ٿيون. انهن ۾ سٽن يا ڌنن جي بار بار ورجاءُ ۽ مختلف حصن جي وچ ۾ نسبتاً ڊگها وقفا شامل هوندا آهن.[15][16] اهڙي بناوت موسيقيءَ جي رفتار کي نرم بڻائي ٿي، جيڪا ٻارن جي موسيقي سمجهڻ جي محدود صلاحيت سان وڌيڪ هم آهنگ هوندي آهي.

تال جي لحاظ کان گهڻيون لوليون ٽن ماترن واري تال يا سانچو:Music وقتي ماپ ۾ هونديون آهن، جنهن سبب انهن ۾ هلڪي جهولي يا لوڏ واري لهر پيدا ٿيندي آهي.[17] اها لهر ماءُ جي هلڻ دوران رحم (رحمِ مادر) ۾ ٻار کي محسوس ٿيندڙ حرڪت سان مشابهت رکي ٿي. ٻارن جي تال جي پسند سندن جهولي ڏيڻ ۽ پنهنجي جسماني حرڪتن سان پڻ گهري لاڳاپيل هوندي آهي.[18] لولين جي رفتار اڪثر آهستي هوندي آهي ۽ انهن جون سٽون مختصر هونديون آهن، جنهن سان ٻارن لاءِ انهن کي سمجهڻ آسان ٿيندو آهي.[13]

اڪثر لولين ۾ سازن جي سنگت نه هوندي آهي. تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته ننڍڙا ٻار سازن سان گڏ ڳايل لولين جي ڀيٽ ۾ بنا سازن واريون لوليون وڌيڪ پسند ڪندا آهن.[19] ان جو هڪ سبب اهو به آهي ته ٻار هڪ ئي وقت گهڻي موسيقياتي معلومات کي سمجهڻ جي محدود صلاحيت رکن ٿا.

لوليون رڳو ٻارن کي سمهارڻ لاءِ ئي نه، پر پنهنجي سڪون بخش اثر سبب ٻين ماڻهن لاءِ به ڪارائتيون سمجهيون وڃن ٿيون. هڪ تحقيق مطابق، لوليون حامله عورتن ۾ ذهني دٻاءُ گهٽائڻ ۽ نفسياتي صحت بهتر بڻائڻ لاءِ موسيقيءَ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتي صورتن مان هڪ آهن.[20]

اهي خاصيتون دنيا جي مختلف ثقافتن ۾ گهڻو ڪري هڪجهڙيون ڏٺيون ويون آهن. تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته مختلف ثقافتي پسمنظر رکندڙ ماڻهو، گيت جي ٻولي يا ثقافتي حوالي کان اڻواقف هئڻ باوجود، لولين کي آسانيءَ سان سڃاڻي سگهن ٿا.[15] اهڙيءَ ريت، ننڍڙا ٻار پڻ انهن ئي موسيقياتي خصوصيتن واريون لوليون وڌيڪ پسند ڪندا آهن.[21]:19

ثقافتن ۾ رواج

[سنواريو]

لوليون دنيا جي مختلف ثقافتن ۾ رڳو ٻارن کي سمهارڻ لاءِ نه، پر ثقافتي قدرن، سماجي روايتن ۽ خانداني ڪردارن کي ايندڙ نسلن تائين منتقل ڪرڻ يا مضبوط ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ٿينديون آهن. البانيا جي ثقافت بابت ڪيل هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته اتي لوليون عام طور ٻار کي جهولي ۾ لوڏي ڳايون وينديون آهن. اها روايت لولين جي جهول جهڙي تال ۾ به ظاهر ٿئي ٿي. جهولو نه رڳو ٻار جي خانداني حيثيت جي ثقافتي علامت هوندو آهي، پر لولي ڳائڻ دوران ان جي موجودگي ٻار جي ذهن ۾ لولي، ننڊ ۽ جاڳڻ جي وچ ۾ هڪ مضبوط لاڳاپو پڻ پيدا ڪندي آهي.[22]

سوڪوٽرا ٻيٽ جي اهڙي آباديءَ بابت، جيڪا گهڻي حد تائين غير لکت واري روايت ۽ جديد ذرائع ابلاغ کان پري رهي آهي، ڪوگان ۽ گنٽسبرگ جي تحقيق مان معلوم ٿيو ته انهن جي لولين ۾ مغربي ۽ مشرقي روايتن جي لولين جهڙيون ڪيتريون ئي خاصيتون موجود آهن. انهن ۾ بي معنيٰ آواز يا لفظن جو ورجاءُ، گرمجوشي ۽ محبت ڀريو جذباتي ماحول پيدا ڪرڻ، ۽ قديم رسمن ۽ عقيدن ڏانهن اشارا شامل آهن. بهرحال، انهن لولين ۾ ٻين ڪيترين روايتن وانگر ڳڻپ وارا عنصر موجود نه هئا. ان کان سواءِ، انهن ۾ سلامتيءَ کي هڪ روحاني حالت طور پيش ڪيو ويو، جڏهن ته خطري کي جسماني ۽ روحاني ٻنهي صورتن ۾ سمجهيو ويو.[23]

علاجي اهميت

[سنواريو]

تحقيقن مان معلوم ٿيو آهي ته لوليون، خاص طور تي نرم ۽ سُڪون بخش موسيقي، وقت کان اڳ ڄاول ٻارن جي صحت تي هاڪاري اثر ڇڏينديون آهن. نيو يارڪ-پريسبيٽرين اسپتال جي ڪومانسڪي سينٽر فار چلڊرنز هيلٿ ۾ نون ڄاول ٻارن جي شعبي جي سربراهه ڊاڪٽر جيفري پرلمن جي تحقيق موجب، نرم موسيقي نه رڳو وقت کان اڳ ڄاول ٻارن جي دل جي ڌڙڪن کي سست ڪري ٿي، پر انهن کي بهتر نموني کير پيئڻ ۽ سمهڻ ۾ پڻ مدد ڏئي ٿي. نتيجي طور ٻارن جو وزن تيزيءَ سان وڌي ٿو ۽ سندن صحتيابيءَ جو عمل به تيز ٿئي ٿو. جرنل آف دي آمريڪن اڪيڊمي آف پيڊياٽرڪس ۾ 2013ع ۾ شايع ٿيل هڪ مطالعي مطابق، موسيقيءَ جو قسم به اهميت رکي ٿو. تربيت يافته ماهرن طرفان سڌيءَ ريت ڳايل لوليون ٻارن جي دل ۽ ساهه کڻڻ جي عمل تي فائديمند اثر ڇڏينديون آهن. فلوريڊا اسٽيٽ يونيورسٽي جي نيشنل انسٽيٽيوٽ فار انفنٽ اينڊ چائلڊ ميڊيڪل ميوزڪ ٿراپي ۾ جين ايم. اسٽينڊلي جي تحقيق مان پڻ ظاهر ٿيو ته اهڙي موسيقي علاج حاصل ڪندڙ ٻار عام طور اسپتال مان جلد فارغ ٿي ويندا آهن.[24]

جين ايم. اسٽينڊلي جي وڌيڪ تحقيق مان معلوم ٿيو ته انتهائي نگهداشت واري شعبي ۾ داخل وقت کان اڳ ڄاول ٻارن کي هيڊفون ذريعي نرم لوليون ٻڌائڻ سان سندن جسماني عملن کي منظم رکڻ ۾ مدد ملي ٿي. اهڙي موسيقي دل جي ڌڙڪن ۽ ساهه کڻڻ جي رفتار کي گهٽائڻ سان گڏ رت ۾ آڪسيجن جي مقدار وڌائڻ ۾ مددگار ثابت ٿي سگهي ٿي ۽ ساهه جي عارضي بندش (اپنيا) ۽ دل جي ڌڙڪن جي غيرمعمولي گهٽتائي (بريڊي ڪارڊيا) جهڙين جان ليوا حالتن جي خطري کي به گهٽائي سگهي ٿي.[25]

نرم موسيقي وقت کان اڳ ڄاول ٻارن کي اهڙي تحريڪ پڻ فراهم ڪري ٿي جيڪا سندن واڌ ويجهه ۽ بقا ۾ مددگار ثابت ٿئي ٿي. لوليون کير چوسڻ جي رفتار وڌائڻ لاءِ گهٽ خطري واري تحريڪ ۽ همٿ افزائي جو ذريعو بڻجن ٿيون، جنهن سان ٻارن کي واڌ ويجهه لاءِ گهربل خوراڪ ملي ٿي. اهڙيءَ ريت لوليون اعصابي نظام جي تيز ترقيءَ سان پڻ لاڳاپيل آهن ۽ اسپتال ۾ رهڻ جو مدو گهٽائي سگهن ٿيون.[26]

تازي تحقيقن موجب، موسيقيءَ جي ماهرن طرفان سڌيءَ ريت ڳايل لوليون وقت کان اڳ ڄاول ٻارن جي جسماني ڪارڪردگي ۽ واڌ ويجهه لاءِ خاص فائدي واريون آهن. انهن جي آهستي، ورجائتي ۽ هم آهنگ لهر ٻار جي کير چوسڻ واري عمل کي منظم ڪري سگهي ٿي. ٻار رحمِ مادر ۾ ئي ڌڙڪن ۽ تال سان هم آهنگ ٿيڻ شروع ڪندا آهن، تنهنڪري ڄمڻ وقت کان ئي سندن اندر موسيقيءَ ڏانهن فطري لاڙو موجود هوندو آهي. جيئري آواز ۾ ساهه کڻڻ جي لهر ٻار جي دل جي ڌڙڪن، جاڳڻ ۽ آرام جي حالت ۽ ننڊ کي منظم ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿي. اهڙيون لوليون ماءُ يا پيءُ ۽ ٻار جي وچ ۾ جذباتي وابستگي پڻ مضبوط ڪن ٿيون، جنهن سان انتهائي نگهداشت واري شعبي ۾ رهندڙ ٻارن جي والدين جو ذهني دٻاءُ گهٽجي ٿو. موسيقيءَ جا ماهر اهڙين لولين کي آرام، آسودگي، سٺي واڌ ويجهه ۽ مناسب نشونما لاءِ اهم وسيلو قرار ڏين ٿا.[27]

مشهور انگريزي لولي Hush, Little Baby بابت پڻ مختلف ثقافتن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي ته اها ٻارن کي قدرتي طور سڪون پهچائڻ، سندن توانائي بحال ڪرڻ ۽ سنڀاليندڙ سان جذباتي لاڳاپو مضبوط ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿي.[28]:216

ڪيترين لولين ۾، لفظن جي معنيٰ کان سواءِ، هڪ پرامن ۽ نيم سحرانگيز لهجو هوندو آهي، جڏهن ته ڪجهه لوليون ماتمي يا ڏکوئيندڙ نوعيت جون به هونديون آهن. مثال طور، گيلڪ ٻوليءَ جي لولي Ba, Ba, Mo Leanabh Beag سنه 1848ع ۾ آلوءَ جي وڏي ڏڪار دوران لکي وئي، جنهن ۾ نرم آلو، ماءُ جي ڏکي حالت ۽ پنهنجي ٻار بابت سندس ڳڻتين جو ذڪر آهي.[29] 1920ع واري ڏهاڪي ۾ شاعر فيدريڪو گارسيا لورڪا اسپيني لولين جو مطالعو ڪندي انهن جي شاعراڻي حسن ۽ گهري اداسيءَ تي زور ڏنو. سندس خيال موجب، لوليءَ جو هڪ اهم مقصد ماءُ کي پنهنجي فڪرن، خوفن ۽ جذبن جي اظهار جو موقعو فراهم ڪرڻ آهي، تنهنڪري لولي ماءُ لاءِ به هڪ قسم جي ذهني علاج جو ذريعو بڻجي سگهي ٿي.[17]

جڏهن لوليءَ کي ماتمي گيت سان گڏايو وڃي ته اها حياتيءَ جي آخري مرحلي ۾ موجود مريضن ۽ سندن خاندانن لاءِ پڻ نفسياتي سهارو بڻجي سگهي ٿي. موسيقي علاج جا ماهر اهڙين تخليقن کي Lullament سڏين ٿا، جيڪي روح کي سهارو ڏيڻ، نفسياتي استحڪام برقرار رکڻ ۽ ڏکين حالتن ۾ ذهني لچڪ پيدا ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. اهڙيون لوليون محبت ۽ جدائي، خوشي ۽ غم، پرورش ۽ وڇوڙي، زوال ۽ اڳتي وڌڻ جهڙن انساني تجربن جو اظهار ڪن ٿيون.[30]

ڪيترائي ڪرسمس جا مذهبي گيت پڻ لولين جي صورت ۾ ترتيب ڏنا ويا آهن، جيڪي حضرت عيسىٰ جي ننڍپڻ سان لاڳاپيل آهن. انهن مان سڀ کان مشهور سائلنٽ نائيٽ آهي.

ماءُ ۽ ٻار جو لاڳاپو

[سنواريو]

ننڍڙا ٻار عام طور تي انهن لولين کي وڌيڪ پسند ڪندا آهن جيڪي خاص طور تي ٻارن لاءِ ڳايون وڃن، جڏهن ته عام انداز ۾ ڳايل گيتن ڏانهن سندن لاڙو گهٽ هوندو آهي.[21]:83–92 تحقيق مان اهو پڻ معلوم ٿيو آهي ته ٻار ٻين عورتن جي آواز جي ڀيٽ ۾ پنهنجي ماءُ جي آواز کي وڌيڪ ترجيح ڏيندا آهن.[31]

ماءُ ۽ ٻار جي وچ ۾ جذباتي وابستگي پيدا ڪرڻ ۾ لولين جي ڪردار بابت ڪافي تحقيق ڪئي وئي آهي. جڏهن ماءُ پنهنجي ٻار کي لولي ڳائي ٿي ته اها رڳو هڪ سماجي يا ثقافتي سرگرمي نه هوندي آهي، پر اهڙو عمل به هوندو آهي جيڪو ٻار جي دماغ جي اعصابي بناوت تي اثر انداز ٿئي ٿو. ان جي نتيجي ۾ ٻار موسيقيءَ سان وڌيڪ هم آهنگ ٿي وڃي ٿو ۽ ان کي والدين جي محبت، ويجهڙائپ ۽ تحفظ سان ڳنڍڻ لڳي ٿو.[28]:217

تائيوان ۾ ڪيل هڪ تحقيق، جنهن ۾ نون ڄاول ٻارن لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪينگرو ڪيئر طريقي جو جائزو ورتو ويو، اهو ظاهر ڪيو ته جڏهن مائرون پنهنجي ٻارن کي سيني سان لڳائي ويهنديون هيون ۽ پنهنجي پسند جون لوليون ٻڌنديون هيون، ته اهڙن ماءُ–ٻار جوڙن ۾ ٻار وڌيڪ پرسڪون ننڊ ڪندا هئا، گهٽ روئندا هئا ۽ مائرن ۾ پريشانيءَ جي سطح به نمايان طور گهٽ هوندي هئي، انهن ماءُ–ٻار جوڙن جي ڀيٽ ۾ جيڪي لوليون نه ٻڌندا هئا.[32] انهيءَ ريت، لولين جا علاجِي اثر ماءُ جي ذهني پريشاني گهٽائڻ، ماءُ ۽ ٻار جي وچ ۾ مضبوط جذباتي وابستگي پيدا ڪرڻ ۽ ٻار کي سڪون مهيا ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري سگهن ٿا، خاص طور تي وقت کان اڳ ڄاول يا جسماني طور ڪمزور ٻارن جي صورت ۾.

ڪلاسيڪي موسيقي ۾

[سنواريو]

ناميارن ڪلاسيڪي موسيقي جي موسيقارن طرفان ترتيب ڏنل لولين کي اڪثر برسوز (Berceuse) سڏيو ويندو آهي، جيڪو فرانسيسي ٻوليءَ جو لفظ آهي ۽ جنهن جي معنيٰ لولي يا جهوليءَ جو گيت آهي. سڀ کان مشهور ڪلاسيڪي لولين مان هڪ يوهانس برامس جي ويگنليڊ (1868ع) آهي. جيتوڻيڪ ان جي پڪ ٿيل شاهدي موجود نه آهي، پر ڪيترن محققن جو خيال آهي ته برامس شايد ننڊ دوران ساهه جي رڪاوٽ (سليپ اپنيا) جي تڪليف ۾ مبتلا هو. اهو به امڪان ظاهر ڪيو ويو آهي ته لولين جي ننڊ آڻيندڙ خاصيتن هن کي ويگنليڊ ترتيب ڏيڻ لاءِ متاثر ڪيو هوندو.[33]

فريڊرڪ شوپان جي برسوز اڪيلي پيانو لاءِ ترتيب ڏنل هڪ مشهور موسيقي رچنا آهي. هن صنف جا ٻيا مشهور مثال موريس راويل جي وائلن ۽ پيانو لاءِ Berceuse sur le nom de Gabriel Fauré، فيروچيو بوزوني جي Berceuse élégiaque، بنجامن گوڊار جي اوپيرا جوڪيلين مان Berceuse، ايگور اسٽراونسڪي جي بيلٽ فائر برڊ ۾ شامل Berceuse، جارج گريشون جي Lullaby for String Quartet، انگريز موسيقار نيڪولس ماو جي وڏي آرڪيسٽرا لاءِ لکيل The World in the Evening (جنهن جو ذيلي عنوان لارج آرڪيسٽرا لاءِ لولي آهي)، ۽ جرمن موسيقار پال گرينر جي موسيقي مجموعي From the Realm of Pan جي آخري حصي Pan Sings the World a Lullaby شامل آهن.

هي پهريون حصو آهي، جنهن ۾ آمريڪا ۽ ايشيا وارو سمورو متن شامل آهي:

جاگرافيائي ورڇ

[سنواريو]


آمريڪا

[سنواريو]

برازيل

[سنواريو]

Dorme neném (سمهي وڃ، ننڍڙا ٻار) سڄي برازيل ۾ ڳائي ويندڙ مشهور لولي آهي. هن ۾ ڪوڪا نالي هڪ لوڪ ڪردار جو ذڪر اچي ٿو، جنهن کان ٻار گهڻو ڊڄندا آهن.

ڪولمبيا

[سنواريو]

Duérmete niño, duérmete ya, que si no viene el coco y te comerá (سمهي وڃ ٻار، هاڻي سمهي وڃ، نه ته ڪوڪو اچي توکي کائي ويندو) هڪ پينگهي جو گيت آهي، جيڪو والدين ٻارن کي جلد سمهارڻ لاءِ ڳائيندا آهن.

ايشيا

[سنواريو]

ڀارت

[سنواريو]

هندي ٻولي ۽ ڀارت جي ڪيترين ٻين ٻولين ۾ لوليءَ کي لوري چيو ويندو آهي. لوليون گهڻو ڪري لوڪ ٻولين ۾ ڳايون وڃن ٿيون. ڀارتي سئنيما ۾ پڻ لوليءَ کي اهم جاءِ حاصل رهي آهي. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ ڪيتريون لوليون لکيون ۽ ڌنن ۾ ترتيب ڏنيون ويون، جن مان ڪجهه هي آهن:

مليالم ٻولي ۾ روايتي لولين جو شاهوڪار ذخيرو موجود آهي، جن کي ٿاراٽو پاٽو چيو وڃي ٿو. انهن مان سڀ کان مشهور لولين مان هڪ اومانٿنگل ڪڊاوو آهي، جيڪا شاعر ۽ گيت نگار ايروي ورمن ٿمپي، جيڪو عام طور ايرائمن ٿمپي جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، لکي ۽ ڌن ۾ ترتيب ڏني. هيءَ لولي 1813ع ۾ تراونڪور جي راڻيءَ لاءِ لکي وئي هئي ته جيئن هوءَ پنهنجي ننڍڙي پٽ، شهزادي سواتي تيرونال، کي ڳائي ٻڌائي. سواتي تيرونال اڳتي هلي بادشاهه ۽ مشهور موسيقار ٿيو ۽ ڪيترائي ڪيرتڻ مختلف راڳن، خاص طور شنڪرابهرڻم، ۾ ترتيب ڏنائين.

مراٺي ٻولي ۾ لوليءَ کي انگائي گيت چيو ويندو آهي. ان جا نرم لفظ ۽ سڪون ڀري موسيقي ٻار کي پرچائڻ ۽ سمهارڻ ۾ مدد ڏين ٿا.

اوڙيا ٻولي ۾ لوليءَ کي نانابايا گيتا چيو ويندو آهي. نندا ڪشور بال جو ساڳئي نالي وارو ڪتاب، جيڪو 1934ع ۾ ٻن جلدن ۾ ڇپيو، اوڙيا ٻوليءَ جي سڃاتل لولين جو هڪ اهم مجموعو آهي.[34]

تامل ٻولي ۾ لوليءَ کي ٿالاٽو چيو ويندو آهي؛ لفظ ٿال جي معنيٰ ”ڄڀ“ آهي. گيت جي شروعات ۾ ڄڀ جي بار بار چرپر سان سريلو آواز پيدا ڪيو ويندو آهي. نائين صدي عيسويءَ ۾ ڪلاسيڪھرا الوار، رام جي شان ۾، Mannu pugazh Kosalai than نالي لولي ترتيب ڏني، جنهن جي معنيٰ لڳ ڀڳ ”نامياري ڪوسليا ڏانهن“ آهي.

تيلگو ٻولي ۾ لوليءَ کي جولا يا جولا پاتا چيو ويندو آهي. مشهور تيلگو لولين مان Jo Achuthaa Nanda Jo Jo Mukunda هڪ آهي.

فلپائن

[سنواريو]

فلپائن ۾ لوليءَ کي اويايي چيو وڃي ٿو. باتانگاس صوبي ۾ لوليءَ جي هڪ خاص صورت هولونا جي نالي سان مشهور آهي. جيتوڻيڪ ان جا لفظ سادا هوندا آهن، پر ڊگهن سريلي ڇڪاءَ سبب ان کي ڳائڻ ڏکيو سمجهيو ويندو آهي. اسپين جي ڪيترن روايتي گيتن وانگر، ان ۾ به فيوريچر گهڻا هوندا آهن، پر ڪيترن مغربي گيتن جي ابتڙ ان جي ڪا مقرر وقتي ماپ نه هوندي آهي. سا اوگوئي نگ دويان مشهور فلپائني لولي آهي، جنهن جي ڌن لوسيو سان پيڊرو ترتيب ڏني ۽ لفظ ليوي سيليريو 1948ع ۾ لکيا.

ڪردستان

[سنواريو]

ڪردي ٻولي ۾ لوليءَ کي ليليئي يا لاوڪ چيو ويندو آهي. اها ڪرد سماج ۾ فن جي هڪ اهم صورت آهي ۽ گهڻو ڪري عورتون ۽ مائرون ڳائينديون آهن. انهن لولين ۾ اڪثر ڪردن تي ٿيل ظلم ۽ نسل ڪشي، ڪنهن عزيز کان جدائي يا وطن کان وڇوڙي جو ذڪر هوندو آهي.

ويتنام

[سنواريو]

ويٽنامي ٻولي ۾ لولين کي بائي هات رو چيو ويندو آهي. مشهور ويٽنامي لولين مان Ầu ơ ví dầu هڪ آهي. ڊگهن سريلي ڇڪاءَ سبب ويٽنامي لوليون ڳائڻ ۾ ڏکيون هونديون آهن. انهن ۾ عام طور ڳوٺاڻا منظر، بانس جا پل، چانورن جا کيت، پوک ۽ ماءُ جي هٿن سان تيار ڪيل کاڌا بيان ٿيندا آهن. انهن جو لهجو گهڻو ڪري اداس هوندو آهي.

چين

[سنواريو]

انڊونيشيا

[سنواريو]

Nina Boboسانچو:What انڊونيشيا جي مشهور لولي آهي.

جاپان

[سنواريو]

ايدو لولي، اٽسوڪي لولي، چوگوڪو علائقي جي لولي، شيمابارا لولي ۽ تاڪيدا لولي جاپان جون مشهور لوليون آهن.

بنگلاديش

[سنواريو]

بنگلاديش ۾ لوليءَ کي گهم پراني گان، يعني ”ننڊ آڻيندڙ گيت“، چيو ويندو آهي. بنگالي لولين جا مثال Ghum-Parrani Maashi, Pishi ۽ Baash baganer mathar upor آهن.[35]

ايران

[سنواريو]

Laay laay, laay, laay, gol-e laaleh (Persian: لای لای، لای، لای، گل لاله) فارسي ٻولي جي سڀ کان مشهور ۽ قديم لولين مان هڪ آهي، جيڪا اتر اوڀر ايران جي گورگان علائقي سان واسطو رکي ٿي.[36]

يورپ

[سنواريو]

چيڪيا

[سنواريو]

Spi, Janíčku, spi (”سمهه، يانيچيڪ، سمهه“) هڪ هلڪي ڦلڪي چيڪ لولي آهي، جيڪا پادري ۽ چيڪ قومي جاڳرتا جي ڪارڪن فرانتيشڪ سوشيل (1804–1868ع) موراويا مان گڏ ڪئي. هن موراويا، سليزيا ۽ آسٽريا جي سلاوي ڳوٺن مان پڻ لوڪ گيت گڏ ڪيا. هن لوليءَ ۾ ٻار لاءِ يانيچيڪ نالو استعمال ڪيو ويو آهي، جيڪو عام مرداڻي نالي يان جو پيار ڀريو روپ آهي. لوليءَ ۾ تخيلاتي بي معنويت پڻ آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ٻار کي سمهڻ جي صورت ۾ سائي ۽ ڳاڙهي صوف سان گڏ نيري صوف جو به واعدو ڪيو وڃي ٿو.

Ukolébavka (”لولي“) 1633ع ۾ يان آموس ڪومينيوس (1592–1670ع) جي ڪتاب The Informatorium of the School of Infancy ۾ شايع ٿي. هن ڪتاب کي خاندان اندر ڇهن ورهين تائين جي ٻارن جي واڌ ويجهه ۽ تعليم بابت شروعاتي علمي ڪتابن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو. ڪومينيوس ننڍي عمر ۾ حسي ۽ جذباتي اُتساهه جي اهميت تي زور ڏنو؛ تنهنڪري هن مائرن ۽ ٻارن جي سنڀال ڪندڙ عورتن لاءِ سورهن صديءَ جي واعظ ميٿيسيوس جي اصل جرمن لوليءَ جو چيڪ متن ۽ موسيقياتي لکت شامل ڪئي.

Hajej, můj andílku (”سمهه، منهنجا ننڍڙا فرشتا“) چيڪ ٻوليءَ جي سڀ کان سريلي لولين مان هڪ آهي. ان کي پهريون ڀيرو چيڪ رومانوي ليکڪ، شاعر، لوڪ گيتن ۽ پريان جي آکاڻين جي گڏ ڪندڙ ڪاريل يارومير اربين (1811–1870ع) قلمبند ڪيو. ان جي متن ۾ خاص طور ماءُ پاران ٻار کي جهولي ڏيڻ جو ذڪر آهي.

Halí, dítě (”هلِي، ٻارڙا“) کي استاد ۽ قوم نگار فرانتيشڪ بارتوش (1837–1906ع) گڏ ڪيو، جنهن موراويا جا ڪيترائي لوڪ گيت محفوظ ڪيا. لوليءَ جي ٻيءَ سٽ ۾ سنڀاليندڙ ٻار جي سمهڻ کان پوءِ وڃڻ جي ڳالهه ڪري ٿو، جڏهن ته ٽين سٽ مان خبر پوي ٿي ته هوءَ رڳو واديءَ واري باغ مان راس بيري چونڊڻ وڃي ٿي.

Halaj, belaj, malučký (”سمهه، سمهه، ننڍڙا“) اوڀر موراويا جي لولي آهي، جتي مقامي لهجي تي سلوواڪ ٻوليءَ جو اثر آهي ۽ لوڪ گيت به سرحد پار سلوواڪ گيتن سان مشابهت رکن ٿا. لوليءَ ۾ ٻار کي kašička ڏيڻ جو واعدو ڪيو وڃي ٿو، جيڪو کير ۽ اٽي مان تيار ٿيندڙ نرم کاڌو آهي.

ڊينمارڪ

[سنواريو]

Elefantens vuggevise (”هاٿيءَ جي لولي“) ڊينمارڪ جي سڀ کان مشهور لولين مان هڪ سمجهي وڃي ٿي. ان ۾ ڌارين جانورن کي موضوع بڻايو ويو آهي ۽ لفظ ايترا سادا آهن جو ٻار آسانيءَ سان سمجهي سگهن ٿا. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ ان جي متن کي سياسي طور وڌيڪ مناسب بڻائڻ لاءِ لفظ negerdreng (”ڪارو ڇوڪرو“) کي kokosnød (”ناريل“) سان مٽايو ويو.[37] هيءَ لولي 1948ع ۾ ڊينش ليکڪ ۽ شاعر هيرالڊ ايڇ. لنڊ لکي، جڏهن ته ان جي ڌن ليکڪ ۽ موسيقار موگنس يرميئن نيسن (1906–1972ع) ترتيب ڏني.

Godnatsang (”شب بخير جو گيت“) هڪ مشهور لولي آهي، جنهن جا لفظ ۽ ڌن پيانو نواز، موسيقار ۽ ٻارن جي ٽيليويزن پروگرام جي ميزبان سيگورڊ بيريٽ (پيدائش 1967ع) ۽ سندس ساٿي موسيقار اسٽين نڪولائي هينسن ترتيب ڏنا. سيگورڊ عام طور پنهنجي ٻارن واري پروگرام جي پڄاڻيءَ تي اها لولي ڳائيندو آهي. ان جو موضوع سمهڻ جو وقت آهي: ڏينهن ختم ٿي ويو آهي، هاڻي آرام ڪرڻ گهرجي ته جيئن صبح جو وري تازگي محسوس ٿئي.

Mues sang få Hansemand (”ننڍڙي هانس لاءِ ماءُ جو گيت“) ڏکڻ يوٽلينڊ جي هڪ تمام پراڻي لولي آهي، جنهن جي تصنيف جو سال معلوم ناهي. اها ڊينمارڪ ۾ گهڻي مشهور نه آهي، جنهن جو هڪ سبب ان جو يوٽلينڊي لهجي ۾ لکيل هجڻ ٿي سگهي ٿو. ان جا لفظ ماري ٿوليسن (1878–1924ع) لکيا، جڏهن ته ڌن ڊينش موسيقار اولف رِنگ (1884–1946ع) ترتيب ڏني.

Jeg vil tælle stjernerne (”مان تارا ڳڻيندس“) 1951ع ۾ ڊينش شاعر ۽ ليکڪ هالفدان راسموسن (1915–2002ع) لکي. راسموسن ڪيترائي ٻاراڻا قافيا ۽ ننڍڙا گيت لکيا، جن مان ڪجهه اڄ به ڊينمارڪ جي سرڪاري اسڪولن جي شروعاتي درجن ۾ پڙهايا وڃن ٿا. هن لوليءَ جي ڌن هانس ڊالگارڊ (1919–1981ع) ترتيب ڏني. گيت ۾ هڪ ٻار پنهنجي هٿن ۽ پيرن جي آڱرين سان تارا ڳڻڻ جي ڪوشش ڪري ٿو.

نيدرلينڊ

[سنواريو]

Slaap kindje slaap جي متن ۾ خاص طور قافيي کي اهميت ڏني وئي آهي: ”سمهه ننڍڙا ٻار، سمهه؛ ٻاهر هڪ رڍ گهمي رهي آهي؛ اڇن پيرن واري رڍ، جيڪا مٺو کير پيئي ٿي.“

Maantje tuurt, maantje gluurt هڪ پراڻي ڊچ لولي آهي. ان جو مفهوم آهي: ”چنڊ دريءَ مان جهاتي پائي رهيو آهي؛ ڇا ٻار سمهي ويا آهن؟ ها، چنڊ، اهي بستري ۾ آهن؛ چڱو، سڀاڻي وري کيڏڻ ۽ سکڻ جو نئون ڏينهن هوندو.“

انگريزي

[سنواريو]

حضرت عيسىٰ جي ولادت سان لاڳاپيل وچئين دور جي ڪيترن انگريزي منظوم متنن کي لوليءَ جي صورت ڏني وئي، جن ۾ Lullay, my liking, my dere son, my sweting شامل آهي. اهي شايد پنهنجي زماني ۾ ڳائجندڙ لولين جا ادبي روپ هئا.[38] بهرحال، اڄ استعمال ٿيندڙ گهڻيون انگريزي لوليون سترهين صديءَ يا ان کان پوءِ جي زماني سان واسطو رکن ٿيون. مشهور انگريزي لولين مان ڪي آمريڪا ۾ پيدا ٿيون، جهڙوڪ باءِ، بيبي بنٽنگ ۽ هَش، لِٽل بيبي.

جرمني

[سنواريو]

Der Mond ist aufgegangen، Es kam ein Herr zum Schlößli، Guten Abend, gute Nacht، Weißt du, wie viel Sternlein stehen ۽ Schlaf, Kindlein, schlaf ارڙهين ۽ اوڻيهين صديءَ ۾ وڏي پيماني تي مشهور ٿيون ۽ اڄ به ڳايون وڃن ٿيون.

هنگري

[سنواريو]

هنگري ٻولي ۾ لوليءَ لاءِ altatódal, 'سمهارڻ وارو گيت'، altató, 'سمهارڻ واري شيءِ' ۽ bölcsődal, 'پينگهي جو گيت' جا لفظ استعمال ٿين ٿا. هڪ ٻيو هاڻي پراڻو ۽ گهٽ استعمال ٿيندڙ لفظ csucsujgató, 'سمهارڻ يا ڀاڪر پائڻ وارو گيت' آهي.

هنگري ۾ لولي هڪ مڪمل آزاد ادبي يا موسيقياتي صنف طور گهڻي ترقي نه ڪئي. گهڻيون لوڪ لوليون ڪارپيٿيائي حوض تي هنگرين جي قبضي کان اڳ واري زماني سان لاڳاپيل سمجهيون وڃن ٿيون. انهن تي ڌارين روايتن جو اثر نسبتاً گهٽ ڏسڻ ۾ اچي ٿو، جيتوڻيڪ اسڪولن ۾ استعمال سبب انهن ۾ ڪيتريون تبديليون آيون. انهن جي هڪ سڃاتل ذيلي قسم Mária-énekek, 'مريم جا گيت' آهي، جيڪي حضرت مريم جي نالي سان ڳائجندڙ ڪرسمس جون لوليون آهن.

گهڻن پينگهي وارن گيتن ۾ ringatószavak, 'جهولي ڏيڻ وارا لفظ' استعمال ٿيندا آهن، جيڪي يا ته بي معنيٰ، پراڻا يا ٻاراڻي ٻوليءَ مان ورتل هوندا آهن. انهن سان گڏ ڪيترائي پيار ڀريا سڏ پڻ اچن ٿا، جهڙوڪ baba, bogárka, csibe, angyal, kedves, rózsabimbó, 'ٻار، ننڍڙو جيت، چوزو، فرشتو، پيارو، گلاب جي مکڙي'. انهن مان ڪجهه لفظ عشقي گيتن ۾ پڻ ملن ٿا. هنگري لوليون عام طور هڪ ئي بند ۽ مختصر سٽن تي مشتمل هونديون آهن.[39]

مثال[40]
هنگري متن لفظي سنڌي ترجمو اصل هنڌ وضاحت

Aludj, baba, aludjál!
Aranyosat álmodjál:
A ragyogó csillagokról,
Dunán ringó kis ladikról.

Aludj, baba, aludjál,
Tündérekről álmodjál;
Dunán ringó kis ladikban
Velük szépen játszódjál!

سمهه ٻارڙا، سمهه،
مٺا سپنا ڏس،
چمڪندڙ تارن جا،
ڊينيوب تي جهولندڙ ننڍڙي ٻيڙيءَ جا.

سمهه ٻارڙا، سمهه،
پرين جا سپنا ڏس؛
ڊينيوب تي جهولندڙ ننڍڙي ٻيڙيءَ ۾
انهن سان سهڻي نموني کيڏ.

 دوناسيگيٽ،
گيور-موشون-شوپرون ڪائونٽي		 هن لوليءَ ۾ ٻار لاءِ مٺن سپنن ۽ سٺي ننڊ جون دعائون ڏنيون ويون آهن. غيرمعمولي طور هن ۾ هڪ کان وڌيڪ بند آهن.[39]

Csicsija, babája!
Nincs itthun[note 1] a mamája:
Elment a vásárba,
Cukrot hoz a kosárba;
Ha jó lesz az Annuska,
Megkapja holnapra.

ماٺ ڪر، ٻارڙي،
تنهنجي ماءُ گهر ۾ ناهي؛
هوءَ بازار وئي آهي،
ٽوڪريءَ ۾ مٺائي آڻيندي؛
جيڪڏهن ننڍڙي ايني سٺي رهندي،
ته سڀاڻي اها کيس ملندي.

 شور، ڪوماروم-ايسٽرگوم ڪائونٽي هتي ٻار کي پرچائڻ لاءِ csicsija نالي جهولي وارو لفظ استعمال ٿيو آهي. هيءَ لولي ٻار کي سمهڻ ۽ سٺو رويو اختيار ڪرڻ جي بدلي انعام جو واعدو ڪرڻ جو مثال آهي، جيڪو هنگري لولين ۾ عام آهي.[39]

Tente, baba, tente,
Elgyütt[note 2] már az este.
Aludj, ingó-bingó
Piros rózsabimbó!

سمهه، ٻارڙا، سمهه،
هاڻي شام اچي وئي آهي؛
جهولندي سمهه،
اي ڳاڙهي گلاب جي مکڙي!

 ياساروڪسالاش،
ياس-ناگيكون-سولنوڪ ڪائونٽي		 هتي به tente نالي جهولي وارو لفظ ۽ rózsabimbó, 'گلاب جي مکڙي' جهڙو پيار ڀريو سڏ استعمال ٿيو آهي.

Tente, tente, kisbaba,
Anyádnak sok a dóga:[note 3]
Mos, ruhát szappanoz;
Egykettőre kimossa,
Gyorsan ki is vasalja,
A kötélre akasztja.
Mire felkél[note 4] a baba,
Ki is legyen vasalva.

سمهه، سمهه، ننڍڙا ٻار،
تنهنجي ماءُ کي گهڻو ڪم آهي؛
هوءَ ڌوئي ٿي، ڪپڙن کي صابڻ هڻي ٿي؛
جلد ئي انهن کي ڌوئي ڇڏيندي،
پوءِ ترت استري ڪندي،
۽ رسيءَ تي ٽنگيندي؛
جڏهن ٻار جاڳندو،
تڏهن ڪپڙا استري ٿيل هوندا.

 ناگيروزواگي،
بورشود-ابائوج-زيمپلين ڪائونٽي		 tente جي استعمال کان علاوه، هيءَ لولي والدين جي ڪمن ۽ ڏکيائين جو ذڪر ڪرڻ جو مثال آهي، جيڪو هنگري لولين ۾ عام ملي ٿو.[39]

آئرلينڊ

[سنواريو]

روس

[سنواريو]

قزاق لولي هڪ پينگهي جو گيت آهي، جيڪو روسي ليکڪ ۽ شاعر ميخائل ليرمونتوف اوڻيهين صديءَ ۾ اوسيٽيا ۾ هڪ ٽيريڪ قزاق عورت جي ڳائڻ مان قلمبند ڪيو.

اسڪاٽلينڊ

[سنواريو]

اسڪاٽش گيتن جي روايت ۾ ڪيتريون لوليون موجود آهن، جن جا مشهور مثال اسڪاٽش گيلڪ، اسڪاٽس ۽ انگريزي ٻولين ۾ ملن ٿا. انهن مان ڪجهه لوليون رڳو ٻار لاءِ محبت نه، پر ٻين گهڻن جذبن جو پڻ اظهار ڪن ٿيون. مثال طور، گريوگل ڪريڊي 1570ع ۾ گريگر راءِ ميڪگريگر جي سندس سُهري، گلينليون جي ڪيمبل، ۽ سالِي هٿان سر قلم ٿيڻ جي ياد ۾ ڳائي وئي، جڏهن ته Hishie Ba شايد ٽوليءَ جي حملي ڏانهن اشارو ڪري ٿي.

ڪيترين روايتي اسڪاٽش لولين ۾ سماجي مسئلا پڻ بيان ٿين ٿا، ۽ اها روايت جديد اسڪاٽش لولي نويسيءَ ۾ به جاري رهي آهي. انهن ۾ جم ميڪلين جي Smile in Your Sleep، جنهن کي Hush, Hush, Time to Be Sleeping پڻ چيو وڃي ٿو؛ ميٽ ميڪگن جي Miner's Lullaby، جنهن کي Coorie Doon پڻ چيو وڃي ٿو؛ ۽ ڪرين پولوارٽ جي Baleerie Baloo شامل آهن.

ڪرسٽينا اسٽيورٽ جي Kist o Dreams منصوبي ۾ ٽيهه کان وڌيڪ اسڪاٽش لولين جو ذخيرو موجود آهي، جن ۾ اتر اوڀر اسڪاٽلينڊ جي ڊورڪ اسڪاٽس، شيٽلينڊ جي اترين ٻيٽن واري لهجي، اسڪاٽش گيلڪ ۽ انگريزي ٻولين جا مثال شامل آهن.[46]

يوڪرين

[سنواريو]

Oi Khodyt Son Kolo Vikon (سپنو درين وٽان لنگهي ٿو) يوڪرين جي روايتي لولي آهي.

ويلز

[سنواريو]
هيءَ لولي 13هين صديءَ جي انيرن جي ڪتاب ۾ محفوظ آهي، پر لساني تجزيي موجب اها ان کان گهڻو پراڻي آهي.

ويلش ٻوليءَ جي سڀ کان پراڻي سڃاتل لولي ڊينوگاڊ جو چوغو (Old Welsh: Peis Dinogat؛ Welsh: Pais Dinogad) آهي. جيتوڻيڪ اها لولي 13هين صديءَ جي انيرن جي ڪتاب ۾ محفوظ آهي، پر ان جي غيرمعمولي لساني بناوت مان اندازو ٿئي ٿو ته ان جو اصل متن شايد گڏيل برٽوني ٻولي ۾ لکيو ويو هو، جيڪا ڇهين صدي عيسويءَ تائين برطانيا جي ٻيٽ ۾ ڳالهائي ويندي هئي.[47]

هيءَ لولي اتر انگلينڊ ۽ ڏکڻ اسڪاٽلينڊ جي گوڊوڊن نالي ڪيلٽي ثقافت بابت پڻ ڄاڻ فراهم ڪري ٿي. ان سان گڏ، اها ناپيد ڪمبري ٻولي جي ڪجهه خاصيتن بابت لساني شاهدي پڻ پيش ڪري ٿي. هن لوليءَ کي ان دور جي وچ برطانيا جي جهنگلي حيات بابت ڄاڻ حاصل ڪرڻ ۽ برطانيا ۾ يورشيائي لنڪس جي دير تائين موجود رهڻ جي شاهدي طور پڻ استعمال ڪيو ويو آهي.

ٻي مشهور روايتي ويلش لولي سُو گان آهي، جيڪا ويهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ وڏي مقبوليت ماڻي. جيتوڻيڪ ان جا سڀ کان پراڻا ڇپيل نسخا لڳ ڀڳ 1800ع جا آهن، پر بعد ۾ دنيا جي مختلف ملڪن جي فنڪارن ان جون نيون موسيقياتي ترتيبون پيش ۽ رڪارڊ ڪيون. اها لولي هالي ووڊ فلم سج جي سلطنت، جاپاني اينيمي ڪارو نوڪر ۽ ڪمپيوٽر راند اسڪر جي نوڪرياڻي ۾ پڻ استعمال ٿي آهي. سُو گان جي منفرد ڌن کي ڪيترن عيسائي مذهبي گيتن لاءِ پڻ اختيار ڪيو ويو آهي.[48]

اوشيانا

[سنواريو]

آسٽريليا

[سنواريو]

Curly Headed Babby، جنهن کي Lula Lula Lula Lula Bye Bye پڻ چيو وڃي ٿو، 1897ع ۾ جارج ايڇ. ڪلٽسم ترتيب ڏني.[49][50] اها پال روبسن جي رڪارڊنگ وسيلي مشهور ٿي.[51]

نيوزيلينڊ

[سنواريو]

هيني اي هيني مائوري ٻولي جي لولي آهي، جيڪا ٽي رنگي پائي 1907ع ۾ لکي.[52]

پڻ ڏسو

[سنواريو]


حوالا ۽ حاشيا

[سنواريو]
  1. ↑ Doja, Albert. "Socializing Enchantment: A Socio-Anthropological Approach to Infant-Directed Singing, Music Education and Cultural Socialization" International Review of the Aesthetics and Sociology of Music, Vol. 45, No. 1 (June 2014), pp. 118–120.
  2. ↑ Trehub, Sandra E., Trainor, Laurel J. "Singing to infants: lullabies and play songs" Advances in Infancy Research, (1998), pp. 43–77.
  3. ↑ Iona and Peter Opie, The Oxford Dictionary of Nursery Rhymes (Oxford University Press, 1951, 2nd ed., 1997), p. 6.
  4. ↑ ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد، سنڌ.
  5. ↑ ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشري: سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد، سنڌ.
  6. ↑ Soukhanov, Anne H. (15 June 2015). "The American Heritage Dictionary of the English Language, 3rd Edition, Anne H. Soukhanov: English Language". Bukupedia – Google Books وسيلي.
  7. ↑ Vos, Gail De; Harris, Merle; Lottridge, Celia Barker (15 July 2003). Telling Tales: Storytelling in the Family. University of Alberta. ص. 102. ISBN 9780888644022 – Internet Archive وسيلي. lullen bye lullaby.
  8. ↑ Hines, Kathleen. "The Art of the Musical Zz: Cultural Implications of Lullabies around the World." Miwah Li, John Moeller, and Charles Smith Wofford College (2013): 74.
  9. ↑ Pathak, Vrushali, and Shefali Mishra. "Psychological effect of lullabies in child development." Indian Journal of Positive Psychology 8.4 (2017): 677–680.
  10. ↑ Levin, S. "The evil eye and the afflictions of children." South African Medical Journal 32.6 (1958).
  11. ↑ The Human Interest Library: Wonder World, Midland Press, 1921, p. 87.
  12. ↑ Hoy, Emme. "How do shifting depictions of Lilith, 'The First Eve', trace the contexts and hegemonic values of their times?." Teaching History 46.3 (2012): 54.
  13. 1 2 Doja, Albert. "Socializing Enchantment: A Socio-Anthropological Approach to Infant-Directed Singing, Music Education and Cultural Socialization" International Review of the Aesthetics and Sociology of Music, Vol. 45, No. 1 (June 2014), p. 120.
  14. ↑ Trainor, Laurel J., Tsang, Christine D., Cheung, Vivian H.W. "Preference For Sensory Consonance in 2- and 4-month-Old Infants." Musical Perception, Vol. 20, No. 2 (Winter 2002), pp. 187–194.
  15. 1 2 Mitterschiffthaler, M. T., Fu, C. H.Y., Dalton, J. A., Andrew, C. M. and Williams, S. C.R. "A functional MRI study of happy and sad affective states induced by classical music" Human Brain Mapping, Vol. 28 No. 11 (November 2007).
  16. ↑ O'Neill, Colleen T., Trainor, Laurel J., Trehub, Sandra E. "Infants' Responsiveness to Fathers' Singing" Music Perception, Vol. 18, No. 4 (Summer 2001), p. 410.
  17. 1 2 Perry, Nina (20 January 2013). "The universal language of lullabies". BBC News.
  18. ↑ Pouthas, V. "The development of the perception of time and temporal regulation of action in infants and children" Musical Beginnings: Origins and Development of Musical Competence, New York: Oxford University Press, 1996, pp. 115–141.
  19. ↑ Ilari, Beatriz and Sundara, Megha. "Music Listening Preferences in Early Life: Infants' Responses to Accompanied versus Unaccompanied Singing" Journal of Research in Music Education, Vol. 56, No. 4 (January 2009), p. 356.
  20. ↑ Chang, Mei-Yueh; Chen, Chung-Hey; Huang Kuo-Feng. "Effects of music therapy on psychological health of women during pregnancy" Journal of Clinical Nursing, Vol. 17, No. 19 (October 2008), pp. 2580–2587.
  21. 1 2 Trainor, Laurel J. (January–March 1996). "Infant preferences for infant-directed versus noninfant-directed playsongs and lullabies". Infant Behavior and Development 19 (1): 83–92. doi:10.1016/S0163-6383(96)90046-6.
  22. ↑ Doja, Albert. "Socializing Enchantment: A Socio-Anthropological Approach to Infant-Directed Singing, Music Education and Cultural Socialization" International Review of the Aesthetics and Sociology of Music, Vol. 45, No. 1 (June 2014), pp. 118–122.
  23. ↑ Gintsburg, Sarali; Kogan, Leonid (20 November 2021). "Lulling Babies to Sleep in Soqotra: What Can We Learn from the Soqotri Lullaby?". Folklore 132, 4 (4): 390–411. doi:10.1080/0015587X.2021.1905381. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0015587X.2021.1905381.
  24. ↑ Clark, Daniel; Humphries, Rachel (18 June 2013). "Lullaby Medicine for Premature Babies". ABC News.
  25. ↑ Cassidy, Jane W.; Standley, Jayne M. (1995). "The Effect of Music Listening on Physiological Responses of Premature Infants in the NICU". Journal of Music Therapy 32 (4): 208–227. doi:10.1093/jmt/32.4.208.
  26. ↑ Standley, Jayne M. (June 2003). "The effect of music-reinforced non-nutritive sucking on feeding rate of premature infants". Journal of Pediatric Nursing 18 (3): 169–73. doi:10.1053/jpdn.2003.34. PMID 12796858.
  27. ↑ Loewy, Joanne; Stewart, Kristen (May 2013). "The Effects of Music Therapy on Vital Signs, Feeding, and Sleep in Premature Infants". Pediatrics 131 (5): 902–18. doi:10.1542/peds.2012-1367. PMID 23589814.
  28. 1 2 Thompson, William F. (2009), Music, Thought, and Feeling (2nd ڇاپو), Oxford University Press
  29. ↑ "Lullabies and dandlings", Foghlam Alba آرڪائيو ڪيا ويا 4 October 2013 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., EducationScotland.gov.uk
  30. ↑ O'Callaghan, Clare (April–May 2008). "Lullament: Lullaby and Lament Therapeutic Qualities Actualized Through Music Therapy". American Journal of Hospice and Palliative Medicine 25 (2): 93–99. doi:10.1177/1049909107310139. PMID 18198359.
  31. ↑ DeCasper, Anthony J.; Fifer, William P. (June 1980). "Of Human Bonding: Newborns Prefer Their Mothers' Voices". Science 208 (4448): 1174–1176. doi:10.1126/science.7375928. PMID 7375928. Bibcode: 1980Sci...208.1174D. http://people.uncw.edu/hungerforda/graduate%20developmental/pdf/decasper.pdf.
  32. ↑ Lai, Hui-Ling; Chen, Chia-Jung; Peng, Tai-Chu; Chang, Fwu-Mei (February 2006). "Randomized controlled trial of music during kangaroo care on maternal state anxiety and preterm infants' responses". International Journal of Nursing Studies 43 (2): 139–146. doi:10.1016/j.ijnurstu.2005.04.008. PMID 15996669.
  33. ↑ Margolis, Mitchell L. (2000). "Brahms' Lullaby Revisited: Did the Composer Have Obstructive Sleep Apnea?". Chest 118 (1): 210–213. doi:10.1378/chest.118.1.210. PMID 10893381.
  34. ↑ Peter Hunt (2 September 2003). International Companion Encyclopedia of Children's Literature. Routledge. ص. 804–. ISBN 978-1-134-87993-9.
  35. ↑ Burnard, P.; Mackinlay, E.; Powell, K.; The Routledge International Handbook of Intercultural Arts Research. New York: Routledge, 2016. Print.
  36. ↑ Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: "Persian Lullaby in Swedish Church". PDN. 9 January 2013. 16 January 2013 تي حاصل ڪيل.
  37. ↑ "politisk korrekthed – Gyldendal – Den Store Danske". Den Store Danske. Gyldendal. 31 October 2012 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ Carpenter, H.; Prichard, M. (1984), The Oxford Companion to Children's Literature, Oxford University Press, ص. 326
  39. 1 2 3 4 Ortutay, Gyula, مرتب (1977). Magyar Néprajzi Lexikon [Hungarian Ethnographic Dictionary] (هنگري ۾). جلد 1. Budapest: Akadémiai Kiadó. ISBN 978-9630512862. OCLC 941974058 – Magyar Elektronikus Könyvtár وسيلي.
  40. ↑ Ortutay, Gyula, مرتب (2000). "Bölcsődalok" [Cradle Songs]. Magyar Népdalok [Hungarian Folk Songs] (هنگري ۾). Songs collected and annotated by Imre Katona. Budapest: Neumann Kht. ISBN 978-9631504132. OCLC 907499983. 2022-07-17 تي حاصل ڪيل – Magyar Elektronikus Könyvtár وسيلي.
  41. ↑ "Part 10 of Anglo-Irish poems of the Middle Ages: The Kildare Poems". celt.ucc.ie.
  42. ↑ "Lullaby (Graves, set by Charles Villiers Stanford, Sir) (The LiederNet Archive: Texts and Translations to Lieder, mélodies, canzoni, and other classical vocal music)". www.lieder.net.
  43. ↑ "An Ulster-Scots Lullaby (Whisht Wee Bairn)". www.libraryireland.com.
  44. ↑ Dolan, T. P. (15 July 2004). A Dictionary of Hiberno-English: The Irish Use of English. Gill & Macmillan Ltd. ISBN 9780717135356 – Google Books وسيلي.
  45. ↑ Eoin, Mairin Nic (1 January 2010). Gaolta Gairide: Rogha danta comhaimseartha ar theamai oige agus caidrimh teaghlaigh. Cois Life. ISBN 9781907494017 – Google Books وسيلي.
  46. ↑ "Kist O'Dreams | Home". www.kistodreams.org.
  47. ↑ Koch, John (1993). "Thoughts on the Ur-Gododdin: Rethinking Aneirin and Mynydawc Mwynvawr". Language Sciences 15 (2): 81–89. doi:10.1016/0388-0001(93)90019-O.
  48. ↑ Lullaby ("Suo Gan"), Lesley Nelson-Burns, Contemplator.com. Accessed July 2011.
  49. ↑ "George Clutsam Ovta files" (PDF). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 2014-02-21 تي محفوظ ڪيل. 29 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  50. ↑ "Musicweb International". 20 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  51. ↑ Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: "Paul Robeson You Tube". يوٽيوب. 11 May 2013. 29 October 2021 تي حاصل ڪيل.
  52. ↑ Archer, John (14 June 2003). "Hine E Hine, a Māori slumber song". New Zealand Folk Song. 18 July 2020 تي حاصل ڪيل.
  1. ↑ مرڪزي ٽرانسڊينيوبين هنگري لهجي ۾ itthon لفظ جو روپ.
  2. ↑ پالوچ يا اتر اوڀر هنگري لهجي ۾ eljött جو اچار.
  3. ↑ پالوچ يا اتر اوڀر هنگري لهجي ۾ dolga لفظ جو روپ.
  4. ↑ felkel جو پراڻو روپ.

وڌيڪ مطالعو

[سنواريو]
  • Sarv, Mari. 2013. "Traditional Estonian lullabies. A tentative overview." Estonia and Poland. Creativity and tradition in cultural communication, vol. 2: Perspectives on national and regional identity. Liisi Laineste & Dorota Brzozowska & Władysław Chłopicki, eds., 161–176.
  • Sikora, Kazimierz, and Barbara Żebrowska. 2013. "Traditional Polish lullabies." Estonia and Poland. Creativity and tradition in cultural communication, vol. 2: Perspectives on national and regional identity. Liisi Laineste & Dorota Brzozowska & Władysław Chłopicki, eds., 177–190.
  • Putri Wulandari, Alisa (2023). "ACEH PEOPLE'S BEDTIME CHILDREN TRADITION: Values and Messages Contained in Dodaidi's Poetry". Akademik: Jurnal Mahasiswa Humanis 3 (2): 59–65. doi:10.37481/jmh.v3i2.594. 

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Children's music

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=لولي_(گيت)&oldid=393348" تان ورتل