سرائيوو

سرائيوو
سرائيوو Сарајево
	راڄڌاني شهر
	Град Сарајево ; (بوسنيائي سائريلڪ لپي); Grad Sarajevo ; (بوسنيائي-رومن لپي); (سرائيوو جو شهر)
	سرائيوو شھر جو پئنورئما غازي خسرو بيگ مسجد رومن ڪيٿولڪ چرچ آرٿوڊاڪس چرچ سبيلج (سبيل ڦوهارو) سرائيوو ڪيبل ڪار لاطين برج شھر-خواجه (ميئر) برج
Flag	Coat of arms
	Nickname(s): "يورپ جو يروشلم"; "بلقان جو يروشلم" ; "Šeher, Rajvosa"
	Interactive map outlining Sarajevo
	سرائيوو يورپ اندر مقام سرائيوو سرائيوو (Balkans) سرائيوو سرائيوو (Europe)
	جاگرافي بيهڪ: 43°51′23″N 18°24′47″E / 43.85639°N 18.41306°E
ملڪ	بوسنيا ۽ ھرزگوينيا
اينٽيٽي	بوسنيا ۽ هرزيگوينا جي فيڊريشن
ڪينٽون	سرائيوو ڪينٽون
ميونسپلٽيون:	4; سينتار (مرڪز); نووي گراڊ (نئون شهر); اسٽاري گراڊ (تاريخي شهر);
بنياد پيو	1461ع
Government
• Body	سرائيوو شھري ڪائونسل
• ميئر	سمير آدخ (NiB)
• خاص شھر جي آبادي	2,75,524 ; (2013ع آدمشماري)
Area
• خاص شهر	141.5 ڪ.م2 (54.6 ميل2)
• Urban	419.16 ڪ.م2 (161.84 ميل2)
• Metro	3,350 ڪ.م2 (1,290 ميل2)

سرائيوو (سائیریلڪ:Сарајево؛ انگریزي:Sarajevo) بوسنيا ۽ ھرزگوينيا جو سڀ کان وڏو شهر ۽ راڄڌاني آهي.^[3] ان جي آبادي 2,75,524 آھي.^[4] سرائيوو ميٽروپوليٽن علائقو جنهن ۾ سرائيوو ڪینٽون، اوڀر سرائيوو ۽ ڀرپاسي جي ميونسپلٽيون شامل آهن، 5,55,210 باشندن جو گھر آهي.^[5] بوسنيا جي وڏي سرائيوو وادي ۾، اهو ڊينارڪ الپس جبلن جي چوڌاري ۾ واقع آهي ۽ بلقان (ڏکڻ يورپ جو تاريخي علائقو) جي مرڪز ۾ ملجاسڪا نديء جي ڪناري تي واقع آهي.

سرائيوو بوسنيا جو سياسي، مالي، سماجي ۽ ثقافتي مرڪز آهي ۽ بلقان ۾ ثقافت جو هڪ نمايان مرڪز آهي. اهو تفريح، ميڊيا، فيشن ۽ آرٽ ۾ علائقي جي اثر کي وڌائيندو آهي.^[6] ^[7] مذهبي ۽ ثقافتي تنوع جي ڊگهي تاريخ جي ڪري، سرائيوو کي ڪڏهن ڪڏهن "يورپ جو يروشلم" ^[1] يا "بلقان جو يروشلم" سڏيو ويندو آهي. ^[2] اهو چند وڏن يورپي شهرن مان هڪ آهي جنهن ۾ هڪ ئي پاڙي ۾ ڪيٿولڪ چرچ، مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ، مسجد ۽ یھودی عبادت گاهون موجود آهن. ^[8]

جيتوڻيڪ قديم زماني کان وٺي هن علائقي ۾ انساني آباديءَ جا ثبوت موجود آهن، جديد شهر 15هين صدي عيسويءَ ۾ هڪ عثماني ڪوٽ جي طور تي اڀريو، جڏهن عثماني سلطنت يورپ ۾ وڌي. ^[9] سرائيوو پنهنجي تاريخ ۾ ڪيترائي ڀيرا بين الاقوامي شهرت حاصل ڪري چڪو آهي. سال 1885ع ۾ اهو يورپ جو پهريون شهر ۽ دنيا جو ٻيو شهر هو، جنهن ۾ امريڪا جي سان فرانسسڪو کان پوءِ شهر جي ذريعي هلندڙ فل ٽائيم برقي ٽرام نيٽ ورڪ موجود هو. ^[10]

سال 1914ع ۾ سراجيوو هڪ مقامي سرب نوجوان ۽ بوسنيا جو سرگرم ڪارڪن، گيورلو پرنسپ پاران آرچڊيوڪ، فرانسز فرڊيننڊ جي قتل جو ماڳ هو، قتل جنهن پهرين مهاڀاري جنگ کي جنم ڏنو، جن جي نتيجي ۾ بوسنيا ۾ آسٽرو۔هنگري راڄ جو خاتمو ٿيو ۽ بلقان جي علائقي ۾ يوگوسلاويا جي گهڻ ثقافتي بادشاهت جو قيام ٿيو. ٻي مهاڀاري جنگ کان پوءِ علائقي کي سوشلسٽ جمهوريه بوسنيا ۽ هرزيگوينا جي گاديءَ جو هنڌ مقرر ڪيو ويو. سوشلسٽ فيڊرل ريپبلڪ آف يوگوسلاويا جي اندر، بنيادي ڍانچي ۽ اقتصادي ترقي ۾ سيڙپڪاري سان، شهر جي آبادي ۽ ڪاروبار ۾ تيزيءَ سان واڌارو ٿيو.

يوگوسلاویا جي جنگ جي شروعات کان اڳ، سال 1984ع ۾، سرائيوو 1984ع جي سرمائي اولمپڪس جي ميزباني ڪئي، جنهن شهر لاءِ خوشحالي جي دور جي نشاندهي ڪئي. پر شهر بوسنيا جي جنگ دوران، اپريل 1992ع کان فيبروري، 1996ع تائين، مجموعي طور تي 1,425 ڏينهن تائين، جديد جنگ جي تاريخ ۾ گاديء واري شهر جو سڀ کان ڊگهو گهيرو محاصري کي منهه ڏنو.

جنگ کان پوءِ جي بحاليءَ سان، سرائيوو بوسنيا ۽ هرزيگوينا ۾ تيز ترين وڌندڙ شهر ٿي ويو. ^[11] ٽريول گائيڊ سيريز "لونلي پلانٽ" سرائيوو کي دنيا جو 43 هين بهترين شهر قرار ڏنو. ^[12] ڊسمبر، 2009ع ۾ هن سرائيوو کي سال 2010ع ۾ گهمڻ لاءِ مٿين ڏهن شهرن مان هڪ قرار ڏنو. ^[13]

سال 2011ع ۾ سرائيوو کي سال 2014ع ۾ "يورپي ثقافت جي راڄڌاني" طور نامزد ڪيو ويو، ۽ يورپي نوجوان اولمپڪ فيسٽيول جي ميزباني لاء چونڊيو ويو. ^[14] ^[15] ان کانسواء، آڪٽوبر، 2019ع ۾، سراجيوو کي، "يونيسڪو تخليقي شهر" جي طور تي ان جي ترقي جي حڪمت عملي جي مرڪز تي ثقافت کي رکڻ لاء نامزد ڪيو ويو. ^[16] ^[17] اهو پڻ دنيا جي فلمبندي لاء اٺ وڏي شهرن مان هڪ آهي. ^[18]

حوالا

1 2 Stilinovic, Josip (3 January 2002). "In Europe's Jerusalem" آرڪائيو ڪيا ويا 29 June 2017 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., Catholic World News. The city's principal mosques are the Gazi Husrev-Bey's Mosque, or Begova Džamija (1530), and the Mosque of Ali Pasha (1560–61). Retrieved on 5 August 2006.
1 2 Benbassa, Esther; Attias, Jean-Christophe (2004). The Jews and their Future: A Conversation on Judaism and Jewish Identities. London: Zed Books. p. 27. ISBN 978-1-84277-391-8. https://archive.org/details/jewstheirfuturec0000benb. "Sarajevo." حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; name "google27" defined multiple times with different content
↑ "The World Factbook", 06 سيپٽمبر 2015, اصل کان 10 February 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 اپريل 2022۔
↑ Toe, Rodolfo (1 July 2016). "Census Results Highlight Impact of Bosnian War". Balkan Transitional Justice (Balkan Investigative Reporting Network). http://www.balkaninsight.com/en/article/census-highlights-impact-of-bosnian-conflict-on-population-07-01-2016.
↑ "Census of Population, Households and Dwellings in Bosnia and Herzegovina: Final Results", Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine, 2013, اصل کان 14 October 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 28 July 2021۔
↑ "Sarajevo: The economic, administrative, cultural and educational center of Bosnia and Herzegovina", Mediterranea News, 12 May 2011, اصل کان 24 April 2012 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 April 2012۔
↑ daenet d.o.o., "Sarajevo Official Web Site : Economy", Sarajevo.ba, اصل کان 1 April 2012 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 April 2012۔
↑ Malcolm, Noel (1996). Bosnia: A Short History (Paperback ed.). London: NYU Press. pp. 107, 364. ISBN 978-0-8147-5561-7.
↑ Valerijan 1997.
↑ Lonely Planet: Best Cities in the World. Lonely Planet. 2006. ISBN 978-1-74104-731-8. https://archive.org/details/lonelyplanetciti00lone.
↑ Kelley, Steve.
↑ Lonely Planet (March 2006).
↑ "Lonely Planet's Top 10 Cities 2010 | Lonely Planet's Top 10 Cities 2010", News.com.au, اصل کان 10 October 2010 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 19 January 2010۔
↑ "Nomination of Sarajevo for European Capital of Culture 2014", BH-News.com, اصل کان 24 January 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 15 September 2011۔
↑ "Sarajevo: With Sarajevo as Europe's Capital of Culture 2014 we could send an... – 12/05/2011 – EPP Group", Group of the European People's Party (Christian Democrats) in the European Parliament, اصل کان 2 August 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 15 September 2011۔
↑ "UNESCO celebrates World Cities Day designating 66 new Creative Cities", UNESCO, 30 October 2019, اصل کان 31 October 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 31 October 2019۔
↑ "UNESCO designates 66 new Creative Cities | Creative Cities Network", en.unesco.org, اصل کان 1 February 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 31 October 2019۔
↑ Pender, Eleanor (06 نومبر 2019), "Five new Cities of Film join the Creative Cities Network", UNESCO Cities of Film (ٻولي ۾ en-GB), حاصل ڪيل 01 مارچ 2024۔

[In_Europe's_Jerusalem-1] 1 2 Stilinovic, Josip (3 January 2002). "In Europe's Jerusalem" آرڪائيو ڪيا ويا 29 June 2017 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., Catholic World News. The city's principal mosques are the Gazi Husrev-Bey's Mosque, or Begova Džamija (1530), and the Mosque of Ali Pasha (1560–61). Retrieved on 5 August 2006.

[google27-2] 1 2 Benbassa, Esther; Attias, Jean-Christophe (2004). The Jews and their Future: A Conversation on Judaism and Jewish Identities. London: Zed Books. p. 27. ISBN 978-1-84277-391-8. https://archive.org/details/jewstheirfuturec0000benb. "Sarajevo." حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; name "google27" defined multiple times with different content

[3] "The World Factbook", 06 سيپٽمبر 2015, اصل کان 10 February 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 اپريل 2022۔

[4] Toe, Rodolfo (1 July 2016). "Census Results Highlight Impact of Bosnian War". Balkan Transitional Justice (Balkan Investigative Reporting Network). http://www.balkaninsight.com/en/article/census-highlights-impact-of-bosnian-conflict-on-population-07-01-2016.

[bhas.ba2-5] "Census of Population, Households and Dwellings in Bosnia and Herzegovina: Final Results", Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine, 2013, اصل کان 14 October 2017 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 28 July 2021۔

[6] "Sarajevo: The economic, administrative, cultural and educational center of Bosnia and Herzegovina", Mediterranea News, 12 May 2011, اصل کان 24 April 2012 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 April 2012۔

[7] t d.o.o., "Sarajevo Official Web Site : Economy", Sarajevo.ba, اصل کان 1 April 2012 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 April 2012۔

[8] Malcolm, Noel (1996). Bosnia: A Short History (Paperback ed.). London: NYU Press. pp. 107, 364. ISBN 978-0-8147-5561-7.

[FOOTNOTEValerijanImamovićĆurovacKurto1997-9] Valerijan 1997.

[amazon1-10] Lonely Planet: Best Cities in the World. Lonely Planet. 2006. ISBN 978-1-74104-731-8. https://archive.org/details/lonelyplanetciti00lone.

[11] Kelley, Steve.

[Lonely_Planet_2006-12] Lonely Planet (March 2006).

[News.com.au-13] "Lonely Planet's Top 10 Cities 2010 | Lonely Planet's Top 10 Cities 2010", News.com.au, اصل کان 10 October 2010 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 19 January 2010۔

[14] "Nomination of Sarajevo for European Capital of Culture 2014", BH-News.com, اصل کان 24 January 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 15 September 2011۔

[15] "Sarajevo: With Sarajevo as Europe's Capital of Culture 2014 we could send an... – 12/05/2011 – EPP Group", Group of the European People's Party (Christian Democrats) in the European Parliament, اصل کان 2 August 2018 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 15 September 2011۔

[16] "UNESCO celebrates World Cities Day designating 66 new Creative Cities", UNESCO, 30 October 2019, اصل کان 31 October 2019 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 31 October 2019۔

[17] "UNESCO designates 66 new Creative Cities | Creative Cities Network", en.unesco.org, اصل کان 1 February 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 31 October 2019۔

[18] Pender, Eleanor (06 نومبر 2019), "Five new Cities of Film join the Creative Cities Network", UNESCO Cities of Film (ٻولي ۾ en-GB), حاصل ڪيل 01 مارچ 2024۔

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]