مواد ڏانھن هلو

چترال ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
چترال ضلعو
ݯیترارو ضلع
ضلع چترال
پاڪستان جو ضلعو
1947–2018

خيبر پختونخوا ۾ اڳوڻي ضلعي جو نقشو
گاديءَ جو هنڌچترال شهر
رهواسين جو نالوچترالي
• 1947–2018
14,850 چورس ڪلوميٽر (5,730 چورس ميل)
• 1947–2018
414,000
تاريخ
• قسمضلعي حڪومت
• قائم ٿيو
14 آگسٽ 1947
• هيٺئين ۽ مٿيون چترال جو قيام
20 جولاءِ 2018
سياسي ذيلي ورهاستون6 تعلقا
اڳ ۾		بعد ۾
چترال رياست
هيٺيون چترال
مٿيون چترال
اڄ حصو آهيپاڪستان
 · هيٺيون چترال ۽ مٿيون چترال ضلعا، خيبر پختونخوا

چترال ضلعو جنھن جو مقامي ٻوليء ۾ نالو (ݯیترارو ضلع;۽ اردو ۾ ضلع چترال) 14 آگسٽ 1947ع کان 2018ع تائين خيبر پختونخوا جو ضلعو هو، جيڪو خيبر پختونخوا جي پاڪستاني صوبي جي ملاڪنڊ ڊويزن ۾ واقع هو۔ هي صوبي جو اتر ۾ سڀ کان پري[1] ۽ سڀ کان وڏو ضلعو هو، جنهن جي ايراضي 14,850 km2 هئي، ان کان اڳ جو ضلعو ٻن حصن ۾ ورهايو ويو ۽ نوان ضلعا مٿيون چترال ۽ هيٺيون چترال قائم ٿيا۔[2]

هن ضلعي جون سرحدون ڏکڻ ۾ سوات ۽ دير سان، اوڀر ۾ گلگت بلتستان سان صوبائي سرحد، ۽ اتر ۽ اولهه ۾ افغانستان سان ڊيورنڊ لائين جي صورت ۾ بين الاقوامي سرحد سان ملنديون هيون۔[3] افغانستان جي واخان ڪوريڊور واري تنگ پٽي چترال کي اتر ۾ تاجڪستان کان جدا ڪندي هئي۔[4]

تاريخ

[سنواريو]

چترال پنهنجي تاريخ ۽ ثقافت جو وڏو حصو پاڙيسري هندو ڪش علائقن، يعني گلگت بلتستان، سان گڏ رکندو هو؛ هن علائقي کي ڪڏهن ڪڏهن “پريستان” پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اوچن جبلن ۾ پَريُن (peri) جي رهڻ بابت عام عقيدو موجود هو۔

اهو سمورو علائقو، جيڪو چترال ضلعو بڻيو، 1895ع تائين هڪ آزاد بادشاهي رياست هو، جڏهن برطانوي حڪومت ان جي موروثي حڪمران، مهتر، سان هڪ معاهدو ڪيو، جنهن تحت چترال هندستاني سلطنت اندر هڪ نيم خودمختيار رياستي رياست بڻجي ويو۔ چترال جي رياستي رياست 1947ع ۾ پاڪستان سان الحاق کان پوءِ به اهو درجو برقرار رکيو، ۽ آخرڪار 14 آگسٽ 1947ع تي ان کي پاڪستان جو انتظامي ضلعو بڻايو ويو، جنهن سان رياستي رياست جو خاتمو ٿيو۔[5]

جاگرافيائي بناوت ۽ رسائي

[سنواريو]
بوني کان مٿي قاڪلاشٽ ميدان

چترال دنيا جي سڀ کان اوچن علائقن ۾ شمار ڪيو ويندو هو، جيڪو ارندو ۾ 1,094 ميٽرن کان تريچ مير ۾ 7,726 ميٽرن تائين پکڙيل هو ۽ 6,100 ميٽرن کان مٿي اوچائي رکندڙ 40 کان وڌيڪ چوٽيون شامل ڪندو هو۔ چترال جو خطو تمام گهڻو جبلائتو هو، ۽ تريچ مير (25,289 فٽ)، جيڪو هندو ڪش جي سڀ کان اوچي چوٽي آهي، اڳوڻي ضلعي جي اتر ۾ اڀري ٿو۔[6] زمين جو لڳ ڀڳ 4.8 سيڪڙو حصو ٻيلن سان ڍڪيل هو، ۽ 76 سيڪڙو حصو جبلن ۽ گليشيئرن تي مشتمل هو۔

چترال پاڪستان جي باقي حصن سان ٻن وڏن رستن ذريعي ڳنڍيل هو: لواري پاس (اوچائي 10,23 فٽ) دير کان، ۽ شندور ٽاپ (اوچائي 12,200 فٽ) گلگت کان۔ ٻئي رستا سياري ۾ بند ٿي ويندا هئا، پر لڳ ڀڳ 2017ع کان لواري ٽنل واري شاهراهه، جيڪا لواري پاس هيٺ آهي، روزانو گهٽ ۾ گهٽ ڏهن ڪلاڪن لاءِ گاڏين جي آمدورفت لاءِ کلي وئي۔[7] ٻيا ڪيترائي اوچا لنگهه، جن ۾ دارڪوٽ پاس، ٿوئي پاس، ۽ زگران پاس شامل آهن، گلگت بلتستان کان پيدل چترال تائين رسائي ڏيندا هئا۔

آبادي انگ اکر

[سنواريو]

ضلعي جي آبادي لڳ ڀڳ 414,000 هئي۔[1] عام آبادي گهڻو ڪري کو ماڻهن تي مشتمل هئي، جيڪي خوار ڳالهائين ٿا، جيڪا ياسين، گلگت، دير، ۽ سوات جي ڪجهه حصن ۾ پڻ ڳالهائي وڃي ٿي۔ چترال ڪلاش قبيلي جو به گهر هو، جيڪي بمبوريت ۽ چترال شهر جي ڏکڻ اولهه ۾ ٻن ٻين دور دراز ماٿرين ۾ رهن ٿا۔ چترال ۾ ڪجهه هزار نورستاني ماڻهن جي رهائش پڻ ڄاتي ويندي هئي۔

علائقي جي مکيه ٻولي خوار آهي۔ هتي داميلي، گوار-باتي، گجري، ڪلاشا، ڪرغز، ڪَتي، مدڪلاشتي، پَلولا، سَرِيڪولي، واخي، ۽ يدغا ڳالهائيندڙن جون ننڍيون برادريون پڻ موجود آهن۔[8] اردو کي سرڪاري حيثيت حاصل آهي۔

چترال شهر

[سنواريو]

ضلعي ۾ چترال صدر مقام طور ڪم ڪندو هو۔ اهو چترال درياھ، جيڪو ڪنڙ درياهه پڻ سڏجي ٿو، جي اولهه ڪناري تي ترچ مير جي دامن ۾ واقع آهي؛ تريچ مير 7,708 m (25,289 ft) اوچائيءَ سان هندو ڪش جي سڀ کان اوچي چوٽي آهي۔ اڳ ۾ اهو چترال رياست جو دارالحڪومت هو، ۽ هاڻي اهو شھر هيٺئين چترال ضلعي لاءِ صدر مقام وارو ڪردار ادا ڪري ٿو۔

انتظاميا

[سنواريو]

چترال ضلعو چوويھ يونين ڪائونسلن ۽ ٻن تعلقن ۾ ورهايل هو:[9][10][11]

قومي اسيمبلي

[سنواريو]

هي ضلعو پاڪستان قومي اسيمبلي ۾ هڪ چونڊيل ايم اين اي (قومي اسيمبلي ميمبر) پاران نمائندگي ڪيو ويندو هو۔ ان جو تڪ اين اي-1 هو۔[12]

قومي اسيمبلي ميمبرپارٽي وابستگيسال
عبدال اڪبر خانمتحده مجلس عمل2002
شهزاده محي الدينپاڪستان مسلم ليگ2008
شهزاده افتخار الدينآل پاڪستان مسلم ليگ2013

صوبائي اسيمبلي

[سنواريو]

ضلعي جي نمائندگي صوبائي اسيمبلي ۾ ٻن چونڊيل ايم پي ايز پاران ڪئي ويندي هئي، جيڪي هيٺين تڪن جي نمائندگي ڪندا هئا:

ماٿريون

[سنواريو]

چترال ضلعو 35 کان وڌيڪ ننڍين ماٿرين ۾ ورهايل آهي[13]

  • ڪلاش ماٿريون
  • گرم چشمه
  • شيشي کوه
  • مستوج
  • لاسپور
  • يارخون ماٿري

ڳوٺ

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 "District Government Chitral". Chitral District Government Web Portal. اصل نسخو مان 28 September 2015 تي محفوظ ڪيل.
  2. ↑ "Upper Chitral gets status of separate district". Dawn newspaper. 21 November 2018. 4 November 2023 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ "Governance and Militancy in Afghanistan and Pakistan". Center for Strategic and International Studies (CSIS).
  4. ↑ Nusser, Marcus; Dickoré, Wolf Bernhard (2002). "A Tangle in the Triangle: Vegetation Map of the Eastern Hindukush (Chitral, Northern Pakistan)". Erdkunde 56 (1): 37–59. doi:10.3112/erdkunde.2002.01.03. http://www.sai.uni-heidelberg.de/geo/pdfs/Nuesser_2002_ATangleInTheTriangle_Erdkunde_56(1)_37-59.pdf.
  5. ↑ Marsden, Magnus (2010). "A tour not so grand: mobile Muslims in northern Pakistan". ۾ Osella; Filippo; Soares; Benjamin (مرتب). Islam, Politics, Anthropology. Chichester, England: Royal Anthropological Institute by Wiley-Blackwell. ص. 57–75, page 58. ISBN 978-1-4443-3295-7.
  6. ↑ "Disaster Vulnerability Assessment Report, District Chitral, KPK, Pakistan" (PDF). Hope87.org website. اصل نسخو (PDF) مان 13 November 2013 تي محفوظ ڪيل. 4 November 2023 تي حاصل ڪيل.
  7. 1 2 Zahiruddin (30 September 2018). "Lowari tunnel: opportunities and challenges". ڊان. 26 November 2019 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "About [Lower Chitral]". 16 June 2022 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "Tehsils & Unions in the District of Chitral". National Reconstruction Bureau, Government of Pakistan website. اصل نسخو مان 26 March 2012 تي محفوظ ڪيل. 4 November 2023 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "Pakistan: North West Frontier Province: District, Tehsil and Union Code Reference Map (MA518-pak-NWFP UCs A3-v01)" (PDF). Pakistan: United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA). 1 July 2009. اصل نسخو (PDF) مان 13 November 2013 تي محفوظ ڪيل.
  11. ↑ "List of Tehsils/Talukas with Respect to Their Districts". Statistics Division, Ministry of Economic Affairs and Statistics, Government of Pakistan. اصل نسخو مان 5 March 2010 تي محفوظ ڪيل.
  12. ↑ "Election Commission of Pakistan". اصل نسخو مان 10 November 2015 تي محفوظ ڪيل. 6 November 2015 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ https://lowerchitral.kp.gov.pk/page/about#:~:text=In%20the%20south%20is%20situated,into%20over%2035%20small%20valleys.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Districts of Khyber Pakhtunkhwa

36°15′N 72°15′E / 36.250°N 72.250°E / 36.250; 72.250

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=چترال_ضلعو&oldid=383465" تان ورتل