مواد ڏانھن هلو

وڪيميڊيا ڪامنز

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
وڪيميڊيا ڪامنز
وڪيميڊيا ڪامنز جو لوگو
وڪيميڊيا ڪامنز جو مکيه صفحو (2024)
ويب سائيٽ جو قسم
ميڊيا ذخيرو
قيامسيپٽمبر 7, 2004؛ 21 سال اَڳُ (2004-09-07)
مرڪزي دفتر
مالڪوڪيميڊيا فائونڊيشن
ٺاهيندڙوڪيميڊيا تحريڪ
ويب سائيٽcommons.wikimedia.org
تجارتينه
رجسٽريشناختياري (فائيل اپلوڊ ڪرڻ لاءِ ضروري)
موجوده حيثيتفعال
مواد جو لائسنس
کليل


وڪيميڊيا ڪامنز يا وڪيمیڊيا العام (انگريزي ٻولي: Wikimedia Commons) تصويرن، آوازن ۽ ٻين ملٽي ميڊيا  جي آنلائن ذخيرو آهي۔  هي ویڪيميڊيا فائونڊيشن جو هڪ منصوبو آهي جنهن جي وسيلي هتي  چاڙهيا (Upload) ويندڙ ملٽي ميڊيا فائيلن کي وڪيپيڊيا جي تمام منصوبن، جيئن وڪيپيڊيا، ویڪي ڪتاب، ویڪي اخبار وغيره ۾ سَوِلائيءَ سان استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ هتي موجود مواد وڪيپيڊيا جي آئين جي تحت ڪُل حقَ کان آزاد آهي ۽ ان کي آف لائن استعمال جي لاء ڊائون لوڊ (Download) به ڪري سگھجي ٿو۔ هن ذخيري ۾ پنج ملين کان وڌيڪ فائيلن تي شامل مواد موجود آهي۔ هنن سمورين ويب سائيٽن کي ميڊيا وڪي سافٽويئر وسيلي ٽيڪنيڪل سهائتا ملندي آهي وڪيميڊيا ڪامنز، جنهن کي وڪي ڪامنز يا سادي لفظن ۾ ڪامنز پڻ چيو وڃي ٿو، هڪ وڪي بنياد تي ٺهيل ڊجيٽل لائبريري آهي، جتي آزاد استعمال لائق تصويرون، آواز، وڊيو ۽ ٻيو ميڊيا مواد موجود آهي.[1] هي وڪيميڊيا فائونڊيشن جو هڪ منصوبو آهي. وڪيميڊيا ڪامنز مان فائيلون سڀني وڪيميڊيا منصوبن ۾ استعمال ڪري سگهجن ٿيون[2]، سڀني ٻولين ۾، جن ۾ وڪيپيڊيا، وڪي وويج، وڪي ذريعو، وڪي قول، وڪي لغت، وڪي نيوز، وڪي ڪتاب ۽ وڪي جنسون شامل آهن، ۽ انهن کي ٻاهرين استعمال لاءِ پڻ ڊائونلوڊ ڪري سگهجي ٿو. نومبر 2025 تائين هن ذخيره ۾ 13 ڪروڙ کان وڌيڪ آزاد استعمال لائق ميڊيا فائيل موجود آهن، جيڪي رجسٽرڊ رضاڪارن پاران سنڀاليا ۽ ترميم ڪيا وڃن ٿا.[3]

تاريخ

[سنواريو]
ڪامنز ۾ ڳولا نتيجن جو هڪ صفحو

هن منصوبي جو تصور مارچ 2004ع ۾ ايريڪ مولر طرفان پيش ڪيو ويو[4] ۽ وڪيميڊيا ڪامنز 7 سيپٽمبر 2004ع تي شروع ڪيو ويو.[5][6] جولاءِ 2013ع ۾ ڪامنز تي ترميمن جو انگ 100,000,000 تائين پهچي ويو.[7] 2018ع ۾ هن سائيٽ تي 3-ڊي ماڊل ايس ٽي ايل فارميٽ ۾ اپلوڊ ڪرڻ ممڪن بڻيو. ڪامنز تي اپلوڊ ٿيندڙ پهرين ماڊلن مان هڪ اللات جو شير جي مجسمي جي ٻيهر تعمير هئي، جيڪا پالميرا، شام ۾ موجود هئي ۽ 2015ع ۾ داعش جي ويڙهاڪن پاران سخت نقصان پهچايو ويو هو.[8] ڪيترين مشهور ادارن پڻ ڪامنز تي پنهنجا فائيل اپلوڊ ڪيا آهن. 2012ع ۾ نيشنل آرڪائيوز اينڊ ريڪارڊز ايڊمنسٽريشن پنهنجي ذخيرن مان 100,000 ڊجيٽل تصويرون اپلوڊ ڪيون.[9] 2020ع ۾ ڊجيٽل پبلڪ لائبريري آف امريڪا (ڊي پي ايل اي) پنهنجا مجموعا ڪامنز تي اپلوڊ ڪرڻ شروع ڪيا.[10] 2022ع ۾ ڊي پي ايل اي ٻه ملين کان وڌيڪ فائيل اپلوڊ ڪيا.[11] ساڳي طرح يورپانا، جيڪو يورپي ثقافتي ورثي کي گڏ ڪندڙ هڪ ويب سائيٽ آهي، پنهنجون ڊجيٽل تصويرون ڪامنز ذريعي شيئر ڪري ٿو.[12]

قريبي منصوبن سان لاڳاپو

[سنواريو]

وڪيميڊيا ڪامنز جو اعلانيل مقصد هڪ اهڙو ميڊيا فائيل ذخيرو مهيا ڪرڻ آهي، "جيڪو عوامي ملڪيت ۽ آزاد لائسنس هيٺ تعليمي ميڊيا مواد سڀني لاءِ دستياب بڻائي، ۽ جيڪو وڪيميڊيا فائونڊيشن جي مختلف منصوبن لاءِ گڏيل ذخيرو طور ڪم ڪري."[13] گهڻا وڪيميڊيا منصوبا اڃا تائين مقامي اپلوڊ جي اجازت ڏين ٿا، جيڪي ٻين منصوبن يا ٻولين ۾ نظر نٿا اچن، پر هي اختيار بنيادي طور اهڙي مواد لاءِ رکيو ويو آهي (جهڙوڪ منصفاڻي استعمال وارو مواد) جنهن جي اجازت مقامي منصوبي جون پاليسيون ڏين ٿيون، پر جيڪو ڪامنز جي حقِ تصنيف پاليسي موجب قبول نه هوندو. انهيءَ سبب وڪيميڊيا ڪامنز حقِ تصنيف جي ڀڃڪڙي ڪندڙ مواد کي حذف ڪري ٿو ۽ ڪوشش ڪري ٿو ته صرف آزاد لائسنس يافته ميڊيا ميزباني ڪري، جهڙوڪ ڪريئيٽو ڪامنز انتساب ۽ انتساب/ساڳئي شيئر لائسنس هيٺ مواد،[14] ٻيو آزاد مواد ۽ آزاد سافٽويئر لائسنس، ۽ عوامي ملڪيت وارو ميڊيا.

تڪراري مواد

[سنواريو]

هن سائيٽ تي وڏي مقدار ۾ غير پيشه ور فحش مواد ميزباني ڪرڻ بابت تنقيد ڪئي وئي آهي، جيڪو گهڻو ڪري نمائش پسندي سان لاڳاپيل ماڻهن طرفان ذاتي تسڪين لاءِ اپلوڊ ڪيو ويندو آهي، ۽ جن کي همدرد منتظمين جي سهولت حاصل هوندي آهي.[15] 2012ع ۾ بز فيڊ وڪيميڊيا ڪامنز کي "انساني عضوي تناسل سان ڀريل" قرار ڏنو.[16] 2010ع ۾ وڪيپيڊيا جي هم باني ليري سينگر وڪيميڊيا ڪامنز بابت ايف بي آءِ کي رپورٽ ڪئي، ڇاڪاڻ⁠ته هتي ٻارن جون جنسي نوعيت واريون تصويرون، جن کي "لوليڪون" سڏيو ويندو آهي، ميزباني ڪيون ويون هيون. جڏهن هي معاملو ميڊيا ۾ سامهون آيو، ته جمي ويلز، جيڪو وڪيميڊيا فائونڊيشن جو باني آهي ۽ جيڪو ڪامنز جي ميزباني ڪري ٿو، پنهنجي منتظم حيثيت استعمال ڪندي ڪامنز برادري سان بغير بحث جي ڪيترين تصويرن کي حذف ڪيو. ڪامنز برادري جي ردعمل کان پوءِ ويلز رضاکارانه طور ڪجهه اعليٰ درجي جي اختيارن کان دستبردار ٿيو، جن ۾ فائيل حذف ڪرڻ جي صلاحيت پڻ شامل هئي.[17]

سهولتون

[سنواريو]

وقت سان گڏ، وڪيميڊيا ڪامنز کي ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍڻ لاءِ وڌيڪ ڪارڪردگيون تيار ڪيون ويون آهن. مثال طور، برادري طرفان سنڀاليل ڪامنز جي هڪ موبائل ايپ موجود آهي، جيڪا دنيا جي تصويرن کي اپلوڊ ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي، خاص ڪري اهڙيون نمايان شيون جيڪي ايپ ۾ "ويجهو فهرست" واري نقشي ۾ ڏسي سگهجن ٿيون (جتي هم‎آهنگن سان گڏ ويڪي ڊيٽا جون شيون ڏيکاريون وڃن ٿيون). هي ايپ 2012ع ۾ سرڪاري وڪيميڊيا ايپ طور شروع ٿي، ۽ مئي 2016ع کان سرڪاري وڪيميڊيا ڪامنز نالو ۽ لوگو استعمال ڪري ٿي.[حوالو گهربل]

کنڊ جي ٽڪرن جي تصوير لاءِ منظم ڊيٽا بيان

ڪامنز تي منظم ڊيٽا (ايس ڊي سي) هڪ ٽي سالن جو سافٽويئر ترقي منصوبو آهي، جنهن کي سلون فائونڊيشن جي مالي مدد حاصل آهي[حوالو گهربل]، جنهن جو مقصد وڪيميڊيا ڪامنز جي رضاڪارن کي ميڊيا فائيلن بابت ڊيٽا کي هڪجهڙي نموني سان ترتيب ڏيڻ لاءِ ڍانچو فراهم ڪرڻ آهي. هي ڊيٽا وڌيڪ منظم بڻائي وڃي ٿي ۽ ان کي مشيني پڙهڻ لائق ڊيٽا بڻايو وڃي ٿو.[18][19][غير بنيادي ذريعو جي ضرورت آهي]

معيار

[سنواريو]
هر مهيني ڪامياب نمايان تصوير نامزدگيون (2004–2019)

سائيٽ تي اعليٰ معيار جي ڪم کي سڃاڻڻ لاءِ ٽي طريقا موجود آهن. انهن مان هڪ کي "نمايان تصويرون" چيو وڃي ٿو، جتي ڪم نامزد ڪيو ويندو آهي ۽ برادري جا ٻيا ميمبر ان نامزدگي کي قبول يا رد ڪرڻ لاءِ ووٽ ڏيندا آهن. هي عمل نومبر 2004ع ۾ شروع ٿيو. ٻيو طريقو "معياري تصويرون" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو جون 2006ع ۾ شروع ٿيو، ۽ ان ۾ نامزدگي جو عمل "نمايان تصويرون" جي ڀيٽ ۾ سادو آهي. "معياري تصويرون" صرف اهي ڪم قبول ڪري ٿو جيڪي وڪيميڊيا استعمال ڪندڙن پاران تيار ڪيا ويا هجن، جڏهن⁠ته "نمايان تصويرون" ٽئين ڌر جهڙوڪ ناسا پاران تيار ڪيل ڪم جي نامزدگي پڻ قبول ڪري ٿو. ٽيون تصويري جائزي وارو منصوبو، جيڪو "قدرائتي تصويرون" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، 1 جون 2008ع تي شروع ٿيو، جنهن جو مقصد "پنهنجي قسم جي سڀ کان وڌيڪ قدرائتي تصوير" کي سڃاڻڻ آهي، جڏهن⁠ته ٻيا ٻه عمل گهڻو ڪري تصويرن کي فني معيار جي بنياد تي پرکين ٿا.

وڪيميڊيا ڪامنز سال جي تصوير

[سنواريو]
2023 ۾ پوٽي مقابلي جي کٽيندڙ تصوير. هڪ هاري اڳربتي جون لٺيون ڪوانگ فو ڪاؤ، ويٽنام ۾ ترتيب ڏئي رهيو آهي.

"ڪامنز سال جي تصوير" (پوٽي) هڪ مقابلو آهي جيڪو 2006ع کان هر سال منعقد ڪيو وڃي ٿو. هن جو مقصد ڪامنز تي جمع ڪرايل بهترين آزاد لائسنس هيٺ جاري ڪيل تصويرون سڃاڻڻ آهي، جن ۾ اهي به شامل آهن جيڪي سال دوران "نمايان تصوير" جو درجو حاصل ڪري چڪيون هجن.[20][21]

گيلري

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Endres, Joe (May 2006). "Wiki websites wealth of information". International News on Fats, Oils and Related Materials (شيمپين، ايليناءِ) 17 (5): 312. سانچو:ProQuest. ISSN 0897-8026. https://www.proquest.com/docview/223600210. Retrieved August 6, 2007.
  2. ↑ "Embedding Commons' media in Wikimedia projects". Wikimedia Commons. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 26, 2018 تي محفوظ ڪيل. August 7, 2007 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ انگ اکرن وارو صفحو وڪيميڊيا ڪامنز تي
  4. ↑ Möller, Erik (March 19, 2004). "[Wikipedia-l] Proposal: commons.wikimedia.org". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 9, 2013 تي محفوظ ڪيل. August 7, 2007 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "Main Page". Wikimedia Commons. September 7, 2004. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان November 5, 2015 تي محفوظ ڪيل. August 7, 2007 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ "Wikimedia Commons: Über 100.000 freie Bilder, Töne und Filme" (جرمن ۾). گولم.ڊي. May 25, 2005. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 26, 2018 تي محفوظ ڪيل. August 7, 2007 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ ÄŒesky (July 15, 2013). "100,000,000th edit". Commons.wikimedia.org. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان June 8, 2023 تي محفوظ ڪيل. August 22, 2013 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "Wikipedia goes 3D allowing users to upload .stls for digital reference". 3D Printing Industry (آمريڪي انگريزي ۾). 2018-02-22. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 8, 2022 تي محفوظ ڪيل. 2022-03-08 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ Schultz, Colin. "The National Archives Wants to Put Its Whole Collection on Wikimedia Commons". Smithsonian Magazine (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 6, 2022 تي محفوظ ڪيل. 2022-03-06 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "DPLA cultural artifacts coming to Wikipedia through new collaboration with Wikimedia Foundation". Digital Public Library of America (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 31, 2022 تي محفوظ ڪيل. 2022-03-06 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "Commons:Digital Public Library of America - Wikimedia Commons". commons.wikimedia.org (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان November 24, 2022 تي محفوظ ڪيل. 2022-12-22 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ "Europeana and Wikimedia partnership update". Europeana Pro (برطانوي انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 12, 2022 تي محفوظ ڪيل. 2022-03-06 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ "Commons:Project scope". Wikimedia Commons. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 21, 2023 تي محفوظ ڪيل. 2021-11-15 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ "About The Licenses - Creative Commons". creativecommons.org (آمريڪي انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان July 26, 2015 تي محفوظ ڪيل. 2021-10-22 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ "The Daily Dot – How Wikimedia Commons became a massive amateur porn hub". The Daily Dot. June 25, 2013. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان September 19, 2013 تي محفوظ ڪيل. June 26, 2013 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "The Epic Battle For Wikipedia's Autofellatio Page". BuzzFeed. March 26, 2012. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان September 30, 2017 تي محفوظ ڪيل. September 18, 2017 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "Wikimedia's Wales gives up some top-level controls". اصل نسخو مان October 25, 2012 تي محفوظ ڪيل.
  18. ↑ "Submissions/Structured Commons: what changes are coming?". Wikimania. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان March 17, 2020 تي محفوظ ڪيل. January 14, 2020 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ "Commons:Structured data". Wikimedia Commons. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان January 18, 2020 تي محفوظ ڪيل. January 14, 2020 تي حاصل ڪيل.
  20. ↑ "Commons:Picture of the Year". Wikimedia Commons (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان April 12, 2020 تي محفوظ ڪيل. 2020-04-08 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ Morris, Kevin (28 February 2013). "Wikimedia's 12 best photos take you to the ends of the Earth". The Daily Dot. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان October 28, 2021 تي محفوظ ڪيل. 28 October 2021 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
وڌيڪ ڄاڻ حاصل ڪريو
وڪيميڊيا ڪامنز
بابت وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن تي
وڪيميڊيا العام ۾ ڳوليو ميڊيا وڪيميڊيا العام تان
وڪي بُڪس ۾ ڳوليو درسي ڪتاب وڪي بُڪس تان
وڪيورسٽي ۾ ڳوليو سکيا جا وسيلا وڪيورسٽي تان
وڪي ڊيٽا ۾ ڳوليو ڊيٽا وڪي ڊيٽا تان
ميٽا وڪي ۾ ڳوليو بحث ميٽا وڪي تان

سانچو:ڪريئيٽو ڪامنز موضوع

حوالا

[سنواريو]

خارجي ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=وڪيميڊيا_ڪامنز&oldid=357010" تان ورتل