فرينڪفرٽ

فرينڪفرٽ ام مائين فرانگفورڊ ام ما (هيسني)
شهر
فرينڪفرٽ جو شهري افق، ٽائونوس ۽ يورپاتورم سميت فرينڪفرٽ گرجاگھر يورپي مرڪزي بئنڪ ميسه ٽورم رومر برگ آلٽي اوپر نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر
Banner Coat of arms
فرينڪفرٽ ام مائين جو هنڌ شهري ضلعو ضلعي ۾
فرينڪفرٽ ام مائين فرينڪفرٽ ام مائين
Coordinates: 50°06′38″N 08°40′56″E
ملڪ	جرمني
رياست	هيسن
انتظامي علائقو	ڊارمشٽاٽ
ضلعو	شهري ضلعو
بنياد پيو	پهرين صدي
انتظامي ڀاڱا	16 علائقائي ضلعا (Ortsbezirke) 46 شهري ضلعا (Stadtteile)
حڪومت
• وڏو ميئر	مائيڪ يوزف (ايس پي ڊي)
• حڪمران جماعتون	گرينز / ايس پي ڊي / ايف ڊي پي
ايراضي
• شهر	248.31 چورس ڪلوميٽر (95.87 چورس ميل)
آبادي
• ڪثافت	auto في چورس ڪلوميٽر
• شهري	2319029
• ميٽرو	5604523
وقتي علائقو	UTC+01:00 (CET)
• اونهارو (ر.ب.و)	UTC+02:00 (CEST)
پوسٽل ڪوڊ	60306–60599، 65929–65936
ڊائلنگ ڪوڍ	069، 06101، 06109
گاڏي رجسٽريشن	F
ويب سائيٽ	frankfurt.de

فرينڪفرٽ ام مائين، جنهن کي عام طور مختصر ڪري فرينڪفرٽ چيو ويندو آهي، جرمن رياست هيسن جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2025ع مطابق هن شهر جي آبادي 778,589 هئي، جنهن ڪري اهو جرمني جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. ٽائونوس جبلن جي اڳئين ميداني علائقي ۾، پنهنجي نالي واري مائين درياهه جي ڪناري تي واقع هي شهر آفنباخ ام مائين سان گڏ هڪ لاڳيتي شهري مجموعي جوڙيندو آهي؛ ان جي شهري علائقي جي آبادي 27 لک کان وڌيڪ آهي. فرينڪفرٽ وڏي رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 58 لک کان وڌيڪ آهي ۽ جيڪو رائين-روهر کان پوءِ جرمني جو ٻيو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. يورپي مرڪزي بئنڪ جو مرڪز هتي هجڻ سبب هي شهر يورپي يونين جي ادارتي مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيا ٽي مرڪز برسلز، لگزمبرگ ۽ اسٽراسبرگ آهن. گاوڪ فرينڪفرٽ کي الفا درجي وارو عالمي شهر قرار ڏئي ٿو.

فرينڪفرٽ جو پهريون دستاويزي ذڪر 794ع ۾ ملي ٿو ۽ 1372ع کان اهو شاهي شهر رهيو. فرينڪفرٽ لڳ ڀڳ پنج صدين تائين شهري رياست، يعني فرينڪفرٽ جو آزاد شهر، رهيو ۽ پاڪ رومي سلطنت جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو، جتي شاهي تاجپوشيون ٿينديون هيون. 1806ع ۾ سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هن پنهنجي خودمختياري وڃائي، 1815ع ۾ ٻيهر حاصل ڪئي، پر 1866ع ۾ آسٽرو-پروشين جنگ کان پوءِ پروشيا جي بادشاهت ۾ شامل ٿيڻ سبب ٻيهر وڃائي ويٺو. 1945ع کان هي شهر هيسن رياست جو حصو آهي. فرينڪفرٽ ثقافتي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ کان گهڻو متنوع شهر آهي؛ ان جي لڳ ڀڳ اڌ آبادي ۽ نوجوانن جي اڪثريت مهاجر پسمنظر رکي ٿي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو غيرملڪي شهرين تي مشتمل آهي، جن ۾ ڪيترائي پرڏيهي رهواسي پڻ شامل آهن. 2015ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 1,909 انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون سڀ کان وڏو انگ هو.

فرينڪفرٽ واپار، ثقافت، تعليم، سياحت ۽ آمدرفت جو عالمي مرڪز آهي ۽ ڪيترين عالمي ۽ يورپي ڪمپنين جا مرڪزي دفتر هتي واقع آهن. اڳوڻي اولهه جرمني ۾ مرڪزي جاگرافيائي هنڌ سبب فرينڪفرٽ هوائي اڏو جرمني جو سڀ کان مصروف هوائي اڏو بڻيو. اهو دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن مان هڪ، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ سڌين اڏامن وارن رستن وارو هوائي اڏو ۽ لوفتهانزا جو بنيادي مرڪز آهي؛ لوفتهانزا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي هوائي ڪمپني آهي. فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن هيمبرگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن کان پوءِ جرمني جي ٻي سڀ کان مصروف ريلوي اسٽيشن آهي. ان کي دنيا جي سڀ کان وڏي ريلوي ڪمپني ڊوئچي بان هلائي ٿي، جڏهن ته ان جي فرينڪفرٽ واري شاخ ڊي بي انفراگو يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي نيٽ ورڪ جو انتظام ڪري ٿي. فرينڪفرٽر ڪروئز يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ روڊ مٽاسٽا مرڪز آهي.

فرينڪفرٽ يورپ جي اهم مالي ۽ واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. يورپي مرڪزي بئنڪ، ڊوئچي بنڊس بئنڪ، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج، ڊوئچي بئنڪ، ڊي زيڊ بئنڪ، ڪي ايف ڊبليو، ڪامرز بئنڪ، ڊيڪا بئنڪ، هيلا با، ڪيترائي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ ۽ مالي ٽيڪنالاجي جا نئين قائم ٿيل ادارا ۽ ٻيا مالي ادارا هتي قائم آهن. گاڏين جي صنعت، ٽيڪنالاجي ۽ تحقيق، خدمتون، صلاحڪاري، ميڊيا ۽ تخليقي صنعتون پڻ شهر جي اقتصادي بنياد جو حصو آهن. فرينڪفرٽ جو ڊي-سڪس دنيا جو سڀ کان وڏو انٽرنيٽ مٽاسٽا مرڪز آهي. ميسه فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان وڏين واپاري نمائشن مان هڪ آهي. ٻين وڏين نمائشن ۾ موسيقي نمائش ۽ فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو شامل آهن، جنهن کي دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتاب ميلو سمجهيو وڃي ٿو. شهر ۾ 93 قونصل خانا پڻ آهن، جن مان سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل جنرل آهي.

فرينڪفرٽ ڪيترن بااثر تعليمي ادارن جو مرڪز آهي. انهن ۾ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ ۽ ان سان لاڳاپيل فرينڪفرٽ يونيورسٽي اسپتال، جيڪا هيسن جي سڀ کان وڏي اسپتال آهي، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز، فرينڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس ۽ فرينڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ جهڙا اعليٰ تعليمي ادارا شامل آهن. شهر جرمن قومي لائبريري جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي؛ ٻيو مرڪز لائپزگ ۾ آهي. هي جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي سڀ کان وڏي ۽ دنيا جي وڏين لائبريرين مان هڪ آهي.

شهر جي مشهور ثقافتي ماڳن ۾ ڪنسرٽ هال آلٽي اوپر، براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻوليءَ وارو ٿيٽر ۽ ڪيترائي عجائب گهر شامل آهن. انهن ۾ شٽيڊل، ليبيگ هائوس، جرمن فلم عجائب گهر، سينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر، گوئٽي هائوس ۽ شيرن آرٽ گيلري شامل آهن. فرينڪفرٽ جي شهري افق کي يورپ جي ڪجهه سڀ کان اوچين آسمان ڇهندڙ عمارتن شڪل ڏني آهي، جنهن سبب شهر لاءِ مائينهيٽن جو لقب پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو.

شهر ۾ ڪيترائي پارڪ ۽ وڏا نباتاتي باغ آهن. فرينڪفرٽ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 52 سيڪڙو سائو علائقو آهي. فرينڪفرٽ يورپي شهرن جي موسمي اتحاد جو باني ميمبر آهي ۽ 2030ع تائين ڪاربان جي اخراج ۾ 50 سيڪڙو گهٽتائي آڻڻ جو عزم ڪيو آهي.

فرينڪفرٽ جرمن فٽبال ايسوسيئيشن جو مرڪز آهي. هتي پهرئين درجي جي فٽبال ڪلب آئنٽراخت فرينڪفرٽ، برفاني هاڪي ٽيم لووين فرينڪفرٽ ۽ باسڪيٽ بال ڪلب فرينڪفرٽ اسڪائلاينرز قائم آهن. شهر ۾ فرينڪفرٽ ميراٿن ۽ آئرن مين جرمني پڻ منعقد ٿيندا آهن.

امتيازي حيثيت

فرينڪفرٽ براعظمي يورپ جو سڀ کان وڏو مالي مرڪز آهي. هتي يورپي مرڪزي بئنڪ، ڊوئچي بنڊس بئنڪ، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج ۽ ڪيترن ئي وڏين تجارتي بئنڪن جا مرڪزي دفتر موجود آهن. فرينڪفرٽ پنهنجي اوچين عمارتن جي ڪري پڻ مشهور آهي، جيڪي گڏجي ان جي مشهور فرينڪفرٽ جي شهري افق کي تشڪيل ڏين ٿيون. حقيقت ۾، هي يورپي يونين جي انهن ٿورن شهرن مان هڪ آهي، جن وٽ اهڙي قسم جو آسمان ڇهندڙ عمارتن وارو شهري منظر موجود آهي. فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج مارڪيٽ سرمائيداري جي لحاظ کان دنيا جي وڏين اسٽاڪ ايڪسچينجن مان هڪ آهي ۽ جرمن اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪل واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو سنڀالي ٿي.

2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 ملڪي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ مرڪزي دفتر موجود هئا. انهن ۾ جرمني جون اهم بئنڪون، جهڙوڪ ڊوئچي بئنڪ، ڊي زيڊ بئنڪ، ڪي ايف ڊبليو، ڊيڪا بئنڪ ۽ ڪامرز بئنڪ شامل هيون، جڏهن ته 41 بين الاقوامي بئنڪن جا نمائندي دفتر پڻ شهر ۾ قائم هئا. فرينڪفرٽ کي مائينهيٽن ۽ بينڪفورٽ جا لقب پڻ ڏنا ويندا آهن. شهر پنهنجي منفرد ڪاٺ جي ڍانچي وارن گهرن تي ٻڌل پراڻي شهر جي ڪري به مشهور آهي. رومر وارو علائقو تازو ڊوم-رومر منصوبي تحت ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جتي مشهور فرينڪفرٽ ڪرسمس ميلو پڻ لڳندو آهي. سال گاسي گهٽيءَ ۾ ٻارهن مختلف آرڪيٽيڪچرل ادارن پاران تيار ڪيل مابعد جديد طرز جا گهر پراڻي ڪاٺيءَ جي تعمير سان خوبصورت امتزاج پيدا ڪن ٿا.

گلوبلائيزيشن ۽ عالمي شهرن جي تحقيقي نيٽ ورڪ (GaWC) جي 2012ع واري درجابندي موجب فرينڪفرٽ هڪ عالمي شهر آهي. عالمي شهرن جي درجابنديءَ ۾ ان کي گلوبل پاور سٽي انڊيڪس 2011ع موجب ڏهون ۽ گلوبل سٽي مقابلي جي اشاري 2012ع موجب يارهون نمبر ڏنو ويو. مالي مرڪزن جي لحاظ کان، بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقيءَ جو اشاري 2013ع ۾ ان کي اٺين ۽ گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس 2013ع ۾ نائين نمبر تي رکيو.

جرمني ۽ يورپ جي وچولي هنڌ تي واقع هجڻ سبب فرينڪفرٽ هوائي، ريلوي ۽ شاهراهي آمدرفت جو هڪ وڏو آمدرفت جو مرڪز آهي. فرينڪفرٽ هوائي اڏو مسافرن جي آمدرفت جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان مصروف بين الاقوامي هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جي قومي هوائي ڪمپني لوفتهانزا جو بنيادي مرڪز پڻ آهي. فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن يورپ جي وڏين آخري ريلوي اسٽيشنن مان هڪ آهي ۽ ڊوئچي بان جي هلائيندڙ سڀ کان وڌيڪ مصروف ريلوي جنڪشن آهي، جتان هر روز 342 ريل گاڏيون جرمني ۽ يورپ جي مختلف منزلن ڏانهن روانيون ٿين ٿيون.

فرينڪفرٽر ڪروئز، جيڪو هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان جو هڪ وڏو روڊ مٽاسٽا مرڪز آهي، يورپي يونين جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ مٽاسٽا مرڪز آهي، جتان روزانو لڳ ڀڳ 320,000 گاڏيون گذرن ٿيون.

2011ع ۾ انساني وسيلن بابت صلاحڪار اداري مرسر پنهنجي سالياني ”زندگيءَ جي معيار“ واري سروي ۾ فرينڪفرٽ کي دنيا جي شهرن ۾ ستون نمبر ڏنو. جڏهن ته دي اڪانامسٽ رسالي جي رهڻي ڪهڻي جي خرچ بابت سروي موجب فرينڪفرٽ جرمني جو سڀ کان مهانگو شهر ۽ دنيا جو ڏهون سڀ کان مهانگو شهر آهي.

نالي جو اشتقاق

فرانڪونووُرڊ (قديم مٿانهين جرمن ٻولي ۾) يا واڊم فرانڪورم (لاطيني ٻولي ۾) اهي پهريان نالا هئا، جيڪي 794ع جي لکتن ۾ درج مليا آهن. وچئين دور ۾ اهو نالو بدلجي فرانڪن فورٽ ٿيو، جڏهن ته اوائلي جديد دور ۾ ان جون صورتون فرانڪ فورٽ ۽ فرانڪ فرٿ رائج ٿيون. شهر جو نالو فرانڪونو فُرڊ مان نڪتل آهي، جنهن ۾ پهريون حصو جرمن قوم فرئنڪن ڏانهن اشارو ڪري ٿو ۽ فُرٽ جو مطلب درياهه جو اهڙو اٿلو هنڌ آهي، جتان پنڌ لنگهي سگهجي؛ ڀيٽيو انگريزي لفظ فورڊ.

ليوپولڊ بوڊي جي تصوير ”شارليمان پاران فرينڪفرٽ جي دريافت“ (1888ع)

يارهين صديءَ ۾ مرسيبرگ جو ٿيئٽمار هڪ بنيادي ڏند ڪٿا بيان ڪئي، جنهن موجب شارليمان ۽ سندس فرئنڪ فوج فرينڪفرٽ وٽ درياهه جو لنگهه ان وقت ڳولي لڌو، جڏهن هڪ مادي هرڻ ان مان پار ٿي کين رستو ڏيکاريو. انهيءَ واقعي جي ياد ۾ شهر کي ”فرئنڪن جو لنگهه“ نالو ڏنو ويو.

اوڻيهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ شهر جي سرڪاري هجي طور قائم ٿي چڪو هو. انگريزيءَ ۾ پراڻي هجي فرينڪفورٽ هاڻي فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ تمام گهٽ استعمال ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ هڪ درجن کان وڌيڪ ٻين شهرن ۽ آبادين، خاص ڪري آمريڪا ۾، اها هجي اڃا به رائج آهي. انهن ۾ فرينڪفورٽ، ڪينٽڪي، فرينڪفورٽ، نيو يارڪ ۽ فرينڪفورٽ، الينواءِ شامل آهن. دي نيو يارڪ ٽائمز فرينڪفرٽ ام مائين لاءِ فرينڪفرٽ واري هجي پهريون ڀيرو 24 آڪٽوبر 1953ع تي استعمال ڪئي، جڏهن ته فرينڪفورٽ واري پراڻي هجي آخري ڀيرو 10 جون 1954ع تي استعمال ڪئي.

لاحقو ام مائين چوڏهين صديءَ کان باقاعدي استعمال ٿيندو پيو اچي. انگريزيءَ ۾ شهر جي مڪمل نالي فرينڪفرٽ ام مائين جي معنيٰ ”مائين درياهه تي فرينڪفرٽ“ آهي. مائين جو اچار انگريزي لفظ مائن يا جرمن لفظ مائن جهڙو آهي. فرينڪفرٽ مائين درياهه جي هڪ قديم لنگهه، جرمن ۾ فُرٽ، وٽ واقع آهي. ڇاڪاڻ⁠تہ هي علائقو اوائلي فرانڪونيا جو حصو هو ۽ هتي جا رهواسي قديم فرئنڪ هئا، تنهنڪري شهر جو نالو ان جي تاريخي ورثي کي ”مائين تي فرئنڪن جو لنگهه“ طور ظاهر ڪري ٿو.

انگريزي ڳالهائيندڙن ۾ شهر عام طور رڳو فرينڪفرٽ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پر جرمن ماڻهو ڪڏهن ڪڏهن ان جو مڪمل نالو استعمال ڪندا آهن، ته جيئن ان کي پولينڊ جي سرحد ڀرسان برانڊن برگ رياست ۾ واقع گهڻو ننڍي جرمن شهر فرينڪفرٽ آن ڊير اوڊر کان ڌار سڃاڻي سگهجي. ريلوي خدمتن ۽ روڊن جي نشانين تي شهر لاءِ عام مختصر صورتون فرينڪفرٽ (مائين)، فرينڪفرٽ (م)، فرينڪفرٽ اَ. م.، فرينڪفرٽ/مائين ۽ فرينڪفرٽ/م آهن. شهر جي نالي جي عام مختصر صورت ”ايف ايف ايم“ آهي. ان کان سواءِ ”ايف آر اي“ پڻ استعمال ٿئي ٿو، جيڪو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جو آئياٽا ڪوڊ آهي.

تاريخ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرينڪفرٽ جي تاريخ

هڪ تاريخوار رهنمائي لاءِ، ڏسو فرينڪفرٽ جي وقت سرڻي۔

فرينڪفرٽ ام مائين جي وقتائتي ترتيب
تاريخي وابستگيون

فرانڪيا، 794–843ع
اوڀر فرانڪيا، 843–962ع
پاڪ رومي سلطنت، 962–1806ع
فرينڪفرٽ جو آزاد شهر، 1372–1806ع
فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي، 1806–1813ع
فرينڪفرٽ جو آزاد شهر، 1813–1866ع
پروشيا جي بادشاهت، 1866–1918ع
جرمن سلطنت، 1871–1918ع
وائيمار جمهوريه، 1918–1933ع
جرمن ريخ، 1933–1945ع
آمريڪي قبضي وارو علائقو، 1945–1949ع
اولهه جرمني، 1949–1990ع
جرمني ، 1990ع–هاڻوڪو دور

شروعاتي تاريخ ۽ پاڪ رومي سلطنت

فرينڪفرٽ جي اولهندي سرحدن وٽ ٽائونوس جبلن جي حصي طور ڪاپيلنبرگ واقع آهي، جتي يورپ جي پٿر جي دور جي سڀ کان ابتدائي شهرن مان هڪ جا آثار موجود آهن. سيلٽ قوم جون فرينڪفرٽ جي اتر ۾ ٽائونوس جبلن اندر مختلف آباديون هيون، جن مان سڀ کان وڏي هائيڊيٽرينڪ اوپيڊم هئي. نڊا درياهه جي علائقي ۾ قائم ڪيل رومي آبادين جا پهريان نشان شهنشاهه ويسپاسيان جي 69ع کان 79ع واري حڪمرانيءَ جي دور سان واسطو رکن ٿا. نيدا، جيڪو هاڻوڪي هيڊرنهايم ۽ پراونهايم جي علائقن ۾ واقع هو، رومي سويٽاس سويٽاس ٽائونينسيئم جي گاديءَ جو هنڌ هو.

اليماني ۽ فرئنڪ قومون هتي آباد ٿيون ۽ 794ع تائين شارليمان هتي شاهي مجلس ۽ ڪليسا جي مجلس جي صدارت ڪئي، جنهن دوران فرانڪونوفرڊ جو پهريون دستاويزي ذڪر ٿيو؛ هن نالي جون ڪجهه متبادل هجيون -فُرٽ ۽ -وُرڊ تي ختم ٿين ٿيون. هي شهر شارليمان جي پوٽي لوئي جرمن جي ٻن گادين مان هڪ هو؛ ٻي گادي ريگنسبرگ هئي. لوئي هتي هڪ ڪاليجيائي ڪليسا قائم ڪئي، جيڪا 1239ع ۾ رسول برٿولوميو جي نالي سان ٻيهر وقف ڪئي وئي ۽ هاڻي فرينڪفرٽ گرجاگھر طور سڃاتي وڃي ٿي.

3 اپريل 1764ع تي فرينڪفرٽ گرجاگھر ۾ شهزادي جوزف جي تاجپوشي

فرينڪفرٽ پاڪ رومي سلطنت جي سڀ کان اهم شهرن مان هڪ هو. 855ع کان جرمن بادشاهه چونڊيا ويندا هئا ۽ انهن جي تاجپوشي آخن ۾ ٿيندي هئي. 1372ع ۾ فرينڪفرٽ ريخس شٽاٽ، يعني آزاد شاهي شهر، بڻيو ۽ اهڙيءَ ريت ڪنهن علائقائي حڪمران يا مقامي امير جي بدران سڌو سنئون پاڪ رومي شهنشاهه جي ماتحت ٿي ويو. 1562ع کان بادشاهن ۽ شهنشاهن جون تاجپوشيون ۽ چونڊون فرينڪفرٽ ۾ ٿيڻ لڳيون، جن جي شروعات ميڪسيميليئن ٻئي سان ٿي. هيءَ روايت 1792ع ۾ ختم ٿي، جڏهن فرانسس ٻيون چونڊيو ويو. سندس تاجپوشي ڄاڻي واڻي 14 جولاءِ، يعني بيسٽيل ڏينهن ۽ بيسٽيل تي حملي جي ورسيءَ تي منعقد ڪئي وئي. چونڊون ۽ تاجپوشيون سينٽ برٿولوميوس گرجاگھر ۾ ٿينديون هيون، جيڪو ڪائزرڊوم، يعني شاهي گرجاگھر، جي نالي سان پڻ مشهور آهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان هنڌ موجود ڄاتل ٻين چئن اڏاوتن کي پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. گرجاگھر جو 95 ميٽر اوچو منارو 1415ع ۾ ميڊرن گرٿينر جي رٿائن موجب تعمير ڪيو ويو.

ميسه فرينڪفرٽ، يعني فرينڪفرٽ واپاري ميلو، جو پهريون ذڪر 1150ع ۾ ملي ٿو. 1240ع ۾ شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون ميلي ۾ ايندڙ ماڻهن کي شاهي امتياز ڏنو، جنهن تحت سندن حفاظت سلطنت جي ذميواري هئي. تقريباً 1380ع ڌاري فرانس جي بوڪير واري ساڳئي قسم جي ميلي جي اهميت گهٽجڻ سان فرينڪفرٽ جو ميلو وڌيڪ اهم بڻجي ويو. ڪتابن جا واپاري ميلا 1478ع ۾ شروع ٿيا. 1585ع ۾ فرينڪفرٽ جي واپارين گردش ۾ موجود مختلف ڪرنسين لاءِ مٽا سٽا جي شرحن جو هڪ نظام قائم ڪيو، جيئن ڌوڪي ۽ ناجائز وصولين کي روڪي سگهجي. ان ئي نظام ۾ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جون ابتدائي پاڙون موجود هيون.

فرينڪفرٽ ٽيهه سالن واري جنگ دوران غيرجانبدار رهڻ ۾ ڪامياب ٿيو، پر پناهگيرن سان گڏ شهر ۾ پهتل طاعون سبب سخت متاثر ٿيو. جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ ٻيهر پنهنجي خوشحالي بحال ڪئي. 1770ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ ٿيٽر جو منتظم ايبل زائلر فرينڪفرٽ ۾ رهندو هو ۽ هن شهر جي ناٽڪي زندگيءَ کي منظم ۽ ترقي ڏني.

• 
  1612ع ۾ فرينڪفرٽ
• 
  1872ع ۾ فرينڪفرٽ
• 
  ڪائزرپلاٽس، لڳ ڀڳ 1880ع

فرانسيسي انقلاب ۽ نيپولين واري جنگين جو اثر

1845ع ۾ زاڪسنهاوزر برگ، يعني زاڪسنهاوزن جبل، تان فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر، جنهن ۾ فرينڪفرٽ گرجاگھر جو منارو ڏسڻ ۾ اچي ٿو

فرانسيسي انقلاب کان پوءِ فرانسيسي فوجن فرينڪفرٽ تي ڪيترائي ڀيرا قبضو ڪيو يا ان تي گولاباري ڪئي. 1805–1806ع ۾ پاڪ رومي سلطنت جي خاتمي تائين اهو آزاد شاهي شهر رهيو. 1806ع ۾ فرينڪفرٽ فُرسٽ پريمَس، يعني شهزادي-اعظم، ڪارل ٿيئڊور انتون ماريا فان ڊالبرگ جي حڪمراني هيٺ اشافنبرگ جي امارت جو حصو بڻيو. ان جو مطلب هو ته فرينڪفرٽ کي رائين جي وفاق ۾ شامل ڪيو ويو.

1810ع ۾ ڊالبرگ فرينڪفرٽ جي وڏي ڊيوڪ جو لقب اختيار ڪيو. نيپولين پنهنجي گود ورتل پٽ يوجين ڊي بوهارني، جيڪو اڳ ۾ ئي پرنس ڊي وينيز، يعني ”وينس جو شهزادو“ هو، کي ڊالبرگ جي وفات کان پوءِ فرينڪفرٽ جو وڏو ڊيوڪ بڻائڻ جو ارادو رکيو؛ ڇاڪاڻ⁠تہ ڊالبرگ ڪيٿولڪ بشپ هئڻ سبب ڪو جائز وارث نه رکندو هو. وينس جي شهزادي جو لقب اٽليءَ ۾ نئين قائم ڪيل موروثي درجي سان لاڳاپيل هو.

فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي 1810ع کان 1813ع تائين قائم رهندڙ هڪ مختصر سياسي دور هو. جڏهن فوجي حالتون اينگلو-پروشين قيادت واري اتحادي قوتن جي حق ۾ بدلجي ويون، تڏهن نيپولين جو قائم ڪيل سياسي نظام ختم ڪيو ويو. ڊالبرگ يوجين ڊي بوهارني جي حق ۾ تخت تان دستبردار ٿيو، پر اهو رڳو علامتي قدم هو، ڇاڪاڻ⁠تہ فرانسيسي فوجن جي شڪست ۽ اتحادي قوتن جي فرينڪفرٽ تي قبضي کان پوءِ بوهارني عملي طور ڪڏهن به اتي حڪومت نه ڪئي.

هڪ مڪمل خودمختيار رياست طور فرينڪفرٽ

نيپولين جي آخري شڪست ۽ سندس دستبرداريءَ کان پوءِ، ويانا ڪانگريس (1814–1815ع) فرينڪفرٽ جي وڏي ڊچي کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ فرينڪفرٽ جمهوري طرز حڪومت رکندڙ هڪ مڪمل خودمختيار شهري رياست بڻجي ويو. فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل جرمن وفاق ۾ آزاد شهر طور شامل ٿيو ۽ 1866ع تائين ان جو حصو رهيو. هي شهر وفاقي پارليامينٽ بُنڊيستاگ جو مرڪز بڻيو، جتي نالي ماتر صدارت ڪندڙ آسٽريا جو هيبسبرگ شهنشاهه هڪ آسٽريائي ”صدارتي ايلچي“ ذريعي نمائندگي ڪندو هو.

1848ع جي ناڪام انقلاب کان پوءِ فرينڪفرٽ جرمنيءَ جي پهرين جمهوري طريقي سان چونڊيل پارليامينٽ، يعني فرينڪفرٽ پارليامينٽ، جو مرڪز بڻيو. اها اسيمبلي فرينڪفرٽر پائولس ڪرشي، يعني سينٽ پال گرجاگھر، ۾ گڏ ٿي ۽ 18 مئي 1848ع تي ان جو افتتاح ٿيو. پنهنجي هڪ سال جي وجود دوران اسيمبلي گڏيل جرمنيءَ لاءِ هڪ گڏيل آئين تيار ڪيو، جنهن ۾ پروشيا جي بادشاهه کي بادشاهه طور مقرر ڪرڻ جي تجويز ڏني وئي هئي. هي ادارو 1849ع ۾ ناڪام ٿي ويو، جڏهن پروشيا جي بادشاهه فريڊرڪ وليم چوٿين اعلان ڪيو ته هو ”نالِي مان مليل تاج“ قبول نه ڪندو.

خودمختياري وڃائڻ کان پوءِ وارو فرينڪفرٽ

1848ع ۾ سينٽ پال گرجاگھر ۾ فرينڪفرٽ پارليامينٽ

گوستاو ڪوربيه جي پينٽنگ فرينڪفرٽ ام مائين جو منظر (1858ع)، جنهن ۾ پراڻو پل پڻ نظر اچي ٿو

1866ع جي آسٽرو-پروشين جنگ کان پوءِ فرينڪفرٽ پنهنجي آزادي وڃائي ويٺو، جڏهن پروشيا فرينڪفرٽ جو آزاد شهر سميت ڪيترين ننڍين رياستن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ شهر کي پروشيا جي هيسن-ناسائو صوبي ۾ شامل ڪيو ويو. فرينڪفرٽ جي رهواسين هن قبضي ۽ الحاق کي وڏي ناانصافي سمجهيو، پر ان جي باوجود شهر پنهنجي اولهه يورپي، شهري ۽ بين الاقوامي سڃاڻپ برقرار رکي. اڳ ۾ آزاد رهندڙ شهر بورنهايم ۽ بوڪنهايم کي 1890ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ ضم ڪيو ويو.

1914ع ۾ شهرين فرينڪفرٽ يونيورسٽي قائم ڪئي، جنهن کي بعد ۾ گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ جو نالو ڏنو ويو. اها جرمني ۾ ڪنهن يونيورسٽي جي شهرين پاران قائم ڪيل واحد مثال هئي؛ اڄ اها جرمني جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ آهي.

6 اپريل کان 17 مئي 1920ع تائين، روهر بغاوت کي ختم ڪرڻ لاءِ فوجي مداخلت کان پوءِ، فرينڪفرٽ تي فرانسيسي فوجن قبضو ڪيو. فرانس جو موقف هو ته ورسيلز جي امن معاهدي جي شقن 42 کان 44 تائين، جيڪي رائين لينڊ جي غير فوجي حيثيت بابت هيون، انهن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي هئي.

1924ع ۾ لودوگ لينڊمان شهر جو پهريون يهودي ميئر بڻيو ۽ ايندڙ سالن ۾ هن شهر جي وڏي پيماني تي توسيع جي اڳواڻي ڪئي. نازي جرمني جي دور ۾ شهر جون عبادتگاهون تباهه ڪيون ويون ۽ يهودي آباديءَ جي وڏي اڪثريت يا ته لڏي وئي يا قتل ڪئي وئي.

ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ ۾ نابالغ ڇوڪرين لاءِ هڪ نازي جيل، ڪيترائي جبري پورهئي جا ڪئمپ، سنٽي ۽ روما ماڻهن لاءِ هڪ ڪئمپ (ڏسو: روما نسل ڪشي)، اتحادي فوجن جي جنگي قيدين لاءِ ڊولاگ لوفت ويسٽ عبوري ڪئمپ، ۽ ناٽزوائلر-شٽروٿوف حراستي ڪئمپ جي هڪ ذيلي ڪئمپ پڻ موجود هئي.

مئي 1945ع ۾ گرجاگھر ۽ ان جي ڀرپاسي جو هوائي منظر

ٻي عالمي جنگ دوران فرينڪفرٽ تي بمباري سبب شهر کي سخت تباهي پهتي. بمباري ۾ لڳ ڀڳ 5,500 رهواسي مارجي ويا ۽ هڪ زماني ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي ۽ مشهور وچئين دور جي پراڻي شهر جو لڳ ڀڳ سمورو حصو تباهه ٿي ويو. 26 مارچ 1945ع تي جرمني اندر اتحادي فوجن جي اڳڀرائي دوران شهر زميني جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ درياهه پار ڪرڻ واري فوجي ڪارروائي پڻ شامل هئي. آمريڪي فوج جي آمريڪا جي پنجين پيادل ڊويزن ۽ آمريڪا جي ڇهين زرهي ڊويزن ڪيترن ئي ڏينهن جي شديد ويڙهه کان پوءِ فرينڪفرٽ تي قبضو ڪيو ۽ 29 مارچ 1945ع تي شهر کي وڏي حد تائين محفوظ قرار ڏنو ويو. جنگي تباهيءَ جي باوجود، اڄ به فرينڪفرٽ جي 40 سيڪڙو کان وڌيڪ عمارتون ٻي عالمي جنگ کان اڳ واري دور جون آهن.

جنگ جي خاتمي کان پوءِ فرينڪفرٽ نئين قائم ٿيل هيسن رياست جو حصو بڻيو، جيڪا پراڻي هيسن (ڊارمشٽاٽ) ۽ پروشيا جي هيسن وارن علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي هئي. شهر جرمني جي آمريڪي قبضي واري علائقي ۾ شامل هو. آمريڪي قبضي واري علائقي جي فوجي گورنر (1945–1949ع) ۽ جرمني لاءِ آمريڪي هاءِ ڪمشنر (1949–1952ع) جو هيڊڪوارٽر آءِ جي فاربن عمارت ۾ قائم هو، جنهن کي اتحادي فوجن جنگ دوران ڄاڻي واڻي بمباري کان محفوظ رکيو هو.

1949ع ۾ نئين قائم ٿيل اولهه جرمني جي عبوري گاديءَ لاءِ فرينڪفرٽ پهريون انتخاب هو. ان مقصد لاءِ شهر ۾ پارليامينٽ جي عمارت پڻ تعمير ڪئي وئي، جيڪا ڪڏهن به پنهنجي اصل مقصد لاءِ استعمال نه ٿي؛ بعد ۾ ان ۾ هيسشر رونڊفنڪ جا ريڊيو اسٽوڊيو قائم ڪيا ويا. آخرڪار جنگ کان پوءِ جي پهرئين چانسلر ڪونراڊ آڊيناور بون کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سندس اباڻي علائقي جي ويجهو هو. ان کان سواءِ ڪيترن ٻين سياستدانن کي خدشو هو ته جيڪڏهن فرينڪفرٽ کي مستقل گادي بڻايو ويو ته اوڀر جرمني سان جرمني جي ٻيهر اتحاد ۽ گاديءَ جي برلن ڏانهن واپسيءَ لاءِ عوامي حمايت ڪمزور ٿي ويندي.

1981ع کان 1984ع تائين رومر برگ جي اوڀرئين پاسي واقع ڇهن گهرن جي تاريخي طرز تي ٻيهر تعمير، جيڪي ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي ويا هئا

2003ع ۾ مائين ٽاور جي ڇت تان فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن جو منظر

جنگ کان پوءِ شهر جي ٻيهر تعمير گهڻو ڪري سادي جديد طرز ۾ ڪئي وئي، جنهن سبب فرينڪفرٽ جي تعميراتي سڃاڻپ ۾ نمايان تبديلي آئي. بهرحال، ڪجهه اهم تاريخي عمارتون، جهڙوڪ رومر، سينٽ پال گرجاگھر ۽ گوئٽي هائوس، تاريخي انداز مطابق، جيتوڻيڪ ڪجهه سادگيءَ سان، ٻيهر تعمير ڪيون ويون. بمباري دوران ميونسپل لائبريريءَ ۾ محفوظ تاريخي اهميت رکندڙ قاهره گنيزا جا دستاويز تباهه ٿي ويا. عربيات جي ماهر ۽ گنيزا جي محقق ايس. ڊي. گوئٽين موجب، ”انهن جي مواد جي فهرستون به محفوظ نه رهيون.“

جنگ جي خاتمي سان گڏ فرينڪفرٽ ٻيهر جرمني جي اهم مالي مرڪز طور اڀري آيو. 1948ع ۾ اتحادي قوتن بانڪ ڊوئچر لينڊر قائم ڪئي، جيڪا بعد ۾ ڊوئچي بنڊس بئنڪ بڻجي. ان فيصلي کان پوءِ ڊوئچي بئنڪ ۽ ڊريسڊنر بئنڪ سميت ڪيترن ئي مالي ادارن پنهنجا مرڪز ٻيهر قائم ڪيا. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج ٻيهر جرمني جي اهم ترين اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي. 1998ع ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ فرينڪفرٽ ۾ قائم ڪئي وئي، جنهن کان پوءِ 2011ع ۾ يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي ۽ 2024ع ۾ مني لانڊرنگ خلاف اٿارٽي پڻ هتي قائم ٿيون.

فرينڪفرٽ جرمني جي اهم آمدرفت مرڪز طور پڻ ٻيهر اڀريو. 1961ع تائين فرينڪفرٽ هوائي اڏو لنڊن هيٿرو هوائي اڏو کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان وڌيڪ مصروف هوائي اڏو بڻجي ويو. 1970ع واري ڏهاڪي دوران شهر يورپ جي سڀ کان مؤثر زيرزمين آمدرفت نظامن مان هڪ قائم ڪيو. هن نظام ۾ مضافاتي ريلوي ايس-بان شامل آهي، جيڪا شهر جي مرڪز کي ڀرپاسي جي علائقن سان ڳنڍي ٿي، ۽ گڏوگڏ زيرزمين هلندڙ هلڪي ريلوي يو-بان پڻ شامل آهي، جيڪا ضرورت پوڻ تي زمين جي سطح تي به ريل جي پٽن تي هلندي آهي.

جاگرافي

فرينڪفرٽ نڊا درياهه جي مائين درياهه ۾ ڇوڙ وٽ واقع آهي؛ مائين اڳتي هلي رائين درياهه ۾، رائين لينڊ-پالاتينات جي گاديءَ واري شهر مائينز ۽ هيسن جي گاديءَ واري شهر ويسباڊن جي وچ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ويسباڊن تاريخي طور ناسائو جو مرڪز رهيو آهي. تصوير ۾ ٽائونوس جا مضافاتي علائقا، هوخ ٽائونوس ضلعو ۽ مائين-ٽائونوس ضلعو پڻ نظر اچن ٿا، جيڪي جرمني جي سڀ کان خوشحال ضلعن مان آهن.

يورپي خلائي اداري جي سينٽينل-2اي سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ فرينڪفرٽ

اسڪاءِ سيٽ سيٽلائيٽ تان ڏسڻ ۾ ايندڙ مرڪزي اِنن شٽاٽ ضلعو

فرينڪفرٽ جرمني جي اولهندي حصي ۾ واقع رياست هيسن جو سڀ کان وڏو شهر آهي.

محل وقوع

فرينڪفرٽ مائين درياهه جي ٻنهي ڪنارن تي، ٽائونوس جبلن جي سلسلي جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ فرينڪفرٽ شهري ٻيلو موجود آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو شهري ٻيلو آهي. شهر جي ڪل ايراضي 248.31 چورس ڪلوميٽر (95.87 چورس ميل) آهي ۽ اهو اوڀر کان اولهه تائين 23.4 ڪلوميٽر (14.54 mi)، جڏهن ته اتر کان ڏکڻ تائين 23.3 ڪلوميٽر (14.48 mi) پکڙيل آهي. شهر جو مرڪزي واپاري علائقو مائين درياهه جي اتر ۾ آلٽ شٽاٽ ضلعي، جيڪو تاريخي مرڪز آهي، ۽ ان جي چوڌاري اِنن شٽاٽ ضلعي ۾ واقع آهي. شهر جو جاگرافيائي مرڪز بوڪنهايم ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ويسٽ اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي.

فرينڪفرٽ 55 لک آبادي رکندڙ گهاٽي آباد فرينڪفرٽ رائين-مائين ميٽروپوليٽن علائقي جي مرڪز ۾ واقع آهي. هن علائقي جي ٻين اهم شهرن ۾ ويسباڊن، جيڪو هيسن جي گادي آهي، مائينز، جيڪو رائين لينڊ-پالاتينات جي گادي آهي، ڊارمشٽاٽ، آفنباخ ام مائين، هاناو، اشافنبرگ، باد هومبرگ فور ڊير هوهي، روسلسهايم، ويٽسلار ۽ ماربرگ شامل آهن.

ضلعا

2010ع ۾ مرڪزي فرينڪفرٽ جا 46 شٽاٽ ٽائلا، يعني شهري ضلعا

شهر کي 46 شهري ضلعن، جرمن ۾ شٽاٽ ٽائلا، ۾ ورهايو ويو آهي. اهي وري 121 شهري انتظامي حصن، شٽاٽ بيزِرڪا، ۽ 448 چونڊ تڪن، وال بيزِرڪا، ۾ ورهايل آهن. اهي 46 شهري ضلعا گڏجي 16 علائقائي ضلعن، اورٽس بيزِرڪا، ۾ ورهايل آهن، جن مان هر هڪ وٽ پنهنجي ضلعي ڪاميٽي ۽ چيئرمين هوندو آهي.

آبادي ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهري ضلعو زاڪسنهاوزن آهي، جڏهن ته سڀ کان ننڍو آلٽ شٽاٽ، يعني فرينڪفرٽ جو تاريخي مرڪز، آهي. ٽن وڏن شهري ضلعن، زاڪسنهاوزن، ويسٽ اينڊ ۽ نورڊ اينڊ، کي انتظامي مقصدن لاءِ ترتيبوار اتر ۽ ڏکڻ، يا اولهه ۽ اوڀر حصن ۾ ورهايو ويو آهي. تنهن هوندي به، انهن کي عام طور هڪ ئي شهري ضلعو سمجهيو ويندو آهي؛ انهيءَ سبب ڪڏهن ڪڏهن، شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ تي به، رڳو 43 شهري ضلعا ڄاڻايا ويندا آهن.

ڪجهه وڏن رهائشي علائقن کي مقامي ماڻهو به غلط طور شهري ضلعا سڏيندا آهن. انهن ۾ نورڊ ويسٽ شٽاٽ، جيڪو نيڊر اورسل، هيڊرنهايم ۽ پراونهايم جي حصن تي مشتمل آهي؛ گولڊ شٽائن، جيڪو شوانهايم جو حصو آهي؛ ريڊ برگ، جيڪو ڪالباخ-ريڊ برگ جو حصو آهي؛ ۽ يورپا فيئرٽل، جيڪو گالس جو حصو آهي، شامل آهن.

بانڪن فيئرٽل، يعني بئنڪنگ ضلعو، جيڪو فرينڪفرٽ جو مالي مرڪز آهي، پڻ ڪو انتظامي شهري ضلعو نه آهي. اهو اِنن شٽاٽ ضلعي جي اولهندي حصي، ويسٽ اينڊ ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۽ بانهوفز فيئرٽل ضلعي جي اوڀرندي حصي تي پکڙيل آهي.

ڪيترائي شهري ضلعا اهڙا مضافاتي علائقا آهن، جيڪي بعد ۾ شهر ۾ ضم ڪيا ويا، يا اڳ ۾ آزاد شهر هئا، جهڙوڪ هوخسٽ. نورڊ اينڊ ۽ ويسٽ اينڊ جهڙا ڪجهه ضلعا جرمني جي اتحاد کان پوءِ گرونڊر سائيٽ واري دور ۾ شهر جي تيز رفتار واڌ دوران وجود ۾ آيا، جڏهن ته ڊورن بوش ۽ ريڊر والڊ جهڙا ٻيا ضلعا انهن علائقن مان ٺاهيا ويا، جيڪي اڳ ۾ ٻين شهري ضلعن جو حصو هئا.

شهر ۾ ضم ٿيڻ جي تاريخ

1877ع تائين شهر جو علائقو هاڻوڪن اندرين شهري ضلعن آلٽ شٽاٽ، اِنن شٽاٽ، بانهوفز فيئرٽل، گٽ لوئٽ فيئرٽل، گالس، ويسٽ اينڊ، نورڊ اينڊ، اوسٽ اينڊ ۽ زاڪسنهاوزن تي مشتمل هو.

اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ فرينڪفرٽ شهر جي حدن کي وڌايو ويو. اڳ ۾ موجود آباديءَ وارن مرڪزن کي شهر ۾ ضم ڪرڻ ۾ مدد ڏيڻ لاءِ 1888ع ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪئي وئي. بورنهايم کي 1877ع ۾ شهر ۾ شامل ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1895ع ۾ بوڪنهايم کي ضم ڪيو ويو. 1 جولاءِ 1900ع تي زيڪباخ، نيڊرراڊ ۽ اوبرراڊ پڻ شهر جو حصو بڻيا.

1 اپريل 1910ع تي لينڊڪرايس فرينڪفرٽ کي مڪمل طور ختم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ برڪرزهايم، بونامس، ايڪنهايم، ايشرزهايم، گِنهايم، هاوزن، هيڊرنهايم، نيڊر اورسل، پراونهايم، پروئنگسهايم ۽ روڊلهايم فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿي ويا. ساڳئي سال هڪ نئون شهري ضلعو ريڊر والڊ انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ زيڪباخ ۽ اوسٽ اينڊ جو حصو هئا.

1 اپريل 1928ع تي هوخسٽ شهر، ان جي شهري ضلعن زنڊلنگن، انٽرليڊرباخ ۽ زائلزهايم سميت، فرينڪفرٽ جو حصو بڻيو. ساڳئي وقت لينڊڪرايس هوخسٽ کي به ختم ڪيو ويو. ان جا ڪجهه شهر، يعني فيشنهايم، گريسهايم، نيڊ، شوانهايم ۽ زوسنهايم، فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيا، جڏهن ته باقي شهر نئين قائم ڪيل مائين-ٽائونوس لينڊڪرايس ۾ شامل ڪيا ويا.

ڊورن بوش 1946ع ۾ هڪ شهري ضلعو بڻيو. اهو انهن علائقن مان قائم ڪيو ويو، جيڪي اڳ ۾ ايڪنهايم ۽ گِنهايم سان لاڳاپيل هئا.

1 آگسٽ 1972ع تي هيسن جا ننڍا مضافاتي علائقا هارهايم، ڪالباخ، نيڊر-ايرلنباخ ۽ نيڊر-ايشباخ فرينڪفرٽ جا شهري ضلعا بڻيا. ٻين پاڙيسري مضافاتي علائقن وري مائين-ٽائونوس ضلعو، آفنباخ ضلعو، گروس-گيرائو ضلعو، هوخ ٽائونوس ضلعو، مائين-ڪنزگ ضلعو يا ويٽرائو ضلعو ۾ شامل ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. برگن-اينڪهايم آخري مضافاتي علائقو هو، جيڪو 1 جنوري 1977ع تي فرينڪفرٽ ۾ شامل ٿيو.

فلوگهافن 1979ع ۾ سرڪاري شهري ضلعو بڻيو. هي ضلعو فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ان علائقي تي مشتمل آهي، جيڪو اڳ ۾ زاڪسنهاوزن ۽ پاڙيسري شهر مورفيلڊن-والڊورف سان لاڳاپيل هو.

فرينڪفرٽ جو سڀ کان نئون شهري ضلعو فرينڪفرٽر برگ آهي. اهو 1996ع تائين بونامس جو حصو هو. ڪالباخ جو سرڪاري نالو 2006ع ۾ بدلائي ڪالباخ-ريڊ برگ رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ريڊ برگ نالي علائقي ۾ وڏي پيماني تي رهائشي اڏاوت ڪئي وئي هئي.

پاڙيسري ضلعا ۽ شهر

فالڪنشٽائن قلعي تان فرينڪفرٽ ۽ ان جي شهري گڏيل آبادي جي حصن جو منظر. تصوير جي کاٻي پاسي اڳئين حصي ۾ ڪرونبرگ قلعو پڻ نظر اچي ٿو.

هيسن اندر فرينڪفرٽ جو شهري علائقو

اولهه طرف فرينڪفرٽ جي سرحد انتظامي ضلعي (لينڊڪرايس) مائين-ٽائونوس ضلعو سان ملي ٿي، جنهن ۾ هيٽرشهايم ام مائين، ڪرفٽل، هوفهايم ام ٽائونوس، ڪيلڪهايم، ليڊرباخ ام ٽائونوس، سلزباخ، شوالباخ ام ٽائونوس ۽ ايشبورن جهڙا شهر شامل آهن. اتر اولهه ۾ ان جون حدون هوخ ٽائونوس ضلعو سان ملن ٿيون، جتي شٽائنباخ، اوبر اورزل (ٽائونوس) ۽ باد هومبرگ فور ڊير هوهي واقع آهن. اتر ۾ ويٽرائو ضلعو، جنهن ۾ ڪاربن ۽ باد ولبيل شامل آهن، موجود آهي. اتر اوڀر ۾ مائين-ڪنزگ ضلعو، جنهن ۾ نيڊرڊورفيلڊن ۽ مائينٽال آهن، واقع آهي. ڏکڻ اوڀر ۾ آفنباخ ام مائين شهر آهي، جڏهن ته ڏکڻ ۾ آفنباخ ضلعو، جنهن ۾ نيو-ايزنبرگ شامل آهي، موجود آهي. ڏکڻ اولهه ۾ گروس-گيرائو ضلعو واقع آهي، جنهن ۾ مورفيلڊن-والڊورف، روسلسهايم ۽ ڪيلسٽر باخ شامل آهن.

فرينڪفرٽ انهن شهرن سان گڏ، ۽ ڪجهه ٻين ويجهن وڏن شهرن جهڙوڪ هاناو، روڊگائو، ڊرائي ايش ۽ لانگن سان گڏجي، هڪ لڳاتار تعمير ٿيل شهري علائقو ٺاهي ٿو، جنهن کي شٽاٽ ريگيون فرينڪفرٽ چيو وڃي ٿو. هي ڪو سرڪاري انتظامي ضلعو نه آهي. 2010ع جي اندازي موجب هن شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 23 لک هئي، جنهن جي بنياد تي اهو يورپي يونين جو تيرهون وڏو شهري علائقو هو.

آبهوا

فرينڪفرٽ جي آبهوا معتدل سامونڊي آبهوا واري آهي (ڪوپن: سي ايف بي، ٽريوارٿا: ڊوبڪ). هتي سياري ۾ ٿڌ، بار بار برسات ۽ اڪثر ڪڪر ڇانيل آسمان هوندو آهي، جڏهن ته اونهارا گرم ٿيندا آهن. سراسري سالياني گرمي پد 11.4 °C (52.5 °F) آهي، جڏهن ته مهيني جي سراسري گرمي پد جنوري ۾ 2.7 °C (36.9 °F) کان جولاءِ ۾ 20.8 °C (69.4 °F) تائين هوندو آهي. سياري دوران هي شهر جرمني جي سڀ کان گرم شهرن مان هڪ آهي.

ٻوٽن جي واڌ جي مند جرمني جي ٻين علائقن جي ڀيٽ ۾ هتي وڌيڪ ڊگهي هوندي آهي، جنهن سبب علائقي ۾ بهار جلد شروع ٿي ويندي آهي ۽ عام طور مارچ جي پڇاڙيءَ تائين وڻن تي پن نڪرڻ شروع ٿي ويندا آهن.

فرينڪفرٽ جا سيارا عام طور هلڪا يا گهٽ ۾ گهٽ سخت ڄمائيندڙ نه هوندا آهن. خاص ڪري جنوري ۽ فيبروري ۾ برف پوڻ جو ٿورو امڪان هوندو آهي، پر موسم اونداهي ۽ گهڻو ڪري ڪڪر ڇانيل رهندي آهي. سراسري طور فرينڪفرٽ تي هر سال رڳو 10 کان 20 ڏينهن تائين برف جي چادر رهندي آهي. گرمي پد لڳ ڀڳ 64 ڏينهن صفر ڊگري سينٽي گريڊ کان هيٺ لهي ٿو، جڏهن ته روزاني وڌ ۾ وڌ گرمي پد سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 10 ڏينهن ڄمڻ واري نقطي کان هيٺ رهي ٿو.

علائقي جي هلڪي آبهوا سبب ويجهن هنڌن تي انگور ۽ شراب جي پيداوار جا ڪيترائي مشهور علائقا موجود آهن، جهڙوڪ رائينش هيسن، رائينگائو، فرانڪونيا شراب وارو علائقو ۽ برگ شٽراسه رستو. مائين درياهه جي اترئين ڪناري تي هڪ مقامي ننڍي آبهوا پڻ موجود آهي، جيڪا ان علائقي ۾ کجين، انجيرن، ليمونن ۽ ڏکڻ يورپي ٻوٽن جي واڌ کي ممڪن بڻائي ٿي. هن علائقي کي ”نِتسا“ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو ڏکڻ فرانس جي شهر نيس لاءِ جرمن نالو آهي، ۽ اهو الپس جي اتر ۾ ڀونوچ سمنڊ واري ٻوٽن سان سينگاريل سڀ کان وڏن پارڪن مان هڪ آهي.

موسمي رڪارڊ : فرينڪفرٽ هوائي اڏو، 1991–2020ع جا معمول، انتهائي انگ اکر 1949ع کان هاڻوڪي دور تائين
مھينو	جنور:	فبرو:	مارچ	اپريل	مئي	جون	جولاء	آگسٽ	سيپ:	آڪٽو:	نومبر	ڊسمبر	سال
وڌ ۾ وڌ رڪارڊ°C (°F)	16.2 (61.2)	19.1 (66.4)	24.7 (76.5)	30.3 (86.5)	33.2 (91.8)	41.1 (106)	40.2 (104.4)	38.7 (101.7)	32.8 (91)	28.0 (82.4)	19.1 (66.4)	16.3 (61.3)	41.1 (106)
وڌ۾وڌ سراسري°C (°F)	12.1 (53.8)	13.8 (56.8)	19.0 (66.2)	24.8 (76.6)	28.9 (84)	32.5 (90.5)	34.1 (93.4)	33.5 (92.3)	27.8 (82)	22.0 (71.6)	16.6 (61.9)	12.5 (54.5)	35.6 (96.1)
اوچي پد جي سراسري°C (°F)	4.9 (40.8)	6.6 (43.9)	11.4 (52.5)	16.5 (61.7)	20.4 (68.7)	23.9 (75)	26.1 (79)	25.7 (78.3)	20.8 (69.4)	14.8 (58.6)	8.9 (48)	5.5 (41.9)	15.46 (59.82)
روزاني سراسري°C (°F)	2.7 (36.9)	3.5 (38.3)	7.2 (45)	11.5 (52.7)	15.5 (59.9)	18.9 (66)	20.8 (69.4)	20.5 (68.9)	15.7 (60.3)	10.8 (51.4)	6.5 (43.7)	3.4 (38.1)	11.42 (52.55)
گھٽ پد جي سراسري°C (°F)	0.5 (32.9)	0.4 (32.7)	2.2 (36)	5.4 (41.7)	9.3 (48.7)	12.8 (55)	14.8 (58.6)	14.4 (57.9)	10.6 (51.1)	6.7 (44.1)	3.2 (37.8)	0.4 (32.7)	7.0 (44.6)
گھٽ ۾ گھٽ جي سراسري°C (°F)	−9.1 (15.6)	−7.2 (19)	−4.2 (24.4)	−1.4 (29.5)	2.2 (36)	7.0 (44.6)	9.5 (49.1)	8.7 (47.7)	5.1 (41.2)	−0.1 (31.8)	−3.2 (26.2)	−7.7 (18.1)	−11.2 (11.8)
گھٽ ۾ گھٽ رڪارڊ°C (°F)	−21.6 (−6.9)	−19.6 (−3.3)	−13.0 (8.6)	−7.1 (19.2)	−2.8 (27)	0.1 (32.2)	2.8 (37)	2.5 (36.5)	−0.3 (31.5)	−6.3 (20.7)	−11.5 (11.3)	−17.0 (1.4)	−21.6 (−6.9)
سراسري پرسپييئيشن mm (انچ)	44.0 (1.732)	38.6 (1.52)	38.7 (1.524)	36.6 (1.441)	60.4 (2.378)	55.4 (2.181)	63.5 (2.5)	61.4 (2.417)	47.7 (1.878)	50.4 (1.984)	47.3 (1.862)	54.5 (2.146)	598.5 (23.563)
سراسري مينھن (≥ 0.1 mm)	15.2	13.5	13.5	12.3	13.5	12.3	13.9	12.8	11.6	14.2	15	16.4	164.2
برفاني ڏينھن جي سراسري (≥ 1.0 cm)	4.9	3.3	1	0.1	0	0	0	0	0	0	0.6	3.3	13.2
اس جي ماھوار وقت جي سراسري	52	79	136	192	219	227	235	225	165	104	51	40	1,725
Source #1: جرمن موسمياتي خدمت
ذريعو #2: ماحولياتي معلومات جا قومي مرڪز (روزاني وڌ ۾ وڌ ۽ گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد، برسات وارا ڏينهن ۽ برف وارا ڏينهن)، انفوکليماٽ

فرينڪفرٽ جي آبهوا بابت انگ اکر
مهينو	جنوري	فيبروري	مارچ	اپريل	مئي	جون	جولاءِ	آگسٽ	سيپٽمبر	آڪٽوبر	نومبر	ڊسمبر	سال
وڌ ۾ وڌ گرمي پد 30.0 °C (86.0 °F) يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ	0	0	0	0	0.5	3.3	6.5	5.4	0.7	0	0	0	16.4
گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد 0.0 °C (32.0 °F) يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ	15.8	15	8.8	2.9	0.1	0	0	0	0	1.7	6.2	13.6	64.1
وڌ ۾ وڌ گرمي پد 0.0 °C (32.0 °F) يا ان کان گهٽ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ	4.6	2.2	0.1	0	0	0	0	0	0	0	0.4	3	10.3
برف جي ٿولهه 1 cm (0.39 in) يا ان کان وڌيڪ رهندڙ ڏينهن جو سراسري انگ	4.9	3.3	1.1	0.1	0	0	0	0	0	0	0.6	3.3	13.3
گجگوڙ وارن ڏينهن جو سراسري انگ	0.2	0.4	0.7	2.1	4.5	5.3	6.2	5.5	1.6	0.6	0.3	0.1	27.5
ڳڙي وارن ڏينهن جو سراسري انگ	0	0	0	0.1	0.1	0.2	0.2	0.1	0	0	0	0	0.8
ڪوهيڙي وارن ڏينهن جو سراسري انگ	3	2.5	1.1	0.4	0.5	0.5	0.3	0.5	1.1	4.4	4.2	3.9	32.2
سج جي روشنيءَ کان سواءِ ڏينهن جو انگ	19.9	15.4	14.1	9.9	11	8.8	9.3	7.7	11.1	15	19.2	21.7	163.1
روزاني سراسري قدرتي روشنيءَ جا ڪلاڪ	9.0	10.0	12.0	14.0	15.0	16.0	16.0	14.0	13.0	11.0	9.0	8.0	12.3
سراسري بالابنفشي اشاريه	1	1	3	4	6	7	7	6	5	3	1	1	3.5
ذريعو 1: قومي سامونڊي ۽ فضائي انتظاميا
ذريعو 2: ويدر ائٽلس

آباديءَ جا انگ اکر

آبادي

Historical population

Year	Pop.	±%
1387	9,600	—
1520	10,000	+4.2%
1750	32,000	+220.0%
1871	91,040	+184.5%
1895	229,279	+151.8%
1905	334,978	+46.1%
1925	467,520	+39.6%
1933	555,857	+18.9%
1939	553,464	−0.4%
1945	357,737	−35.4%
1950	532,037	+48.7%
1961	685,682	+28.9%
1970	669,635	−2.3%
1980	629,375	−6.0%
1985	595,348	−5.4%
1990	644,865	+8.3%
1995	650,055	+0.8%
2001	641,076	−1.4%
2011	667,925	+4.2%
2022	743,268	+11.3%
انتظامي ورهاستن ۾ تبديلين سبب آباديءَ جو انگ متاثر ٿي سگهي ٿو.

پرڏيهي رهواسين جا سڀ کان وڏا گروهه

قوميت	آبادي (30 جون 2022)
ترڪي	25,294
ڪروشيا	16,751
اٽلي	15,120
پولينڊ	12,174
رومانيا	10,451
يوڪرين	9,748
سربيا	9,404
بلغاريه	8,509
ڀارت	7,612
مراڪش	7,364
اسپين	7,133
يونان	6,581
بوسينيا ۽ هرزيگووينا	6,342
افغانستان	5,114
فرانس	4,719
چين	4,632
الجزائر	4,087
پورچوگال	3,991
جاپان	3,653
اريٽيريا	3,374

2019ع ۾ پنهنجي انتظامي حدن اندر 763,380 رهواسين ۽ اصل شهري علائقي ۾ 23 لک آباديءَ سان، فرينڪفرٽ جرمني جو پنجون وڏو شهر آهي، ۽ ان کان اڳ برلن، هيمبرگ، ميونخ ۽ ڪولون اچن ٿا.

مرڪزي فرينڪفرٽ 1875ع کان گروس شٽاٽ رهيو آهي، جنهن مان مراد اهڙو شهر آهي جنهن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 100,000 هجي. 1910ع ۾ 414,576 رهواسين سان اهو جرمني جو نائون وڏو شهر هو، ۽ ٻي عالمي جنگ کان اڳ ان جي آبادي وڌي 553,464 ٿي وئي. جنگ کان پوءِ، 1945ع جي پڇاڙيءَ تائين، اها گهٽجي 358,000 رهجي وئي. ايندڙ سالن ۾ آبادي ٻيهر وڌڻ لڳي ۽ 1963ع ۾ 691,257 جي تاريخي بلند ترين سطح تي پهتي. 1986ع ۾ اها ٻيهر گهٽجي 592,411 ٿي وئي، پر ان کان پوءِ مسلسل وڌي رهي آهي. مرڪزي فرينڪفرٽ بابت آباديءَ جي اڳڪٿين موجب 2035ع تائين شهر جي انتظامي حدن اندر آبادي 813,000 تائين پهچي سگهي ٿي، جڏهن ته ان جي شهري علائقي جي آبادي 25 لک کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. 2015ع تائين فرينڪفرٽ ۾ 1,909 انتهائي وڏي خالص دولت رکندڙ فرد رهندا هئا، جيڪو دنيا جي شهرن ۾ ڇهون وڏو انگ هو. 1970ع واري ڏهاڪي دوران هيسن جي رياستي حڪومت چاهيو ٿي ته شهر جون انتظامي حدون وڌائي سڄو شهري علائقو انهن ۾ شامل ڪيو وڃي. اهڙي صورت ۾ فرينڪفرٽ 30 لک تائين آباديءَ سان برلن کان پوءِ سرڪاري طور جرمني جو ٻيو وڏو شهر بڻجي وڃي ها. پر مقامي اختيارين جي اتفاق نه ٿيڻ سبب شهر جو انتظامي علائقو اڄ به ان جي حقيقي شهري علائقي کان گهڻو ننڍو آهي.

لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي شهريت رکندڙ

شهر جي رهواسين جي رجسٽر جي انگن اکرن موجب، 2015ع تائين شهر جي 51.2٪ آباديءَ جو لڏپلاڻ وارو پسمنظر هو، جنهن جو مطلب اهو آهي ته يا ته اهو شخص پاڻ، يا سندس والدين مان گهٽ ۾ گهٽ هڪ، پرڏيهي شهريت سان ڄائو هو. اهڙيءَ طرح، شهر جي تاريخ ۾ پهريون ڀيرو رهواسين جي اڪثريت مڪمل يا جزوي طور غير جرمن پسمنظر رکندڙ بڻجي وئي. ان کان علاوه، شهر ۾ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن هر چئن ٻارن مان ٽي مڪمل يا جزوي طور مهاجر پسمنظر رکندڙ هئا، جڏهن ته 27.7٪ رهواسين وٽ پرڏيهي شهريت موجود هئي.

انگن اکرن موجب، فرينڪفرٽ جي 46.7٪ مهاجرن جو تعلق يورپي يونين جي ٻين ملڪن سان آهي؛ 24.5٪ اهڙن يورپي ملڪن مان آهن جيڪي يورپي يونين جو حصو نه آهن؛ 15.7٪ ايشيا (جنهن ۾ اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا شامل آهن) مان آهن؛ 7.3٪ آفريڪا مان آهن؛ 3.4٪ اتر آمريڪا (جنهن ۾ ڪيريبين ۽ وچ آمريڪا شامل آهن) مان آهن؛ 0.2٪ آسٽريليا ۽ نيوزيلينڊ مان آهن؛ 2.3٪ ڏکڻ آمريڪا مان آهن؛ ۽ 1.1٪ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن وارن ملڪن مان آهن. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي گهڻو ڪري هڪ گهڻ ثقافتي شهر سمجهيو ويندو آهي، ۽ ان جو مقابلو نيو يارڪ شهر ۽ لنڊن سان به ڪيو ويو آهي.

فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي سڀ کان وڏي مراڪشي برادري آباد آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 8,000 آهي، جڏهن ته رائين-مائين علائقي ۾ لڳ ڀڳ 20,000 مراڪشي رهن ٿا. انهن مان ڪيترائي مراڪشي 1970ع واري ڏهاڪي دوران مهمان مزدورن (Guest workers) طور جرمني آيا هئا.

31 ڊسمبر 2009ع تي 46 شهري ضلعن جي آبادي

نمبر	شهري ضلعو (شٽاٽ ٽائل)	ايراضي ڪلوميٽر2 ۾	آبادي	پرڏيهي شهريت رکندڙ	پرڏيهي شهريت رکندڙن جو سيڪڙو	علائقائي ضلعو (اورٽس بيزيرڪ)
01	آلٽ شٽاٽ	0.51	3.475	1.122	32.3	01 – اِنن شٽاٽ پهريون
02	اِنن شٽاٽ	1.52	6.577	2.529	38.5	01 – اِنن شٽاٽ پهريون
03	بانهوفس فيئرٽل	0.53	2.125	810	38.1	01 – اِنن شٽاٽ پهريون
04	ويسٽ اينڊ ڏکڻ	2.47	17.288	3.445	19.9	02 – اِنن شٽاٽ ٻيون
05	ويسٽ اينڊ اتر	1.67	8.854	2.184	24.7	02 – اِنن شٽاٽ ٻيون
06	نورڊ اينڊ اولهه	3.07	28.808	5.162	17.9	03 – اِنن شٽاٽ ٽيون
07	نورڊ اينڊ اوڀر	1.69	26.619	5.580	21.0	03 – اِنن شٽاٽ ٽيون
08	اوسٽ اينڊ	5.40	26.955	7.213	26.8	04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ
09	بورنهايم	2.66	27.184	6.240	23.0	04 – بورنهايم/اوسٽ اينڊ
10	گوٽ لوئٽ فيئرٽل	2.20	5.843	1.953	33.4	01 – اِنن شٽاٽ پهريون
11	گالس	4.22	26.716	11.012	41.2	01 – اِنن شٽاٽ پهريون
12	بوڪنهايم	8.04	34.740	9.034	26.0	02 – اِنن شٽاٽ ٻيون
13	زاخزنهاوزن اتر	4.24	30.374	6.507	21.4	05 – ڏکڻ
14	زاخزنهاوزن ڏکڻ	34.91	26.114	4.847	18.6	05 – ڏکڻ
15	فلُوگ هافن	20.00	211	14	6.6	05 – ڏکڻ
16	اوبرراڊ	2.74	12.828	3.113	24.3	05 – ڏکڻ
17	نيڊرراڊ	2.93	22.954	6.569	28.6	05 – ڏکڻ
18	شوانهايم	17.73	20.162	3.532	17.5	06 – اولهه
19	گريزهايم	4.90	22.648	8.029	35.5	06 – اولهه
20	روڊلهايم	5.15	17.841	4.863	27.3	07 – وچ اولهه
21	هاوزن	1.26	7.178	2.135	29.7	07 – وچ اولهه
22/23	پرائونهايم	4.55	15.761	3.197	20.3	07 – وچ اولهه
24	هيڊرنهايم	2.49	16.443	3.194	19.4	08 – اتر اولهه
25	نيڊر اورزل	7.22	16.394	3.671	22.4	08 – اتر اولهه
26	گِنهايم	2.73	16.444	4.024	24.5	09 – وچ اتر
27	ڊورن بُش	2.38	18.511	3.482	18.8	09 – وچ اتر
28	ايشرزهايم	3.34	14.808	2.657	17.9	09 – وچ اتر
29	ايڪنهايم	2.23	14.277	3.674	25.7	10 – اتر اوڀر
30	پروئنگزهايم	3.74	13.568	3.442	25.4	10 – اتر اوڀر
31	بونامس	1.24	6.362	1.288	20.2	10 – اتر اوڀر
32	برڪرزهايم	3.18	3.400	592	17.4	10 – اتر اوڀر
33	ريڊر والڊ	1.04	4.911	1.142	23.3	11 – اوڀر
34	زيڪ باخ	8.04	10.194	1.969	19.3	11 – اوڀر
35	فيشنهايم	7.18	16.061	5.635	35.1	11 – اوڀر
36	هوخسٽ	4.73	13.888	5.279	38.0	06 – اولهه
37	نيڊ	3.82	17.829	5.224	29.3	06 – اولهه
38	زِنڊلنگن	3.98	9.032	2.076	23.0	06 – اولهه
39	زائلزهايم	5.47	11.984	2.555	21.3	06 – اولهه
40	اونٽر ليڊر باخ	5.85	14.350	3.511	24.5	06 – اولهه
41	زوسنهايم	5.97	15.853	4.235	26.7	06 – اولهه
42	نيڊر ايرلن باخ	8.34	4.629	496	10.7	13 – نيڊر ايرلن باخ
43	ڪال باخ-ريڊ برگ	6.90	8.482	1.279	15.1	12 – ڪال باخ-ريڊ برگ
44	هارهايم	5.02	4.294	446	10.4	14 – هارهايم
45	نيڊر ايش باخ	6.35	11.499	1.978	17.2	15 – نيڊر ايش باخ
46	برگن-اينڪهايم	12.54	17.954	2.764	15.4	16 – برگن-اينڪهايم
47	فرينڪفرٽر برگ	2.16	7.149	1.715	24.0	10 – اتر اوڀر
	فرينڪفرٽ ام مائين	248.33	679.571	165.418	24.3

ميئر

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرينڪفرٽ جو ميئر

2023ع جي ميئر چونڊ جي ٻئي دور جا نتيجا

موجوده ميئر سوشل ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو مائيڪ يوزف آهي، جنهن 11 مئي 2023ع تي عهدو سنڀاليو.

شهري ڪائونسل

2021ع جي شهري ڪائونسل چونڊ جا نتيجا

فرينڪفرٽ ام مائين جي شهري ڪائونسل (شٽاٽ فيراورڊنيٽن فيرزام لونگ) ميئر سان گڏجي شهر جو انتظام هلائي ٿي. اها شهر جي وچئين دور واري ٽائون هال، رومر، ۾ قائم آهي، جيڪو نمائندگيءَ ۽ سرڪاري مقصدن لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي.

لينڊ ٽيگ چونڊ

هيسن جي رياستي پارليامينٽ جي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ ام مائين کي ڇهن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. مجموعي طور 15 نمائندا ويسباڊن ۾ قائم لينڊ ٽيگ ۾ شهر جي نمائندگي ڪن ٿا. آخري چونڊ آڪٽوبر 2018ع ۾ ٿي. پارليامينٽ جا ڇهه ميمبر پنهنجن لاڳاپيل چونڊ تڪن مان سڌيءَ ريت چونڊيا ويا: اووي زرڪي (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين پهريون)، مريم ڊالڪي (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين ٻيون)، رالف-نوربرٽ بارٽل (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ٽيون)، مائيڪل بوڊنبرگ (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين چوٿون)، مارڪوس بوڪليٽ (گرينز، فرينڪفرٽ ام مائين پنجون) ۽ بورس رائن (سي ڊي يو، فرينڪفرٽ ام مائين ڇهون).

فرينڪفرٽ جا نمائندا اڪثر هيسن جي سياست ۾ اعليٰ عهدن تي ڪم ڪندا آهن؛ مثال طور، مائيڪل بوڊنبرگ هيسن جو ناڻي وارو وزير آهي، جڏهن ته بورس رائن کي 2019ع ۾ هيسن جي لينڊ ٽيگ جو صدر چونڊيو ويو.

جرمن وفاقي چونڊ

هر چئن سالن کان پوءِ ٿيندڙ وفاقي چونڊن لاءِ فرينڪفرٽ کي ٻن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي. 2017ع جي جرمن وفاقي چونڊ ۾ ماتياس زمر (سي ڊي يو) ۽ بيٽينا ويسمان کي ترتيبوار فرينڪفرٽ ام مائين پهرئين ۽ فرينڪفرٽ ام مائين ٻئي مان سڌي مينڊيٽ ذريعي بنڊس ٽيگ لاءِ چونڊيو ويو. نيڪولا بيئر (ايف ڊي پي)، آخيم ڪيسلر (لنڪي)، اولي نيسن (ايس پي ڊي) ۽ اوميد نوري پور (گرينز) پڻ چونڊيا ويا.

نيڪولا بيئر 2019ع ۾ يورپي پارليامينٽ لاءِ چونڊجڻ کان پوءِ پارليامينٽ جي رڪنيت تان استعيفا ڏني، جتي هوءَ هاڻي نائب صدر طور ڪم ڪري ٿي.

معيشت ۽ ڪاروبار

ڊوئچه بورس جو واپاري فلور، فرينڪفرٽ

فرينڪفرٽ دنيا جي سڀ کان اهم مالي مرڪزن مان هڪ ۽ جرمني جو مالي گاديءَ وارو شهر آهي، جنهن کان پوءِ هيمبرگ ۽ شٽٽگارٽ جو نمبر اچي ٿو. فرينڪفرٽ کي بين الاقوامي مالي مرڪزن جي ترقياتي اشاري (2013ع) ۾ اٺين، دنيا جي واپاري مرڪزن جي اشاري (2008ع) ۾ اٺين، عالمي مالي مرڪزن جي اشاري (سيپٽمبر 2013ع) ۾ نائين، گلوبل پاور سٽي انڊيڪس (2011ع) ۾ ڏهين، گلوبل سٽي مقابلي واري اشاري (2012ع) ۾ يارهين، جدت وارن شهرن جي اشاري (2011ع) ۾ ٻارهين، ورلڊ سٽي سروي (2011ع) ۾ چوڏهين، ۽ گلوبل سٽيز انڊيڪس (2012ع) ۾ ٽئيهين نمبر تي رکيو ويو.

يورو زون بحران کان پوءِ شهر جي مالي مرڪز طور اهميت وڌيڪ وڌي آهي. ان جا مثال 2011ع ۾ يورپي مالي نگراني واري نظام جي ٻن ادارن (يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اٿارٽي ۽ يورپي نظامي خطري وارو بورڊ) جو قيام، ۽ 2014ع ۾ يورپي بئنڪنگ نگراني جو نفاذ آهن، جنهن سان يورپي مرڪزي بئنڪ يورو علائقي جي بئنڪنگ شعبي لاءِ مرڪزي نگران اداري جي حيثيت اختيار ڪئي.

ڪشمين اينڊ ويڪ فيلڊ جي سالياني مطالعي، يورپي شهرن جي نگراني (2010ع)، موجب، 1990ع کان سروي جي شروعات کان وٺي فرينڪفرٽ لنڊن ۽ پيرس کان پوءِ يورپ ۾ بين الاقوامي ڪمپنين لاءِ مٿين ٽن شهرن مان هڪ رهيو آهي. اهو جرمني جو واحد شهر آهي، جنهن کي لوفبرو يونيورسٽي جي گروهه جي 2010ع واري درجابندي ۾ الفا عالمي شهر (درجو 3) قرار ڏنو ويو، جڏهن ته 2008ع واري درجابندي ۾ ان کي الفا مائنس عالمي شهر (درجو 4) قرار ڏنو ويو هو.

هر هڪ هزار رهواسين تي 922 کان وڌيڪ نوڪرين سان، فرينڪفرٽ ۾ جرمني اندر روزگار جي سڀ کان وڌيڪ مرڪوز شرح موجود آهي. ڪم وارن ڏينهن ۽ ڇنڇر تي رائين-مائين علائقي جي مختلف حصن مان لڳ ڀڳ ڏهه لک ماڻهو هتي ڪم لاءِ اچ وڃ ڪن ٿا. 2019ع ۾ في فرد مجموعي علائقائي پيداوار (GRP) €96,670 هئي.

اميد ڪئي وڃي ٿي ته بريڪسٽ جي نتيجي ۾ يورپي يونين جي منڊي تائين رسائي برقرار رکڻ لاءِ بين الاقوامي بئنڪن پاران لنڊن مان روزگار فرينڪفرٽ منتقل ڪرڻ سبب شهر کي فائدو ٿيندو. هينئر تائين، مورگن اسٽينلي، سيٽي گروپ، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ ۽ نومورا هولڊنگز اعلان ڪري چڪا آهن ته اهي پنهنجي يورپي يونين جا هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪندا.

مرڪزي بئنڪون

اوست اينڊ ضلعي ۾ يورپي مرڪزي بئنڪ جو نئون هيڊڪوارٽر

فرينڪفرٽ ٻن اهم مرڪزي بئنڪن جو گهر آهي: جرمني جي ڊوئچه بُنڊس بئنڪ ۽ يورپي مرڪزي بئنڪ (ECB).

يورپي مرڪزي بئنڪ

يورو مجسمو

يورپي مرڪزي بئنڪ (يوروپائيشه سينٽرال بئنڪ) دنيا جي اهم ترين مرڪزي بئنڪن مان هڪ آهي، جنهن جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 7 ٽريلين آهي. اي سي بي يورو زون جي مالياتي پاليسي طئي ڪري ٿي، جنهن ۾ يورپي يونين جا اهي 19 رڪن ملڪ شامل آهن، جن يورو (€) کي پنهنجي گڏيل ڪرنسي طور اختيار ڪيو آهي.

1998ع کان اي سي بي جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي. شروعات ۾ اهو يورو ٽاور، ولي-برانٽ-پلاٽس، ۽ ڀرپاسي جي ٻن ٻين بلند عمارتن ۾ واقع هو. يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر، جيڪو اوست اينڊ ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال (گروس مارڪٽ هالي) سان گڏ نئين تعمير ڪيل 185 ميٽر اوچي عمارت تي مشتمل آهي، 2014ع جي آخر ۾ مڪمل ٿيو. هن نئين عمارتي مجموعي کي اي سي بي جي لڳ ڀڳ 2,300 ملازمن لاءِ تيار ڪيو ويو. هي هنڌ شهر جي مرڪز کان ڪجهه ڪلوميٽر پري آهي ۽ صنعتي علائقي سان گڏ اوست هافن (اوڀر بندرگاهه) جي ڀرسان واقع آهي. هن جڳهه کي بنيادي طور ان جي وسيع زمين جي ڪري چونڊيو ويو، جنهن سان اي سي بي کي اوچا حفاظتي باڙ لڳائڻ کان سواءِ حفاظتي انتظام قائم ڪرڻ جي سهولت ملي.

شهر، اي سي بي جي اهميت جي اعتراف طور، 1998ع کان سرڪاري طور "يورو جو شهر" (The City of the Euro) جو نعرو استعمال ڪري ٿو.

ڊوئچه بُنڊس بئنڪ

ڊوئچه بُنڊس بئنڪ (جرمن وفاقي بئنڪ)، جيڪا گِنهايم ۾ واقع آهي، 1957ع ۾ جرمني جي وفاقي جمهوريه جي مرڪزي بئنڪ طور قائم ڪئي وئي. 1999ع ۾ يورو (€) متعارف ٿيڻ تائين، ڊوئچه بُنڊس بئنڪ جرمني جي مالياتي پاليسي ۽ جرمن ڪرنسي ڊوئچه مارڪ (DM) جي ذميوار هئي. ويهين صديءَ جي ٻئي اڌ دوران مهانگائي تي اثرائتي ضابطي سبب بُنڊس بئنڪ کي وڏي عزت حاصل هئي.

اڄ بُنڊس بئنڪ يورپي مرڪزي بئنڪن جي نظام (ESCB) جو هڪ اهم حصو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين جا سڀئي 27 رڪن ملڪ شامل آهن. ان جي بيلنس شيٽ جو ڪل حجم لڳ ڀڳ 2.7 ٽريلين آهي، جنهن جي بنياد تي اها دنيا جي چوٿين وڏي مرڪزي بئنڪ آهي.

تجارتي بئنڪون

ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز

ويسٽ اينڊ ٽاور، جيڪو ويسٽ اينڊ شٽراسي 1 يا ڪرائون ٽاور جي نالي سان پڻ مشهور آهي، ڊي زيڊ بئنڪ جو هيڊڪوارٽر

اوپرن ٽاور، اوپرن پلاٽس تي واقع يو بي ايس جرمني جو هيڊڪوارٽر

2010ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ 63 قومي ۽ 152 بين الاقوامي بئنڪن جا رجسٽرڊ دفتر موجود هئا، جن ۾ جرمني جي وڏين بئنڪن جا هيڊڪوارٽر ۽ 41 بين الاقوامي بئنڪن جون آفيسون شامل هيون. انهيءَ سبب فرينڪفرٽ کي بانڪن شٽاٽ ("بئنڪن جو شهر") سڏيو ويندو آهي، ۽ ان جا مشهور لقب مين هيٽن (مقامي مائين ندي ۽ نيويارڪ جي مينهيٽن جو گڏيل نالو) ۽ بئنڪفرٽ آهن. 2010ع ۾ بئنڪنگ شعبي ۾ 73,200 ماڻهو ملازم هئا.

• ڊوئچه بئنڪ — جرمني جي سڀ کان وڏي تجارتي بئنڪ. 2010ع ۾ ان وٽ خانگي گراهڪن جو 15٪ حصو ۽ €1,900 ارب جا ڪل اثاثا هئا. ڊوئچه بئنڪ دنيا جي 30 وڏين بئنڪن ۽ يورپ جي 10 وڏين بئنڪن ۾ شمار ٿئي ٿي. اها ڊي اي ايڪس، يعني فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج 30 وڏين جرمن ڪمپنين جي شيئر بازار واري اشاري، ۾ شامل آهي. نومبر 2010ع ۾ ڊوئچه بئنڪ پنهنجي مقابلي واري پوسٽ بئنڪ جا اڪثريتي شيئر خريد ڪيا. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي ٽائونوسانلاگي ۾ واقع آهي.

• ڊي زيڊ بئنڪ — جرمني جي 900 کان وڌيڪ تعاوني بئنڪن (فولڪس بئنڪن ۽ رائيفائيسن بئنڪن) ۽ انهن جي 12,000 شاخن جو مرڪزي ادارو، جيڪو ڪارپوريٽ ۽ سيڙپڪاري بئنڪ طور پڻ ڪم ڪري ٿو. ڪل اثاثن (€509 ارب) جي لحاظ کان اها جرمني جي ٻي وڏي بئنڪ آهي. ڊي زيڊ بئنڪ گروپ پاڻ کي مقامي فولڪس بئنڪن، رائيفائيسن بئنڪن ۽ انهن جي لڳ ڀڳ 30 ملين گراهڪن لاءِ خدمتون فراهم ڪندڙ اداري طور بيان ڪري ٿو. ان جا هيڊڪوارٽر ويسٽ اينڊ ٽاور ۽ پلاٽس ڊير ريپبلڪ تي واقع سٽي هائوس ۾ آهن. هن گروپ ۾ يونين انويسٽمينٽ، ڊي وي بي بئنڪ ۽ رائزه بئنڪ پڻ شامل آهن، جن جا هيڊڪوارٽر به فرينڪفرٽ ۾ آهن.

• ڪي ايف ڊبليو بئنڪن گروپ — سرڪاري ملڪيت واري ترقياتي بئنڪ، جيڪا 1948ع ۾ مارشل پلان جي حصي طور قائم ڪئي وئي. ڪي ايف ڊبليو منظور ٿيل مقصدن لاءِ تجارتي بئنڪن کان گهٽ وياج تي قرض فراهم ڪري ٿي، خاص طور وچولي درجي جي ڪاروبارن کي. 2017ع ۾ €507 ارب جي ڪل اثاثن سان اها جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. ان جو هيڊڪوارٽر ويسٽ اينڊ ضلعي ۾ بوڪنهايمر لانڊ شٽراسي ۽ سينڪنبرگانلاگي تي واقع آهي.

• ڪوميرز بئنڪ — 2017ع ۾ ڪل اثاثن جي لحاظ کان جرمني جي چوٿين وڏي بئنڪ. 2009ع ۾ هن ڊريسڊنر بئنڪ سان ضم ٿي، جيڪا ان وقت جرمني جي ٽئين وڏي بئنڪ هئي. انضمام ۽ وڌندڙ قرضي خطرن سبب وڏي معاشي بحران دوران حڪومت هن بئنڪ کي 25٪ تائين قومياڻپ هيٺ آندو. اها پڻ ڊي اي ايڪس ۾ شامل آهي. ان جو هيڊڪوارٽر ڪوميرز بئنڪ ٽاور (259 ميٽر) ۾ آهي، جيڪو ڪائزر پلاٽس تي واقع يورپي يونين جي ٻئي نمبر وڏي اوچي عمارت آهي.

• لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن — مختصر طور هيلابا، هيسن ۽ ٿورنگيا رياستن جي ملڪيت واري تجارتي بئنڪ آهي (لينڊس بئنڪ). اها مقامي اشپارڪاسن لاءِ خدمتون فراهم ڪري ٿي. هيلابا جرمني جي نون لينڊس بئنڪن مان هڪ ۽ ملڪ جي پنجين وڏي بئنڪ آهي. ان جو هيڊڪوارٽر مالي ضلعي جي 200-metre-tall (660 ft) اوچي مائين ٽاور ۾ آهي، جيڪا فرينڪفرٽ جي واحد فلڪ بوس عمارت آهي جنهن جي مشاهدي واري منزل عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.

• ڊيڪا بئنڪ — جرمني جي اشپارڪاسن جو مرڪزي اثاثا سنڀاليندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع ٽريانان فلڪ بوس عمارت ۾ آهي.

• آءِ اين جي ڊيبا جرمني — جرمني جي سڀ کان وڏي سڌي بئنڪ، جنهن جو هيڊڪوارٽر بوڪنهايم ۾ واقع آهي.

ٻين اهم جرمن بئنڪن ۾ فرينڪفرٽر فولڪس بئنڪ (جرمني جي ٻي وڏي فولڪس بئنڪ)، فرينڪفرٽر اشپارڪاسه ۽ تاريخي خانگي بئنڪون جهڙوڪ بئنڪ هائوس ميٽزلر، هاڪ اينڊ آوفهوئزر ۽ ڊيلبروڪ بيٿمان مافي شامل آهن.

ڪيترين ئي بين الاقوامي بئنڪن جا به رجسٽرڊ يا نمائندي دفتر فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن، جن ۾ ڪريڊٽ سوئيس، يو بي ايس، بئنڪ آف آمريڪا، مورگن اسٽينلي، گولڊمين ساڪس، ميرل لنچ، جي پي مورگن چيس اينڊ ڪمپني، بئنڪ آف چائنا، بانڪو دو برازيل، اٽائو يونيبئنڪو، سوسيئيتي جينيرال، بي اين پي پاريبا، ايس اي بي، رائل بئنڪ آف اسڪاٽلينڊ ۽ بارڪليز شامل آهن.

فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج

ٻلو ۽ رڇ، فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جي سامهون

فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج (فرينڪفرٽر ويرٽ پيپيئر بورزي) جي شروعات نائين صديءَ ۾ ٿي. سورهين صديءَ تائين فرينڪفرٽ واپاري ميلن ۽ مالي خدمتن لاءِ يورپ جو هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪو هو. اڄ فرينڪفرٽ اسٽاڪ ايڪسچينج جرمني جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جتي جرمني جي شيئر بازار جي واپار جو 90 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ٿيندو آهي، ۽ اها لنڊن ۽ پيرس کان پوءِ يورپ جي ٽئين وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي.

هن اسٽاڪ ايڪسچينج جو سڀ کان اهم شيئر بازار وارو اشاري ڊي اي ايڪس آهي، جيڪو هتي درج ٿيل جرمني جي 30 وڏين ڪاروباري ڪمپنين تي ٻڌل آهي. اسٽاڪ ايڪسچينج جي ملڪيت ۽ انتظام ڊوئچه بورس وٽ آهي، جيڪا پاڻ به ڊي اي ايڪس ۾ درج ٿيل آهي. ڊوئچه بورس يورپي مستقبل جي معاهدن واري ايڪسچينج يوريڪس ۽ ڪليئرنگ ڪمپني ڪليئر اسٽريم جي پڻ مالڪ آهي.

1 فيبروري 2012ع تي يورپي ڪميشن ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي تجويز ڪيل انضمام کي روڪي ڇڏيو. ڪميشن موجب، "ڊوئچه بورس ۽ اين واءِ ايس اي يورونيڪسٽ جي انضمام سان يورپ جي مالي نڪتل اوزارن (فائنانشل ڊيريويٽوِز) جي مارڪيٽ ۾ لڳ ڀڳ مڪمل اجارداري پيدا ٿي وڃي ها. اهي مارڪيٽون مالي نظام جو بنيادي حصو آهن، تنهنڪري سڄي يورپي معيشت لاءِ انهن جو مقابلي واري حالت ۾ رهڻ انتهائي ضروري آهي. اسان حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پيش ڪيل تجويزون خدشن کي دور ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هيون." يورپي مقابلي بابت ڪمشنر خواڪين آلمونيا اهو بيان ڏنو.

هي اسٽاڪ ايڪسچينج شهر جي مرڪز ۾ بورزين پلاٽس تي واقع آهي. ڊوئچه بورس جو قانوني هيڊڪوارٽر اڃا تائين فرينڪفرٽ ۾ رجسٽرڊ آهي، پر 2010ع ۾ هن پنهنجي اڪثر ملازمن کي ايشبورن ۾ واقع هڪ فلڪ بوس عمارت، دي ڪيوب، ڏانهن منتقل ڪري ڇڏيو، جنهن جو بنيادي سبب مقامي ڪارپوريٽ ٽيڪس جي نمايان گهٽ شرح هئي.

فرينڪفرٽ واپاري ميلو

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ميسي فرينڪفرٽ

واپاري ميلي جي احاطي مان ڏسڻ ۾ ايندڙ ميسي ٽاور

فرينڪفرٽ واپاري ميلو (ميسي فرينڪفرٽ) دنيا جي ٽئين وڏي نمائش واري ماڳ جو مالڪ آهي، جنهن جي ڪل ايراضي 578,000 م² (6,220,000 چ ف) آهي. واپاري ميلي جو احاطو شهر جي اولهندي حصي ۾ بوڪنهايم، ويسٽ اينڊ ۽ گيلوس ضلعن جي وچ ۾ واقع آهي. هتي ڏهه نمائشي هال موجود آهن، جن جي گڏيل اندروني ايراضي 321,754 م² (3,463,330 چ ف) ۽ کليل ٻاهرين ايراضي 96,078 م² (1,034,170 چ ف) آهي.

فرينڪفرٽ ۽ رائين ندي جي معاون مائين ندي کي وچئين دور ۾ بين الاقوامي معاشي اهميت حاصل ٿي. 1337ع ۾ پاڪ رومي شهنشاهه لوئي چوٿين باويريا هڪ شاهي فرمان جاري ڪيو، جنهن موجب جيڪڏهن ڪنهن ٻئي شهر ۾ اهڙو بازار يا واپاري ميلو قائم ڪرڻ سان فرينڪفرٽ واپاري ميلي کي ڪنهن به صورت ۾ نقصان پهچي سگهي ها، ته ان جي اجازت نه هوندي. شهنشاهه جي انهيءَ سرپرستي سبب فرينڪفرٽ ڪيترين ئي صدين تائين پنهنجي واپاري ميلي جي برتري برقرار رکي. وچئين دور ۾ فرينڪفرٽ جي ميلن ۾ تيار ٿيل ۽ نيم تيار ٿيل شين جي تقريباً هر قسم جي خريد ۽ وڪري ٿيندي هئي.

فرينڪفرٽ ۾ فرينڪفرٽ ڪتاب ميلو (فرينڪفرٽر بوخ ميسي)، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪتابي ميلو آهي، امبينٽي فرينڪفرٽ، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو صارفين جي شين جو ميلو آهي، آخيما، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو پلانٽ انجنيئرنگ ميلو آهي، ۽ ان کان علاوه پيپر ورلڊ، ڪرسمس ورلڊ، بيوٽي ورلڊ، ٽينڊينس لائيف اسٽائل ۽ لائيٽ + بلڊنگ جهڙا ڪيترائي مشهور ميلا منعقد ٿيندا آهن.

ميسي فرينڪفرٽ جي ايم بي ايڇ، جيڪا هن واپاري ميلي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي، 2010ع ۾ 87 نمائشون منعقد ڪيون، جن مان 51 پرڏيهي ملڪن ۾ ٿيون. اها دنيا جي وڏين واپاري ميلي واري ڪمپنين مان هڪ آهي، جنهن جون تجارتي سرگرميون 150 کان وڌيڪ ملڪن تائين پکڙيل آهن.

هوابازي

فرينڪفرٽ هوائي اڏو تي لوفتهانزا جون ٻه ايئربس اي 380 جهاز

فرينڪفرٽ هوائي اڏو دنيا جي سڀ کان مصروف هوائي اڏن مان هڪ آهي ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو واحد روزگار جو مرڪز پڻ آهي، جتي 500 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن ۽ انهن ۾ 71,500 ماڻهو (2010ع) ملازم هئا.

فراپورٽ فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي مالڪ ۽ منتظم ڪمپني آهي. اها هوائي اڏي تي ٻي وڏي ملازمت ڏيندڙ اداري طور سڃاتي وڃي ٿي، جنهن وٽ 2010ع ۾ 19,800 ملازم هئا. فراپورٽ دنيا جي ٻين ڪيترن ئي هوائي اڏن جو به انتظام سنڀالي ٿي، جهڙوڪ جده ۾ ڪنگ عبدالعزيز بين الاقوامي هوائي اڏو، ليما ۾ خورخي شاويز بين الاقوامي هوائي اڏو ۽ انتاليا هوائي اڏو.

فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي سڀ کان وڏي ڪمپني لوفتهانزا آهي، جيڪا جرمني جي قومي هوائي ڪمپني ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي فضائي ڪمپني آهي. لوفتهانزا فرينڪفرٽ ۾ 35,000 ماڻهن کي روزگار ڏئي ٿي. لوفتهانزا ايويئيشن سينٽر (LAC) فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي لوفتهانزا جو مکيه آپريشنل مرڪز آهي. هي هوائي اڏو لوفتهانزا جو بنيادي حب آهي، جتان دنيا جي 157 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون (ان جي مقابلي ۾ ميونخ هوائي اڏو، جيڪو لوفتهانزا جو ٻيو وڏو حب آهي، اتان 110 منزلن ڏانهن اڏامون هلن ٿيون). لوفتهانزا ڪارگو جو هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ آهي ۽ اها فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي پنهنجو سڀ کان وڏو مال برداري مرڪز (LCC) هلائي ٿي. لوفتهانزا فلائيٽ ٽريننگ پڻ هتي قائم آهي.

ڪونڊور هڪ جرمن هوائي ڪمپني آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ هوائي اڏي تي واقع آهي.

ٻيون صنعتون

اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتون

دنيا جي چار وڏين اڪائونٽنسي ۽ پيشاور خدمتن واريون ڪمپنيون (بگ فور) فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.

پرائس واٽر هائوس ڪوپرز (PwC) جو جرمن هيڊڪوارٽر ٽاور 185 ۾ واقع آهي. ڪي پي ايم جي پنهنجي يورپي هيڊڪوارٽر (KPMG Europe LLP) کي دي اسڪوائر ۾ منتقل ڪيو، جڏهن ته ڊيلائٽ ٽوش توهماٽسو پڻ هتي موجود آهي، ۽ ارنسٽ اينڊ ينگ ايشبورن ۾ واقع آهي.

ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسيون

ٽن وڏين بين الاقوامي ڪريڊٽ ريٽنگ ايجنسين ــ اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز، موڊيز ۽ فچ ريٽنگز ــ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهن.

سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنيون

ڊي ڊبليو ايس انويسٽمينٽس جرمني جي سڀ کان وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان هڪ آهي، جيڪا €859 ارب جا فنڊ اثاثا سنڀالي ٿي. اها دنيا جي ڏهن وڏين سيڙپڪاري فنڊ ڪمپنين مان پڻ هڪ آهي. ٻين وڏين ڪمپنين ۾ يونيورسل انويسٽمينٽ، اليانز جي شاخ اليانز گلوبل انويسٽرز يورپ، يونين انويسٽمينٽ ۽ ڊيڪا انويسٽمينٽ فونڊس شامل آهن.

انتظامي صلاحڪاري ڪمپنيون

فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي ڪيترين ئي وڏين انتظامي صلاحڪاري ڪمپنين جون آفيسون آهن، جن ۾ آرٿر ڊي لٽل، ميڪ ڪنزي اينڊ ڪمپني، بوسٽن ڪنسلٽنگ گروپ، بوز اينڊ ڪمپني، اوليور وائمن، بيرنگ پوائنٽ، ڪيپ جيميني، بين اينڊ ڪمپني ۽ رولينڊ برگر اسٽرٽجي ڪنسلٽنٽس شامل آهن.

جائداد جون خدمتون

جونز لينگ لاسيل ۽ بي اين پي پاريبا ريئل اسٽيٽ جا جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن.

قانوني فرمون

2005ع ۾ فرينڪفرٽ جرمني ۾ وڪيلن جي سڀ کان وڌيڪ ڪثافت وارو شهر هو، جتي هر 97 رهواسين تي هڪ وڪيل موجود هو (ان کان پوءِ ڊسلڊورف ۾ 1:117 ۽ ميونخ ۾ 1:124 جو تناسب هو).

اڪثر وڏين بين الاقوامي قانوني فرمن جون آفيسون هتي موجود آهن، جن ۾ اي اينڊ او شيرمين، بيڪر ميڪنزي، برڊ اينڊ برڊ، ڪلفورڊ چانس، ڪليري گاٽليب اسٽين اينڊ هيملٽن، ڊيبيووائز اينڊ پليمپٽن، ڊي ايل اي پائپر، فريش فيلڊز برڪهاوس ڊيرنگر، هوگن لوويلز، جونز ڊي، ڪي اينڊ ايل گيٽس، ليٿم اينڊ واٽڪنز، لنڪ ليٽرز، ميئر برائون، مل بينڪ، ٽويڊ، هيڊلي اينڊ ميڪ ڪلوئي، نورٽن روز، سڊلي آسٽن، ايس جي بروِن، اسڪيڊن، آرپس، سليٽ، ميگر اينڊ فلوم، سليوان اينڊ ڪرومويل، ٽيلر ويسنگ ۽ وائيٽ اينڊ ڪيس شامل آهن.

اشتهاري ايجنسيون

جرمن رسالي فوڪس (نومبر 2007ع) جي درجه بندي موجب، جرمني جي 48 وڏين اشتهاري ايجنسين مان ست فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن، جن ۾ هاواس، ڊينتسو، ميڪ ڪين-ايرڪسن، ساچي اينڊ ساچي، جي ڊبليو ٽي ۽ پبلسيس شامل آهن. فرينڪفرٽ ميڊيا جي هڪ اهم ڪاروباري مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. هتي اشتهارن جي شعبي جون لڳ ڀڳ 570 ڪمپنيون ۽ عوامي لاڳاپا (Public Relations) جون 270 ڪمپنيون موجود آهن.

خوراڪ

فرينڪفرٽ ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي غذائي ڪمپني نيسلي جو جرمن هيڊڪوارٽر نيڊرراڊ ۾ واقع آهي. ٻين اهم خوراڪ ڪمپنين ۾ فيريرو ايس پي اي جو جرمن هيڊڪوارٽر ۽ جرمني جو سڀ کان وڏو خانگي شراب ساز گروپ راڊيبرگر گروپي ڪي جي شامل آهن.

گاڏيون

ڏکڻ ڪوريا جي گاڏيون ٺاهيندڙ ڪمپني ڪيا موٽرز 2007ع ۾ پنهنجو يورپي هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ منتقل ڪيو. ساڳئي سال اطالوي ڪمپني فيات پڻ پنهنجو نئون جرمن هيڊڪوارٽر هتي قائم ڪيو. گاڏين جي پرزن ٺاهيندڙ ڪانٽينينٽل اي جي جي چيسس اينڊ سيفٽي ڊويزن (اڳوڻي ITT Automotive) جو هيڊڪوارٽر ۽ وڏو پيداواري ڪارخانو فرينڪفرٽ جي روڊيلهايم علائقي ۾ واقع آهي.

تعمير

جرمني جون ڪي وڏيون تعميراتي ڪمپنيون، جهڙوڪ بلفنگر برگر، هوختيف، زوبلن ۽ بي اي ايم ڊوئچلينڊ، فرينڪفرٽ ۾ پنهنجون آفيسون رکن ٿيون.

ملڪيت ۽ ريئل اسٽيٽ

فرينڪفرٽ ۾ جرمني جي ڀيٽ ۾ گهرن جا مالڪ سڀ کان وڌيڪ آهن. ان جو هڪ سبب مالي شعبي جي مضبوط موجودگي آهي، جڏهن ته ٻيو سبب شهر جي بين الاقوامي آبادي آهي، جتي پرديسي ۽ لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهو مجموعي آبادي جو لڳ ڀڳ چوٿون حصو آهن. انهيءَ ڪري فرينڪفرٽ جي ملڪيت واري مارڪيٽ اڪثر ملڪ جي ٻين حصن کان مختلف طريقي سان ڪم ڪري ٿي، جتي عام طور قيمتن ۾ گهٽ تبديلي ايندي آهي.

سياحت

فرينڪفرٽ جرمني جي اهم سياحتي شهرن مان هڪ آهي. مضبوط بنيادي ڍانچي ۽ معيشت سان گڏ ان جي ثقافتي تنوع شهر کي هڪ متحرڪ ثقافتي مرڪز بڻائي ٿو. انهن سڀني ڪشش سبب 2012ع ۾ 4.3 ملين سياحن فرينڪفرٽ جو دورو ڪيو. مرڪزي فرينڪفرٽ جي 228 هوٽلن ۾ لڳ ڀڳ 34,000 بسترا موجود آهن، جن مان 13 عاليشان ۽ 46 فرسٽ ڪلاس هوٽل آهن.

ٻيون

ليونر ڪوارٽيئر ۾ ڪولٽ ٽيڪنالاجي سروسز ۽ نينٽينڊو آف يورپ جا هيڊڪوارٽر

انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ

مائينووا جو حرارتي بجلي گهر

فرينڪفرٽ ڪيميائي، ٽرانسپورٽ، ٽيليڪميونيڪيشن ۽ توانائي جي صنعتن سان لاڳاپيل ڪيترين ئي اهم ڪمپنين جو مرڪز آهي. انهن مان ڪجهه اهم ڪمپنيون هي آهن:

• انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ — هوئخسٽ ۾ واقع هڪ صنعتي پارڪ. اهو جرمني جي وڏن صنعتي پارڪن مان هڪ آهي، جتي دواسازي، ڪيميائي صنعت ۽ حياتياتي ٽيڪنالاجي سان لاڳاپيل 90 کان وڌيڪ ڪمپنيون موجود آهن، جن ۾ سيلانيز، ڪليريئنٽ، بي اي ايس ايف، مرڪ ڪي جي اي اي ۽ سيمنس شامل آهن. اهو 1874ع ۾ هوئخسٽ اي جي پاران قائم ڪيو ويو. 1980ع جي شروعات ۾ هوئخسٽ اي جي دنيا جي سڀ کان وڏي دواساز ڪمپنين مان هڪ هئي ۽ انڊسٽري پارڪ هوئخسٽ کي "دنيا جي دواخاني" جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1999ع ۾ هوئخسٽ اي جي رون-پولينڪ سان ضم ٿي ايوينٽس بڻجي وئي، ۽ 2004ع ۾ ايوينٽس سانوفي-سينٿيلا بو سان ضم ٿي سانوفي-ايوينٽس بڻجي وئي. 2005ع ۾ هتي لڳ ڀڳ 22,000 ماڻهو ڪم ڪندا هئا. 2011ع ۾ ٽيڪونا، جيڪا هاڻي سيلانيز جو حصو آهي، پنهنجي انجنيئرنگ پوليمرن جي پيداوار لاءِ هتي منتقل ٿي.

• ڊوئچه بان — ڊي بي فيرن فيرڪير، ڊي بي ريجيو، ڊي بي شٽاٽ فيرڪير، ڊي بي نيٽس، ڊي بي شينڪر ۽ ڊوئچه بان جي ڪارپوريٽ ترقي وارو کاتو فرينڪفرٽ ۾ قائم آهن.

• ڊوئچه ٽيليڪام — ان جي ماتحت ڪمپني ٽي-سسٽمز جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي.

• ڪولٽ — ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپني، جنهن جو جرمن هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي.

• نينٽينڊو — 2014ع ۾ نينٽينڊو آف يورپ پنهنجو هيڊڪوارٽر گروس اوستهايم مان فرينڪفرٽ منتقل ڪيو.

• سينچري لنڪ — جرمني ۾ هيڊڪوارٽر رکندڙ هڪ انٽرنيٽ سروس فراهم ڪندڙ.

• ڊي-سڪس — فرينڪفرٽ برقي رابطن، خاص طور انٽرنيٽ، لاءِ هڪ اهم مرڪز آهي. هتي ڊي-سڪس واقع آهي، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو انٽرنيٽ ايڪسچينج پوائنٽ آهي.

• مائينووا — هيسن ۾ لڳ ڀڳ ڏهه لک گراهڪن کي بجلي، گئس، گرمي ۽ پاڻي فراهم ڪندڙ جرمني جو سڀ کان وڏو علائقائي توانائي فراهم ڪندڙ ادارو. ان جو هيڊڪوارٽر فرينڪفرٽ ۾ آهي.

ان کان علاوه، ڪيترين ئي ڪلائوڊ ۽ فن ٽيڪ اسٽارٽ اپ ڪمپنين جا هيڊڪوارٽر پڻ فرينڪفرٽ ۾ موجود آهن.

اهم ماڳ

رومر

رومر، شهر جو ميونسپل هال

رومر، جيڪو جرمن ٻوليءَ ۾ روم سان لاڳاپيل لفظ آهي، نون عمارتن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪي گڏجي فرينڪفرٽ جو ميونسپل هال (راٽ هائوس) ٺاهين ٿيون. اهي عمارتون شهري ڪائونسل 1405ع ۾ هڪ شاهوڪار واپاري خاندان کان خريد ڪيون. وچ واري عمارت کي ميونسپل هال بڻايو ويو ۽ پوءِ ان کي ڀرپاسي وارين عمارتن سان ڳنڍيو ويو. ڪائزر سال ("شهنشاهن جو هال") مٿئين ماڙ تي واقع آهي، جتي نون تاج پوش شهنشاهن جون دعوتون منعقد ٿينديون هيون. رومر ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ان جي ڀرپاسي واري چوڪ، رومر برگ، جو نالو پڻ ميونسپل هال تان پيو آهي.

نئون فرينڪفرٽ پراڻو شهر 2018ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن ۾ 15 تاريخي عمارتن جي ٻيهر اڏاوت شامل هئي

رومر برگ

رومر ۽ فرينڪفرٽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع اڳوڻي آلٽ شٽاٽ (پراڻي شهر) واري علائقي کي 2012ع کان 2018ع تائين ڊوم-رومر علائقي طور نئين سر ترقي ڏني وئي، جنهن ۾ ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿيل 15 تاريخي عمارتن جون ٻيهر اڏاوتون شامل هيون.

فرينڪفرٽ گرجا گهر

فرينڪفرٽ گرجا گهر

فرينڪفرٽ گرجا گهر (فرينڪفرٽر ڊوم) حقيقت ۾ گرجا گهر نه، پر شهر جو مکيه ڪيٿولڪ چرچ آهي، جيڪو سينٽ برٿولوميو سان منسوب آهي. هيءَ گوٿڪ عمارت چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾، ميروونجي دور جي هڪ پراڻي چرچ جي بنيادن تي اڏي وئي. 1356ع کان پوءِ پاڪ رومي سلطنت جا بادشاهه هن چرچ ۾ چونڊيا ويندا هئا، ۽ 1562ع کان 1792ع تائين رومي-جرمن شهنشاهن جي تاج پوشي پڻ هتي ٿيندي هئي.

ارڙهين صديءَ کان سينٽ برٿولوميو کي ڊوم سڏيو ويندو رهيو، جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن به بشپ جي مرڪزي گادي نه رهيو. 1867ع ۾ باهه سبب تباهه ٿيڻ کان پوءِ ان کي موجوده طرز ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ٻي عالمي جنگ دوران اهو ٻيهر جزوي طور تباهه ٿيو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي ۾ بحال ڪيو ويو. ان جي اوچائي 95 m (312 ft) آهي. گرجا گهر جي مناري تي 66 m (217 ft) جي اوچائيءَ تي عوام لاءِ مشاهدي وارو تختو موجود آهي، جتي 386 ڏاڪڻين واري سوڙهي گولائي ڏاڪڻ ذريعي پهچي سگهجي ٿو.

مرڪزي ريلوي اسٽيشن

فرينڪفرٽ مرڪزي ريلوي اسٽيشن (فرينڪفرٽ هاپٽ بانهوف)، جيڪا 1888ع ۾ کولي وئي، فرينڪفرٽ جي مرڪزي ريلوي اسٽيشن طور ان مقصد سان تعمير ڪئي وئي ته شهر جي مرڪز ۾ موجود ٽن ننڍين اسٽيشنن جي جاءِ وٺي ۽ مسافرن لاءِ گهربل گنجائش وڌائي. اها ٽرمينس اسٽيشن طور اڏي وئي ۽ 1915ع ۾ لائپزگ مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي افتتاح تائين فرش جي ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن هئي. ان جا ٽي مکيه هال نئين رينيسانس طرز تعمير ۾ اڏيا ويا، جڏهن ته 1924ع ۾ ٻن ٻاهرين هالن سان ڪيل توسيع نئين ڪلاسيڪي طرز ۾ ڪئي وئي.

آلٽي اوپر

اوپرن پلاٽس تي واقع آلٽي اوپر، جيڪا هاڻي موسيقيءَ جو هال آهي

آلٽي اوپر هڪ اڳوڻو اوپيرا گهر آهي، تنهنڪري ان جو نالو "پراڻو اوپيرا" پيو. هي اوپيرا گهر 1880ع ۾ معمار رچرڊ لوڪائي تعمير ڪيو. ٻي عالمي جنگ ۾ شديد نقصان پهچڻ تائين اهو جرمني جي اهم اوپيرا گهرن مان هڪ هو. 1970ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين اها عمارت کنڊر حالت ۾ رهي ۽ ان کي "جرمني جو سڀ کان سهڻو کنڊر" سڏيو ويندو هو. فرينڪفرٽ جي اڳوڻي لارڊ ميئر روڊي آرنٽ 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ان کي ڌماڪي سان ڊاهڻ جي تجويز ڏني، جنهن سبب کيس "ڊائنامائيٽ روڊي" جو لقب مليو. پوءِ آرنٽ چيو ته هن اها تجويز سنجيدگيءَ سان نه ڏني هئي.

عوامي دٻاءَ سبب عمارت جي مرمت ڪئي وئي ۽ 1981ع ۾ ٻيهر کولي وئي. اڄ اها هڪ مشهور موسيقيءَ جي هال طور ڪم ڪري ٿي، جڏهن ته اوپيرا "نئين" فرينڪفرٽ اوپيرا ۾ پيش ڪيا وڃن ٿا. آلٽي اوپر جي فريز تي هي عبارت لکيل آهي: "ڊيم وارن، شونن، گوٽن" ("سچ، سونهن ۽ نيڪيءَ لاءِ").

سينٽ پال جو چرچ

سينٽ پال جو چرچ

سينٽ پال جو چرچ جرمني جو هڪ قومي تاريخي يادگار آهي، ڇاڪاڻ ته 1848ع ۾ اهو ملڪ جي پهرين جمهوري طور چونڊيل پارليامينٽ جي اجلاس جو هنڌ هو. اهو 1789ع ۾ هڪ پروٽيسٽنٽ چرچ طور قائم ڪيو ويو، پر 1833ع تائين مڪمل نه ٿي سگهيو. ان جي اهميت جون پاڙون فرينڪفرٽ پارليامينٽ ۾ آهن، جيڪا 1848ع ۽ 1849ع جي انقلابي سالن دوران گڏيل جرمني لاءِ آئين تيار ڪرڻ جي مقصد سان هن چرچ ۾ گڏ ٿيندي هئي. اها ڪوشش ناڪام ٿي، ڇاڪاڻ ته پروشيا ۽ آسٽريا جا بادشاهه پنهنجو اقتدار وڃائڻ نٿي چاهيو. 1849ع ۾ پروشيائي فوجن جمهوري تجربي کي طاقت سان ختم ڪيو ۽ پارليامينٽ ٽٽي وئي؛ ان کان پوءِ عمارت ٻيهر مذهبي عبادتن لاءِ استعمال ٿيڻ لڳي.

سينٽ پال جو چرچ ٻي عالمي جنگ دوران جزوي طور تباهه ٿيو ۽ ان جو اندريون حصو شديد نقصان جو شڪار ٿيو. جنگ کان پوءِ ان کي جلدي ۽ علامتي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيتوڻيڪ خاص طور اندروني حصي ۾ جديد تبديليون ڪيون ويون. اڄ اهو گهڻو ڪري نمائشُن ۽ تقريبن لاءِ استعمال ٿئي ٿو.

فرينڪفرٽ جو آثار قديمه وارو باغ

آثار قديمه واري باغ ۾ هتان دريافت ٿيل سڀ کان پراڻين عمارتن جا ننڍا حصا موجود آهن: هڪ قديم رومي آبادي ۽ ڇهين صديءَ جو فرينڪفرٽ شاهي محل (ڪائزر پفالٽس فرينڪفرٽ). هي باغ رومر برگ ۽ گرجا گهر جي وچ ۾ واقع آهي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن هي علائقو سخت بمباريءَ جو شڪار ٿيو ۽ پوءِ جزوي طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو، تڏهن اهي آثار دريافت ٿيا. انهن باقيات کي محفوظ ڪيو ويو ۽ هاڻي اهي عوام لاءِ کليل آهن. 2013ع کان 2015ع تائين باغ جي مٿان شٽاٽ هائوس ("شهري گهر") نالي تقريبن جي عمارت اڏي وئي، پر باغ اڃا تائين عوام لاءِ بنا ڪنهن فيس جي کليل آهي.

هائوس ويرٽهايم

ويرٽهايم هائوس آلٽ شٽاٽ ضلعي ۾ موجود واحد ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارو گهر آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ جي شديد بمباريءَ کان بنا نقصان جي بچي ويو. اهو تاريخي عجائب گهر جي ڀرسان رومر برگ تي واقع آهي.

سال هوف

سال هوف آلٽ شٽاٽ ضلعي جي سڀ کان پراڻي محفوظ عمارت آهي ۽ ان جي تاريخ ٻارهين صديءَ تائين وڃي ٿي. چوڏهين ۽ پندرهين صديءَ ۾ جڏهن واپاري ميلا منعقد ٿيندا هئا، تڏهن ڊچ ڪپڙي فروش ان کي نمائش واري هال طور استعمال ڪندا هئا. سال هوف ٻي عالمي جنگ ۾ جزوي طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ اهو تاريخي عجائب گهر جو حصو آهي.

آئزرنر شٽيگ

آئزرنر شٽيگ ("لوهي پل") مائين نديءَ مٿان رڳو پيادلن لاءِ ٺهيل پل آهي، جيڪا رومر برگ کي زاڪسن هاوزن سان ڳنڍي ٿي. اها 1868ع ۾ ٺاهي وئي ۽ نديءَ مٿان اڏيل ٻي پل هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، جڏهن ويرماخت ان کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو، ته 1946ع ۾ ان کي جلدي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. اڄ روزانو لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهو هن پل تان گذرن ٿا.

جرمن قومي لائبريري

فرينڪفرٽ ۾ جرمن قومي لائبريري جي عمارت

فرينڪفرٽ جرمن قومي لائبريري (ڊوئچه نيشنل ببلئوٿيڪ) جي ٻن ماڳن مان هڪ آهي؛ ٻيو ماڳ لائپزگ ۾ آهي. جرمن قومي لائبريري جرمني جي هڪ عالمي لائبريري آهي. جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جي منفرد هن اداري جو ڪم 1913ع کان پوءِ شايع ٿيل سڀني جرمن ۽ جرمن ٻوليءَ جي اشاعتن، جرمني بابت پرڏيهي اشاعتن، جرمن ڪتابن جي ترجمن ۽ 1933ع کان 1945ع جي وچ ۾ پرڏيهه ۾ شايع ٿيل جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ مهاجرن جي تصنيفن کي گڏ ڪرڻ، مستقل محفوظ رکڻ، جامع دستاويز بندي ڪرڻ، ببليوگرافيءَ ۾ درج ڪرڻ ۽ عوام لاءِ دستياب بڻائڻ آهي.

ايشنهايمر ٽورم

ايشنهايمر ٽورم

ايشنهايم ٽاور (ايشنهايمر ٽورم) پندرهين صديءَ جي شروعات ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ وچئين دور جي پڇاڙيءَ وارن دفاعي بندوبستن جي حصي طور شهر جي دروازي جي ڪم ايندو هو. اهو انن شٽاٽ ضلعي جي سڀ کان پراڻي ۽ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل عمارت آهي.

سينٽ ڪيٿرين جو چرچ

سينٽ ڪيٿرين جو چرچ شهر جو سڀ کان وڏو پروٽيسٽنٽ چرچ آهي، جيڪو ابتدائي عيسائي شهيد اليگزينڊريا جي ڪيٿرين سان منسوب آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ زائل، يعني مرڪزي پيادل خريداريءَ واري گهٽيءَ، جي داخلي حصي وٽ واقع آهي.

هاپٽ واخي

هاپٽ واخي ۽ سينٽ ڪيٿرين جو چرچ

جيتوڻيڪ اڄ هاپٽ واخي گهڻو ڪري شهر جي اندروني حصي ۾ موجود ساڳئي نالي واري زير زمين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي اسٽيشن سان لاڳاپيل سمجهي وڃي ٿي، پر ان نالي جي شروعات اسٽيشن مٿان چوڪ ۾ واقع هڪ باروڪ عمارت کان ٿي. هاپٽ واخي جي عمارت 1730ع ۾ ٺاهي وئي ۽ جيل طور استعمال ٿيندي هئي، تنهنڪري ان جو نالو "مکيه نگهباني گهر" جي معنيٰ رکي ٿو. اڄ عمارت جي چوڌاري موجود چوڪ کي پڻ "هاپٽ واخي" چيو وڃي ٿو، جنهن جو سرڪاري نالو "آن ڊير هاپٽ واخي" آهي. اهو شهر جي مرڪز ۾ سينٽ ڪيٿرين جي چرچ جي سامهون واقع آهي.

فرينڪفرٽر هوف

فرينڪفرٽر هوف ڪائزر پلاٽس تي واقع شهر جي مرڪز جو هڪ نمايان هوٽل آهي، جيڪو 1872ع کان 1876ع تائين تعمير ڪيو ويو. اهو شٽائگنبرگر هوٽلون گروپ جو حصو آهي ۽ شهر جو سڀ کان معزز هوٽل سمجهيو وڃي ٿو.

سينٽ ليونارڊ

سينٽ ليونارڊ مائين نديءَ جي ڪناري آئزرنر شٽيگ پل ڀرسان واقع هڪ ڪيٿولڪ پڇاڙيءَ واري گوٿڪ هال چرچ آهي، جيڪو 1425ع کان شروع ٿيل رومانسڪي طرز جي باسيليڪا مان ترقي ڪري ٺهيو. اهو پراڻي شهر جي نون چرچن مان واحد چرچ آهي، جيڪو ٻي عالمي جنگ کان لڳ ڀڳ بنا نقصان جي بچي ويو. هي پارش انگريزي ڳالهائيندڙ برادريءَ جي پڻ خدمت ڪري ٿي. چرچ 2011ع کان 2019ع تائين بحاليءَ هيٺ رهيو.

گرونڊر سائيٽ وارا علائقا

شهر جي مرڪز جي چوڌاري گرونڊر سائيٽ طرز تعمير سان ڀرپور ڪيترائي وسيع علائقا موجود آهن. هن قسم جي عمارتن جي مهاڙين تي اڪثر تاريخيت واري طرز جون شاهوڪار سجاوٽون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، جهڙوڪ گوٿڪ بحالي، رينيسانس بحالي، جرمن رينيسانس ۽ باروڪ بحالي.

• 
  زاڪسن هاوزن
• 
  ويسٽ اينڊ
• 
  نورڊ اينڊ
• 
  بورنهايم

=== ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا پراڻا شهر ===

فرينڪفرٽ جي شهر مرڪز جي چوڌاري ڪيترائي اڳوڻا آزاد ڳوٺ موجود آهن، جيڪي هاڻي شهر جو حصو آهن ۽ جن جا مرڪزي حصا ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارين عمارتن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه هنڌن تي ته پورو پراڻو شهر اهڙي طرز جو آهي، جهڙوڪ هوئخسٽ، سيڪ باخ، نيڊر اورسل ۽ برگن-اينڪهايم. مجموعي طور فرينڪفرٽ ۾ لڳ ڀڳ 14,500 عمارتون 1919ع کان اڳ تعمير ٿيل آهن، جن مان لڳ ڀڳ 3,000 ڪاٺيءَ جي ڍانچي وارا گهر آهن.

• 
  هوئخسٽ جو پراڻو شهر
• 
  سيڪ باخ
• 
  نيڊر اورسل
• 
  برگن-اينڪهايم

طرز تعمير

ويهين صديءَ جو طرز تعمير

فرينڪ گيري پاران فرينڪفرٽ-شوانهايم ۾ تيار ڪيل عوامي رهائشي عمارتون (1994ع–1996ع)

• فراوئن فريڊنس ڪرخي ۽ هولي ڪراس چرچ، ٻنهي کي 1929ع ۾ مذهبي طور وقف ڪيو ويو، نئون فرينڪفرٽ واري دور جي شروعاتي جديديت پسند چرچن جا مثال آهن.
• گروس مارڪٽ هالي، جيڪا 1926ع کان 1928ع تائين نئون فرينڪفرٽ منصوبي جي حصي طور تعمير ڪئي وئي، اڳوڻي هول سيل مارڪيٽ هال هئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ان جي مرمت ڪئي وئي ۽ 2010ع کان 2014ع جي وچ ۾ ان کي نئين يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر ۾ شامل ڪيو ويو.
• گوئٽي هائوس، 1947ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1749ع ۾ يوهان وولف گانگ فون گوئٽي جي ڄمڻ واري هيءَ عمارت ٻي عالمي جنگ دوران تباهه ٿي وئي، جنهن کان پوءِ ان کي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ڪيو ويو.
• جونيئر هائوس، 1951ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ڪائزر پلاٽس تي واقع ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ مثال آهي.
• باير هائوس، 1952ع ۾ تعمير ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي شروعاتي طرز تعمير جو هڪ ٻيو مثال آهي.
• ميوزيم فيور آنگيوانڊٽي ڪنسٽ، 1985ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جي خاڪي سازي رچرڊ ميئر ڪئي.
• گيري زيڊلونگ: فرينڪفرٽ-شوانهايم ۾ عوامي رهائشي علائقو، جنهن جي خاڪي سازي فرينڪ گيري ڪئي ۽ جيڪو 1994ع کان 1996ع تائين تعمير ٿيو.
• آءِ جي فاربن عمارت — پنهنجي معمار هانس پؤلزيگ جي نالي پٺيان پؤلزيگ عمارت (پؤلزيگ بائو) جي نالي سان پڻ مشهور آهي. اها 1928ع کان 1930ع تائين آءِ. جي. فاربن انڊسٽري اي جي جي ڪارپوريٽ هيڊڪوارٽر طور تعمير ڪئي وئي. اها ويسٽ اينڊ ضلعي ۾ واقع آهي ۽ اولهه ۾ گرونيبرگ پارڪ سان لڳي ٿي. مڪمل ٿيڻ وقت هي مجموعو يورپ جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت هو ۽ 1950ع واري ڏهاڪي تائين اهڙي حيثيت برقرار رکيائين. هيءَ عمارت مصنوعي تيل ۽ مصنوعي رٻڙ جي ترقيءَ، ۽ مئگنيشيم، مشيني تيل، ڌماڪيدار مادَن، ميٿانول ۽ زائيڪلون بي جي پيداوار سان لاڳاپيل تحقيقي منصوبن جو مرڪز رهي؛ زائيڪلون بي اهو قاتل گئس هو جيڪو نازي ڪنسنٽريشن ڪئمپن ۾ استعمال ڪيو ويو. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اها سپريم اتحادي ڪمانڊ ۽ 1949ع کان 1952ع تائين جرمني لاءِ هاءِ ڪمشنر (HICOG) جو هيڊڪوارٽر رهي. اها مارشل پلان تي عملدرآمد جو مکيه مرڪز بڻجي، جنهن يورپ جي جنگ کان پوءِ واري ٻيهر تعمير لاءِ وڏي پئماني تي مالي مدد فراهم ڪئي. وفاقي جرمن حڪومت جي رياستي انتظامي ڍانچي جو خاڪو پڻ هتي تيار ڪيو ويو. 1995ع تائين اها آمريڪي فوج جي پنجين ڪور ۽ ناردرن ايريا ڪمانڊ (NACOM) جو هيڊڪوارٽر رهي، جنهن کان پوءِ آمريڪي فوج آءِ جي فاربن عمارت جو انتظام جرمن حڪومت حوالي ڪيو. هيسن رياست ان کي گوئٽي يونيورسٽي فرينڪفرٽ لاءِ خريد ڪيو. آڪٽوبر 2001ع ۾ اها گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جو حصو بڻجي وئي.

آءِ جي فاربن عمارت، جيڪا هاڻي گوئٽي يونيورسٽي جي ويسٽ اينڊ ڪيمپس جي مرڪزي ليڪچر عمارت آهي

ايڪويهين صديءَ جو طرز تعمير

2017ع ۾ دي اسڪوائر

• ڊي ويلي (لهر)، 1998ع کان 2003ع تائين تعمير ٿيل، اوپرن پلاٽس ڀرسان لهرن جهڙي بناوت رکندڙ ٽن آفيس عمارتن جو مجموعو آهي.
• آلٽي شٽاٽ ببلئوٿيڪ، 2003ع کان 2005ع تائين ٻيهر تعمير ڪئي وئي؛ هيءَ 1820ع کان 1825ع تائين تعمير ٿيل پراڻي عوامي لائبريريءَ جي عمارت جي ٻيهر اڏاوت آهي.
• پاليز ٿورن اونڊ ٽيڪسس، 2004ع کان 2009ع تائين ٻيهر تعمير ڪيو ويو؛ هيءَ اصل ۾ 1731ع کان 1739ع تائين تعمير ٿيل محل جي ٻيهر اڏاوت آهي.
• ماءِ زائل، 2004ع کان 2009ع تائين تعمير ٿيل، زائل تي واقع هڪ خريداري مرڪز آهي، جنهن جي نمايان شيشي واري قوسي بناوت آهي.
• دي اسڪوائر، جنهن جو نالو اسڪوائر ۽ ايئر جو لفظي ميلاپ آهي ۽ جيڪو ايئر ريل سينٽر فرينڪفرٽ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، فرينڪفرٽ هوائي اڏو تي واقع 660 m (2,165.35 ft) ڊگهي ۽ 45 m (147.64 ft) اوچي آفيس عمارت آهي. اها 2006ع کان 2011ع تائين اڳ ۾ موجود ريلوي اسٽيشن (فرينڪفرٽ هوائي اڏي جي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن) جي مٿان تعمير ڪئي وئي ۽ پيادلن لاءِ ٽرمينل 1 سان ڳنڍيندڙ پل رکي ٿي. ان جي ڪل 140,000 م² (1,506,947 چ ف) ڪرائي لائق فرشي ايراضي ان کي جرمني جي سڀ کان وڏي آفيس عمارت بڻائي ٿي.

فلڪ بوس عمارتون

پڻ ڏسو: فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست

ٽائونوس کان فرينڪفرٽ جو ڏيک

فلڪ بوس عمارتن جي لحاظ کان فرينڪفرٽ جرمني جي ٻين شهرن کان منفرد آهي. 1970ع واري ڏهاڪي کان جرمني جون ڪجهه سڀ کان اوچيون عمارتون مائينزر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان تعمير ٿيون آهن. مائين ٽاور 1999ع ۾ مڪمل ٿيو، جنهن جي مٿئين ماڙ تي سياحن لاءِ کليل مشاهدي وارو ڇت وارو حصو ۽ پينٽ هائوس ريسٽورانٽ جوڙيو ويو. جرمني جي 21 فلڪ بوس عمارتن مان 20 فرينڪفرٽ ۾ واقع آهن. اڪثر فلڪ بوس ۽ بلند آفيس عمارتون مالي ضلعي (بئنڪن فيرٽل)، واپاري ميلي جي احاطي (يوروپا فيرٽل) ۽ اوپرن پلاٽس کان پلاٽس ڊير ريپبلڪ تائين مائينزر لانڊ شٽراسي تي واقع آهن، جيڪا انهن ٻنهي علائقن کي ڳنڍي ٿي.

اهي 20 فلڪ بوس عمارتون هي آهن:

• ڪوميرز بئنڪ ٽاور، 259.0 m (849.74 ft) — نارمن فوسٽر پاران تيار ڪيل؛ جڏهن هي ٽاور 1997ع ۾ مڪمل ٿيو ته 259 ميٽر اوچائي سان يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت هو. اها اڃا تائين فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچي عمارت آهي ۽ اسٽيل مان تعمير ٿيل آهي.
• ميسي ٽاور، 256.5 m (841.54 ft) — يورپي يونين جي ٽئين سڀ کان اوچي عمارت؛ 1990ع کان 1997ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت رهي؛ ان جو مکيه ڪرائيدار گولڊمين ساڪس (جرمني) آهي.
• فور پهريون، 233.0 m (764.44 ft)
• ويسٽ اينڊ ٽاور، 208.0 m (682.41 ft) — ڊي زيڊ بئنڪ جو هيڊڪوارٽر.
• مائين ٽاور، 200.0 m (656.17 ft) — لينڊس بئنڪ هيسن-ٿورنگن ۽ اسٽينڊرڊ اينڊ پُورز (جرمني) جا هيڊڪوارٽر.
• ٽاور 185، 200.0 m (656.17 ft) — پرائس واٽر هائوس ڪوپرز (جرمني) جو هيڊڪوارٽر.
• ون، 191 m (626.64 ft).
• اومني ٽورم، 190.0 m (623.36 ft).
• ٽريانان، 186.0 m (610.24 ft) — ڊيڪا بئنڪ جو هيڊڪوارٽر.
• يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر، 185.0 m (606.96 ft) — يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر.
• گرانڊ ٽاور، 179.9 m (590.22 ft) — سڀ کان اوچو رهائشي ٽاور.
• فور پهريون، 179.0 m (587.27 ft) — رهائشي ٽاور.
• اوپرن ٽاور، 170.0 m (557.74 ft) — يو بي ايس (جرمني) جو هيڊڪوارٽر.
• ٽائونوس ٽورم، 170.0 m (557.74 ft).
• سلبر ٽورم، 166.3 m (545.60 ft) — 1978ع کان 1990ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار ڊوئچه بان آهي.
• ويسٽ اينڊ گيٽ، 159.3 m (522.64 ft) — 1976ع کان 1978ع تائين جرمني جي سڀ کان اوچي عمارت؛ ان جو مکيه ڪرائيدار ميريئٽ فرينڪفرٽ هوٽل آهي.
• ڊوئچه بئنڪ پهريون، 155.0 m (508.53 ft) — ڊوئچه بئنڪ جو هيڊڪوارٽر.
• ڊوئچه بئنڪ ٻيو، 155.0 m (508.53 ft).
• مارين ٽورم، 155.0 m (508.53 ft).
• اسڪائيپر، 153.8 m (504.59 ft) — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊيڪا بئنڪ آهي.

ٻين بلند عمارتن ۾ هي شامل آهن:

• يورو ٽاور، 148.0 m (485.56 ft) — يورپي مرڪزي بئنڪ جو اڳوڻو هيڊڪوارٽر.
• ون فورٽي ويسٽ، 145 m (475.72 ft) — ميليا هوٽلز انٽرنيشنل ۽ رهائشي استعمال.
• فرينڪفرٽر بيورو سينٽر، 142.4 m (467.19 ft) — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪلفورڊ چانس (جرمني) آهي.
• سٽي هائوس، 142.1 m (466.21 ft) — ان جو مکيه ڪرائيدار ڊي زيڊ بئنڪ آهي.
• گليليو، 136.0 m (446.19 ft) — ان جو مکيه ڪرائيدار ڪوميرز بئنڪ آهي.

جون 2013ع ۾ فرينڪفرٽ جو آسماني منظر، ڏکڻ-اولهه کان ڏيک

بلند عمارتن جي تاريخ

پڻ ڏسو: فرينڪفرٽ جي سڀ کان اوچين عمارتن جي فهرست

2007ع ۾ اصل هيننگر ٽورم

2014ع ۾ ڊوئچ هيرن بروڪي کان سانجهيءَ وقت ڏسڻ ۾ ايندڙ آسماني منظر

2023ع ۾ فرينڪفرٽ ۾ مائين نديءَ مٿان پلون

هيننگر ٽورم 1960ع واري ڏهاڪي ۾ کوليو ويو ۽ ان جي اناج واري گودام جي چوٽيءَ تي هڪ گهمندڙ ريسٽورانٽ ٺهيل هو، جنهن کي شهر جي هڪ نمايان علامت بڻائڻ لاءِ ترتيب ڏنو ويو هو. هيننگر ٽورم جي وڏي پيماني تي نئين سر مرمت ڪئي وئي ۽ هاڻي اها هڪ رهائشي بلند عمارت آهي.

بلند عمارتن جي اڏاوت جو پهريون وڏو دور 1970ع واري ڏهاڪي ۾ آيو، جڏهن ويسٽ اينڊ گيٽ، جنهن کي ان وقت پلازا بيورو سينٽر چيو ويندو هو، ۽ سلبر ٽورم تعمير ڪيا ويا. اهي ترتيبوار 159.3 ميٽر ۽ 166.3 ميٽر اوچائي سان جرمني جون سڀ کان اوچيون عمارتون بڻجي ويون. تقريباً ساڳئي دور ۾ مائينزر لانڊ شٽراسي تي فرينڪفرٽر بيورو سينٽر ۽ سٽي هائوس، جن جون اوچايون ترتيبوار 142.4 ميٽر ۽ 142.1 ميٽر هيون، تعمير ٿيا؛ جڏهن ته مالي ضلعي ۾ يورو ٽاور، جنهن جي اوچائي 148.0 ميٽر هئي، ۽ گارڊن ٽاور، جنهن جي اوچائي 127.0 ميٽر هئي ۽ جنهن کي ان وقت هيلابا هوخ هائوس چيو ويندو هو، تعمير ڪيا ويا.

1980ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ٿيل ڪا به عمارت سلبر ٽورم کان اوچي نه ٿي. هن ڏهاڪي جون سڀ کان مشهور عمارتون ٽائونوس انلاگي تي واقع ڊوئچه بئنڪ ٽوئن ٽاورز آهن، جن مان هر هڪ جي اوچائي 155.0 ميٽر آهي.

1990ع واري ڏهاڪي ۾ بلند عمارتن جي اڏاوت جي ٻي لهر آئي. واپاري ميلي واري ماڳ تي تعمير ٿيل ميسي ٽاور 256.5 meters (842 ft) جي اوچائيءَ تائين پهتو ۽ 1991ع تائين يورپ جي سڀ کان اوچي عمارت بڻجي ويو. 1997ع ۾ 259 m-high (850 ft) اوچي ڪوميرز بئنڪ ٽاور ان کان اها حيثيت کسي ورتي. هن ڏهاڪي جون ٻيون بلند عمارتون ويسٽ اينڊ شٽراسي 1 (208 meters (682 ft))، مائين ٽاور (200 meters (660 ft)) ۽ ٽريانان (186 meters (610 ft)) آهن.

ايڪويهين صديءَ جي فرينڪفرٽ ۾ وڌيڪ بلند عمارتون ۽ فلڪ بوس عمارتون، جهڙوڪ اسڪائيپر، اوپرن ٽاور، ٽاور 185، يورپي مرڪزي بئنڪ جو هيڊڪوارٽر ۽ ٽائونوس ٽورم، تعمير ٿيون، پر انهن مان ڪا به ڪوميرز بئنڪ ٽاور کان اوچي نه ٿي.

ٻيون اوچيون اڏاوتون

يوروپا ٽورم جي چوٽي، جيڪو 337 m (1,106 ft) اوچو رابطن وارو ٽاور آهي

• يوروپا ٽورم — يورپ ٽاور هڪ ٽيليڪميونيڪيشن ٽاور آهي، جنهن کي فرينڪفرٽ ٽي وي ٽاور پڻ چيو وڃي ٿو. اهو 1974ع کان 1979ع تائين تعمير ٿيو. 337.5 ميٽر اوچائي سان اهو جرمني جو سڀ کان اوچو ٽاور ۽ برلن ٽيليويزن ٽاور کان پوءِ ملڪ جي ٻي سڀ کان اوچي اڏاوت آهي. اهو 1999ع تائين عوام لاءِ کليل هو ۽ ان جي گهمندڙ چوٽيءَ ۾ تفريحي مرڪز موجود هو. مقامي ماڻهو عام طور ان کي "گِنهايمر اسپارگل" (گِنهايم جو اسپرگس) چون ٿا، جيتوڻيڪ اهو بوڪنهايم ضلعي جي حد اندر ڪجهه ميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.

• هيننگر ٽورم — هيننگر ٽاور 120 ميٽر اوچو اناج جو گودام هو، جيڪو 1959ع کان 1961ع تائين تعمير ٿيو ۽ هيننگر بريوري جي ملڪيت هو. اهو 1974ع تائين شهر جي سڀ کان اوچي اڏاوت هو. هيننگر ٽاور ۾ 101 ۽ 106 ميٽرن جي اوچائيءَ تي ٻه گهمندڙ ريسٽورانٽ ۽ 110 ميٽرن جي اوچائيءَ تي کليل مشاهدي وارو تختو موجود هئا. آڪٽوبر 2002ع ۾ ٽاور عوام لاءِ بند ڪيو ويو ۽ 2013ع ۾ ان کي ڊاهي 140 ميٽر (459 فوٽ) اوچي رهائشي عمارت سان مٽايو ويو، جنهن جي ٻاهرين جوڙجڪ پراڻي هيننگر ٽورم کان متاثر آهي. هن منصوبي جو بنيادي پٿر جون 2014ع ۾ رکيو ويو ۽ اڏاوت 2017ع جي اونهاري ۾ مڪمل ٿي. نئين ٽاور ۾ 207 عاليشان رهائشي فليٽ آهن ۽ ان ۾ "فرانزسڪا" نالي غير گهمندڙ ريسٽورانٽ پڻ موجود آهي. 1962ع کان 2008ع تائين هڪ مشهور سالياني سائيڪل ڊوڙ هن ٽاور جي نالي سان "راڊ رينن رونڊ اوم ڊين هيننگر ٽورم" (هيننگر ٽاور جي چوڌاري سائيڪل ڊوڙ) سڏبي هئي. هاڻي نالو تبديل ٿيڻ باوجود اها ڊوڙ اڃا به هر سال منعقد ٿئي ٿي.

• گوئٽي ٽورم — گوئٽي ٽاور زاڪسن هاوزن ۾ فرينڪفرٽ شهري ٻيلي جي اترئين ڪناري تي واقع 43 m-high (141 ft) اوچو ٽاور هو. اهو جرمني جي ڪاٺ مان ٺهيل پنجين سڀ کان اوچي اڏاوت هو. اهو 1931ع ۾ تعمير ٿيو ۽ 2017ع ۾ باهه لڳڻ تائين ڏينهن جي سير ڪندڙن لاءِ مشهور ماڳ رهيو. اصل ٽاور جي تباهيءَ کان بلڪل ٽي سال پوءِ، 12 آڪٽوبر 2020ع تي ان جي اصل نموني مطابق ٻيهر تعمير ٿيل صورت عوام لاءِ کولي وئي.

پارڪ ۽ ساوا علائقا

فرينڪفرٽ شهري ٻيلو

هڪ وڏي ٻيلي، ڪيترن ئي پارڪن، مائين نديءَ جي ڪنارن ۽ ٻن نباتاتي باغن سبب فرينڪفرٽ کي هڪ "سائو شهر" سمجهيو وڃي ٿو: شهر جي حدن اندر موجود ايراضيءَ جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو محفوظ ساون علائقن تي مشتمل آهي.

• فرينڪفرٽر گرون گورٽل — سائو پٽو شهر جي چوڌاري منڊيءَ جي شڪل وارو عوامي سائو علائقو آهي. 8,000 ha () ايراضيءَ سان اهو شهر جي انتظامي ايراضيءَ جو ٽيون حصو ڍڪي ٿو. ان ۾ فرينڪفرٽر شٽاٽ والڊ (فرينڪفرٽ شهري ٻيلو، جرمني ۾ شهر جي اندر واقع سڀ کان وڏو ٻيلو)، شوانهايمر ڊوني (شوانهايم جو واريءَ جو دڙو)، نڊا ٽال (نڊا جي وادي)، نڊا پارڪ، لوهر برگ (لوهر جبل، فرينڪفرٽ جو واحد انگورن جو باغ)، هوٿ پارڪ، اينڪهايمر ريڊ (اينڪهايم جي ڌٻڻ)، سيڪ باخر ريڊ (سيڪ باخ جي ڌٻڻ) ۽ فيخنهايمر مائين بوگن (فيخنهايم ۾ مائين ندي جو انگريزي اکر ايس جهڙي شڪل وارو حصو) شامل آهن. سائو پٽو هڪ محفوظ علائقو آهي، جنهن جو مطلب آهي ته اتي رهائشي اڏاوت جي اجازت ناهي. سائو پٽو 1991ع ۾ پنهنجي الڳ آئين سان رسمي طور قائم ڪيو ويو.

• مائين اوفر پارڪ — مائين اوفر پارڪ (مائين نديءَ جي ڪنارن وارو پارڪ) شهر جي مرڪزي حصي مان گذرندڙ مائين نديءَ جي ڪنارن لاءِ استعمال ٿيندڙ عام نالو آهي. اهو گاڏين کان پاڪ علائقو آهي، جنهن ۾ وسيع ساوا ميدان موجود آهن ۽ جيڪو سير ڪندڙن ۽ سياحن ۾، خاص طور اونهاري دوران، تمام مشهور آهي؛ ان وقت اتي وڏي رش ٿي سگهي ٿي. ڏاکڻو ندي ڪنارو، جيڪو اڳتي آفنباخ ام مائين ۽ هاناو تائين وڃي ٿو، شهر جي آسماني منظر جا بهترين ڏيک پيش ڪري ٿو. اتر وارو ندي ڪنارو اولهه ۾ اڳوڻي ويسٽ هافن (اولهه بندرگاهه، هاڻي رهائشي علائقو) وٽ ختم ٿئي ٿو ۽ اوڀر طرف وڌي رهيو آهي: نئين يورپي مرڪزي بئنڪ جي هيڊڪوارٽر ۽ اوست هافن (اوڀر بندرگاهه) جي وچ ۾ اڳوڻو صنعتي علائقو هافن پارڪ (بندرگاهه پارڪ) نالي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي، جتي باسڪيٽ بال، فٽبال ۽ اسڪيٽنگ لاءِ کليل ميدان موجود آهن.

• وال آنلاگن — وال آنلاگن، يعني اڳوڻا قلعي بند مورچا، آلٽ شٽاٽ ۽ انن شٽاٽ ضلعي جي چوڌاري موجود اڳوڻي منڊيءَ جي شڪل واري شهري دفاعي ڀت سان لاڳاپيل آهن، جيڪا 1804ع کان 1812ع جي وچ ۾ ختم ڪئي وئي. هاڻي هي علائقو پارڪن جي هڪ سلسلي تي مشتمل آهي. ڪجهه استثنائن کان سواءِ اتي اڏاوت جي اجازت ناهي، جن مان سڀ کان مشهور آلٽي اوپر آهي، جيڪا 1880ع ۾ اوپرن پلاٽس تي تعمير ٿي. اتر مائين ندي ڪناري ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ واري حصي کي سرڪاري طور ٽائونوس انلاگي ۽ گالوس انلاگي چيو وڃي ٿو، پر ٻنهي پاسن تي فلڪ بوس عمارتن جي موجودگيءَ سبب مقامي طور ان کي "سينٽرل پارڪ" چيو وڃي ٿو، جيڪو مينهٽن جي مشهور پارڪ ڏانهن اشارو آهي.

• نِتسا پارڪ — اتر مائين ندي ڪناري ۽ وال آنلاگن جي سنگم وٽ نِتسا نالي هڪ مشهور ننڍو پارڪ آهي. پارڪ جو نالو ڏکڻ فرانس جي شهر نيس جي ياد ڏياري ٿو، ڇاڪاڻ ته اهو شهر جي سڀ کان گرم علائقن مان هڪ آهي ۽ اتي لڳ ڀڳ ڀونوچ سمنڊ واري آبهوا موجود آهي. اتي ڀونوچ سمنڊ واري علائقي جا ڪيترائي ٻوٽا وڌن ٿا ۽ سياري دوران به ٻاهر زنده رهي سگهن ٿا.

• گارٽن ڊيس هيملشن فريڊنس — "آسماني امن جو باغ"، جنهن جو نالو بيجنگ جي تيان آن مين دروازي تان پيو آهي، نورڊ اينڊ ضلعي ۾ واقع چيني طرز جو پارڪ آهي ۽ وڏي بيٿمن پارڪ جو حصو آهي. ان ۾ چيني طرز جون عمارتون موجود آهن، جن جي اڏاوتي مواد چين مان گهرايو ويو ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ چيني مزدورن انهن کي تعمير ڪيو. هتي روايتي چيني ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون پڻ موجود آهن.

• نڊا پارڪ — وفاقي باغ نمائش جي اقتصادي ناڪاميءَ کان پوءِ هي علائقو 1990ع ۾ بنا پيچيده نموني سان تيار ڪيل ٻوٽن جي عوامي پارڪ طور کوليو ويو. 168 هيڪٽرن جي ايراضيءَ سان نڊا پارڪ فرينڪفرٽ جو سڀ کان وڏو عوامي پارڪ آهي. هي پارڪ ڊوڙندڙن، پنڌ ڪندڙن، سائيڪل سوارن، ڪتن جي مالڪن ۽ خاندانن ۾ مشهور آهي ۽ هفتي جي موڪلن واري تفريح لاءِ استعمال ٿئي ٿو. راندين جي ميدانن کان سواءِ هڪ جسماني تندرستيءَ وارو رستو پڻ عام ماڻهن لاءِ کليل آهي.

• ٻيا پارڪ — اوست پارڪ (32 هيڪٽر) ۽ گرونيبرگ پارڪ (29 هيڪٽر).

نباتاتي باغ

پالمين گارٽن ۾ شيشي جو گهر

فرينڪفرٽ ۾ ٻه وڏا نباتاتي باغ موجود آهن:

• پالمين گارٽن ويسٽ اينڊ ضلعي ۾ واقع آهي ۽ 22 ha (54 ايڪڙ) ايراضيءَ سان هيسن جو سڀ کان وڏو نباتاتي باغ آهي. اهو 1871ع ۾ عوام لاءِ کوليو ويو. معمار هائنرخ زيزمائر پاران تيار ڪيل هن باغ ۾ کليل آسمان هيٺ يا شيشي جي گهرن ۾ رکيل نباتاتي نمونن ۾ اگائيو، رس ڀريا ٻوٽا ۽ ازيليا شامل آهن.

• گوئٽي يونيورسٽي جو نباتاتي باغ هڪ وڻن جو باغ آهي. ان ۾ لڳ ڀڳ 5,000 جنسون موجود آهن، جن ۾ روبس جون 45 جنسون ۽ وچ يورپ جا مقامي ٻوٽا خاص مجموعن طور شامل آهن. باغ کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: جاگرافيائي نباتاتي حصي ۾ جبلستاني باغ، وڻن جو باغ، چراگاهه، اسٽيپ، ڌٻڻ ۽ هڪ تلاءُ شامل آهن، ان سان گڏ ڪينري ٻيٽن، قفقاز، اوڀر ايشيا، ڀونوچ سمنڊ واري علائقي ۽ اتر آمريڪا جي ٻوٽن جا مجموعا پڻ موجود آهن. منظم ۽ ماحولياتي مجموعي ۾ پوکيل فصل، خطري هيٺ آيل جنسون، سينگار جا ٻوٽا، گلاب ۽ نوئر زينڪنبرگشر آرتسنائي فلانزن گارٽن (نئون زينڪنبرگ دوائن وارن ٻوٽن جو باغ) شامل آهن، جنهن جي ايراضي 1,200 م² (13,000 ft²) آهي. نباتاتي باغ، پالمين گارٽن ۽ گرونيبرگ پارڪ گڏجي شهر جي اندر سڀ کان وڏو سائو علائقو ٺاهين ٿا.

ثقافت

عجائب گهر

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ميوزيم اوفر

شٽيڊل

زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر

30 کان وڌيڪ عجائب گهرن سان، فرينڪفرٽ يورپ جي سڀ کان وڌيڪ متنوع عجائب گهرن وارن شهرن مان هڪ آهي. گهڻا عجائب گهر ميوزيم اوفر جو حصو آهن، جيڪو مائين ندي جي ٻنهي ڪنارن جي سامهون واري قطار يا ان جي ڀرپاسي ۾ واقع آهي. اهو ثقافتي سياستدان هلمار هوفمان جي شروعات تي قائم ڪيو ويو.

ڏهه عجائب گهر زاڪسن هاوزن ۾ مائين نديءَ جي ڏاکڻي ڪناري تي آئزرنر شٽيگ ۽ فريڊنس بروڪي جي وچ ۾ واقع آهن. شاو مائين ڪائي واري گهٽي پاڻ ڇنڇر تي جزوي طور ٽريفڪ لاءِ بند ڪئي ويندي آهي، جتي فرينڪفرٽ جي سڀ کان وڏي پراڻين شين جي بازار لڳندي آهي.

• ڊوئچس آرڪيٽيڪٽور ميوزيم (جرمن طرز تعمير عجائب گهر)
• جرمن فلم عجائب گهر (ڊوئچس فلم ميوزيم)
• جرمن رومانويت عجائب گهر
• فرينڪفرٽر آئڪونين ميوزيم (فرينڪفرٽ آئڪن عجائب گهر)
• ليبيگ هائوس (مجسمن جو عجائب گهر)
• اپلائيڊ آرٽ عجائب گهر (لاڳو فنون جو عجائب گهر)
• گيرش عجائب گهر (علائقائي فن جو عجائب گهر)
• رابطن جو عجائب گهر (ڪميونيڪيشن عجائب گهر)
• دنيا جي ثقافتن جو عجائب گهر
• شٽيڊل، جرمني جي سڀ کان مشهور فن عجائب گهرن مان هڪ
• جديد اليڪٽرانڪ موسيقيءَ جو عجائب گهر
• بائيبل هائوس ايڪسپيرينس عجائب گهر

اترئين نديءَ جي ڪناري تي ٻه عجائب گهر واقع آهن:

• فرينڪفرٽ يهودي عجائب گهر
• فرينڪفرٽ تاريخي عجائب گهر

آلٽ شٽاٽ ضلعي ۾، اترئين ڪناري کان ڪجهه پري، هي عجائب گهر واقع آهن:

• جديد فن عجائب گهر
• شيرن ڪنسٽ هالي فرينڪفرٽ
• فرينڪفرٽر ڪنسٽ فئرائن
• يودن گاسي عجائب گهر
• گوئٽي هائوس
• فرينڪفرٽ آثار قديمه عجائب گهر
• ڪاريڪاتورا مزاحيه فن عجائب گهر
• فرينڪفرٽ گرجا گهر عجائب گهر

هڪ ٻيو اهم عجائب گهر ويسٽ اينڊ ضلعي ۾ واقع آهي:

• زينڪنبرگ قدرتي تاريخ عجائب گهر، جيڪو جرمني جو ٻيون نمبر وڏو قدرتي تاريخ عجائب گهر آهي.

ٻين عجائب گهرن ۾ اوست اينڊ ضلعي جو ڊائلاگ عجائب گهر، ڊوئچه بئنڪ پارڪ ۾ آئن ٽراخت فرينڪفرٽ عجائب گهر، گالوس ضلعي ۾ فرينڪفرٽر فيلڊ بان عجائب گهر (هلڪي ريلوي عجائب گهر)، شوانهايم ضلعي ۾ فرينڪفرٽ ٽرانسپورٽ عجائب گهر، بانهوفس فيرٽل ضلعي ۾ هيمر عجائب گهر ۽ گنهايم ضلعي ۾ جرمن وفاقي بئنڪ جو پئسي وارو عجائب گهر شامل آهن.

نورڊ اينڊ ضلعي ۾ واقع ايڪسپلورا سائنس ۽ انجنيئرنگ عجائب گهر 2016ع ۾ بند ڪيو ويو. گهڻا عجائب گهر مقامي وقت موجب صبح جو لڳ ڀڳ 10:00 وڳي کُلندا آهن، ۽ هڪ ئي ڏينهن ۾ آرام سان چار عجائب گهر گهمڻ ممڪن هوندو آهي، جنهن مان ڪيترائي سياح فائدو وٺندا آهن.

پيشڪاري فنون

موسيقي

يورو ڊانس ۽ ٽرانس موسيقي جي شروعات فرينڪفرٽ مان ٿي. 1989ع ۾ جرمن موسيقار مائيڪل مونزنگ ۽ لوڪا انزيلوٽي (جيڪي بينيٽو بينيٽس ۽ جان "ورگو" گيريٽ ٽئين جي فرضي نالن سان ڪم ڪندا هئا) اسنيپ! منصوبو قائم ڪيو. اسنيپ! جي گيتن ۾ ريپ ۽ سول ڳائڻ کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي ذريعي تيار ڪيل ردهم، برقي آواز، بيس ۽ ڊرم سان گڏايو ويو. اهڙيءَ طرح موسيقيءَ جي هڪ نئين صنف، يورو ڊانس، وجود ۾ آئي.

1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، سوين ويٿ ۽ ڊي جي ڊي اي جي (ڊانس 2 ٽرانس مان) سميت ڪيترن ئي ڊي جيز پهريون ڀيرو ايسڊ هائوس جو وڌيڪ سخت ۽ گهرو انداز پيش ڪيو، جيڪو ايندڙ ڏهاڪي دوران سڄي دنيا ۾ ٽرانس موسيقي جي نالي سان مشهور ٿيو. يورو ڊانس، ٽرانس ۽ ٽيڪنو جي شروعاتي ۽ سڀ کان وڌيڪ اثرائتن فنڪارن، جهڙوڪ لا بوش، جيم اينڊ اسپون، ميجڪ افيئر، ڪلچر بيٽ، اسنيپ!، ڊانس 2 ٽرانس، اوليور ليب ۽ هارڊ فلور، سان گڏ هارٿائوس ۽ آئي ڪيو جهڙا ريڪارڊ ليبل، 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ فرينڪفرٽ ۾ قائم هئا.

ثقافتي ماڳ

فيسٽ هالي فرانڪفرٽ

انگريزي ٿيئٽر

• اوپيرا فرانڪفرٽ – جرمني جي اهم ترين اوپيرا ڪمپنين مان هڪ ۽ يورپ جي سڀ کان اهم اوپيرا ادارن مان شمار ٿئي ٿي. جرمن رسالي اوپرن ويلٽ پاران هن کي ڪيترائي ڀيرا سال جو اوپيرا هائوس (جرمني، آسٽريا ۽ جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ سوئٽزرلينڊ لاءِ) چونڊيو ويو آهي. هن جي آرڪيسٽرا کي 2009ع، 2010ع، 2011ع ۽ 2025ع ۾ سال جي آرڪيسٽرا قرار ڏنو ويو. هي اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي.
• بوڪينهايمر ڊيپو – اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ جو اوپيرا پيش ڪرڻ وارو هنڌ، جيڪو اڳ ۾ ٿيئٽر آم ٽورم جو به مرڪز رهيو، جتي 1966ع ۾ هانڊڪي جو ڊرامو تماشائين جي توهين پيش ڪيو ويو.
• شائوشپيل فرانڪفرٽ – مالي ضلعي جي ولي-برانڊٽ-پلاٽس تي واقع ٿيئٽر، جيڪو اوپيرا فرانڪفرٽ جي ڀرسان اشٽيڊٽيشي بيونه فرانڪفرٽ جي ڊبل سسٽم جو حصو آهي.
• فيسٽ هالي فرانڪفرٽ – ميسي ٽاور جي ڀرسان فرانڪفرٽ ٽريڊ فيئر جي احاطي ۾ گهڻ مقصدي هال، جيڪو خاص طور تي ڪنسرٽن، نمائشن ۽ راندين جي مقابلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي ۽ جنهن ۾ وڌ ۾ وڌ 13,500 ماڻهو ويهي سگهن ٿا.
• ڊيوئچه بئنڪ پارڪ – فرانڪفرٽ جو سڀ کان وڏو راندين جو اسٽيڊيم ۽ جرمني جو ستون وڏو اسٽيڊيم. اهو فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ ۾ نيڊرراڊ جي ويجهو واقع آهي. هن جو بنيادي استعمال فٽبال ۽ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ ٿيندو آهي ۽ ان ۾ لڳ ڀڳ 58,000 ماڻهن جي گنجائش آهي. هي 1925ع ۾ کوليو ويو ۽ بعد ۾ ڪيترائي ڀيرا وڏي پيماني تي نئين سر تعمير ٿيو. مقامي ماڻهو اڃا تائين هن کي سندس روايتي نالي والڊاسٽيڊيون (ٻيلو اسٽيڊيم) سان سڏين ٿا. هي آئنٽراخت فرانڪفرٽ جو گهرو ميدان آهي.
• آلٽي اوپيرا – هڪ مشهور ڪنسرٽ هال. هتي فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني (جرمن: هر-زينفوني اورڪيسٽر)، هيسشر رونڊفنڪ جي ريڊيو آرڪيسٽرا ۽ فرانڪفرٽر اوپرن اونڊ ميوزيمس آرڪيسٽر پنهنجون پيشڪشون ڪندا آهن.
• هر-زينڊيزال – فرانڪفرٽ ريڊيو سمفني جو پيشڪشي مرڪز.
• يارهونڊرٿالي – صدي هال، اونٽرليڊرباخ ضلعي ۾ واقع وڏو ڪنسرٽ ۽ نمائشي هال. ان کي ڪڏهن ڪڏهن يارهونڊرٿالي هوئخسٽ به سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو 1963ع ۾ ڪيميائي ڪمپني هوئخسٽ اي جي جي سؤهين سالگرهه جي موقعي تي تعمير ڪيو ويو.
• انگريزي ٿيئٽر – گاليليو بلند عمارت جي زميني ماڙ تي واقع هي براعظم يورپ جو سڀ کان وڏو انگريزي ٻولي وارو ٿيئٽر آهي. اهو 1979ع ۾ قائم ٿيو.
• ٽائيگر پالاسٽ – ٽائيگر محل، زائل جي ويجهو هڪ ويرائٽي ٿيئٽر آهي. اهو 1988ع ۾ قائم ٿيو ۽ ان ۾ مشهور ٽائيگر ريسٽورنٽ موجود آهي، جنهن کي ميشلين گائيڊ جو هڪ ميشلين اسٽار مليو آهي.
• ڪونسٽلرهاوس موسون ٽورم – موسون ٽاور فنڪارن جو گهر، روايتي ٿيئٽرن جي ڀيٽ ۾ ننڍي بجيٽ سان هلندڙ ادارو آهي، جيڪو وڌيڪ غير روايتي پيشڪشي طريقا استعمال ڪري ٿو. اهو اوست اينڊ ضلعي جي هڪ پراڻي ڪارخاني ۾ واقع آهي.
• ڊي شميئره – گريس، 1950ع کان هلندڙ هڪ ڪيبري آهي، جيڪو طنز ۽ مزاح تي مرڪوز آهي.
• ڊي ڪوميڊي – مزاحيه ٿيئٽر، شهر جي مرڪز ۾ ولي-برانڊٽ-پلاٽس جي ويجهو واقع هڪ بوليوارڊ ٿيئٽر آهي.

پرڏيهي ثقافت

• انسٽيٽو سروانتيس – ميگوئل ڊي سروانتيس جي نالي سان منسوب هي ادارو، جيڪو اسپين جي اهم ترين اديبن مان هڪ هو، اسپيني ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ۽ واڌاري لاءِ دنيا جو سڀ کان وڏو ادارو آهي. دنيا جي 54 سروانتيس مرڪزن ۾ اسپيني ٻولي ۽ تاريخ جا ڪورس پيش ڪيا ويندا آهن. فرانڪفرٽ واري شاخ سيپٽمبر 2008ع ۾ فيليپي، پرنس آف آسٽورياس ۽ سندس گهرواري ليتيثيا، شهزادي آف آسٽورياس طرفان سرڪاري طور افتتاح ڪئي وئي. هي آميريڪا هائوس ۾ واقع آهي.
• انسٽيٽيو فرانسيز – فرانس جي هڪ سرڪاري صنعتي ۽ تجارتي اداري (EPIC) جي حيثيت سان 1907ع ۾ پرڏيهي معاملن واري وزارت طرفان قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد فرانسيسي، فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ۽ مقامي ثقافتن کي دنيا ۾ فروغ ڏيڻ آهي. هي ادارو دنيا جي 150 کان وڌيڪ شاخن ۽ لڳ ڀڳ 1,000 اليانس فرانسيز مرڪزن تي مشتمل فرانسيسي ثقافتي نيٽ ورڪ سان ويجهي تعاون ڪري ٿو.
• استيتوتو اٽاليانو دي ڪلچورا – اطالوي حڪومت جو قائم ڪيل عالمي غير منافع بخش ادارو، جيڪو اطالوي ثقافت کي فروغ ڏئي ٿو ۽ اطالوي ٻولي جي تعليم ۾ سرگرم آهي. دنيا جي وڏن شهرن ۾ ان جا 83 اطالوي ثقافتي ادارا موجود آهن.
• ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ – چين جي عوامي جمهوريه جي تعليم واري وزارت سان لاڳاپيل هڪ غير منافع بخش سرڪاري تعليمي ادارو، جنهن جو مقصد چيني ٻولي ۽ ثقافت کي فروغ ڏيڻ، عالمي سطح تي چيني ٻولي جي مقامي تدريس جي حمايت ڪرڻ ۽ ثقافتي مٽاسٽا کي هٿي ڏيڻ آهي. دنيا ۾ 480 کان وڌيڪ ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم آهن.
• سينٽرل اينڊ ايسٽرن يورپين آن لائن لائبريري – (CEEOL) هڪ آن لائن آرڪائيو آهي، جيڪو وچ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ سان لاڳاپيل انسانيت ۽ سماجي سائنسن جي علمي رسالن جا مڪمل متن وارا مقالا مهيا ڪري ٿو. ان جا موضوع بشريات، ثقافت ۽ سماج، معيشت، صنفي اڀياس، تاريخ، يهودي اڀياس، لطيف فنون، ادب، لسانيات، سياسيات، سماجي سائنسون، فلسفو ۽ مذهب شامل آهن. CEEOL کي Questa.Soft GmbH هلائي ٿي.

ميلا

2026ع ۾ ميوزيمس اوفر فيسٽ

• ميوزيمس اوفر فيسٽ – ميوزيم دريائي ڪناري جو ميلو جرمني جي سڀ کان وڏن ثقافتي ميلن مان هڪ آهي، جيڪو هر سال آگسٽ جي آخر ۾ ٽن ڏينهن تائين شهر جي مرڪز ۾ مائن ندي جي ڪناري تي منعقد ٿيندو آهي ۽ ٽن ملين کان وڌيڪ سياحن کي متوجه ڪندو آهي. اتي موجود 20 ميوزيم رات دير تائين کليل رهندا آهن. ميلي ۾ سڌي موسيقي، رقص جون پيشڪشون، هٿ جي هنر، زيورن، ڪپڙن ۽ دنيا جي مختلف ملڪن جي کاڌن جا اسٽال لڳايا ويندا آهن.
• ڊيپي ميس – فرانڪفرٽ جو سڀ کان پراڻو عوامي ميلو، جنهن کي پٿر جي ٿانون جو ميلو به چيو ويندو آهي، هر سال ٻه ڀيرا ايسٽر ۽ سيپٽمبر جي آخر ڌاري شهر جي اوڀرئين حصي ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ڊيپي" هيسي لهجي جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ "ٿانو" يا "مٽڪو" آهي، جيڪو جرمني جي ٻين ڪيترن علائقن ۾ سمجهيو نه ويندو. هن ميلي جو پهريون ذڪر چوڏهين صديءَ ۾ هڪ سالياني بازار طور ملي ٿو، پر هاڻي اهو گهڻو ڪري هڪ تفريحي ميلو بڻجي ويو آهي. هن جو نالو ان جي اصل مقصد مان نڪتل آهي، جڏهن هتي روايتي نموني تيار ڪيل مٽڪا، ٿانوَ ۽ ٻيون پٿر جون شيون وڪري لاءِ پيش ڪيون وينديون هيون.

2012ع جي لومي نالي ۾ "او وي او"

• لومي نالي – روشنيءَ جو ميلو، جيڪو 2000ع کان هر ٻن سالن بعد لائيٽ + بلڊنگ واپاري نمائش سان گڏ منعقد ٿيندو آهي. هن موقعي تي ڪيترين ئي عمارتن کي خاص نموني روشن ڪيو ويندو آهي. 2008ع ۾ 220 کان وڌيڪ روشنيءَ جون تنصيبات پيش ڪيون ويون، جن کي لڳ ڀڳ 100,000 ماڻهن ڏٺو.
• ويلڊخيس ٽاگ – ٻيلي جو ڏينهن هڪ علائقائي موڪل طور مشهور آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ 1990ع واري ڏهاڪي تائين هن ڏينهن فرانڪفرٽ جون دڪانون بند رهنديون هيون. هي ميلو پينٽيڪاسٽ کان پوءِ چئن ڏينهن تائين جاري رهندو آهي، جڏهن⁠تہ سرڪاري ويلڊخيس ٽاگ اڱاري ڏينهن ٿيندو آهي. اهو شهر جي مرڪز جي ڏکڻ-اولهه ۾ فرانڪفرٽ سٽي فاريسٽ اندر نيڊرراڊ ۾ منعقد ٿيندو آهي. "ويلڊخيس" جرمن لفظ "ويلڊخين" جو علائقائي لهجو آهي، جنهن جي معنيٰ "ننڍڙو ٻيلو" آهي.
• ناخت ڊير ميوزين – ميوزيمن جي رات هر سال اپريل يا مئي ۾ منعقد ٿيندي آهي. فرانڪفرٽ ۽ پاڙيسري شهر اوفنباخ آم مائن جا 50 ميوزيم رات جو 2 وڳي تائين کليل رهندا آهن، جتي خاص موسيقي، رقص جون پيشڪشون، ڪتاب پڙهڻ جا پروگرام ۽ رهنمائي سان دورا ڪرايا ويندا آهن. ميوزيمن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2010ع ۾ تقريباً 40,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي.
• ناخت ڊير ڪلبس – ڪلبن جي رات، ميوزيمن جي رات جهڙي تقريب آهي. هڪ ئي رات ۾ صرف 12 يورو جي ٽڪيٽ سان لڳ ڀڳ 20 ڪلبن ۾ داخلا ملي ٿي. نون مهمانن کي متوجه ڪرڻ لاءِ عام طور ڪلبن جون داخلا پاليسيون نرم ڪيون وينديون آهن. ڪلبن جي وچ ۾ مفت شٽل سروس پڻ هلندي آهي. 2008ع ۾ 15,000 ماڻهن هن تقريب ۾ شرڪت ڪئي.
• وولڪن ڪراتسر فيسٽيوال – آسمان ڇهندڙ عمارتن جو ميلو جرمني ۾ پنهنجي نوعيت جو منفرد ميلو آهي. اهو بيقاعده وقفي سان منعقد ٿيندو آهي؛ آخري ڀيرو مئي 2013ع ۾ ٿيو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 1.2 ملين ماڻهن شرڪت ڪئي. ٻن ڏينهن تائين گهڻيون آسمان ڇهندڙ عمارتون عوام لاءِ کليل هونديون آهن. اسڪائي ڊائيونگ، بيس جمپنگ، آتشبازي ۽ ليزر شو هن ميلي جون خاص ڪششون آهن.

رات جي زندگي

فرانڪفرٽ ۾ ريسٽورنٽن، بارن، پبن ۽ ڪلبن جو وڏو تنوع موجود آهي. ڪلب گهڻو ڪري شهر جي مرڪز ۽ اوست اينڊ ضلعي ۾، خاص طور هاناوئر لانڊ شٽراسي جي ڀرسان واقع آهن. جڏهن⁠تہ ريسٽورنٽ، بار ۽ پب زاڪسنهاوزن، نورڊ اينڊ، بورنهايم ۽ بوڪينهايم ۾ وڌيڪ مرڪوز آهن.

اليڪٽرانڪ موسيقي جي دنيا ۾ فرانڪفرٽ 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ هڪ اڳواڻ شهر هو. مشهور ڊي جيز ۾ سوين ويٿ، مارڪ ٽرائونر، اسڪاٽ پراجيڪٽ ۽ ڪائي ٽريسڊ شامل هئا. ابتدائي ٽرانس موسيقي جي اهم مرڪزن مان هڪ اومين نائيٽ ڪلب هو، جيڪو 1988ع کان 1998ع تائين سرگرم رهيو. 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪي جو ٻيو مشهور ڊسڪو ڪلب ۽ ٽيڪنو/ٽرانس موسيقي جو اهم مرڪز ڊورين گري (ڪلب) هو، جيڪو 1978ع کان 2000ع تائين فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ٽرمينل 1 اندر واقع هو. ان کان سواءِ يو 60311 (1998–2012ع) ۽ ڪوڪون ڪلب، جيڪو فيخنهايم ۾ واقع هو (2004–2012ع)، پڻ مشهور جايون هيون. ماضيءَ جي اهم سڌي موسيقي وارن هنڌن ۾ سنڪ ڪاسٽن آرٽس ڪلب (1971–2011ع), ڪنگ ڪاميها ميها ڪلب (1999–2013ع) شامل آهن. اڄ به سڀ کان مشهور راڪ ۽ پاپ موسيقي جي ڪنسرٽن لاءِ استعمال ٿيندڙ هنڌن مان هڪ باٽشڪاپ آهي، جيڪو سيڪباخ ۾ واقع آهي. هي مرڪز 1976ع ۾ خودمختيار ۽ کاٻي ڌر جي متبادل ثقافتي تحريڪ جي مرڪز طور قائم ڪيو ويو.

گهريلو ثقافت

آسٽريا جي هڪ عجائب گهر ۾ 1926ع واري نموني جي فرانڪفرٽ رڌڻي

• فرانڪفرٽ رڌڻي – هن رڌڻي جي اصل جوڙجڪ 1926ع ۾ مارگاريٽي شوٽي-ليهوٽسڪي تيار ڪئي. اڄ ان کي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ڊيزائنن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو ۽ ان جي وڏي پيماني تي پيداوار ڪئي وئي. 1920ع واري ڏهاڪي ۾ وائيمار جمهوريه جي جرمني ۾ فرانڪفرٽ رڌڻي جا 10,000 ماڊيول فرانڪفرٽ ۾ تيار ڪيا ويا.
• فرانڪفرٽ الماري – باروڪ طرز جون فرانڪفرٽ جون الماريون گهريلو ڪپڙا رکڻ لاءِ استعمال ٿينديون هيون. انهن مان هڪ گوئٽي جي پيءُ وٽ به هئي، جيڪا هو پاڻ سان روم وٺي ويو. سڀ کان وڌيڪ شاهانا نمونن ۾ لهر جهڙا حصا هوندا هئا، جڏهن⁠تہ ڪي مضبوط چيري جي ڪاٺ مان ٺهيل هونديون هيون، جن تي آلوبخاري جي ڪاٺ جي جڙت ٿيل هوندي هئي.

کاڌي جون خاصيتون

پڻ ڏسو: هيسي کاڌا

"بيمبيل" (ٿانو) ۽ "گيريپٽس" (گلاس)

اصل فرانڪفرٽر وورسٽشن، آلو سلاد سان پيش ڪيل

• ايپل وائن – سيب جي شراب يا هارڊ سائيڊر، جيڪا مقامي طور "ايبيل ووئي"، "ايپلر" يا "شٽوفشي" جي نالن سان مشهور آهي. ان ۾ 5.5٪ کان 7٪ تائين الڪوحل هوندو آهي ۽ ان جو ذائقو هلڪو کٽو هوندو آهي. روايتي طور اها هڪ خاص گلاس ۾ پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن تي لوزينج نموني جا نقش هوندا آهن ۽ جنهن کي "گيريپٽس" چيو ويندو آهي. ڀريل گلاس کي "شوپن" سڏيو ويندو آهي. ايپل وائن هڪ پٿر جي ٿانوَ ۾ به پيش ڪئي ويندي آهي، جنهن کي مقامي طور "بيمبيل" چيو ويندو آهي. عام طور ماڻهو هڪ "بيمبيل" گهرائي گڏجي پيئندا آهن. ان کي "زاور گيشپريٽسٽر" (30٪ معدني پاڻي سان ملايل) يا "زوس گيشپريٽسٽر" (ليمون سوڊا، نارنگي سوڊا يا تازو نچوڙيل سيب جي رس سان ملايل) صورت ۾ به آرڊر ڪري سگهجي ٿو، جن مان ليمون سوڊا سڀ کان وڌيڪ عام آهي. ايپل وائن پيش ڪندڙ گهڻا پب زاڪسنهاوزن ۾ آهن، تنهنڪري اهو علائقو "ايبيل ووئي ضلعو" سڏجي ٿو. هن قومي مشروب جي ڪري فرانڪفرٽ کي ڪڏهن ڪڏهن "بگ ايبيل" پڻ چيو ويندو آهي، جيڪو بگ ايپل، نيويارڪ شهر جي مشهور لقب، ڏانهن اشارو آهي.
• گروني زوسي – سائي چٽڻي، جيڪا اوٻاريل هڏن، تيل، سرڪي، لوڻ ۽ ستن تازين جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي آهي، جن ۾ بوريج، سوريل، گارڊن ڪريس، شيرول، چائيوز، اجمود ۽ سلاد برنيٽ شامل آهن. موسم موجب ڪڏهن ڪڏهن ڊِل، لوويج، ليمون بام ۽ پالڪ پڻ شامل ڪئي ويندي آهي. اصل فرانڪفرٽ طرز جي سائي چٽڻي صرف انهن جڙي ٻوٽين مان تيار ڪئي ويندي هئي، جيڪي شهر جي حدن اندر پوکيون وينديون هيون.
• فرانڪفرٽر وورسٽشن – مختصر فرانڪفرٽر، دونهي ڏنل سوئر جي گوشت مان تيار ڪيل ننڍڙي ساسيج آهي. اها هاٽ ڊاگ سان گهڻي مشابهت رکي ٿي. "فرانڪفرٽر وورسٽشن" جو نالو 1860ع کان واپاري نشان طور رجسٽر ٿيل آهي.
• فرانڪفرٽر رنڊس وورسٽ – خالص ڳائي جي گوشت مان تيار ڪيل ساسيج.
• فرانڪفرٽر رپشن – رپشن مِٽ ڪراوٽ جي نالي سان به مشهور، هي روايتي کاڌو لوڻ لڳل سوئر جي گوشت جي ٽڪرن مان تيار ٿيندو آهي، جيڪي آهستي آهستي ساورڪراوٽ يا گوشت جي يخني ۾ پچايا ويندا آهن. اهو عام طور ساورڪراوٽ، ميسيل آلو ۽ پيلي سرنهن سان پيش ڪيو ويندو آهي.
• هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ – جرمني جو علائقائي کٽي کير جو پنير، جيڪو رائين-مائن علائقو جي مشهور خوراڪي خاصيتن مان هڪ آهي. روايتي طور اهو هٿ سان تيار ڪيو ويندو آهي. جڏهن ان جي مٿان ڪٽيل بصر وڌو وڃي ٿو ته ان کي "هانڊڪيز مِٽ ميوزڪ" (موسيقي سان) چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بصر پيٽ ۾ گيس پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي.
• فرانڪفرٽر ڪرانز – ڪيڪ جي هڪ مشهور قسم، جنهن بابت سمجهيو وڃي ٿو ته ان جي شروعات فرانڪفرٽ مان ٿي.
• بيٿمينشين – ننڍڙو بيٿمان، جيڪو مارزيپان، بادام، پائوڊر کنڊ، گلاب جي پاڻي، اٽي ۽ هڏي مان تيار ٿيندڙ مٺو پيسٽري آهي. اهو عام طور ڪرسمس جي موقعي تي پچايو ويندو آهي.

خريداري

زائل، فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي

• زائل – فرانڪفرٽ جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا لڳ ڀڳ هڪ ميل ڊگهي آهي ۽ هڪ صدي کان وڌيڪ عرصي کان خريداري جو مشهور مرڪز رهي آهي. زائل جو صرف اولهه وارو حصو پيادلن لاءِ مخصوص آهي. مائي زائل جديد طرز جو هڪ مشهور شاپنگ مال آهي. زائل تي ٽي ٻيا وڏا شاپنگ مال پڻ موجود آهن: اپر زائل (جنهن 2016ع ۾ ڊاهي پٽ ڪيل زائل گيليري جي جاءِ ورتي)، گيليريا ڪائوفهوف ۽ ڪارشٽاڊٽ، ان کان سواءِ پيڪ اينڊ ڪلوپنبرگ ۽ سي اينڊ اي جهڙا وڏا فيشن ڪپڙن جا اسٽور پڻ آهن. ڪرسمس کان اڳ واري مهيني دوران پيادلن لاءِ مخصوص علائقو فرانڪفرٽ ڪرسمس مارڪيٽ جي ميزباني ڪندو آهي، جيڪا جرمني جي سڀ کان وڏين ۽ قديم ڪرسمس مارڪيٽن مان هڪ آهي. زائل جي اولهه ۾ هاپٽ واخي ۽ اوڀر ۾ ڪونسٽابلر واخي جا وڏا عوامي چوڪ آهن. دڪانن جي ڪرائي جي لحاظ کان هي جرمني جي ٻي سڀ کان مهانگي گهٽي آهي، جڏهن⁠تہ پهرين نمبر تي ميونخ جي ڪائوفنگر شٽراسي آهي. هتي موجود لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو دڪان پرچون زنجيرن سان لاڳاپيل آهن، جهڙوڪ ايڇ اينڊ ايم، سيٽرن، ايسپريٽ، زارا ۽ نيو يارڪر.
• گوئٽي شٽراسي – عيش عشرت ۽ اعليٰ درجي جي برانڊن جهڙوڪ لوئي ويٽون، پراڊا، گوچي، ٽفني اينڊ ڪمپني، جورجيو آرماني، ورساسي، ڪارٽيئر، بربري، ورٽو ۽ بلغاري جي دڪانن لاءِ مشهور خريداري وارو علائقو.
• فريس گاس – (سرڪاري نالا ڪالباخر گاسه ۽ گروسي بوڪينهايمر شٽراسي)، بورسين شٽراسي ۽ اوپرن پلاٽس جي وچ ۾ هڪ مرڪزي پيادل گهٽي آهي. هن جو نالو "کاڌي واري گهٽي" جي معنيٰ ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي کاڌي پيتي جا ڪيترائي هنڌ موجود آهن. تازن سالن ۾ پاڙيسري گوئٽي شٽراسي ۾ جاءِ جي کوٽ سبب ايپل اسٽور، هيوگو باس ۽ پورشه ڊيزائن جهڙا مشهور برانڊ هتي منتقل ٿيا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ ڪيترائي پراڻا ريسٽورنٽ، قصاب ۽ خاص خوراڪ وارا دڪان ختم ٿي ويا.
• بيرگر شٽراسي – فرانڪفرٽ جي سڀ کان ڊگهي خريداري واري گهٽي. اها شهر جي مرڪز کان شروع ٿي نورڊ اينڊ ۽ بورنهايم مان گذرندي سيڪباخ تائين پهچي ٿي. زائل جي ڀيٽ ۾ هتي رش گهٽ هوندي آهي ۽ ننڍن دڪانن، ريسٽورنٽن ۽ ڪيفين جو وڌيڪ تنوع موجود آهي.
• ليپزگر شٽراسي – بوڪينهايم ضلعي جي مرڪزي خريداري واري گهٽي، جيڪا بوڪينهايمر وارٽي کان شروع ٿي اولهه طرف وڃي ٿي. هتي روزمرهه جي ضرورتن لاءِ دڪانن جي وڏي تعداد موجود آهي.
• براوباخ شٽراسي – پراڻي شهر واري علائقي ۾، تاريخي ماڳن جي ويجهو واقع آهي ۽ هتي فنون لطيفه جون گيلريون، پراڻن ڪتابن جا دڪان ۽ قديم نوادرات جا ڪيترائي دڪان موجود آهن.
• مونخينر شٽراسي – باهنهوفس فئرٽل ضلعي ۾، مرڪزي ريلوي اسٽيشن ۽ ولي-برانڊٽ-پلاٽس جي وچ ۾ واقع، شهر جي سڀ کان گهڻ ثقافتي خريداري واري گهٽي آهي، جتي خاص طور ترڪي، وچ اوڀر ۽ ايشيا مان درآمد ٿيل شين جا ڪيترائي دڪان موجود آهن.
• ڪلائن مارڪٽ هالي – (لفظي معنيٰ: ننڍو مارڪيٽ هال)، ڪونسٽابلر واخي جي ويجهو واقع هڪ مارڪيٽ هال آهي، جتي تازيون ڀاڄيون، ميوا، خوراڪ ۽ گل وڪرو ٿيندا آهن. علائقائي خاص شين جهڙوڪ سائي چٽڻي سان گڏ درآمد ٿيل شيون پڻ دستياب هونديون آهن. ڪلائن مارڪٽ هالي فرانڪفرٽ جي سڀ کان وڏي عوامي مارڪيٽ آهي.

• 
  فريس گاس تي فٽ پاٿ ڪيفي
• 
  ايشنهايمر ٽور ۽ زائل
• 
  مائي زائل شاپنگ مال
• 
  گوئٽي شٽراسي ۾ عاليشان خريداري

زندگيءَ جو معيار

2001ع ۾ ليورپول يونيورسٽي پاران جاري ڪيل درجابندي موجب، في فرد مجموعي گهريلو پيداوار (جي ڊي پي پر ڪيپيٽا) جي بنياد تي فرانڪفرٽ کي يورپ جو سڀ کان امير شهر قرار ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ ڪارلسروهه، پيرس ۽ ميونخ جا نالا اچي ٿا.

فرانڪفرٽ کي مرسر معيارِ زندگي سروي (2012ع) ۾ دنيا جي رهائش لاءِ بهترين شهرن مان ستون نمبر ڏنو ويو، جڏهن⁠تہ 2010ع واري ساڳئي سروي ۾ پڻ اهو ستون نمبر تي رهيو. ايڪانامسٽ انٽيليجنس يونٽ جي دنيا جا رهائش لاءِ سڀ کان موزون شهر سروي (2011ع) ۾ فرانڪفرٽ کي ارڙهين نمبر تي رکيو ويو.

شهر جي ڪائونسل پاران ڪرايل سالياني شهري سروي (2010ع) موجب، 66 سيڪڙو رهواسي شهر بابت مطمئن يا تمام گهڻو مطمئن هئا، جڏهن⁠تہ صرف 6 سيڪڙو ماڻهن بي اطميناني ظاهر ڪئي. 1993ع جي سروي جي مقابلي ۾ مطمئن رهواسين جو انگ لڳ ڀڳ 22 سيڪڙو وڌيو، جڏهن⁠تہ غير مطمئن رهواسين جو تناسب 8 سيڪڙو گهٽجي ويو. 84 سيڪڙو رهواسين چيو ته هو فرانڪفرٽ ۾ رهڻ پسند ڪن ٿا، جڏهن⁠تہ 13 سيڪڙو ڪنهن ٻئي هنڌ رهڻ کي ترجيح ڏيندا. عوامي سلامتي بابت 37 سيڪڙو ماڻهو مطمئن هئا (1993ع ۾ صرف 9 سيڪڙو)، جڏهن⁠تہ 22 سيڪڙو غير مطمئن هئا (1993ع ۾ 64 سيڪڙو).

فرانڪفرٽ ۾ جرمني جي ٻين شهرن جي ڀيٽ ۾ في 100,000 رهواسين تي ڏوهن جو انگ مسلسل سڀ کان وڌيڪ رهيو آهي (2008ع ۾ هر سال 15,976 ڏوهن جي شرح)، جنهن سبب ان کي ڪڏهن ڪڏهن جرمني جو ڏوهن جو گاديءَ وارو شهر به سڏيو ويندو آهي. بهرحال، هن انگ اکر تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ ڪيترن اهم عنصرن کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. مثال طور، شرح رڳو انتظامي حدن اندر رهندڙ تقريباً 680,000 ماڻهن جي بنياد تي ڳڻپ ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ فرانڪفرٽ جي شهري علائقي جي آبادي لڳ ڀڳ 2.5 ملين آهي ۽ ڪم وارن ڏينهن ۾ لڳ ڀڳ وڌيڪ هڪ ملين ماڻهو شهر ۾ ايندا آهن. ان کان علاوه، هر سال تقريباً 53 ملين هوائي مسافر پڻ شهر مان گذرندا آهن، جيڪي هن ڳڻپ ۾ شامل نه هوندا آهن.

جيڪڏهن صرف ذاتي سلامتي سان لاڳاپيل ڏوهن، جهڙوڪ قتل، ارادي قتل، زنا بالجبر يا جسماني تشدد، کي ڏٺو وڃي ته انهن جي شرح صرف 3.4 سيڪڙو آهي، جنهن جي بنياد تي فرانڪفرٽ سرڪاري 680,000 آباديءَ واري حساب سان ٻارهين ۽ هڪ ملين ماڻهن جي حساب سان ايڪيهين نمبر تي اچي ٿو. 2018ع ۾ هيسي رياست، جنهن ۾ فرانڪفرٽ واقع آهي، جرمني جي ٽئين محفوظ ترين رياست قرار ڏني وئي.

آمدورفت

هوائي اڏا

فرانڪفرٽ هوائي اڏو

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرانڪفرٽ هوائي اڏو

فرانڪفرٽ هوائي اڏو، 2010ع ۾ چوٿين رن وي جي اڏاوت هيٺ، ۽ فرانڪفرٽر ڪروئز هيٺئين ساڄي ڪنڊ ۾

شهر جي مرڪز کان 12 ڪلوميٽر (7 mi) ڏکڻ-اولهه ۾ واقع فرانڪفرٽ هوائي اڏو (فلوگهافن فرانڪفرٽ آم مائن) وسيلي شهر تائين دنيا جي مختلف حصن مان پهچي سگهجي ٿو. هوائي اڏي تي چار رن وي آهن ۽ هتان 265 منزلن لاءِ سڌيون اڏامون هلن ٿيون. آمدورفت واري ڪمپني فراپورٽ جي انتظام هيٺ هلندڙ هي هوائي اڏو مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان دنيا جي مصروف ترين هوائي اڏن ۾ شمار ٿئي ٿو ۽ سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان يورپ جو مصروف ترين هوائي اڏو آهي. هي ڪونڊور جو مرڪز ۽ جرمني جي قومي هوائي ڪمپني لوفت هانزا جو مکيه مرڪز پڻ آهي. سامان جي آمدورفت جي لحاظ کان هي يورپ جو مصروف ترين، جڏهن⁠تہ مسافرن جي آمدورفت جي لحاظ کان لنڊن هيٿرو هوائي اڏو، پيرس شارل ڊي گول هوائي اڏو ۽ ايمسٽرڊيم هوائي اڏو شيفول کان پوءِ يورپ جو چوٿون مصروف ترين هوائي اڏو آهي. 2018ع ۾ فرانڪفرٽ هوائي اڏي تان 69,510,269 مسافرن سفر ڪيو.

هڪ ٽيون ٽرمينل تعمير هيٺ آهي، جنهن کي 2026ع ۾ کولڻ جي رٿا هئي. ٽئين ٽرمينل جي مڪمل ٿيڻ سان هوائي اڏي جي گنجائش وڌي هر سال 90 ملين کان وڌيڪ مسافرن تائين پهچي ويندي.

هوائي اڏي تائين ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو ۽ اتي ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن، جن مان هڪ علائقائي ۽ ٻي ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن تان روانو ٿيندڙ ايس-بان جون ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون، جيڪي اوفنباخ اوست يا هاناو هاپٽ بانهوف ڏانهن وڃن ٿيون، هوائي اڏي کان فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن ۽ پوءِ شهر جي مرڪز واري هاپٽ واخي اسٽيشن تائين 10 کان 15 منٽن ۾ پهچن ٿيون. آءِ سي ۽ آءِ سي اي ريل گاڏيون ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن تان روانيون ٿين ٿيون ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تائين تقريباً 10 منٽ وٺن ٿيون.

فرانڪفرٽ هان هوائي اڏو

نالي جي باوجود، فرانڪفرٽ–هان هوائي اڏو (فلوگهافن فرانڪفرٽ-هان) شهر کان لڳ ڀڳ 120 ڪلوميٽر (75 mi) پري لائوٽسنهاوزن، رائن لينڊ-پالاتينات ۾ واقع آهي. هان هوائي اڏو گهٽ خرچ واري هوائي ڪمپني ريان ايئر جو هڪ اهم مرڪز آهي. هن هوائي اڏي تائين رڳو ڪار يا بس وسيلي پهچي سگهجي ٿو. فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تان هر ڪلاڪ بس سروس هلندي آهي، جيڪا ٻن ڪلاڪن کان ٿورو وڌيڪ وقت وٺندي آهي. 2010ع ۾ هان هوائي اڏي تان 3.5 ملين مسافرن سفر ڪيو.

فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو

فرانڪفرٽ ايگلس باخ هوائي اڏو (فلوگ پلاٽس فرانڪفرٽ-ايگلس باخ) هڪ مصروف عام هوابازي وارو هوائي اڏو آهي، جيڪو فرانڪفرٽ هوائي اڏي جي ڏکڻ-اوڀر ۾ ايگلس باخ جي ويجهو واقع آهي.

رستا

فرانڪفرٽر ڪروئز

فرانڪفرٽ جرمني جي موٽر وي (آٽو بان) نظام جو هڪ اهم آمدورفت مرڪز آهي. فرانڪفرٽر ڪروئز هوائي اڏي جي ويجهو واقع آٽو بان چوراهو آهي، جتي بنڊس آٽو بان 3 (اي 3)، جيڪا ڪولون کان ورزبرگ تائين وڃي ٿي، ۽ بنڊس آٽو بان 5 (اي 5)، جيڪا باسل کان هانوور تائين وڃي ٿي، پاڻ ۾ ملن ٿيون. هر روز لڳ ڀڳ 320,000 گاڏين جي گذرڻ سبب هي يورپ جو سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ موٽر وي چوراهو آهي. بنڊس آٽو بان 66 (اي 66) فرانڪفرٽ کي اولهه ۾ ويسباڊن ۽ اوڀر ۾ فولدا سان ڳنڍي ٿي. بنڊس آٽو بان 661 (اي 661) بنيادي طور روزانو سفر ڪندڙن لاءِ موٽر وي آهي، جيڪا ڏکڻ ۾ ايگلس باخ کان شروع ٿي شهر جي اوڀرئين حصي مان گذري اتر ۾ اوبر اورسل تي ختم ٿئي ٿي. بنڊس آٽو بان 648 (اي 648) شهر جي اولهه ۾ هڪ تمام مختصر موٽر وي آهي، جيڪا خاص طور اي 66 ۽ فرانڪفرٽ واپاري ميلو وچ ۾ تيز رابطو فراهم ڪري ٿي. اولهه ۾ اي 5، ڏکڻ ۾ اي 3 ۽ اتر-اوڀر ۾ اي 661 گڏجي اندروني شهري ضلعن جي چوڌاري گول رستو ٺاهين ٿيون ۽ گهٽ اخراج وارو علائقو (اوم ويلٽ زوني؛ 2008ع ۾ قائم ٿيل) مقرر ڪن ٿيون، جنهن جو مطلب آهي ته هن علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ گاڏين کي اخراج بابت مقرر معيار پورا ڪرڻا پون ٿا.

فرانڪفرٽ جي مرڪزي علائقي جون گهڻيون گهٽيون رش واري وقت گاڏين سان ڀرجي وينديون آهن. ڪجهه علائقا، خاص طور خريداري وارين گهٽين زائل، گوئٽي شٽراسي ۽ فريس گاس جي چوڌاري، رڳو پيادلن لاءِ مخصوص آهن.

ريلوي اسٽيشنون

فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن

فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن

مرڪزي اسٽيشن جي زير زمين حصي ۾ ايس-بان

فرانڪفرٽ هاپٽ بانهوف، جنهن کي عام طور فرانڪفرٽ (مائن) هاپٽ بانهوف يا ايف-هاپٽ بانهوف طور مختصر ڪيو ويندو آهي، ريلوي آمدورفت جي لحاظ کان جرمني جي سڀ کان وڏي ريلوي اسٽيشن آهي. روزاني مسافرن جي انگ موجب اها هيمبرگ مرڪزي اسٽيشن، جتان روزانو 550,000 مسافر گذرن ٿا، کان پوءِ ٻئي نمبر تي آهي ۽ هتان روزانو 493,000 مسافر گذرن ٿا. اها گالوس، گوٽ لوئٽ فئرٽل ۽ باهنهوفس فئرٽل ضلعن جي وچ ۾، واپاري ميلي ۽ مالي ضلعي کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. هي ڊگهي فاصلي وارين ريل گاڏين، جهڙوڪ انٽر سٽي ۽ آءِ سي اي، علائقائي ريل گاڏين ۽ فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام جو هڪ اهم مرڪز آهي. گهڻيون تيز رفتار آءِ سي اي لائينون هتي ترسن ٿيون، جنهن سبب هي جرمني جي سڀ کان اهم آءِ سي اي اسٽيشن آهي. انگريزي چينل سرنگهه وسيلي لنڊن تائين آءِ سي اي ريل گاڏيون هلائڻ جي رٿا 2013ع لاءِ تيار ڪئي وئي هئي. رائن-مائن ايس-بان جون سڀئي لائينون، فرانڪفرٽ يو-بان جون ٻه لائينون، يو 4 ۽ يو 5، ۽ ٽرامن ۽ بسن جون ڪيتريون ئي لائينون هتي ترسن ٿيون. علائقائي ۽ مقامي ريل گاڏيون عوامي آمدورفت واري نظام رائن-مائن آمدورفت اتحاد ۾ شامل آهن، جيڪو برلن-برانڊنبرگ آمدورفت اتحاد کان پوءِ دنيا جو ٻيو سڀ کان وڏو گڏيل عوامي آمدورفت نظام آهي.

فرانڪفرٽ هوائي اڏي جون اسٽيشنون

دي اسڪوائر جي هيٺان فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن تان اولهه طرف رواني ٿيندڙ آءِ سي اي 3

فرانڪفرٽ هوائي اڏي تائين ٻن ريلوي اسٽيشنن وسيلي رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي. فرانڪفرٽ هوائي اڏي ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن (فرانڪفرٽ فلوگهافن فيرن بانهوف) صرف ڊگهي فاصلي واري آمدورفت لاءِ آهي ۽ هوائي اڏي کي مکيه ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ٿي. گهڻيون آءِ سي اي خدمتون ڪولون-فرانڪفرٽ تيز رفتار ريلوي لائين استعمال ڪن ٿيون. ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن هوائي اڏي جي اصل احاطي کان ٻاهر واقع آهي، پر پيادل پل وسيلي ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي سان ڳنڍيل آهي. فرانڪفرٽ هوائي اڏي علائقائي اسٽيشن (فرانڪفرٽ فلوگهافن ريجيونال بانهوف) مقامي رائن-مائن ايس-بان ريل گاڏين، ايس 8 ۽ ايس 9 لائينن، ۽ علائقائي ريل گاڏين لاءِ آهي. علائقائي اسٽيشن ٽرمينل 1 جي ڪانڪورس بي اندر واقع آهي.

فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن

فرانڪفرٽ جي ٽئين ڊگهي فاصلي واري اسٽيشن فرانڪفرٽ ڏکڻ اسٽيشن (فرانڪفرٽ زوڊ بانهوف، جنهن کي عام طور فرانڪفرٽ (مائن) زوڊ يا ايف-زوڊ طور مختصر ڪيو ويندو آهي) آهي، جيڪا زاڪسنهاوزن ۾ واقع آهي. هي مقامي ريل گاڏين ۽ ٽرامن، لائينن 15، 16 ۽ 18، لاءِ هڪ اهم منزل آهي. هي چار يو-بان لائينن، يو 1، يو 2، يو 3 ۽ يو 8، ۽ ٽن ايس-بان لائينن، ايس 3، ايس 4 ۽ ايس 5، جي آخري اسٽيشن پڻ آهي. ايس 6 لائين به هن اسٽيشن تان گذري ٿي.

ميسي اسٽيشنون

فرانڪفرٽ واپاري ميلو وٽ ٻه ريلوي اسٽيشنون آهن. ميسي اسٽيشن مقامي رائن-مائن ايس-بان ريل گاڏين، ايس 3 کان ايس 6 لائينن، لاءِ آهي ۽ واپاري ميلي جي احاطي جي وچ ۾ واقع آهي. فيسٽ هالي/ميسي اسٽيشن تي يو-بان جي يو 4 لائين بيهي ٿي ۽ اها احاطي جي اتر-اوڀر ڪنڊ تي واقع آهي.

ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي اسٽيشنون

شهر جي مرڪز جون ٻه ٻيون اهم ريلوي اسٽيشنون ڪونسٽابلر واخي ۽ هاپٽ واخي آهن، جيڪي زائل جي ٻنهي ڇيڙن تي واقع آهن. اهي اوڀر کان اولهه ويندڙ ايس-بان ريل گاڏين ۽ اتر کان ڏکڻ ويندڙ يو-بان ريل گاڏين وچ ۾ مٽاسٽا جون مکيه اسٽيشنون آهن. روزاني مسافرن جي انگ، 98,000، جي لحاظ کان ڪونسٽابلر واخي اسٽيشن مرڪزي اسٽيشن کان پوءِ شهر جي ٻي مصروف ترين ريلوي اسٽيشن آهي. ٽئين مصروف ترين ريلوي اسٽيشن هاپٽ واخي آهي، جتان روزانو 93,000 مسافر گذرن ٿا.

فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن

فرانڪفرٽ اولهه اسٽيشن جي اوچي حصي ڏانهن ايندڙ ڊي بي اي جي ڪلاس 423

بوڪينهايم ۾ واقع هن اسٽيشن تي اتر طرف ويندڙ ڊگهي فاصلي واريون آءِ سي اي ريل گاڏيون، ڪيتريون علائقائي ريل گاڏيون ۽ روزانو سفر ڪندڙن لاءِ چار ايس-بان لائينون، ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، بيهن ٿيون. ان کان سواءِ، هي ٽن ميٽرو بس لائينن، ايم 32، ايم 36 ۽ ايم 73، جي اهم آخري اسٽيشن پڻ آهي.

ڊگهي فاصلي وارين بسن جون اسٽيشنون

مرڪزي ريلوي اسٽيشن جي ويجهو زيڊ او بي فرانڪفرٽ تي ڊگهي فاصلي واري بس

فرانڪفرٽ ۾ بين شهري بس سروس لاءِ ٽي اسٽيشنون آهن: هڪ مرڪزي اسٽيشن جي ڏکڻ پاسي، ٻي هوائي اڏي جي ٽرمينل 2 تي ۽ ٽين اسٽيفان شٽراسي تي واقع آهي.

عوامي آمدورفت

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت

عوامي آمدورفت جو نيٽ ورڪ

شهر ۾ ٻه تيز رفتار شهري آمدورفت نظام، يو-بان ۽ ايس-بان، ۽ زمين جي مٿاڇري تي هلندڙ ٽرام نظام موجود آهن. يو-بان ۽ ايس-بان بابت ڄاڻ رائن-مائن آمدورفت اتحاد جي ويب سائيٽ تي دستياب آهي.

ايس-بان

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو رائن-مائن ايس-بان

ايس-بان جون نو لائينون، ايس 1 کان ايس 9، فرانڪفرٽ کي گهاٽي آبادي واري رائن-مائن علائقي سان ڳنڍين ٿيون. گهڻن رستن تي ڏينهن دوران گهٽ ۾ گهٽ هر 15 منٽن ۾ سروس موجود هوندي آهي، يا ته هڪ لائين هر 15 منٽن ۾ هلندي آهي يا ٻه لائينون ساڳئي رستي تي 30-30 منٽن جي وقفي سان هلنديون آهن. ايس 7 کان سواءِ سڀئي لائينون فرانڪفرٽ شهري سرنگهه مان گذرن ٿيون ۽ اوست اينڊ شٽراسي، ڪونسٽابلر واخي، هاپٽ واخي، ٽائونوس آنلاگي ۽ فرانڪفرٽ مرڪزي اسٽيشن تي بيهن ٿيون. شهر کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ ايس-بان زمين جي مٿان هلي ٿي. اها واپاري ميلي تائين ايس 3، ايس 4، ايس 5 ۽ ايس 6، هوائي اڏي تائين ايس 8 ۽ ايس 9، اسٽيڊيم تائين ايس 7، ايس 8 ۽ ايس 9، ۽ ويجهن شهرن جهڙوڪ ويسباڊن، مائنز، ڊارمسٽاڊٽ، روسلزهايم، هاناو، اوفنباخ آم مائن، اوبر اورسل، باڊ هومبرگ، ڪرونبرگ، فريڊبرگ ۽ رستي ۾ ايندڙ ننڍن شهرن تائين رسائي فراهم ڪري ٿي. ايس 8 ۽ ايس 9 لائينون هفتي جا ستئي ڏينهن، ڏينهن رات هلن ٿيون.

يو-بان

فرانڪفرٽ-روڊلهايم ۾ لوڊوگ-لانڊمان شٽراسي جي وچ ۾ شهر ريلوي طور هلندڙ زير زمين لائين يو 7

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرانڪفرٽ يو-بان

يو-بان جون نو لائينون، يو 1 کان يو 9، فرانڪفرٽ ۽ اتر ۾ واقع وڏن مضافاتي علائقن باڊ هومبرگ ۽ اوبر اورسل کي خدمتون فراهم ڪن ٿيون. يو-بان تي هلندڙ ريل گاڏيون حقيقت ۾ هلڪي ريل يا شهر ريلوي آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گهڻيون لائينون زير زمين هلڻ بدران گهٽين جي وچ ۾ وڇايل پٽڙين تي هلن ٿيون. سروس جو گهٽ ۾ گهٽ وقفو 2.5 منٽ آهي، پر عام طور هر لائين 7.5 کان 10 منٽن جي وقفي سان هلندي آهي. شهر جي مرڪزي حصي ۾، جتي هڪ کان وڌيڪ لائينون ساڳيا پٽڙا استعمال ڪن ٿيون، ريل گاڏيون هر 3 کان 5 منٽن ۾ پهچن ٿيون.

ٽرام

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرانڪفرٽ آم مائن ۾ ٽرامون

فرانڪفرٽ ۾ ٽرام جون ڏهه لائينون، 11، 12 ۽ 14 کان 21 تائين، موجود آهن، جن تي عام طور هر 10 منٽن ۾ ٽرام پهچي ٿي. گهڻن حصن تي ٻه لائينون گڏجي خدمت ڏين ٿيون، جنهن سبب رش واري وقت ۾ گڏيل وقفو 5 منٽ ٿي وڃي ٿو. ٽرامون رڳو زمين جي مٿان هلن ٿيون ۽ يو-بان يا ايس-بان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اسٽاپن تي بيهن ٿيون.

بس

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو فرانڪفرٽ آم مائن ۾ عوامي آمدورفت#بس

ڪيتريون ئي بس لائينون فرانڪفرٽ جي عوامي آمدورفت نظام کي مڪمل ڪن ٿيون. رات جو 1:30 کان 3:30 تائين رات واريون بسون يو-بان ۽ ٽرام خدمتن جي جاءِ وٺن ٿيون. رات واري بس سروس جو مرڪزي جنڪشن شهر جي مرڪز واري ڪونسٽابلر واخي چوڪ تي آهي، جتان سڀئي رات واريون بس لائينون شروع ۽ ختم ٿين ٿيون.

ٽيڪسيون

ٽيڪسي عام طور وڏين ايس-بان ۽ يو-بان اسٽيشنن، مرڪزي اسٽيشن، ڏکڻ اسٽيشن، هوائي اڏي، واپاري ميلي ۽ شهر جي مرڪزي مصروف خريداري وارين گهٽين کان ٻاهر ملي سگهن ٿيون. ٽيڪسي حاصل ڪرڻ جو عام طريقو ٽيڪسي ڪمپني کي فون ڪرڻ يا ٽيڪسي اسٽينڊ تي وڃڻ آهي. تنهن هوندي به، جيتوڻيڪ اهو عام رواج نه آهي، پر گهٽيءَ مان گذرندڙ ٽيڪسي کي هٿ جي اشاري سان به روڪي سگهجي ٿو.

اوبر شهر ۾ 18 مهينا ڪم ڪرڻ کان پوءِ 9 نومبر 2015ع تي فرانڪفرٽ ۾ پنهنجون خدمتون بند ڪري ڇڏيون. بهرحال، اوبر ايڪس ۽ مقامي ٽيڪسيون اوبر ايپ وسيلي دستياب آهن.

سائيڪلون

زائل تي ويلو ٽيڪسي

ڊيوئچه بان پنهنجي ڪال ا بائيڪ سروس وسيلي ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سائيڪلون سڄي شهر ۾، چونڊيل ريلوي اسٽيشنن سميت، مختلف هنڌن تي بيهاريل آهن. انهن کي سندن نمايان چانديءَ جهڙي ۽ ڳاڙهي رنگ سبب آسانيءَ سان سڃاڻي سگهجي ٿو. ڪنهن مخصوص سائيڪل کي ڪرائي تي وٺڻ لاءِ سوار يا ته سروس نمبر تي فون ڪري تالو کولڻ جو ڪوڊ حاصل ڪري ٿو يا سمارٽ فون ايپ وسيلي سائيڪل محفوظ ڪري ٿو. سائيڪل واپس ڪرڻ لاءِ سوار ان کي مقرر واپسي واري علائقي ۾ تالو لڳائي بيهاري ٿو ۽ جيڪڏهن ايپ وسيلي بکنگ نه ڪئي هجي ته سروس نمبر تي فون ڪري ٿو.

نيڪسٽ بائيڪ پڻ فرانڪفرٽ ۾ ڪرائي تي سائيڪلون فراهم ڪري ٿي. اهي سڄي شهر ۾ بيهاريل آهن ۽ نيري رنگ جي ڊيزائن سبب سڃاتي سگهجن ٿيون.

سائيڪل رڪشا يا ويلو ٽيڪسي، جيڪا ٽه ڦيٿي گاڏي جو هڪ قسم آهي ۽ هلائيندڙ سان گڏ مسافرن کي کڻڻ لاءِ ٺاهي ويندي آهي، پڻ موجود آهي. انهن کي پيادلن لاءِ مخصوص علائقن ۾ هلڻ جي اجازت آهي، تنهنڪري اهي شهر گهمڻ لاءِ ڪارائتيون آهن.

فرانڪفرٽ ۾ سائيڪل رستن جو هڪ نيٽ ورڪ موجود آهي. شهر ڏانهن ايندڙ ڪيترن ڊگهي فاصلي وارن سائيڪل رستن تي اهڙا مخصوص پٽا آهن، جيڪي موٽر گاڏين جي آمدورفت کان الڳ آهن. شهر جي مرڪز ۾ ڪيتريون ئي گهٽيون سائيڪل گهٽيون آهن، جتي سائيڪل سوارن کي اڳرائي حاصل آهي ۽ موٽر گاڏين کي رڳو ان صورت ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت آهي، جڏهن اهي سائيڪل سوارن جي اچ وڃ ۾ رڪاوٽ نه بڻجن. ان کان سواءِ، سائيڪل سوارن کي ڪيترين تنگ هڪ طرفي گهٽين ۾ ٻنهي طرفن کان هلڻ جي اجازت آهي. بمطابق

2015

، 15 سيڪڙو شهري سائيڪلون استعمال ڪندا هئا.

برقي اسڪوٽر

15 جون 2019ع کان جرمن وفاقي حڪومت برقي اسڪوٽر جي استعمال کي سرڪاري طور اجازت ڏني. فرانڪفرٽ ۾ لائم، ٽائر، برڊ، ووئي، ڊاٽ ۽ بولٽ جهڙيون ڪمپنيون پنهنجون برقي ننڍي آمدورفت واريون گاڏيون ڪرائي تي فراهم ڪن ٿيون. بهرحال، غلط پارڪنگ، تيز رفتاري، ڀڃ ڊاهه ۽ حادثن جهڙي بار بار ٿيندڙ غلط استعمال سبب انهن جي استعمال بابت وڌندڙ بيزاري پيدا ٿي آهي ۽ برقي اسڪوٽر مارڪيٽ لاءِ وڌيڪ ضابطن جي ضرورت تي عوامي بحث شروع ٿيو آهي.

عدالتي عدالتون

فرانڪفرٽ ۾ ڪيترين ئي عدالتن جا مرڪز واقع آهن، جن ۾ شامل آهن:

• هيسي رياستي محنت عدالت
• فرانڪفرٽ اعليٰ علائقائي عدالت
• فرانڪفرٽ علائقائي عدالت
• فرانڪفرٽ مقامي عدالت
• فرانڪفرٽ سماجي عدالت
• فرانڪفرٽ محنت عدالت
• فرانڪفرٽ انتظامي عدالت

مالي اختياريون

ويسٽ هافن ٽاور، جتي يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري جو مرڪز قائم آهي

يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري

يورپي انشورنس ۽ پيشاورانه پينشن اختياري (اي آءِ او پي اي) يورپي يونين جو هڪ ادارو ۽ يورپي مالي نگران نظام جو حصو آهي، جيڪو 2008ع جي مالي بحران جي ردعمل ۾ قائم ڪيو ويو. هي ادارو 1 جنوري 2011ع تي قائم ٿيو.

وفاقي مالي نگران اختياري

فرانڪفرٽ جرمني جي وفاقي مالي نگران اختياري (بنڊس آنشٽالٽ فيئر فنانز ڊينسٽ لائسٽنگس آفسشٽ، مختصر: با فِن) جي ٻن مرڪزن مان هڪ آهي. با فِن هڪ آزاد وفاقي ادارو آهي ۽ جرمني جي مالي ضابطه بندي ڪندڙ اختياري طور ڪم ڪري ٿو.

مني لانڊرنگ مخالف اختياري

يورپي يونين جي مني لانڊرنگ مخالف اختياري (اي ايم ايل اي) جو مرڪز فرانڪفرٽ ۾ قائم آهي.

بين الاقوامي لاڳاپا

بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن

فرانڪفرٽ ۾ بين الاقوامي مالياتي ڪارپوريشن (آءِ ايف سي) جي جرمني واري آفيس موجود آهي، جيڪا ورلڊ بئنڪ گروپ جو حصو آهي. آءِ ايف سي ترقي پذير ملڪن ۾ خانگي شعبي جي پائيدار سيڙپڪاري کي هٿي ڏئي ٿي.

قونصل خانا

هڪ انتهائي بين الاقوامي شهر هجڻ جي ڪري، فرانڪفرٽ ۾ 93 سفارتي مشن (قونصل خانا ۽ قونصل جنرل جا دفتر) موجود آهن. ايڪنهايم ۾ واقع فرانڪفرٽ ۾ آمريڪا جو قونصل جنرل دنيا جو سڀ کان وڏو آمريڪي قونصل خانو آهي.

تعليم ۽ تحقيق

يونيورسٽيون ۽ تعليمي ادارا

فرانڪفرٽ ۾ ٻه يونيورسٽيون ۽ ڪيترائي خصوصي تعليمي ادارا موجود آهن. شهر جون ٻه مشهور ڪاروباري درسگاهون گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ جي گوئٽي بزنس اسڪول ۽ فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ آهن.

يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي

يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي

شهر جي سڀ کان پراڻي ۽ مشهور يونيورسٽي يوهان وولفگانگ فان گوئٽي يونيورسٽي آهي، جنهن جا ڪيمپس بوڪينهايم، ويسٽ اينڊ ۽ ريڊبرگ ۾ آهن، جڏهن⁠تہ ان جي يونيورسٽي اسپتال نيدرراڊ ۾ واقع آهي. گوئٽي بزنس اسڪول، ڪيمپس ويسٽ اينڊ ۾ واقع يونيورسٽي جي هائوس آف فنانس جو حصو آهي. بزنس اسڪول جي مڪمل وقت واري ايم بي اي پروگرام ۾ 70 سيڪڙو کان وڌيڪ شاگرد بين الاقوامي آهن.

فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز

فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز 1971ع ۾ ڪيترن ئي پراڻن تعليمي ادارن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. هتي فنون، سائنس، انجنيئرنگ ۽ قانون سميت 38 کان وڌيڪ تعليمي شعبن ۾ تعليم ڏني وڃي ٿي. هن يونيورسٽي جا اهم تحقيقي منصوبا شامل آهن: پلينيٽ ارٿ سيميوليٽر، فرا لائين آءِ ٽي اسڪول سروس، ميٿين جي مقدار جو انساني لاشن ۾ ماس اسپيڪٽروميٽر ذريعي تجزيو، سافٽ ويئر انجنيئرنگ (جهڙوڪ فرا ڊيسڪ)، انساني ڦڦڙن ۾ گيسن جو معياري ۽ مقداري تجزيو، ۽ شمسي فوٽو وولٽائڪ ماڊيولن بابت ڊگهي مدي واريون تحقيقون.

فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ

شهر ۾ فرانڪفرٽ اسڪول آف فنانس اينڊ مينيجمينٽ پڻ موجود آهي، جيڪو اڳ ۾ Hochschule für Bankwirtschaft (بينڪنگ اقتصاديات لاءِ اعليٰ تعليمي ادارو) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هن جو نئون ڪيمپس جرمن قومي لائبريري جي يو-بان اسٽيشن جي ويجهو واقع آهي ۽ تازو اوست اينڊ واري پراڻي هنڌ تان منتقل ڪيو ويو آهي. 2001ع ۾ اهو اقتصاديات ۽ انتظام جي خصوصي اعليٰ تعليمي اداري (FOM) ۾ تبديل ٿيو. فرانڪفرٽ اسڪول اعليٰ معيار جي تحقيق ۽ بيچلر توڙي گريجوئيٽ تعليم جي ڪري دنيا جي بهترين ڪاروباري اسڪولن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي.

شٽيڊل اسڪول

فرانڪفرٽ ۾ فني تعليم لاءِ رياستي اعليٰ تعليمي ادارو شٽيڊل اسڪول موجود آهي، جيڪو 1817ع ۾ يوهان فريڊرش شٽيڊل قائم ڪيو هو. 1942ع ۾ شهر جي انتظام هيٺ اچڻ کان پوءِ ان کي رياستي فنون لطيفه جي اسڪول ۾ تبديل ڪيو ويو.

موسيقي جا ادارا ۽ ڪنزرويٽري

شهر جا اهم موسيقي ادارا فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف ميوزڪ اينڊ پرفارمنگ آرٽس ۽ هوخ ڪنزرويٽري (ڊاڪٽر هوخ ڪنزرويٽوريم) آهن، جيڪو 1878ع ۾ قائم ٿيو. جديد موسيقي جي مطالعي لاءِ اينسامبل ماڊرن جي بين الاقوامي اڪيڊمي هڪ اهم ادارو آهي.

ٻيا اهم تعليمي ادارا

سينٽ جارجن فلسفي ۽ الهيات گريجوئيٽ اسڪول (جرمن: Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen) هڪ خانگي ادارو آهي، جيڪو جرمن جيسوئٽ تنظيم سان لاڳاپيل آهي. اهو 1950ع کان زاڪسنهاوزن ۾ قائم آهي.

تحقيقي ادارا

ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ

شهر ۾ ميڪس پلانڪ سوسائٽي جا ٽي ادارا موجود آهن:

• ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار ليگل هسٽري اينڊ ليگل ٿيوري
• ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار بايوفزڪس
• ميڪس پلانڪ انسٽيٽيوٽ فار برين ريسرچ

فرانڪفرٽ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊيز، جنهن کي ڪيترائي سرڪاري ۽ خانگي ادارا سهارو ڏين ٿا، طبعيات، ڪيميا، اعصابي سائنس ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي نظرياتي تحقيق ۾ سرگرم آهي.

فرانڪفرٽ رومش-جرمانيشي ڪميشن (RGK) جو مرڪز پڻ آهي، جيڪا جرمن آثار قديمه انسٽيٽيوٽ جي اها شاخ آهي جيڪا جرمني ۽ يورپ ۾ قبل از تاريخ آثار قديمه تي تحقيق ڪري ٿي. آر جي ڪي ڪيترن ئي تحقيقي منصوبن ۾ شامل آهي. ان جي لائبريري، جنهن ۾ 200,000 کان وڌيڪ ڪتاب ۽ ٻيو مواد موجود آهي، دنيا جي سڀ کان وڏين آثار قديمه جي لائبريرين مان هڪ آهي.

گوئٽي يونيورسٽي فرانڪفرٽ ۽ فرانڪفرٽ يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنسز گڏجي هيسي رياست جي مصنوعي ذهانت واري مرڪز هيسي اي آءِ (hessian.AI) ۾ حصو وٺن ٿيون.

مزدور تنظيمون ۽ انجمنون

مين فورم، آءِ جي ميٽال جو مرڪز

فرانڪفرٽ ڪيترين ئي مزدور تنظيمون ۽ پيشاورانه انجمنن جو مرڪز آهي، جن ۾ شامل آهن:

• آءِ جي ميٽال، جرمني جي سڀ کان وڏي ڌاتو سازي جي مزدور تنظيم، جنهن جو مرڪز گوٽ لوئٽ فئرٽل ضلعي ۾ واقع مين فورم بلند عمارت ۾ آهي.
• آءِ جي بائوئن-اگرار-اوم ويلٽ، تعميراتي ۽ انجنيئرنگ شعبي جي مزدورن جي تنظيم.
• گيورڪشافٽ ايرتسيهونگ اونڊ ويسنشافٽ، استادن جي مزدور تنظيم.
• گيورڪشافٽ ڊوئچر لوڪوموٽيوف فوهرر، ريل گاڏي هلائيندڙن جي مزدور تنظيم.

واپاري انجمنن ۾ شامل آهن:

• اليڪٽرو ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي انجمن (فربانڊ ڊير اليڪٽرو ٽيڪنيڪ، اليڪٽرونڪ اونڊ انفارميشنس ٽيڪنيڪ)
• ڊي ڪيما سوسائٽي فار ڪيميڪل ٽيڪنالاجي اينڊ بايو ٽيڪنالاجي (ڊيخيما گيزيلشافٽ فيئر ڪيميشي ٽيڪنيڪ اونڊ بايو ٽيڪنالاجي)
• جرمن ڪتاب واپارين جي انجمن (بورزين فَرآئن ڊيس ڊوئچن بوخ هانڊلس)، جيڪا فرانڪفرٽ ڪتابي ميلو جو اهتمام ڪري ٿي.
• جرمن ميل آرڊر واپارين جي وفاقي انجمن (بُنڊيس فربانڊ ڊيس ڊوئچن فيرزانڊ هانڊلس)
• جرمن ڪيميائي صنعت انجمن (فربانڊ ڊير ڪيميشن انڊسٽري)
• جرمن فوٽوگرافي صنعت انجمن (فربانڊ ڊير فوٽو انڊسٽري)
• جرمن مشين ۽ پلانٽ تعمير ڪندڙن جي انجمن (فربانڊ ڊوئچر ماشينن اونڊ آنلاگن بائو)
• جرمن باورچين جي انجمن (فربانڊ ڊير ڪوخي ڊوئچلانڊس)

ميڊيا

اخبارون

فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ جي ايڊيٽوريل کاتي جي عمارت

فرانڪفرٽ مان ٻه اهم روزاني اخبارون شايع ٿين ٿيون. قدامت پسند فرانڪفرٽر آلگيمائني سائيتونگ، جيڪا ايف اي زيڊ جي نالي سان پڻ مشهور آهي، 1949ع ۾ قائم ٿي. اها جرمني کان ٻاهر سڀ کان وڌيڪ گردش رکندڙ جرمن اخبار آهي، جنهن جا ايڊيٽر دعويٰ ڪن ٿا ته اخبار هر روز دنيا جي 148 ملڪن تائين پهچائي وڃي ٿي. ايف اي زيڊ جي روزاني اشاعت 380,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي.

ٻي اهم اخبار فرانڪفرٽر رونڊشائو آهي، جيڪا پهريون ڀيرو 1945ع ۾ شايع ٿي ۽ ان جي روزاني اشاعت 181,000 کان وڌيڪ ڪاپيون آهي.

رسالا

ڪيترائي رسالا پڻ فرانڪفرٽ مان شايع ٿين ٿا. مقامي جرنل فرانڪفرٽ تقريبن، پارٽين ۽ "اندروني ڄاڻ" بابت سڀ کان مشهور رسالو آهي. اويڪو-ٽيسٽ صارفين لاءِ هڪ رسالو آهي، جيڪو ماحولياتي موضوعن تي ڌيان ڏئي ٿو. ٽائيٽينڪ هڪ مشهور ۽ اڪثر تڪراري طنزي رسالو آهي، جنهن جي گردش لڳ ڀڳ 100,000 ڪاپيون آهي.

ريڊيو ۽ ٽيليويزن

فرانڪفرٽ جي پهرين ريڊيو اسٽيشن زوڊ ويسٽ ڊوئچه رونڊ فنڪ ڊينسٽ اي جي (ڏکڻ-اولهه جرمن نشرياتي سروس) هئي، جيڪا 1924ع ۾ قائم ٿي. ان جو جانشين سرڪاري نشرياتي ادارو هيسشر رونڊ فنڪ (هيسي نشرياتي سروس) آهي. هن جو مرڪز ڊورن بوش ضلعي ۾ واقع "فونڪ هائوس آم ڊورن بوش" ۾ آهي، ۽ اهو هيسي جي اهم ترين ريڊيو ۽ ٽيليويزن نشرياتي ادارن مان هڪ آهي. ان جون اضافي اسٽوڊيوز ڪاسل، ڊارمسٽاڊٽ ۽ فولدا ۾ پڻ موجود آهن.

بلومبرگ ٽي وي ۽ آر ٽي ايل ٽيليويزن جا علائقائي اسٽوڊيو پڻ فرانڪفرٽ ۾ آهن.

ٻين ريڊيو نشرياتي ادارن ۾ مين ايف ايم ۽ ريڊيو ايڪس شامل آهن.

آگسٽ 1945ع کان آڪٽوبر 2004ع تائين آمريڪي هٿياربند فوجن جو نشرياتي نيٽ ورڪ (AFN) فرانڪفرٽ مان (اي ايف اين فرانڪفرٽ) نشريات ڪندو هو. فوجين جي انگ ۾ گهٽتائي سبب اي ايف اين جو فرانڪفرٽ مرڪز بند ڪيو ويو، ۽ هاڻي اها سروس مانهايم مان نشريات ڪري ٿي.

خبرون فراهم ڪندڙ ادارا

فرانڪفرٽ ۾ عالمي خبرون فراهم ڪندڙ اداري رائٽرز جي جرمني واري آفيس موجود آهي. ايسوسيئيٽيڊ پريس ۽ آمريڪا سان تعلق رکندڙ بين الاقوامي خبرون فراهم ڪندڙ ادارو فيچر اسٽوري نيوز پڻ فرانڪفرٽ ۾ پنهنجا بيورو قائم ڪيا آهن.

رانديون

والڊ اسٽيڊيون (بمطابق 2023 کان ڊوئچه بئنڪ پارڪ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، جيڪو آئنٽراخت فرانڪفرٽ فٽبال ڪلب جو گهرو ميدان آهي.

فرانڪفرٽ ڪيترين ئي پيشاورانه راندين جي ٽيمن جو مرڪز آهي، جن مان ڪيترين جرمني جون قومي چيمپئن شپون کٽيون آهن. باسڪيٽ بال جي ٽيم اسڪائي لائنرز فرانڪفرٽ 2004ع ۾ جرمن باسڪيٽ بال چيمپئن شپ ۽ 2000ع ۾ جرمن ڪپ کٽيو. عورتن جي فٽبال واري ٽيم آئنٽراخت فرانڪفرٽ (اڳوڻو نالو: 1. ايف ايف سي فرانڪفرٽ) جرمني جي سڀ کان ڪامياب عورتن جي فٽبال ڪلبن مان هڪ آهي، جيڪا فراوئن-بنڊس ليگا جا گڏيل طور سڀ کان وڌيڪ لقب کٽيندڙ ڪلبن مان آهي. جڏهن⁠تہ آئنٽراخت فرانڪفرٽ مردن جي فٽبال ۾ جرمني جي سڀ کان روايتي ڪلبن مان هڪ آهي، جنهن هڪ ڀيرو جرمن چيمپئن شپ، پنج ڀيرا ڊي ايف بي-پوڪال، ٻه ڀيرا يوئيفا يورپا ليگ (اڳوڻي يوئيفا ڪپ) 1980ع ۽ 2022ع ۾ کٽي، 1959–60ع ۾ يوئيفا چيمپئنز ليگ جو رنر اپ رهيو ۽ 2022ع ۾ يوئيفا سپر ڪپ پڻ کٽيو.

فرانڪفرٽ جون ٻيون اهم راندين جون ٽيمون ۽ ڪلب هي آهن:

• فرانڪفرٽ گيليڪسي، آمريڪي فٽبال
• فرانڪفرٽ يونيورس، آمريڪي فٽبال
• فرانڪفرٽ پائريٽس، آمريڪي فٽبال
• فرانڪفرٽ سارس فيلڊس جي اي اي، گيلڪ فٽبال
• فرانڪفرٽ لائنز (2010ع تائين)، آئس هاڪي
• ليوين فرانڪفرٽ (2010ع کان)، آئس هاڪي
• ايس سي 1880 فرانڪفرٽ، رگبي يونين
• ايف ايس وي فرانڪفرٽ، مردن جي فٽبال
• روٽ-وائيس فرانڪفرٽ، فٽبال
• فرانڪفرٽر ايف سي جرمانيا 1894، فٽبال

فرانڪفرٽ مشهور ڪلاسيڪي سائيڪل ريس ايشبورن-فرانڪفرٽ سٽي لوپ جو ميزبان شهر آهي، جيڪا 1961ع کان 2008ع تائين رُنڊ اُم ڊين هيننگر ٽورم جي نالي سان سڃاتي ويندي هئي. شهر هر سال فرانڪفرٽ ميراٿون ۽ آئرن مين جرمني جو پڻ ميزبان هوندو آهي. ان کان علاوه، اهو جي. پي. مورگن ڪارپوريٽ چيلينج جي دنيا جي 13 ميزبان شهرن مان هڪ آهي، جيڪو جرمني جو سڀ کان وڏو ڪارپوريٽ راندين وارو مقابلو آهي. رائن-مائن آئس اسپورٽ ڪلب جرمني ۾ بينڊي راند جي برادري جو مرڪز آهي.

فرانڪفرٽ رائن-مائن علائقي ۾ ڏسڻ جهڙيون جايون

آتزلبرگ جبل تان ٽائونوس جي مکيه جبلن جي قطار جو منظر

رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي زالبرگ

ويسباڊن جو ڪورهاوس ۽ جواخانو

اصل فرانڪنسٽائن قلعو

والڊشپيراله

فرانڪفرٽ جي شهر مرڪز ۾ موجود سياحتي ماڳن کان علاوه، شهر کان لڳ ڀڳ 80 ڪلوميٽر (50 ميل) جي دائري اندر ڪيترائي عالمي شهرت يافته ماڳ پڻ موجود آهن، جن ۾ شامل آهن:

اتر

• ٽائونوس جبلن جو سلسلو
• يونيسڪو عالمي ورثو زالبرگ، رومي سلطنت جي فوجي ڇانوڻي
• يونيسڪو عالمي ورثو لائمز (رومي سلطنت جي اڳوڻي اترين سرحد)
• باڊ هومبرگ فور ڊير هوهي، پنهنجي مشهور جواخاني سان
• هيسن پارڪ

اولهه

• ويسباڊن، جتي ڪورهاوس، ويسباڊن رياستي ٿيٽر، نيروبرگ ۽ جواخانو واقع آهن
• يونيسڪو عالمي ورثو مائنز
• روڊيشيائيم آم رائن
• رائنگائو
• ايبرباخ خانقاه (فلم گلاب جو نالو جي اصل فلمبندي واري جڳهه)
• رائن ماٿري
• يونيسڪو عالمي ورثو رائن گهارو
• رائن درياهه
• رائن هيسن شراب وارو علائقو

اوڀر

• هاناو جو گرم ڀائرن جو اونهاري وارو ميلو
• جرمن پريان ڪهاڻين وارو رستو
• شپيسارٽ

ڏکڻ

• ڊارمسٽاڊٽ، جتي آرٽ نووو طرز جو يونيسڪو عالمي ورثو ماتيليڊن هوهه واقع آهي
• والڊشپيراله
• روس جي آخري زار جي اڳوڻي خانگي عبادت گاهه
• ورٽيڪس باغ
• يونيسڪو عالمي ورثو ميسل کڏ
• اوڊنوالڊ
• بيرگ شٽراسي
• فرانڪنسٽائن قلعو
• هايڊلبرگ

بين الاقوامي لاڳاپا

جڙواں شهر – ڀيڻ شهر

پڻ ڏسو: جرمني ۾ جڙواں شهرن ۽ ڀيڻ شهرن جي فهرست

فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان ڀيڻ شهر جا لاڳاپا آهن:

• برمنگهم، ويسٽ مڊلينڊز، انگلينڊ (1966ع)
• بوداپيسٽ، هنگري (1990ع)
• ڊيوئي-لا-بار، وال دئواز، فرانس (1967ع)؛ اڳ ۾ نيڊر-ايشباخ سان ڀيڻ شهر هو، جيڪو 1972ع ۾ فرانڪفرٽ ۾ شامل ڪيو ويو.
• دبئي، دبئي امارت، گڏيل عرب امارات (2005ع)
• ايسڪي شهير، ايسڪي شهير صوبو، ترڪي (2013ع)
• سانچو:Country data NIC گرانادا، گرانادا کاتو، نڪاراگوا (1991ع)
• گوانگجو، گوانگ ڊونگ، چين (1988ع)
• ڪراڪوف، پولينڊ (1991ع)
• لائپزگ، سيڪسني، جرمني (1990ع)
• ليون، فرانس (1960ع)
• ميلبورن، وڪٽوريا، آسٽريليا
• ميلان، لومبارڊي، اٽلي (1970ع)
• فلاڊيلفيا، پنسلوانيا، آمريڪا (2015ع)
• پراگ، چيڪ جمهوريه (1990ع)
• تل ابيب، گش دان، اسرائيل (1980ع)
• ٽورانٽو، اونٽاريو، ڪينيڊا (1989ع)

دوست شهر

فرانڪفرٽ جا هيٺين شهرن سان دوستاڻا لاڳاپا آهن:

• قاهره، مصر (1979ع)
• يوڪوهاما، ڪاناگاوا، جاپان (2011ع)
• لويو، يوڪرين (2024ع)

پڻ ڏسو

• فرانڪفرٽ اسڪول
• فرانڪفرٽ سان تعلق رکندڙ ماڻهن جي فهرست
• فرانڪفرٽ جو ميئر
• هيسي ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست
• جرمني ۾ آبادي موجب شهرن جي فهرست

وڌيڪ مطالعو

تاريخ

• ڪرامر، والڊي مار (مرتب): فرانڪفرٽ ڪرونيڪ. فرلاگ والڊي مار ڪرامر، فرانڪفرٽ آم مائن، 1987ع (ٽيون ڇاپو)، ISBN 3-7829-0321-8.
• لوٿار گال (مرتب): ايف ايف ايم 1200. ٽراڊيشيونن اونڊ پرسپيڪٽيونن آئينر شٽاٽ. يان ٿوربيڪي فرلاگ، سگمارنگن، 1994ع، ISBN 3-7995-1203-9. (1994ع ۾ شهر جي 1200 ساله جشن جي موقعي تي شايع ٿيل مقالن جو مجموعو)
• ماڪ، ارنسٽ: فون ڊير شٽائن سائيٽ تسور شٽاوفر شٽاٽ. ڊي فروئي گيشيخٽي فون فرانڪفرٽ آم مائن. فرلاگ يوزف ڪنيشت، فرانڪفرٽ آم مائن، 1994ع، ISBN 3-7820-0685-2.

اڏاوتي فن

• شوهمان، هائنز: فرانڪفرٽ آم مائن اونڊ اُمگي بُنگ. فون ڊير فالٽس زيڊلونگ تسوم بئنڪين تسينٽروم. ڊومونٽ ڪنسٽ رائزي فوهرر. ڊومونٽ، ڪولون، 2003ع، ISBN 3-7701-6305-2. (خاص طور اڏاوتي فن بابت)
• بودنباخ، ڪرسٽوف (مرتب): نوئي آرڪيٽيڪتور اِن فرانڪفرٽ آم مائن. يونيئس فرلاگ، هيمبرگ، 2008ع، ISBN 978-3-88506-583-8.
• شٽورم، فلپ؛ شمل، پيٽر ڪاخولا: هوخ هائوس شٽاٽ فرانڪفرٽ. باوٽن اونڊ ويزيونن سائيٽ 1945. پريسٽيل، ميونخ، 2014ع، ISBN 978-3-7913-5363-0.

ٻيا

• زيٽسيپفانڊٽ، ڪرسچن: گيهائمنِس فوليس فرانڪفرٽ آم مائن. وارٽبرگ، گوڊنسبرگ-گلائيشن، 2003ع، ISBN 3-8313-1347-4.
• موزيباخ، مارٽن: مائن فرانڪفرٽ. باربرا ڪليم جي تصويرن سان. انزل، فرانڪفرٽ آم مائن، 2002ع، ISBN 3-458-34571-X. (انزل ٽاشن بُوخ، جلد 2871)

خارجي ڳنڍڻا

Frankfurt سفري راهنما منجانب وڪي سفر Wikivoyage سانچو:EB1911 poster

• سرڪاري ويب سائيٽ حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين (آرڪائيو ڪيا ويا 16 July 2012) (in جرمن)
• بريگزٽ کان پوءِ فرانڪفرٽ جي تياري بابت مضمون
• فرانڪفرٽ جي اڏاوتي فن حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين (آرڪائيو ڪيا ويا 6 March 2006)
• فرانڪفرٽ چڙيا گهر
• فرانڪفرٽ جا پينوراما:
  • 360° شهر جا پينوراما
  • پينوراما فرانڪفرٽ
  • frankfurt360.de
  • panorama-frankfurt.de
• سانچو:Cite AmCyc
• سانچو:Cite Collier's
• ٽورزم + ڪانگريس جي ايم بي ايڇ فرانڪفرٽ آم مائن
• فرانڪفرٽ شهر جو ثقافتي پورٽل
• سانچو:HessBib PPN
• Kracauer, Isidor (1150–1824), Geschichte der Juden in Frankfurt a. M. (جرمن ۾)