ڪبوتر

ڪبوتر; Temporal range: ابتدائي مايوسين دور کان اڃ تائين ()
	The pink-necked green pigeon, a frugivorous species
	The speckled pigeon, a granivorous species
سائنسي درجا بندي
Unrecognized taxon (fix):	Columbidae
Type genus
	Columba; Linnaeus, 1758
Subfamilies
	See text
	Geographic range of the family

ڳيرا ۽ ڪبوتر; ڪولمبيڊاء; Columbidae; Temporal range: ابتدائي عصر اوسط – ھاٹوڪو
	هڪ اُڏرندڙ ڪبوتر
سائنسي درجا بندي
ڪنگڊم:	جانور
ڪا به نه:	ڪرنگهي وارا جانور
Superphylum:	ڪرنگهي وارا جانور
تقسم:	ڪرنگهي وارا جانور
درجو:	پکي
ترتيب:	ڪولمبيفارمز
خاندان:	ڪولمبيڊاء; ليگر، 1811
نسل:	ڪولمبيڊاء
جنس:	ڳيرو، ڪبوتر
ذيلي خاندان
	مضمون ڏِسو
	ڪولمبيڊاء خاندان جي علائقو گراف جي صورت ۾

ڪولمبيڊائي (Columbidae) پکين جو هڪ خاندان آهي، جن ۾ تمام قسمن جا ڳيرا ۽ ڪبوتر اچي ويندا آهن. اها پکين جي آرڊر، "ڪولمبيفارمس" ۾ واحد خاندان آهي. اهي مضبوط جسم وارا پکي آهن جن جا مٿا ننڍا، ڳچيون نسبتاً ننڍيون ۽ پتلي ٽنگون آهن، جيڪي ڪجهه نسلن ۾ گوشتدار هونديون آهن. اهي گهڻو ڪري ٻوٽن جي مادن؛ ٻج، ميون ۽ پنن وغيره تي کارائيندا آهن.

عام طور تي، ننڍين نسلن کي "ڳيرا" (Doves) ۽ وڏين نسلن کي "ڪبوتر" (Pigeon) سڏيو ويندو آهي،^[1] پر فرق هڪجهڙو ناهي ۽ انهن جي وچ ۾ ڪابه سائنسي علحدگي ناهي.^[2] تاريخي طور تي، انهن پکين جي عام نالن ۾ تمام گهڻي تبديليون شامل آهن. گهريلو ڪبوتر ۽ جهنگلي ڪبوتر، جن کي عام طور تي "ڪبوتر" سڏيو ويندو آهي، جهنگلي چٽاني ڳيرن جي اولاد آهن، جيڪي شهرن جي هڪ عام رهواسي آهن.

ڪولمبيڊائي ۾ 52 نسلون (genus) آهن جيڪيون 353 نوعن (species) ۾ ورهايل آهن. ^[3] خاندان سڄي دنيا ۾، اڪثر انسانن جي ويجهو، موجود آهي. پر سڀ کان وڏي تنوع انڊو مالائي ۽ آسٽريليا جي علائقن ۾ آهي. 118 نوعون (%34) معدوميت جي خطري ۾ آهن ۽ 13 نوعون ناپيد ٿي ويون آھن. سڀ کان وڌيڪ مشهور مثال ڊوڊو، هڪ وڏو، اڏامندڙ، ٻيٽ وارو پکي ۽ مسافر ڪبوتر آهي، جيڪو ڪڏهن ڪروڙن جي تعداد ۾ هوندو هو، پر هاڻي ناپيد آهي.^[4]

طِب

ڪبوتر فارسي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنھن کي عربي ۾ حمام، ھندي ۽ سنڌيءَ ۾ ڪبوتر ۽ اُن جا ٻيا نالا طوري، قرقار،:سماروس:، خلعه ۽ يمامه آھن. اِن جي گوشت جو طِبي اثر گرم ۽ خُشڪ آھي. اِن جو وزن اڌ پاءُ ھوندو آھي. هن جو گوشت فالـج، لقوي، استرخاءِ ۽ عضون جي ڏڪڻ لاءِ مُفيد آهي. رت چڱو پيدا ڪري ٿو. گڙدن، مَثاني، معدي ۽ جِگر کي طاقت ٿو. قوت باھہ کي وڌائي ٿو. هِن جي وِٺ آلت کي طاقت ڏئي ۽ طرفين کي لَذت ڏئي ٿي. هن جو رت اک جي ڦُلي کي فائدو رَسائي ٿو.^[6]

ڪولمبيڊائي (Columbidae) پکين جو هڪ خاندان آهي، جن ۾ تمام قسمن جا ڳيرا ۽ ڪبوتر اچي ويندا آهن. اها پکي جي آرڊر، "ڪولمبيفارمس" ۾ واحد خاندان آهي. اهي مضبوط جسم وارا پکي آهن جن جا مٿا ننڍا، ڳچيون نسبتاً ننڍيون ۽ پتلي ٽنگون آهن، جيڪي ڪجهه نسلن ۾ گوشتدار هونديون آهن. اهي گهڻو ڪري ٻوٽن جي مادن؛ ٻج، ميون ۽ پنن وغيره تي کارائيندا آهن.

حوالا

↑ McDonald, Hannah (17 August 2008). "What's the Difference Between Pigeons and Doves?". Big Questions. Mental Floss.
↑ Tom Hibbert (17 October 2023). "Dove vs pigeon – what's the difference between these two cooing birds? – Discover Wildlife". Discover Wildlife. 30 November 2023 تي حاصل ڪيل.
↑ Winkler, David W.; Billerman, Shawn M.; Lovette, Irby J.. Order Columbiformes Columbidae Pigeons and Doves. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.columb2.01. https://birdsoftheworld.org/bow/species/columb2/cur/introduction. Retrieved 16 February 2025.
↑ Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, مرتب (2020). "Pigeons". IOC World Bird List Version 10.1. International Ornithologists' Union. 27 February 2020 تي حاصل ڪيل.
↑ Farner, Donald (2012). Avian Biology. Elsevier. ص. 120. ISBN 978-0-323-15799-5.
↑ ڪتاب فرھنگ جعفري :؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو

خارجي ڳنڍڻا

وڪي قول ۾ Doves جي متعلق قول موجود آھي۔

وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا Columbidae.

Columbidae.org.uk ڪبوترن ۽ ڳيرن جو تحفظ آرڪائيو ڪيا ويا 2015-09-06 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
ڳيرو، جالبيني مجموعو براء پکي ۽ چرواهه
ڳيري جا آواز

[floss-1] McDonald, Hannah (17 August 2008). "What's the Difference Between Pigeons and Doves?". Big Questions. Mental Floss.

[2] Tom Hibbert (17 October 2023). "Dove vs pigeon – what's the difference between these two cooing birds? – Discover Wildlife". Discover Wildlife. 30 November 2023 تي حاصل ڪيل.

[CornellLab-3] Winkler, David W.; Billerman, Shawn M.; Lovette, Irby J.. Order Columbiformes Columbidae Pigeons and Doves. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.columb2.01. https://birdsoftheworld.org/bow/species/columb2/cur/introduction. Retrieved 16 February 2025.

[ioc-4] Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, مرتب (2020). "Pigeons". IOC World Bird List Version 10.1. International Ornithologists' Union. 27 February 2020 تي حاصل ڪيل.

[5] Farner, Donald (2012). Avian Biology. Elsevier. ص. 120. ISBN 978-0-323-15799-5.

[6] ڪتاب فرھنگ جعفري :؛ ليکڪ: حڪيم محمد جعفر؛ايڊيشن: 2007؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]