پروٽيڪٽينيم

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
پروٽيڪٽينيم,  91Pa
سانچو:Infobox element/symbol-to-top-image/alt
پروٽيڪٽينيم
اچار /ˌprtækˈtɪniəm/ (PROH-tak-TIN-ee-əm)
ڏيک روشن چاندي جھڙو ڌاتو جو چمڪدار رنگ
اسٽينڊرڊ ائٽمي وزن Ar, std() 231.03588(1)[1]
پروٽيڪٽينيم دوري جدول ۾
Hydrogen Helium
Lithium Beryllium Boron Carbon Nitrogen Oxygen Fluorine Neon
Sodium Magnesium Aluminium Silicon Phosphorus Sulfur Chlorine Argon
Potassium Calcium Scandium {{Periodic table (32 columns,
micro)/elementcell|category=transition metal|number=22|name=Titanium|mark=Pa|symbol=Ti}}
Vanadium Chromium Manganese Iron Cobalt Nickel Copper Zinc Gallium Germanium Arsenic Selenium Bromine Krypton
Rubidium Strontium Yttrium Zirconium Niobium Molybdenum Technetium Ruthenium Palladium Silver Cadmium Indium Tin Antimony Tellurium Iodine Xenon
Caesium Barium Lanthanum Cerium Praseodymium Neodymium Promethium Samarium Europium Gadolinium Terbium Dysprosium Holmium Erbium Thulium Ytterbium Lutetium Hafnium Tantalum Tungsten Rhenium Osmium Iridium Platinum Gold Mercury (element) Thallium Lead Bismuth Polonium Astatine Radon
Francium Radium Actinium Thorium Protactinium Uranium Neptunium Plutonium style="border:none;padding:0;"
Americium
Curium Berkelium Californium Einsteinium Fermium Mendelevium Nobelium Lawrencium Rutherfordium Dubnium Seaborgium Bohrium Hassium Meitnerium Darmstadtium Roentgenium Copernicium Nihonium Flerovium Moscovium Livermorium Tennessine Oganesson
Pr

Pa

(Uqp)
ٿوريمپروٽيڪٽينيميورينيم
ايٽمي نمبر (Z) 91
گروھ n/a
دؤر period 7
خانو f-block
عنصرن جو گروھ   ايڪٽينائيڊ
اليڪٽرانن جي ترتيب [Rn] 5f2 6d1 7s2
اليڪٽران في خول مطابق
2, 8, 18, 32, 20, 9, 2
طبعي خاصيتون
مرحلو معياري حرارت ۽ داٻ تي Pa: Solid
رجڻ وارو نقطو 1841 K ​(1568 °C, ​2854 °F)
اٻرڻ وارو نقطو 4300 K ​(4027 °C, ​7280 °F) (?)
گھاٽائي (ڪمري جي حرارت مطابق) 15.37 g/cm3
رجڻ واري حرارت 12.34 kJ/mol
بخاري حرارت 481 kJ/mol
ايٽمي خاصيتون
آڪسيڊہشن واري حالت +2, +3, +4, +5 (a weakly basic oxide)
برقي منفيت Pauling scale: 1.5
آئنن جي توانائي
  • 1st: 568 kJ/mol
ايٽمي محور empirical: 163 pm
ڪوويلنٽ محور 200 pm
Color lines in a spectral range
شعاعي لڪيرن جا پروٽيڪٽينيم
ٻيون خاصيتون
قدرتي وقوع Pa: From decay
قلمي بناوٽ[2]
Body-centered tetragonal crystal structure for پروٽيڪٽينيم
ٿرمل ڦھلاء جو ڪوئيفيشنٽ ~9.9 µm/(m·K)[3] (at r.t.)
حرارت جي ايصاليت 47 W/(m·K)
برقي مزاحمت 177 nΩ·m (at 0 °C)
مقناطيسي ترتيب paramagnetic[4]
CAS نمبر 7440-13-3
تاريخ
اڳڪٿي Dmitri Mendeleev (1869)
دريافت Kasimir Fajans and Oswald Helmuth Göhring (1913)
نالو ڏيندڙ Otto Hahn and Lise Meitner (1917–8)
پروٽيڪٽينيم جا آئسوٽوپ
Iso­tope Abun­dance Half-life (t1/2) Decay mode Pro­duct
229Pa syn 1.5 d ε 229Th
230Pa syn 17.4 d ε 230Th
231Pa 100% 3.276×104 y α 227Ac
232Pa syn 1.31 d β 232U
233Pa trace 26.967 d β 233U
234Pa trace 6.75 h β 234U
234mPa trace 1.17 min β 234U
| حوالا


پروٽيڪٽينيم(انگريزي: Protactinium) جنھن کي پھرين پروٽو ايڪٽينيم(انگريزي: Proto actinium ) ھڪ ڪيميائي عنصر آهي جنھن جو نشان Pa ۽ ايٽمي نمبر 91 آھي.اھو ھڪ گھاٽو ، چاندي جھڙي ڀوري رنگ جو ايڪٽينائيڊ ڌاتو آھي جيڪو آڪسيجن، پاڻي جي بخارن ۽ غير نامياتي تيزابن سان جلدي ردعمل ڏيکاريندو آھي. ان مان کوڙ ڪيميائي مرڪب ٺھندا آھن جن ۾ پروٽيڪٽينيم آڪسيڊيشن 5+ واري حالت ۾ موجود ھوندي آھي ۽ اھا 4+, 3+، 2+ واري حالت ۾ بہ ملندو آهي. زمين جي ٻاھرين تھ ۾ پروٽيڪٽينيم جي گھاٽائي وارا ھنڌ في کرب حصن مان چند حصن ۾ آھن. پروٽيڪٽينيم جي سڀ کان اول 1913 ۾ پولش آمريڪن طبعي ڪيميادان ڪازمير فيانس (Kasimir Fajans) ۽ جرمن ڪيميادان آزوالڊ ھيلمٿ گوئرنگ(Oswald Helmuth Göhring) سڃاڻپ ڪئي جن ان جو نالو بريويم (brevium) رکيو ڇوتہ ان جي مخصوص آئسوٽوپ جي اڌ جي عمر مختصر ھئي جنھن جو نالو پروٽيڪٽينيم-234 ھو. 1917 يا 1918 ۾ پروٽيڪٽينيم جو وڌيڪ مضبوط آئسوٽوپ 231 جرمن ڪيميادان اوٽو ھان(Otto Hahn) ۽ آسٽرو سوئيڊش طبعياتدان ليزا مائيٽنر(Lise Meitner) دريافت ڪيو ۽ انھن ان جو نالو پروٽو ايڪٽينيم رکيو پر آء يو پي اي سي(IUPAC) 1949 ۾ ان جو نالو پروٽيڪٽينيم رکيو ۽ اوٽو ھان ۽ ليزا مائيٽنر کي ان جو دريافت ڪندڙ قرار ڏنو. نئين نالي جي معني نيوڪليئر پرڪرسر جو ايڪٽينيم آھي.[5]

حوالا[سنواريو]

  1. Meija, Juris; Coplen, Tyler B.; Berglund, Michael; Brand, Willi A.; De Bièvre, Paul; Gröning, Manfred; Holden, Norman E.; Irrgeher, Johanna et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305. 
  2. Donohue, J. (1959). "On the crystal structure of protactinium metal". Acta Crystallographica 12 (9): 697. doi:10.1107/S0365110X59002031. 
  3. Cverna, Fran, ed (2002). "Chapter 2. Thermal Expansion". ASM Ready Reference: Thermal Properties of Metals. ASM International. p. 11. ISBN 0871707683. http://www.owlnet.rice.edu/~msci301/ThermalExpansion.pdf. 
  4. Lide, D. R., ed (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. https://web.archive.org/web/20110303222309/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf. 
  5. [1]