بين الاقوامي تنظيم

هڪ بين الاقوامي تنظيم (International Organization) جنهن کي بين الاقوامي ادارو يا بين الحڪومتي تنظيم (IGO) پڻ چيو ويندو آهي رياستن جي هڪ اهڙي انجمن آهي جيڪا ڪنهن معاهدي يا بين الاقوامي قانون تحت هلندڙ ٻئي ڪنهن دستاويز ذريعي قائم ڪئي ويندي آهي، جنهن جو مقصد ان جي ميمبر رياستن جي گڏيل مقصدن کي حاصل ڪرڻ هوندو آهي.^[2] ^[3] هڪ بين الحڪومتي تنظيم (IGO) وٽ پنهنجي ميمبر رياستن کان الڳ هڪ قانوني حيثيت هوندي آهي ۽ اها ٻين بين الحڪومتي تنظيمن يا ٻين رياستن سان قانوني طور تي پابند معاهدا ڪري سگهي ٿي. گڏيل قومن جو عالمي ادارو، ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن، ڪائونسل آف يورپ، نيٽو، آفريڪن يونين، آرگنائيزيشن آف آمريڪن اسٽيٽس، اتر اينٽلانٽڪ معاهدي واري تنظيم (NATO)، مرڪوسور ۽ برڪس بين الحڪومتي تنظيمن جا مثال آهن.

بين الاقوامي تنظيمون بنيادي طور تي ميمبر رياستن تي مشتمل هونديون آهن، پر انهن ۾ ٻيا ادارا جهڙوڪ ٻيون بين الاقوامي تنظيمون، تجارتي فرمون ۽ غير سرڪاري تنظيمون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون. ^[4] ان کان علاوه، ڪجهه ادارا مبصر جي حيثيت پڻ رکي سگهن ٿا.^[5] بين الاقوامي قانون تحت، جيتوڻيڪ معاهدا عام طور تي رياستن جي وچ ۾ ٿيندا آهن، پر بين الحڪومتي تنظيمن وٽ پڻ معاهدا ڪرڻ جي صلاحيت هوندي آهي. روايتي خيال اهو هو ته صرف رياستون ئي بين الاقوامي قانون جو مرڪزي ڌر آهن، پر گڏيل قومن جي قيام سان گڏ اهو نظريو وسيع ٿيو ۽ ان ۾ بين الحڪومتي تنظيمون پڻ شامل ٿي ويون.^[6]

بين الاقوامي لاڳاپن جي علمي ادب (international relations literature) ۾، بين الاقوامي تنظيمون رياستن جي وچ ۾ تعاون کي آسان بڻائينديون آهن. اهي ائين ڪيترن ئي طريقن سان ڪنديون آهن: ٽرانزيڪشن جي خرچن (transaction costs) کي گهٽائڻ،^[7] ^[8] معلومات فراهم ڪرڻ، واعدن کي وڌيڪ قابل اعتماد بڻائڻ، رابطي لاءِ مرڪزي نقطا قائم ڪرڻ، باهمي تعاون (reciprocity) جي اصول کي هٿي ڏيڻ، مستقبل جي اثرن (shadow of the future) کي وسيع ڪرڻ ۽ مسئلن جي وچ ۾ باهمي ڳنڍڻ (interlinkages) کي ممڪن بڻائڻ؛^[9]^[10] اهي سڀ عمل ضابطن جي ڀڃڪڙي جي قيمت يا نقصان کي وڌائي ڇڏيندا آهن.^[11] رياستون بين الاقوامي تنظيمن جي فيصلن تي عمل ڪري سگهن ٿيون، جيتوڻيڪ اهي ائين ڪرڻ نه چاهينديون هجن، پر اهي ائين عقلي بنيادن تي خرچ ۽ فائدي جي حساب ڪتاب (مستقبل جي تعاون جا ٺوس فائدا حاصل ڪرڻ ۽ سزا کان بچڻ لاءِ) ۽ معياري/اخلاقي سببن (سماجي سکيا ۽ سماجي عمل) جي ڪري ڪنديون آهن.^[12] ^[13]

بين الاقوامي تنظيمون مختلف پهلوئن ۾، جهڙوڪ: شموليت واري يا محدود رڪنيت؛ وسيع يا محدود دائره ڪار؛ ميمبرن طرفان برابر يا اڻ برابري وارو اختيار؛ قاعدن جي وضاحت ۽ لچڪ؛ سخت يا نرم ذميواريون؛ ۽ بين الاقوامي تنظيم کي اختيارن جي منتقلي هڪ ٻئي کان مختلف هونديون آهن.^[14] بين الاقوامي تنظيمن جي ٻين مثالن ۾ گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي، عالمي واپاري تنظيم (WTO)، اسلامي تعاون تنظيم، يورپي يونين، آفريڪي ترقياتي بئنڪ، گڏيل قومن جي اقتصادي ۽ سماجي ڪائونسل، گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل، آسيان (ASEAN)، عرب ليگ، آفريڪي يونين، ايشيائي ترقياتي بئنڪ، عالمي بئنڪ، بين الاقوامي مالياتي فنڊ (IMF)، انٽرنيشنل فنانس ڪارپوريشن، انٽر-آمريڪن ڊولپمينٽ بئنڪ ۽ گڏيل قومن جي ماحولياتي پروگرام جو ادارو شامل آهن.^[15]

اصطلاحون

بين الاقوامي تنظيم (International Organization) هڪ ادارو آهي جيڪو معاهدي سان قائم ڪيو ويو آهي يا بين الاقوامي قانون جي ڪنٽرول ڪيل ٻين اوزارن ۽ پنهنجي شخصيت کي بين الاقوامي قانوني حق حاصل آهي،^[16] جهڙوڪ گڏيل قومون، ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن ۽ نيٽو. بين الاقوامي تنظيمون بنيادي طور تي ميمبر رياستن تي مشتمل هونديون آهن، پر شايد ٻيا ادارا، جهڙوڪ ٻين بين الاقوامي تنظيمون به شامل هوندا. اضافي طور تي، ادارن (رياستن سميت) شايد مبصر جي حيثيت رکي سگهن ٿا.

تاريخ

قسمون ۽ مقصد

شرڪت ۽ شموليت

استحقاق ۽ استثنيٰ

گڏيل قومن جا ادارا ۽ لاڳاپيل تنظيمون

وڌيڪ ڏسو

حوالا

↑ François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations," (in فرانسيسي), Le Temps, 28 June 2013, page 9.
↑ Gaja, Giorgio (9 December 2011). "Articles on the Responsibility of International Organisations". Audiovisual Library of International Law. United Nations – Office of Legal Affairs. 2019-08-21 تي حاصل ڪيل.
↑ Bouwhuis, Stephen (1 January 2012). "The International Law Commission's Definition of International Organizations" (en ۾). International Organizations Law Review 9 (2): 451–465. ISSN 1572-3747. https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml.
↑ Koremenos, Barbara; Lipson, Charles; Snidal, Duncan (2001). "The Rational Design of International Institutions". International Organization 55 (4): 761–799. ISSN 0020-8183. https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf.
↑ "International Organizations – Research Guide International Law". Peace Palace Library (آمريڪي انگريزي ۾). اصل نسخو مان 13 May 2020 تي محفوظ ڪيل. 2019-08-21 تي حاصل ڪيل.
↑ See Advisory Opinion on Reparations for Injuries Suffered in the Service of the United Nations, 1949 ICJ 174 (April 11).
↑ Keohane, Robert O.; Martin, Lisa L. (1995). "The Promise of Institutionalist Theory". International Security 20 (1): 39–51. ISSN 0162-2889. https://www.jstor.org/stable/2539214. Retrieved 7 August 2021.
↑ Keohane, Robert O.; Victor, David G. (2011). "The Regime Complex for Climate Change" (en ۾). Perspectives on Politics 9 (1): 7–23. ISSN 1541-0986. https://www.cambridge.org/core/journals/perspectives-on-politics/article/abs/regime-complex-for-climate-change/F5C4F620A4723D5DA5E0ACDC48D860C0. Retrieved 26 June 2023.
↑ Oye, Kenneth A. (1985). "Explaining Cooperation Under Anarchy: Hypotheses and Strategies" (en ۾). World Politics 38 (1): 1–24. ISSN 1086-3338. https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/explaining-cooperation-under-anarchy-hypotheses-and-strategies/41571109E8484EE0F69516A2A00EFE63. Retrieved 7 August 2021.
↑ Fearon, James D. (1998). "Bargaining, Enforcement, and International Cooperation" (en ۾). International Organization 52 (2): 269–305. doi:10.1162/002081898753162820. ISSN 1531-5088.
↑ Poast, Paul (2012). "Does Issue Linkage Work? Evidence from European Alliance Negotiations, 1860 to 1945" (en ۾). International Organization 66 (2): 277–310. ISSN 1531-5088. https://www.cambridge.org/core/journals/international-organization/article/abs/does-issue-linkage-work-evidence-from-european-alliance-negotiations-1860-to-1945/B7FD8C1174D23D02611684904BCFA385. Retrieved 15 August 2021.
↑ Fearon, James; Wendt, Alexander (2002), "Rationalism v. Constructivism: A Skeptical View", Handbook of International Relations, SAGE, ص. 52–72, ISBN 9780761963059.
↑ Bates, E. S. (1 November 2014). "Sophisticated Constructivism in Human Rights Compliance Theory" (en ۾). European Journal of International Law 25 (4): 1169–1182. ISSN 0938-5428. https://academic.oup.com/ejil/article-lookup/doi/10.1093/ejil/chu084.
↑ Koremenos, Barbara; Lipson, Charles; Snidal, Duncan (2001). "The Rational Design of International Institutions". International Organization 55 (4): 761–799. ISSN 0020-8183. https://www.jstor.org/stable/3078615.
↑ Our World in Data team (2023) – "Promote just, peaceful and inclusive societies". Published online at OurWorldinData.org.
↑ "International organization | Online Sindhi Dictionaries | آن لائين سنڌي ڊڪشنريون". dic.sindhila.edu.pk. 2021-01-19 تي حاصل ڪيل.

وڌيڪ مطالعو

ٻاهرين ڳنڍڻا

Headquarters of International Organisation آرڪائيو ڪيا ويا 2017-03-13 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. – List of International Organisations and their Headquarters
Procedural history and related documents, on the "Articles on the Responsibility of International Organizations" in the Historic Archives of the United Nations Audiovisual Library of International Law.
World News related documents. on the World News related documents.
IGO Search – IGO/NGO google custom search engine built by the Government Documents Round Table (GODORT) of the American Library Association

[1] François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations," (in فرانسيسي), Le Temps, 28 June 2013, page 9.

[2] Gaja, Giorgio (9 December 2011). "Articles on the Responsibility of International Organisations". Audiovisual Library of International Law. United Nations – Office of Legal Affairs. 2019-08-21 تي حاصل ڪيل.

[3] Bouwhuis, Stephen (1 January 2012). "The International Law Commission's Definition of International Organizations" (en ۾). International Organizations Law Review 9 (2): 451–465. ISSN 1572-3747. https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml.

[:0-4] Koremenos, Barbara; Lipson, Charles; Snidal, Duncan (2001). "The Rational Design of International Institutions". International Organization 55 (4): 761–799. ISSN 0020-8183. https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf.

[5] "International Organizations – Research Guide International Law". Peace Palace Library (آمريڪي انگريزي ۾). اصل نسخو مان 13 May 2020 تي محفوظ ڪيل. 2019-08-21 تي حاصل ڪيل.

[6] See Advisory Opinion on Reparations for Injuries Suffered in the Service of the United Nations, 1949 ICJ 174 (April 11).

[:02-7] Keohane, Robert O.; Martin, Lisa L. (1995). "The Promise of Institutionalist Theory". International Security 20 (1): 39–51. ISSN 0162-2889. https://www.jstor.org/stable/2539214. Retrieved 7 August 2021.

[:2-8] Keohane, Robert O.; Victor, David G. (2011). "The Regime Complex for Climate Change" (en ۾). Perspectives on Politics 9 (1): 7–23. ISSN 1541-0986. https://www.cambridge.org/core/journals/perspectives-on-politics/article/abs/regime-complex-for-climate-change/F5C4F620A4723D5DA5E0ACDC48D860C0. Retrieved 26 June 2023.

[:3-9] Oye, Kenneth A. (1985). "Explaining Cooperation Under Anarchy: Hypotheses and Strategies" (en ۾). World Politics 38 (1): 1–24. ISSN 1086-3338. https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/explaining-cooperation-under-anarchy-hypotheses-and-strategies/41571109E8484EE0F69516A2A00EFE63. Retrieved 7 August 2021.

[:4-10] Fearon, James D. (1998). "Bargaining, Enforcement, and International Cooperation" (en ۾). International Organization 52 (2): 269–305. doi:10.1162/002081898753162820. ISSN 1531-5088.

[:5-11] Poast, Paul (2012). "Does Issue Linkage Work? Evidence from European Alliance Negotiations, 1860 to 1945" (en ۾). International Organization 66 (2): 277–310. ISSN 1531-5088. https://www.cambridge.org/core/journals/international-organization/article/abs/does-issue-linkage-work-evidence-from-european-alliance-negotiations-1860-to-1945/B7FD8C1174D23D02611684904BCFA385. Retrieved 15 August 2021.

[:8-12] Fearon, James; Wendt, Alexander (2002), "Rationalism v. Constructivism: A Skeptical View", Handbook of International Relations, SAGE, ص. 52–72, ISBN 9780761963059.

[13] Bates, E. S. (1 November 2014). "Sophisticated Constructivism in Human Rights Compliance Theory" (en ۾). European Journal of International Law 25 (4): 1169–1182. ISSN 0938-5428. https://academic.oup.com/ejil/article-lookup/doi/10.1093/ejil/chu084.

[14] Koremenos, Barbara; Lipson, Charles; Snidal, Duncan (2001). "The Rational Design of International Institutions". International Organization 55 (4): 761–799. ISSN 0020-8183. https://www.jstor.org/stable/3078615.

[:1-15] Our World in Data team (2023) – "Promote just, peaceful and inclusive societies". Published online at OurWorldinData.org.

[16] "International organization | Online Sindhi Dictionaries | آن لائين سنڌي ڊڪشنريون". dic.sindhila.edu.pk. 2021-01-19 تي حاصل ڪيل.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]