مواد ڏانھن هلو

مراٺي ٻولي

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
مراٺي
Marathi
मराठी (هندي)
𑘦𑘨𑘰𑘙𑘲 (مراٺي)
لفظ "مراٺي" ديوناگري اسڪرپٽ ۾ لکيل
اچارmr
ٻولي جو وطنڀارت جون ٻوليون
خطوڏاکڻي، ڏکڻ مرڪزي ۽ اولهائين ڀارت
نسلمراٺي ماڻهو
ٻولي ڳالهائيندڙ
پهرين بولي: 8 ڪروڙ 32 لڪ (2011ع)
ٻئي بولي: هڪ ڪروڙ 60 لک (2011ع)
هند۔يورپي
پراڻي صورت
مهاراشٽري پراڪرت
معياري صورتون
معياري مراٺي[3]
لھجو
  • وارهادي (وڏي)[3]
  • زادي ٻولي[4]
  • ڏاکڻي ڀارتي مراٺي[5] (ٿنجاوري مراٺي، ڪيرالا مراٺي
  • اوڀرين ڀارتي مراٺي
  • جوديو-مراٺي
ديوناگري (سرڪاري)
(مراٺي اکر)
  • موڙي (تاريخي)[6][7]
  • گوئڪاناڙي (تاريخي، ڪڏهن ڪڏهن)[8]
  • ڪڙمبا (تاريخي)[9]
  • ناگري (تاريخي)
ڀارتي اشارن جو نظام
سرڪاري حيثيت
سرڪاري ٻولي وغيره
ڀارت
ريگيوليٽر مراٺي ٻولي جي وزارت ۽ ٻيا مختلف ادارا
ٻولي جا ڪوڊ
ISO 639-1mr
ISO 639-2mar
ISO 639-3Either:
mar  جديد مراٺي
omr  پراڻي مراٺي
omr پراڻي مراٺي
گلوٽولوگmara1378  جديد مراٺي[10]
oldm1244  پراڻي مراٺي[11]
لنگاسفيئر59-AAF-o
  علائقا جتي مراٺي اڪثريت جي ٻولي آهي
  علائقا جتي مراٺي هڪ اهم اقليت جي ٻولي آهي
ڀارت ۾ مراٺي ٻولي جو نقشو (ضلعي وار) ڊارڪ شيڊ هر ضلعي ۾ مراٺي ڳالهائيندڙن جي وڏي سيڪڙي کي ظاهر ڪن ٿا.

مراٺي (انگريزي: Marathi؛ هندي: मराठी، اردو: مراڻهي؛ مراٺي: मण्णा)[12] هڪ ڪلاسيڪل هند-آريائي ٻولي آهي جيڪا خاص طور ڀارت جي رياست مهاراشٽر ۾ مراٺي ماڻهن پاران ڳالهائي ويندي آهي ۽ گوا، گجرات، ڪرناٽڪ جي ڪجهه حصن ۽ دادرا ۽ نگر حويلي ۽ دمن ۽ ديو جي علائقي ۾ پڻ ڳالهائي ويندي آهي.[13][1][14][15] اها مهاراشٽر جي سرڪاري ٻولي آهي ۽ گوا رياست ۾ هڪ اضافي سرڪاري ٻولي آهي، جتي مراٺي ۾ درخواستون موصول ٿيڻ تي جوابن لاءِ استعمال ٿيندي آهي.

اها ڀارت جي 22 شيڊول ٿيل ٻولين مان هڪ آهي، جنهن جا ڳالهائيندڙ سال 2011ع تائين 8 ڪروڙ 30 لک (83 ملين) هئا. مراٺي دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مراٺي ڳالهائيندڙن سان ٻولين جي فهرست ۾ 15هين نمبر تي ايندي آهي. ڀارت ۾ هندي ۽ بنگالي کان پوءِ مراٺي ٻولي ڳالهائيندڙن جو ٽئي نمبر تي وڏي تعداد آهي.[16] مراٺي ۾ سڀني جديد هندستاني ٻولين مان ڪجهه قديم ترين ادب موجود آهي.[17] مراٺي جون مکيه لهجو معياري مراٺي ۽ ورهادي مراٺي آهن.[18] مراٺي کي آڪٽوبر، 2024ع ۾ ڀارت جي حڪومت پاران ڪلاسيڪل ٻولي طور نامزد ڪيو ويو هو.

مراٺي 'اسان' جي جامع ۽ خاص شڪلن کي ڌار ڪري ٿي ۽ ان ۾ ٽي جنسون مذڪر، مونث، ۽ غير جانبدار آهن مراٺي اکر ۽ ळ جي صوتيات ترتيب وار [l] ۽ [ɭ] سان مقابلو ڪري ٿي.

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 "C-16 Population By Mother Tongue". censusindia.gov.in. 3 April 2021 تي حاصل ڪيل.
  2. (en ۾) Indian Linguistics. Linguistic Society of India.. 2008. p. 161. https://books.google.com/books?id=fCmz4B8I62QC.
  3. 1 2 Dhoṅgaḍe, Rameśa; Wali, Kashi (2009). "Marathi". London Oriental and African Language Library (John Benjamins Publishing Company) 13: 101, 139. ISBN 978-90-272-3813-9.
  4. "झाडी बोली (मराठी भाषेतील सौंदर्यस्थळे) | मिसळपाव". www.misalpav.com. 15 March 2020 تي حاصل ڪيل.
  5. "Marathi | South Asian Languages and Civilizations". salc.uchicago.edu. 15 March 2020 تي حاصل ڪيل.
  6. "Know Your City: The Modi script, using which Maratha empire would conduct business". 5 February 2022.
  7. "'Other' Modi wave: How 700-year Marathi script is making a comeback". The Times of India. 7 July 2019.
  8. "Goykanadi script".
  9. "Marathi language, alphabet and pronunciation".
  10. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin et al., eds (2016). "Marathi". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. http://glottolog.org/resource/languoid/id/mara1378.
  11. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin et al., eds (2016). "پراڻي مراٺي". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. http://glottolog.org/resource/languoid/id/oldm1244.
  12. Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh
  13. آرڪائيو ڪيا ويا 7 November 2012 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  14. Lal, M. B. (2008). N. E. R. Exam.. Upkar Prakashan. ISBN 978-81-7482-464-6. https://books.google.com/books?id=a1hg-aCdw_4C&dq=marathi+silvassa&pg=RA2-PA4.
  15. Kaminsky, Arnold P.; Roger, D. Long PH D. (23 September 2011). India Today: An Encyclopedia of Life in the Republic [2 volumes]. Bloomsbury Publishing USA. ISBN 978-0-313-37463-0. https://books.google.com/books?id=xabOEAAAQBAJ&dq=marathi+silvassa&pg=PA153.
  16. "Abstract of Language Strength in India: 2011 Census" (PDF). Censusindia.gov.in.
  17. "arts, South Asian". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.
  18. Dhoṅgaḍe, Rameśa; Wali, Kashi (2009). "Marathi". London Oriental and African Language Library (John Benjamins Publishing Company) 13: 101, 139. ISBN 978-90-272-3813-9.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
Dictionaries

سانچو:Marathi language topics سانچو:Maharashtra سانچو:Languages of India سانچو:Indo-Aryan languages