ٽروجن هارس اثر
(ڪيلا ۽ ڪيروٽين کان چوريل)
ٽروجن هارس اثر (Trojan Horse Effect) هڪ سائنسي اصطلاح آهي، جيڪو اهڙين شين يا ذرات لاءِ استعمال ٿيندو آهي جيڪي ٻين مرڪبات (Compounds) يا دوائن لاءِ "ڪيريئر" (Carrier) طور ڪم ڪن ٿا. هي اثر انهن شين جي نقل و حمل کي اهڙن هنڌن تائين آسان بڻائي ٿو، جتي اهي عام طور تي پھچي نہ سگهندا آهن.[1]
تعريف ۽ مثال
[سنواريو]سائنسي ادب ۾، هي اصطلاح قديم يوناني ڪھاڻي "ٽروجن هارس" تان ورتو ويو آهي، جتي هڪ ڪاٺ جي گهوڙي کي تحفي طور استعمال ڪري دشمن جي قلعي اندر سپاهي داخل ڪيا ويا هئا.
- نينو ٽيڪنالاجي: نينو ذرات (Nanoparticles) اڪثر ڪري زهر يا مخصوص ڪيميائي مادن کي جاندارن جي جيو گهرڙن (Cells) اندر پھچائڻ لاءِ هن اثر جو استعمال ڪندا آهن.
- ماحولياتي اثر: ڪي اهڙا مادا جيڪي پاڻ نقصانڪار نہ هوندا آهن، پر اهي زهر کي جذب ڪري انساني جسم يا ماحول ۾ منتقل ڪرڻ جو سبب بڻجن ٿا.[2]
دوا ۽ علاج
[سنواريو]طبي سائنس ۾، ٽروجن هارس اثر خاص طور تي ڪينسر جي علاج ۽ "ڊرگ ڊليوري" (Drug Delivery) ۾ انقلابي اهميت رکي ٿو.
- بلڊ برين بيئر (BBB): دماغ تائين دوائن جو پھچڻ مشڪل هوندو آهي، پر ٽروجن هارس اثر ذريعي دوائن کي اهڙن ماليڪيولن سان ملايو ويندو آهي جيڪي دماغ ۾ داخل ٿيڻ جي صلاحيت رکن ٿا.
- ٽارگيٽيڊ ٿراپي: هي اثر دوائن کي سڌو سنئون متاثر ٿيل جيو گھرڙي تائين پهچائي ٿو، جنهن سان صحتمند جيو گھرڙن کي نقصان نه ٿو پهچي.
حوالا
[سنواريو]- ↑ "The Trojan Horse Effect in Science", Nature (ٻولي ۾ انگريزي)۔
- ↑ Limbach, L. K. (2007). "Exposure of engineered nanoparticles to human lung epithelial cells". Environmental Science & Technology.