مواد ڏانھن ٽپ ڏيو

پنجاب مسلح بغاوت

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

ڀارتي پنجاب ۾ سکن جي مسلح تحريڪ سن 70 جي ڏھائي ۾ شروع ٿي جڏھن ڪجهه سکن خالصتان سان گڏ مسلح تحريڪ جي طرف رجوع ڪيو۔ ھن تحريڪ جون وجھون پيچيده آھن جن جي سببن ۾ سک مت ،پنجابي ٻولي ۽ 1947ع کان ڀارتي حڪومتي جماعت ڪانگريس جي ھن علائقي جي طرف غلط ورتاءُ ھو۔ پنجاب ۾ اھي تمام اسڪول جيڪي پنجابي ٻارن کي ھندي پڙھائيندا آھن اھڙن جي سک اڳواڻ مخالفت ڪندا آيا آھن۔.[1]

ھن ضمن ۾ پنجاب ۾ پنجابي صبح عوامي تحريڪ ھلائي وئي جنھن جو مقصد ھندي کي ھٽائي ڪري ان جي جڳھ تي رياست ۾ پنجابي کي نافذ ڪرڻ ھو۔14 اپریل 1955ع ۾ حڪومت ان تي پابندي مڙھي ڇڏي۔65[2] جي پاڪ ڀارت جنگ کان بعد 66 ۾ پنجابي کي ھي درجو ڏنو ويو جڏھن ھن رياست کي وڌيڪ ورھائي ڪري ھماچل پرديش ۽ ھرياڻہ رياست بڻايون ويون۔[3] پر ان سان ھن تحريڪ ۾ ڪا گھٽتائي نہ آئي سکن ھڪ نئين تحريڪ جنھنجو مقصد ھر رياست ۾ سک مت کي بطور مذھب قبول ڪرڻ ھو ھلائي [4] پر انجي مخالفت مرڪزي حڪومت ڪئي۔ نتيجي ۾ سکن پھرين مارچ جو اعلان ڪيو جنھن ۾ ھزارين ماڻھو شامل ٿيا حڪومت بزور طاقت ھن مارچ کي روڪڻ جي ڪوشش جي ۽ ھزارين گرفتاريون ڪيون ويون[5] جڏھن تہ سو کان وڌيڪ فوتگيون ٿيون [6]۽ ھڪ سک اڳواڻ بندر واري چيو تہ جيڪڏھن حڪومت ايئن مسئلو حل ڪرڻ چاھي ٿي تہ حالتون مسلح تحريڪ تائين وينديون۔حوالہ درکار؟

انکان بعد ھن سک اڳواڻ کي آپريشن بليو اسٽار ۾ گولڊن ٽيمپل امرتسر جيڪو سکن جو مقدس ماڳ آھي ۾ ماريو ويو ڪجهه ڏينھن بعداندرا گانڌي  کي ان جي سک محافظ قتل ڪيو ان کان بعد ھن مسلح تحريڪ ۾ 1990ع تائين تيزي ڏٺي وئي۔[7]

پڻ ڏسو[سنواريو]

  • 1984ع جا سک مخالف فساد
  • آپريشن بليو اسٽار
  • تحريڪ خالصتان
  • 1991ع پنجاب قتل عام

حوالا[سنواريو]

  1. Ray, Jayanta (2007). Aspects of India's International Relations, 1700 to 2000: South Asia and the World. India: Pearson Education India. p. 507. ISBN 9788131708347. 
  2. Sarhadi, Ajit (1970). Punjabi Suba. U. C. Kapur. p. 246. 
  3. Singh, Atamjit. "The Language Divide in Punjab". South Asian Graduate Research Journal, Volume 4, No. 1, Spring 1997. Apna. حاصل ڪيل 4 April 2013. 
  4. Singh, Khushwant. "The Anandpur Sahib Resolution and Other Akali Demands". oxfordscholarship.com/. Oxford University Press. حاصل ڪيل 5 April 2013. 
  5. Harnik Deol (2000).
  6. Akshayakumar Ramanlal Desai (1 January 1991).
  7. Documentation, Information and Research Branch, Immigration and Refugee Board, DIRB-IRB.