مواد ڏانھن هلو

سافٽ پاور وارو نظريو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

سافٽ پاور وارو نظريو(انگريزي: theory of soft power) آمريڪي پوليٽيڪل سائنس جي ماھر جوزف نائي، جيڪو ڪلنٽن انتظاميہ ۾ آفيسر بہ رھيو ھو، ھڪ نظريو پيش ڪيو تہ آمريڪا ٻي عالمي جنگ کانپوءِ واري دؤر جي ڀيٽ ۾ ڪمزور محسوس ٿيندي بہ طاقت جو ھڪ بي مثال ذريعو آهي جيڪو ان کي پھرين پوزيشن ۾ آڻي ٿو سگھي ٿو.ان لاءِ معاملن کي پنھنجي مطابق ڪرڻ، حالتن۽ واقعن کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ فوجي طاقت جي استعمال کان علاوه بہ آمريڪا وٽ ھڪ شئي موجود آهي يعني سافٽ پاور جيڪا ھڪ عدم تشدد واري قوت آھي جنھن ذريعي آمريڪا دنيا ۾ پنھنجي ليڊرشپ واري پوزيشن کي مستحڪم ۽ مضبوط ڪري سگھي ٿو.جوزف نائي سافٽ پاور کي ٽن حصن ۾ ورهايو آهي: ڪلچرل، آئيڊيولاجيڪل ۽ انسٽيٽيوشنل. ھن جي خيال مطابق جيڪڏهن ڪو ملڪ پنھنجي طاقت اھڙي ٺاھي جيڪا ٻين جي نظر ۾ جائز ھجي تہ پوء ان کي پنھنجي خواهش کي عملي شڪل ڏيڻ جي سلسلي ۾ گھٽ مزاحمت کي منھن ڏيڻو پوي ٿو. ڊيموڪريٽڪ پوليٽڪس، فري مارڪيٽ معيشت۽ بنيادي قدر جھڙوڪ انساني حق ، ٻين لفظن ۾ لبرل ازم، آمريڪي سافٽ پاور جا بنياد آھن.[1]

تصور جي وضاحت

[سنواريو]
جوزف نائي جو 2004ع ۾ شايع ٿيل ڪتاب، جنهن ۾ ”نرم طاقت“ جي تصور جي وضاحت ڪئي وئي آهي

آڪسفورڊ انگريزي لغت موجب، "نرم طاقت" (Soft power) جو اصطلاح، جنهن جي معنيٰ آهي "اهڙي طاقت (ڪنهن قوم، رياست، اتحاد وغيره جي) جيڪا فوجي قوت يا جبر بدران معاشي ۽ ثقافتي اثر رسوخ مان پيدا ٿئي"، پهريون ڀيرو 1985ع ۾ درج ڪيو ويو.[2]

بين الاقوامي لاڳاپن جي مشهور عالم جوزف نائي 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾ "نرم طاقت" جي تصور کي عام شهرت ڏني.[3]

نائي جي نظر ۾، طاقت مان مراد ٻين جي رويي تي اهڙو اثر وجهڻ آهي، جنهن سان گهربل نتيجا حاصل ڪري سگهجن. اهو مختلف طريقن سان ممڪن آهي: ٻين کي ڌمڪين ذريعي مجبور ڪري سگهجي ٿو، مالي فائدن ذريعي آماده ڪري سگهجي ٿو، يا وري کين اهڙو متوجهه ۽ هم خيال بڻائي سگهجي ٿو جو هو پاڻ ئي اهي نتيجا چاهين، جيڪي توهان چاهيو ٿا. اهڙيءَ ريت نرم طاقت، ٻين کي زبردستي مجبور ڪرڻ بدران انهن کي رضاڪارانه طور پنهنجي مقصد ڏانهن مائل ڪري ٿي.[4]

نرم طاقت جو مقابلو سخت طاقت (Hard power) سان ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ جبر يا مالي ادائيگين جو استعمال شامل هوندو آهي. نرم طاقت صرف رياستن تائين محدود ناهي، پر بين الاقوامي سياست ۾ سرگرم ٻيا فاعل، جهڙوڪ غير سرڪاري تنظيمون (NGOs) ۽ بين الاقوامي ادارا پڻ ان کي استعمال ڪري سگهن ٿا.[5] ڪجهه عالمن جي نظر ۾ نرم طاقت، "طاقت جي ٻئي چهري" جو هڪ مثال آهي،[6] جيڪو اڻسڌيءَ طرح گهربل نتيجا حاصل ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿو.[7][8]

نائي جي مطابق، ڪنهن ملڪ جي نرم طاقت ٽن بنيادي وسيلن تي ٻڌل هوندي آهي: "ان جي ثقافت (جتي اها ٻين لاءِ پرڪشش هجي)، ان جون سياسي قدرون (جڏهن ملڪ اندر ۽ ٻاهر انهن تي عمل ڪيو وڃي)، ۽ ان جون پرڏيهي پاليسيون (جڏهن ٻيا انهن کي جائز ۽ اخلاقي اختيار واريون سمجهن)."[9]

"ڪو ملڪ عالمي سياست ۾ اهي نتيجا حاصل ڪري سگهي ٿو، جيڪي هو چاهي ٿو، جيڪڏهن ٻيا ملڪ سندس قدرن جي تعريف ڪن، سندس مثال جي پيروي ڪرڻ چاهين، يا سندس خوشحالي ۽ کليل معاشري جهڙي سطح حاصل ڪرڻ جا خواهشمند هجن. انهيءَ لحاظ کان عالمي سياست ۾ رڳو فوجي طاقت يا معاشي پابندين ذريعي ٻين کي مجبور ڪرڻ ئي اهم ناهي، پر عالمي ايجنڊا جو تعين ڪرڻ ۽ ٻين کي پاڻ ڏانهن متوجهه ڪرڻ به اهم آهي. اهڙي نرم طاقت، ٻين کي اهي نتيجا پاڻمرادو اختيار ڪرڻ تي آماده ڪري ٿي، جيڪي توهان چاهيو ٿا، ۽ کين زبردستي مجبور نٿي ڪري."[5]

نرم طاقت جا وسيلا اهڙا اثاثا هوندا آهن، جيڪي ڪشش پيدا ڪن ٿا، ۽ اها ڪشش اڪثر قبوليت جو سبب بڻجي ٿي.[5] نائي جو چوڻ آهي ته "دلڪشي هميشه جبر کان وڌيڪ اثرائتي هوندي آهي، ۽ جمهوريت، انساني حقن ۽ فردي موقعن جهڙا ڪيترائي قدر نهايت پرڪشش هوندا آهن."[10] اينجيلو ڪوڊيويلا نشاندهي ڪئي آهي ته نرم طاقت جو هڪ اهم، پر اڪثر نظرانداز ٿيل پهلو اهو آهي ته آبادي جا مختلف طبقا مختلف شين، خيالن، تصويرن يا امڪانن ڏانهن متوجهه يا متنفر ٿيندا آهن.[11] جڏهن ڪنهن ملڪ جون پاليسيون، ثقافت يا قدر ٻين کي متوجهه ڪرڻ بدران کين پري ڌڪين، تڏهن نرم طاقت ڪمزور ٿي ويندي آهي.

نائي پنهنجي ڪتاب ۾ دليل ڏئي ٿو ته حڪومتن لاءِ نرم طاقت، سخت طاقت جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڏکيو اوزار آهي، ٻن سببن جي ڪري: پهريون، ان جا ڪيترائي اهم وسيلا حڪومت جي سڌي ڪنٽرول کان ٻاهر هوندا آهن؛ ٻيو، نرم طاقت اڻسڌيءَ طرح پاليسيءَ جي ماحول کي شڪل ڏيندي آهي، ۽ گهربل نتيجا پيدا ڪرڻ ۾ ڪڏهن ڪڏهن ڪيترائي سال لڳي ويندا آهن.[10][12] هن ڪتاب ۾ نرم طاقت جا ٽي بنيادي ذريعا بيان ڪيا ويا آهن: "ثقافت"، "سياسي قدر"، ۽ "پاليسيون".

پنهنجي ڪتاب The Future of Power (2011ع) ۾ نائي ٻيهر واضح ڪري ٿو ته نرم طاقت هڪ وضاحتي تصور آهي، نه ڪي معياري يا اخلاقي تصور.[13] تنهن ڪري نرم طاقت جا منفي مقصدن لاءِ به استعمال ٿي سگهن ٿا. سندس چوڻ آهي ته "هٽلر، اسٽالن ۽ مائو زيڊونگ پنهنجن پوئلڳن جي نظر ۾ وڏي نرم طاقت جا مالڪ هئا، پر ان جو مطلب اهو نه هو ته اها طاقت سٺي هئي. ذهنن کي موڙڻ، هٿن کي موڙڻ کان لازمي طور بهتر ناهي."[13] نائي اهو به بيان ڪري ٿو ته نرم طاقت، حقيقت پسندي واري نظريي جي ابتڙ ناهي. "نرم طاقت مثاليت يا لبرلزم جي ڪا صورت ناهي، بلڪه اها طاقت جو ئي هڪ روپ آهي، جنهن ذريعي گهربل نتيجا حاصل ڪيا وڃن ٿا."[14]

تصور جون حدون

[سنواريو]

نرم طاقت جي تصور تي ڪجهه ليکڪن تنقيد ڪئي آهي ۽ ان کي غير مؤثر قرار ڏنو آهي، جهڙوڪ نيئل فرگوسن، جنهن پنهنجي ڪتاب Colossus جي مهاڳ ۾ اهڙو موقف اختيار ڪيو.[حوالو گهربل] نئين حقيقت پسند ۽ ٻين عقليت پسند ۽ نئين عقليت پسند نظرين سان لاڳاپيل ليکڪ (سواءِ اسٽيفن والٽ جي) عام طور نرم طاقت کي رد ڪن ٿا، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ بين الاقوامي لاڳاپن جا فاعل رڳو ٻن قسمن جي محرڪن تي ردعمل ظاهر ڪندا آهن: معاشي فائدا ۽ طاقت جو استعمال.[حوالو گهربل]

هڪ نظريي جي حيثيت سان، نرم طاقت کي سخت طاقت کان الڳ سڃاڻڻ ڪڏهن ڪڏهن ڏکيو هوندو آهي. مثال طور، جينس بيالي ميٽرن دليل ڏئي ٿي ته جارج ڊبليو بش جو اهو بيان، "يا ته توهان اسان سان آهيو يا دهشتگردن سان"، حقيقت ۾ سخت طاقت جو هڪ استعمال هو. جيتوڻيڪ ٻين رياستن کي اتحاد ۾ شامل ٿيڻ لاءِ فوجي يا معاشي دٻاءُ استعمال نه ڪيو ويو، پر نمائندگيءَ واري طاقت (representational force) جو استعمال ڪيو ويو. اهڙي قسم جي طاقت ٻين ڌرين جي سڃاڻپ کي خطري ۾ وجهي ٿي، جنهن سبب اهي يا ته تابعداري ڪن يا برائي سان منسوب ٿيڻ جو خطرو قبول ڪن. جيڪڏهن ائين آهي، ته پوءِ نرم طاقت ايتري "نرم" ناهي جيتري سمجهي ويندي آهي.[15]

تازين تحقيقي مقالن ۾ اهو به دليل ڏنو ويو آهي ته هن تصور ۾ نرم طاقت جي دفاعي استعمال کي نظرانداز ڪيو ويو آهي. ڇو ته نائي جو نظريو بنيادي طور تي ان ڳالهه تي مرڪوز آهي ته ٻين کي پنهنجي مرضي موجب ڪيئن عمل ڪرائجي، ڪجهه محققن جو خيال آهي ته اڀرندڙ طاقتون، جهڙوڪ چين، نرم طاقت جا نوان طريقا اختيار ڪري رهيون آهن ۽ ان کي دفاعي مقصدن لاءِ استعمال ڪري رهيون آهن.[16]

ان کان علاوه، ڪجهه عالمن جو چوڻ آهي ته ان ڳالهه تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ گهرجي ته نرم طاقت استعمال ڪرڻ جون ڪوششون ڪڏهن ڪڏهن ابتڙ نتيجا به ڏئي سگهن ٿيون، جنهن سان ڪنهن رياست يا فاعل جي ساک کي نقصان پهچي سگهي ٿو يا اثر رسوخ گهٽجي سگهي ٿو، جنهن کي "نرم بي اثري" (Soft disempowerment) سڏيو ويو آهي.[17]

امت ڪمار گپتا نائي طرفان ڏنل تعريف ۾ هڪ خامي جي نشاندهي ڪئي آهي[18] ۽ هن تصور جي نئين تعريف پيش ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. نائي جي تعريف جو حوالو ڏيندي، هو لکي ٿو ته "بين الاقوامي سطح تي ڪنهن ملڪ جو رويو صرف ٻين ڌرين جي نرم طاقت واري ڪشش سان طئي نٿو ٿئي. هر ملڪ ڪنهن به فيصلي کان اڳ پنهنجن مفادن جو جائزو وٺي ٿو ۽ پنهنجي يقينن مطابق عمل ڪري ٿو." [19]

گپتا، نائي جي تعريف جي متبادل طور، "مثبت نرم طاقت" (Positive soft power) ۽ "منفي نرم طاقت" (Negative soft power) جا اصطلاح تجويز ڪري ٿو.[19]

نرم طاقت کي گڏيل اشاري (Composite Index) ذريعي ماپڻ جي پهرين اهم ڪوشش 2010ع ۾ انسٽيٽيوٽ فار گورنمينٽ (IfG) ۽ ميڊيا ڪمپني مونوڪل پاران شايع ڪئي وئي.[20] ان وقت IfG جي سينيئر محقق جونٿن ميڪ ڪلوري طرفان تيار ڪيل IfG–Monocle Soft Power Index ۾ 26 ملڪن جي نرم طاقت جي وسيلن کي ماپڻ لاءِ شمارياتي انگن اکرن ۽ ماهرن جي راءِ تي ٻڌل اسڪوئرن کي گڏ ڪيو ويو. هن اشاري جا پنج ذيلي حصا هئا: ثقافت، سفارتڪاري، تعليم، ڪاروبار/جدت ۽ حڪومت. هن اشاري جو مقصد ملڪن جي نرم طاقت جي وسيلن کي ماپڻ هو، نه ته سڌي طرح انهن جي اثرانداز ٿيڻ جي صلاحيت کي. ان کان پوءِ مونوڪل هر سال Soft Power Survey شايع ڪندو رهيو. 2016/17ع تائين هي درجابندي لڳ ڀڳ 50 عنصرن جي بنياد تي تيار ڪئي ويندي هئي، جن ۾ ثقافتي مرڪزن (خاص طور ٻولي سيکارڻ وارا ادارا)، اولمپڪ تمغا، ڪنهن ملڪ جي معماري جو معيار ۽ ڪاروباري برانڊ پڻ شامل هئا.[21]

The Soft Power 30، جنهن جي مهاڳ جوزف نائي لکيو، 2015ع ۾ ميڊيا ڪمپني Portland پاران تيار ۽ شايع ڪيل ملڪن جي نرم طاقت جي درجابندي آهي. هي درجابندي "ڪنهن ملڪ جي سياسي ادارن جي معيار، ثقافتي ڪشش، سفارتي نيٽ ورڪ جي طاقت، اعليٰ تعليمي نظام جي عالمي ساک،[22] معاشي نموني جي ڪشش، ۽ دنيا سان ڊجيٽل لاڳاپن" جي بنياد تي تيار ڪئي ويندي آهي.[23][24][25]

Elcano Global Presence Report مطابق، نرم موجودگي (Soft Presence) جي لحاظ کان يورپي يونين پهرين نمبر تي آهي.[26] ان لحاظ کان، نرم طاقت گهربل نتيجا حاصل ڪرڻ جو ٽيون رويوي طريقو سمجهيو وڃي ٿو. ان جي ڀيٽ سخت طاقت سان ڪئي ويندي آهي، جيڪا تاريخي طور قومي طاقت جي حقيقت پسندانه ماپ رهي آهي ۽ جنهن کي شمارياتي ماپن، جهڙوڪ آبادي، حقيقي فوجي وسيلن يا ڪنهن ملڪ جي مجموعي گهريلو پيداوار (GDP) ذريعي ماپيو ويندو آهي. بهرحال، اهڙا وسيلا هميشه گهربل نتيجا ناهن ڏيندا، جيئن آمريڪا ويتنام جنگ دوران محسوس ڪيو.

نرم طاقت جي ڪاميابي گهڻو ڪري ان ڳالهه تي دارومدار رکي ٿي ته عالمي برادري ۾ ڪنهن فاعل جي ساک ڪهڙي آهي ۽ فاعلن جي وچ ۾ معلومات جو وهڪرو ڪيترو اثرائتو آهي. انهيءَ ڪري نرم طاقت کي اڪثر عالمگيريت ۽ نئين لبرل بين الاقوامي لاڳاپن جي نظريي سان ڳنڍيو ويندو آهي. مقبول ثقافت ۽ ابلاغ عامه کي نرم طاقت جا اهم ذريعا سمجهيو ويندو آهي،[27] جيئن ته قومي ٻولي يا ڪنهن خاص معياري قدرن جي ڍانچي جي ڦهلاءَ کي پڻ. خاص طور عالمي خبرن کي پرڏيهي ملڪن جي تصوير ۽ ساک ٺاهڻ ۾ اهم عنصر قرار ڏنو ويو آهي.

Brand Finance
عالمي نرم طاقت اشاري 2026
[28]
ISSF
عالمي نرم طاقت اشاري 2023
[29]
Monocle
نرم طاقت سروي 2022
[30][31]
IMF
عالمي نرم طاقت اشاري 2021
[32]
درجوملڪ
1 گڏيل آمريڪي رياستون
2 چين
3سانچو:JPN
4سانچو:GBR
5سانچو:GER
6سانچو:FRA
7سانچو:SWI
8سانچو:CAN
9سانچو:ITA
10سانچو:UAE
درجوملڪ
1 گڏيل آمريڪي رياستون
2سانچو:FRA
3سانچو:UK
4سانچو:JPN
5سانچو:GER
6سانچو:SWI
7سانچو:KOR
8سانچو:ESP
9سانچو:CAN
10 چين
درجوملڪ
1 گڏيل آمريڪي رياستون
2سانچو:DEN
3سانچو:FRA
4سانچو:KOR
5سانچو:SWI
6سانچو:JPN
7سانچو:GER
8سانچو:GBR
9سانچو:ITA
10 يوڪرين
درجوملڪ
1سانچو:KOR
2سانچو:JPN
3سانچو:GER
4 چين
5سانچو:ITA
6سانچو:FRA
7 گڏيل آمريڪي رياستون
8سانچو:GBR
9سانچو:ESP
10سانچو:CHE

تحقيق

[سنواريو]

عالمن نرم طاقت بابت ڪيترن ئي علمي بحثن ۾ حصو ورتو آهي. انهن بحثن ۾ هي موضوع شامل رهيا آهن:

مثال

[سنواريو]

سڄي دنيا

[سنواريو]

سوويت يونين ٿڌي جنگ دوران اثر رسوخ حاصل ڪرڻ لاءِ آمريڪا سان مقابلو ڪيو. سوويتن پنهنجي ڪميونسٽ نظام جي ڪشش کي دنيا آڏو پيش ڪرڻ لاءِ هڪ وسيع مهم هلائي. 1945ع ۾، سوويت يونين هٽلر جي مخالفت سبب يورپ ۾ ڪيترن ماڻهن کي پنهنجي طرف متوجه ڪرڻ ۾ تمام گهڻي ڪامياب ٿي، ۽ سڄي دنيا جي نوآبادياتي علائقن ۾ پڻ يورپي سامراج جي مخالفت سبب ان جو اثر وڌيو.[33] سوويتن هڪ تمام وڏي عوامي سفارتڪاري واري پروگرام تي پڻ عمل ڪيو، جنهن ۾ پنهنجي اعليٰ ثقافت جي واڌاري، نشريات، اولهه بابت معلومات جي اشاعت، ۽ ايٽمي هٿيارن خلاف احتجاجن، امن تحريڪن ۽ نوجوانن جي تنظيمن جي سرپرستي شامل هئي. ان جي باوجود، سوويت نظام جي بند نوعيت ۽ عوامي ثقافت جي کوٽ سبب، سوويت يونين نرم طاقت جي لحاظ کان آمريڪا سان مقابلو ڪرڻ ۾ ناڪام رهيو.[34]

ام ڪلثوم، ويهين صديءَ جي عرب دنيا ۾ مصر جي نرم طاقت جو هڪ مثال

ڪيترين ئي غير جمهوري حڪومتن نرم طاقت جي اوزار طور لڏپلاڻ کي استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. مصر ۾ جمال عبدالناصر جي حڪمراني دوران هزارين استادن کي عرب دنيا ۾ موڪليو ويو ته جيئن سامراج مخالف ۽ صهيونيت مخالف خيالن کي ڦهلايو وڃي.[35] ڪيوبا ۾ فيدل ڪاسترو جي حڪومت جي ڪيوبا جي طبي بين الاقواميت واري پروگرام تحت هزارين طبي ماهرن کي ثقافتي سفارتڪاري جي مقصد سان پرڏيهه موڪليو ويو.[36] دنيا ڀر ۾ قائم چيني سرپرستيءَ وارا ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ چيني استادن تي ڀاڙين ٿا ته جيئن ملڪ جي نرم طاقت کي پرڏيهه ۾ مضبوط بڻائي سگهجي.[37]

آمريڪا ۽ يورپ هميشه کان اثر رسوخ ۽ نرم طاقت جا اهم ذريعا رهيا آهن.[38] يورپي ثقافت جو فن، ادب، موسيقي، ڊزائن، فيشن ۽ خوراڪ گهڻي عرصي کان عالمي ڪشش جا مرڪز رهيا آهن.[33] يورپ ۽ آمريڪا اڪثر دعويٰ ڪندا رهيا آهن ته اهي سڄي دنيا ۾ انساني حقن ۽ بين الاقوامي قانون جي حمايت ڪن ٿا. 2012ع ۾ يورپي يونين کي امن جو نوبل انعام ڏنو ويو، ڇاڪاڻ ته "ڇهن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي دوران هن يورپ ۾ امن، مفاهمت، جمهوريت ۽ انساني حقن جي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي."[39][40]

2019ع ۾ آمريڪا وٽ دنيا جو ٻيون نمبر وڏو سفارتي نيٽ ورڪ هو،[41][42] ملڪ اندر مقرر پرڏيهي صحافين جو سڀ کان وڏو انگ موجود هو،[43] ۽ اهو بين الاقوامي شاگردن لاءِ سڀ کان وڌيڪ پسنديده منزل هو.[44] آمريڪي فلمن، ٽيليويزن، موسيقي، اشتهارن، فيشن، خوراڪ، معاشي ماڊلن، سياسي ثقافت ۽ ادب ٻين ثقافتن جي آمريڪيت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي.[45]

ايشيا، ۽ خاص طور تي تازن سالن ۾ چين، پنهنجي قديم ثقافت، فن، فيشن ۽ خوراڪ جي عالمي پذيرائي مان فائدو وٺندي نرم طاقت جا امڪاني وسيلا استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.[46] چين پاڻ کي قومي خودمختياري جو محافظ طور پيش ڪري ٿو،[47] جيڪو نيٽو جي معمر قذافي کي اقتدار تان هٽائڻ واري هوائي مهم ۽ ليبيا ۾ باغين جي حمايت کان پوءِ وڌيڪ اهم موضوع بڻجي ويو.[48] چين آمريڪا سان ڏکڻ پئسفڪ ۾ اثر رسوخ لاءِ پڻ مقابلو ڪري رهيو آهي، جيتوڻيڪ ڪجهه مبصرن جو خيال آهي ته هن علائقي ۾ چين جي وڌندڙ جارحاڻي پاليسين ڪيترن ملڪن کي آمريڪا سان ويجهڙائي اختيار ڪرڻ تي مائل ڪيو، جنهن سان هن خطي ۾ آمريڪي نرم طاقت وڌيڪ مضبوط ٿي وئي.[49]

نرم طاقت رڳو حڪومتن جي عملن تائين محدود نه آهي، پر نجي شعبي، سماج ۽ وسيع ثقافتي سرگرمين تائين پڻ پکڙيل آهي.[50] نرم طاقت جو اثر وڌي ويو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها ماڻهن جي بنيادي رجحانن ۽ روين تي اثرانداز ٿئي ٿي، جيڪي هاڻي پنهنجي حڪومتن ۾ وڌيڪ سرگرم ڪردار ادا ڪن ٿا.[11] اهو رجحان آمراڻن ملڪن ۾ به ڏسڻ ۾ اچي ٿو، جتي ماڻهو ۽ ادارا وڌندڙ حد تائين سياسي بحث کي شڪل ڏيڻ جي صلاحيت رکن ٿا.[51]

آسٽريليا

[سنواريو]

آسٽريليا جي پرڏيهي معاملن ۽ واپار واري کاتي موجب، آسٽريليا پنهنجي جمهوريت، قانون جي حڪمراني، مضبوط معيشت، معياري تعليم، جديد سائنسي ترقي، گهڻ ثقافتي سماج ۽ ماحولياتي تحفظ جي ڪري سٺي شهرت رکي ٿو، جنهن سبب ان جا شهري ۽ ادارا عالمي سطح تي اعتماد ۽ اعتبار سان پنهنجو موقف پيش ڪرڻ جي قابل آهن.[52] تعليم آسٽريليا جي نرم طاقت جو هڪ بنيادي عنصر رهي آهي،[52][53] ۽ دنيا جي سڀ کان وڌيڪ سڃاتل تعليمي مرڪزن مان هڪ هجڻ سبب هتي 700,000 کان وڌيڪ بين الاقوامي شاگرد تعليم حاصل ڪري رهيا آهن.[54] 2023ع ۾، قومي برانڊنگ جي لحاظ کان آسٽريليا کي Nation Brand Index ۾ دنيا جو نائون مضبوط ترين قومي برانڊ قرار ڏنو ويو، جيڪو ان کي سياحت ۽ پرڏيهي سيڙپڪاري لاءِ هڪ پرڪشش ملڪ طور ظاهر ڪري ٿو.[55] ملڪ وٽ دنيا جي اٺين وڏي سياحتي آمدني آهي[56] ۽ اهو پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري (FDI) حاصل ڪندڙ ملڪن ۾ سورهين نمبر تي آهي.[57]

وچ اوڀر

[سنواريو]

وچ اوڀر اهڙو علائقو رهيو آهي، جتي نرم طاقت کي علائقائي ۽ ٻاهرين ٻنهي قسمن جي فاعلن استعمال ڪيو آهي. ننڍيون رياستون، جهڙوڪ قطر، پنهنجي پرڏيهي پاليسي ۾ اڪثر نرم طاقت جون حڪمت عمليون اختيار ڪن ٿيون، جن ۾ الجزيره جو استعمال ۽ راندين جي تقريبن جي ميزباني شامل آهي.[58] ٻاهريون طاقتون، جهڙوڪ آمريڪا يا چين، پڻ وچ اوڀر ۾ پنهنجو اثر رسوخ وڌائڻ لاءِ نرم طاقت استعمال ڪن ٿيون.[59][60] وچ اوڀر جي رياستن جي وچ ۾ مقابلي ۾ به نرم طاقت جو استعمال شامل هوندو آهي، جهڙوڪ آفريڪا بابت مصري-اسرائيلي رقابت،[61] يا سعودي-ايراني لاڳاپا.[62]

ايران

[سنواريو]

ايران جي نرم طاقت، جيڪا ان جي شيعا اسلامي نظريي، ايراني-فارسي پس منظر، تهذيب ۽ تاريخ، 1979ع جي ايراني انقلاب جي ورثي ۽ صهيونيت مخالف موقف سان لاڳاپيل آهي، وچ اوڀر، وسيع اسلامي دنيا، وچ ايشيا، آفريڪا ۽ اولهه ۾ پڻ نمايان اثر رکي ٿي.[63] هن اثر جو مرڪزي عنصر سامراج مخالف، اسلامي ۽ شيعا نظرين، جهڙوڪ خمينيت ۽ شيعا اسلام جي سياسي تشريح، جي ترويج آهي. انهن نظرين مسلم دنيا سان، خاص طور "مزاحمت جو محور" جي ملڪن جهڙوڪ عراق، شام، لبنان ۽ يمن سان مضبوط لاڳاپا پيدا ڪيا، جن جي نتيجي ۾ ڪيترائي اسلامي ۽ شيعا گروهه وجود ۾ آيا، جهڙوڪ حزب الله لبنان ۾، اسلامي مزاحمتي گروهه عراق ۾، اسلامي جهاد فلسطين ۾، ۽ علائقي جا ٻيا ڪيترائي گروهه. ايران "وڏو ايران" جو تصور پڻ فروغ ڏئي ٿو، جنهن ذريعي اهو فارسي ڳالهائيندڙ قومن، جهڙوڪ تاجڪستان، افغانستان ۽ پاڪستان، سان ثقافتي ۽ نظرياتي لاڳاپا جوڙڻ جي ڪوشش ڪري ٿو، جتي فارسي ٻولي هڪ متحد ڪندڙ ڪردار ادا ڪري ٿي.[64][65][66]

اسلامي دنيا ۾ ايران جو اثر ان جي سرحدن کان ٻاهر تائين پکڙيل آهي، خاص طور مزاحمت جو محور سان لاڳاپيل ملڪن ۽ ٻين ملڪن، جهڙوڪ بحرين، سعودي عرب ۽ مسلم دنيا جي ٻين حصن ۾، جتي شيعا برادريون اڪثر مذهبي رهنمائي ۽ سياسي الهام لاءِ ايران ڏانهن ڏسن ٿيون. ڪجهه سني پڻ مزاحمت جو محور جي حمايت ڪن ٿا ۽ فلسطين، قطر ۽ شام جهڙن ملڪن ۾ ايران جي اسرائيل مخالف پاليسين کان متاثر ٿين ٿا. ايران جي ثقافتي ۽ مذهبي رسائي، جنهن ۾ ميڊيا، تعليمي مٽاسٽا ۽ مذهبي سفارتڪاري شامل آهن، دنيا ڀر جي شيعا ۽ اسلامي آباديءَ سان ان جا لاڳاپا مضبوط ڪري ٿي. ايران جو سامراج مخالف ۽ نوآباديت مخالف موقف، جنهن جون پاڙون 1979ع جي اسلامي انقلاب ۾ آهن، ڪيترن لاءِ پرڪشش آهي. پاڻ کي آمريڪي اثر رسوخ خلاف خودمختياري جي محافظ طور پيش ڪندي، ايران عالمگيريت مخالف تحريڪن ۽ مغربي مداخلت پسندي تي تنقيد ڪندڙ دانشورن ۾ اثر پيدا ڪري ٿو.[66][67]

لاطيني آمريڪا ۾، ايران جي سامراج مخالف حڪومتن، جهڙوڪ وينزويلا، سان يڪجهتي، آمريڪي بالادستي جي گڏيل مخالفت جي بنياد تي لاڳاپن کي مضبوط ڪري ٿي ۽ خود اراديت جي گڏيل تصور کي فروغ ڏئي ٿي. ايران جو نظرياتي پيغام، جنهن ۾ سامراج مخالف موقف، اسلامي ۽ شيعا قدر، ايراني ثقافت ۽ تاريخي پاڙون، ۽ ثقافتي سفارتڪاري گڏ ٿين ٿا، ايران کي علائقائي ۽ عالمي سطح تي هڪ اهم فاعل بڻايو آهي. اهو پيغام اهڙن مختلف ملڪن سان لاڳاپن کي متاثر ۽ مضبوط ڪري ٿو، جيڪي مغربي بالادستي کي چئلينج ڪرڻ ۽ عالمي نظام جو متبادل تصور پيش ڪرڻ جا خواهشمند آهن.[66][67][68][69]

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو چين جي نرم طاقت

چين جي روايتي ثقافت ڪشش جو هڪ اهم ذريعو رهي آهي، جنهن جي بنياد تي هن دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ سوين ڪنفيوشس انسٽيٽيوٽ قائم ڪيا آهن ته جيئن پنهنجي ٻولي ۽ ثقافت جي تعليم ڏئي سگهجي. چين ۾ پرڏيهي شاگردن جو داخلا انگ هڪ ڏهاڪي دوران 36,000 مان وڌي گهٽ ۾ گهٽ 240,000 تائين پهچي ويو.[70] چين بين الاقوامي شاگردن لاءِ ايشيا جو سڀ کان وڌيڪ مقبول ملڪ آهي،[71] انگريزي ڳالهائيندڙ آفريقي شاگردن لاءِ عالمي سطح تي اهم تعليمي منزل آهي،[72] ۽ دنيا جي ٻئي وڏي تعليمي مرڪز طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو.[73]

چين جي ايشيائي ڍانچائي سيڙپڪاري بئنڪ ڪيترن ئي مغربي ملڪن کي ان ۾ شامل ٿيڻ لاءِ متوجه ڪيو آهي.[74] چين وٽ دنيا جو سڀ کان وڏو سفارتي نيٽ ورڪ آهي، جنهن 2019ع ۾ آمريڪا کي به پوئتي ڇڏي ڏنو.[42][41] ڪووڊ-19 جي وبا دوران چين پاران طبي امداد جي فراهمي کي "ماسڪ سفارتڪاري" (فيس ماسڪ ڊپلوميسي) جو نالو ڏنو ويو.[75][76]

سپرسونڪ جيٽ ڪنڪارڊ، 1978ع ۾ اڳوڻي فرانسيسي نوآبادي آئيوري ڪوسٽ ۾ پهچندي. ڪنڪارڊ کي اڪثر فرانس جي وقار ۽ نرم طاقت جي علامت طور استعمال ڪيو ويندو هو.[77]

فرانس

[سنواريو]

2018ع ۾ آمريڪن سوشلاجيڪل رويو ۾ شايع ٿيل هڪ مطالعي مطابق، ارڙهين صديءَ دوران فرانس پنهنجي ثقافتي ۽ علامتي طاقت جي ڪري يورپي جيوپوليٽڪس تي برطانيا جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اثرانداز ٿيو هو.[78]

جرمني

[سنواريو]

رسالو Monocle ۽ انسٽيٽيوٽ فار گورنمينٽ پاران جاري ڪيل سالياني نرم طاقت جي درجابنديءَ ۾ انهن 30 ملڪن کي شامل ڪيو ويندو آهي، جيڪي ثقافت، راندين، کاڌي، ڊزائن، سفارتڪاري ۽ ٻين ذريعن وسيلي ٻين قومن کي سڀ کان وڌيڪ متوجه ڪن ٿا. Monocle موجب، مرڪل کي شايد هڪ سخت منتظم طور پيش ڪيو وڃي، پر لڳي ٿو ته يا ته سندس نرم رخ موجود آهي يا وري جنهن ملڪ جي هوءَ اڳواڻي ڪري رهي هئي، ان جو. رسالي موجب جرمني جو نرم طاقت طور اڀرڻ ڪا حيرت جي ڳالهه نه آهي. ان موجب، "هي ملڪ روايتي طور سفارتي، ثقافتي ۽ اقتصادي ذريعن وسيلي پنهنجن خيالن، قدرن ۽ مقصدن کي اڳتي وڌائڻ ۾ شاندار رهيو آهي. سادين شين کي خاموشي سان بهتر نموني انجام ڏيندي هي ملڪ عالمي طاقت بڻجي ويو آهي، ۽ باقي دنيا ان سان پاڻ کي آرامده محسوس ڪري سگهي ٿي." رسالي وڌيڪ چيو ته جرمن عوام تاريخي سببن جي ڪري ٻاهرين دنيا آڏو پنهنجي بالادست تصوير پيش ڪرڻ کان گهڻو محتاط رهيو آهي، پر ملڪ جي هن اڀار کي ٻين لاءِ پريشانيءَ جو سبب نه بڻجڻ گهرجي.[79][80][81] 2017ع ۾ جرمني وٽ دنيا جو اٺون وڏو سفارتي نيٽ ورڪ هو.[41]

ڀارت

[سنواريو]
يوگا جي مشق، تنزانيا

ڀارت جي نرم طاقت جا پنج بنيادي ستون—وقار، ڳالهه ٻولهه، گڏيل خوشحالي، علائقائي ۽ عالمي سلامتي، ۽ ثقافتي ۽ تهذيبي لاڳاپا—ان جي عالمي اثر وڌائڻ لاءِ حڪمت عمليءَ سان استعمال ڪيا وڃن ٿا.[82] 21 مئي 2021ع تي انڊين ڪائونسل فار ڪلچرل رليشنز (ICCR) اعلان ڪيو ته هو ڀارتي کاڌي کي نرم طاقت جي هڪ ذريعي طور استعمال ڪرڻ جو ارادو رکي ٿو، جنهن جو مقصد ڀارت جي ثقافتي ورثي کي عالمي سطح تي متعارف ڪرائڻ آهي.[83]

ان کان علاوه، آفريڪا ۾ ڀارت جي نرم طاقت ثقافتي مٽاسٽا جي ذريعي به ظاهر ٿي آهي، جنهن ۾ بالي ووڊ فلمن جو اثر، يوگا جي مشقن جي واڌ، ۽ آفريڪا ۾ رهندڙ ڀارتي برادريءَ جو ڪردار شامل آهي.[84]

اٽلي

[سنواريو]

اٽلي جي نرم ثقافتي طاقت جا اهم عنصر اطالوي فن، اٽلي جي موسيقي، اطالوي فيشن، اطالوي ڊزائن ۽ اطالوي طعام آهن. اٽلي اوپيرا جي جنم ڀومي آهي،[85] ۽ ڪيترن ئي نسلن تائين اوپيرا جي ٻولي اطالوي ٻولي رهي آهي. اٽلي ۾ ڊرامي جي عوامي پسند گهڻي عرصي کان مزاحيه انداز ڏانهن مائل رهي آهي؛ اوچتي اداڪاريءَ تي ٻڌل ڪوميڊيا ڊيل آرٽي جو انداز سورهين صديءَ جي وچ ڌاري اٽلي ۾ شروع ٿيو[86] ۽ اڄ به پيش ڪيو وڃي ٿو. فرانس ۽ روس ڏانهن منتقل ٿيڻ کان اڳ بيلي جو فن پڻ اٽلي ۾ ئي وجود ۾ آيو.

هن ملڪ ۾ دنيا جا ڪيترائي مشهور شهر آهن. روم قديم رومي سلطنت جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ڪيٿولڪ چرچ جي پوپ جو مرڪز رهيو آهي. روم کي عام طور تي مغربي تهذيب ۽ عيسائي ثقافت جي "پينگهن" مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.[87][88][89]

فلورنس نشاة ثانيه جو مرڪز هو، جيڪو فنون ۾ عظيم ڪاميابين جو دور هو ۽ جنهن وچئين دور کان جديديت ڏانهن منتقليءَ کي ظاهر ڪيو.[90] ٻين اهم شهرن ۾ تورين شامل آهي، جيڪو اٽلي جي موٽر گاڏين جي صنعت جي عالمي مرڪزن مان هڪ آهي. ميلان دنيا جي چار وڏين فيشن گاديءَ وارن شهرن مان هڪ آهي. وينس پنهنجي پيچيده واهن جي نظام ۽ سامونڊي تاريخ سبب دنيا جي سياحن کي متوجه ڪري ٿو، خاص طور تي وينس ڪارنيول ۽ وينس بيئنالي جي موقعن تي.

اٽلي ۾ هن وقت دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ، يعني 59 يونيسڪو جا عالمي ورثي جا ماڳ موجود آهن.[91] 2019ع ۾ اٽلي وٽ دنيا جو نائون وڏو سفارتي نيٽ ورڪ هو.[41] اٽلي دنيا جو پنجون سڀ کان وڌيڪ گهميل ملڪ آهي.

جاپان

[سنواريو]
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو جاپان جي نرم طاقت ۽ جاپاني عوامي ثقافت

ڪُول جاپان (Cool Japan) هڪ تصور آهي، جيڪو 2002ع ۾ جاپاني عوامي ثقافت جي اظهار طور متعارف ڪرايو ويو. هن تصور کي جاپاني حڪومت ۽ واپاري ادارن پڻ اختيار ڪيو ته جيئن ملڪ جي ثقافتي صنعت جي تجارتي اهميت مان فائدو حاصل ڪري سگهجي.[92][93] هن کي نرم طاقت جي هڪ صورت قرار ڏنو ويو آهي، يعني "ثقافتي يا نظرياتي ذريعن وسيلي سڌيءَ ريت نه پر اڻسڌي نموني ٻين جي روين يا مفادن تي اثرانداز ٿيڻ جي صلاحيت".[94]

2002ع ۾ رسالي فارين پاليسي ۾ شايع ٿيل پنهنجي مضمون جپانس گراس نيشنل ڪول ۾ ڊگلس ميڪ گري لکيو ته معاشي ۽ سياسي مشڪلاتن واري "گم ٿيل ڏهاڪي" جي باوجود جاپان پنهنجي ثقافتي اثر جي ذريعي هڪ "نئين سپر پاور" طور پاڻ کي ٻيهر متعارف ڪرائي رهيو آهي. هن جي-پاپ، مانگا، اينيمي، وڊيو رانديون، جاپاني فيشن، جاپاني سينيما، جاپان جي موٽر گاڏين جي صنعت، جاپان جي اليڪٽرانڪس صنعت، جاپاني معمارِي ۽ جاپاني طعام جي عالمي مقبوليت جو جائزو ورتو ۽ دليل ڏنو ته جاپان جي معاشي جمود شايد ان جي ثقافتي ڪشش کي وڌيڪ مضبوط ڪيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ان سان روايتي سماجي درجابندين ۽ وڏين ڪمپنين جي ڪيريئر واري ماڊل جي اهميت گهٽجي وئي.[95]

2015ع ۾ جاپاني وزيراعظم شنزو آبي جي وائيٽ هائوس آمد تي آمريڪي صدر بارڪ اوباما جاپان جي ثقافتي خدمتن تي ٿورا مڃيندي چيو:

هي دورو اسان جي ٻنهي قومن جي وچ ۾ دوستي ۽ خانداني لاڳاپن جي جشن جي حيثيت رکي ٿو. مون اهو پهريون ڀيرو ڇهن ورهين جي عمر ۾ محسوس ڪيو، جڏهن منهنجي ماءُ مون کي جاپان وٺي وئي. مون اهو هوائي ۾ وڏو ٿيندي به محسوس ڪيو، جتي ڪيترائي فخر جوڳا جاپاني نژاد آمريڪي رهن ٿا... اڄ آمريڪين، خاص طور نوجوانن، لاءِ به اهو موقعو آهي ته هو جاپان جا ٿورا مڃين انهن سڀني شين لاءِ جيڪي اسان کي جاپان کان مليون آهن، جهڙوڪ ڪراٽي، ڪاراوڪي، مانگا، اينيمي ۽ يقيناً ايموجي.[96]

2017ع ۾ جاپان وٽ دنيا جو پنجون وڏو سفارتي نيٽ ورڪ هو.[41] اينيمي، مانگا ۽ جاپاني فلمون جاپان جي نرم طاقت جا اهم ذريعا سمجهيا وڃن ٿا. اپريل 2023ع ۾ جاپان بزنس فيڊريشن هڪ تجويز پيش ڪئي، جنهن جو مقصد جاپان جي معيشت کي فروغ ڏيڻ لاءِ، خاص طور اينيمي، مانگا ۽ وڊيو رانديون جهڙي مواد جي صنعت کي عالمي سطح تي وڌيڪ ترقي ڏيڻ هو. هن تجويز ۾ پرڏيهي ماهرن کي جاپان ۾ ڪم ڪرڻ جي دعوت ڏيڻ ۽ جاپان ۾ سياحت سان ڳانڍاپو وڌائڻ پڻ شامل هو ته جيئن دنيا جا اينيمي ۽ مانگا جا مداح انهن هنڌن جو دورو ڪري سگهن جيڪي مشهور ڪهاڻين سان لاڳاپيل آهن. فيڊريشن جو مقصد ايندڙ ڏهن سالن دوران جاپاني مواد جي پرڏيهي مارڪيٽن ۾ وڪرو چار ڀيرا وڌائڻ آهي.[97][98]

2023ع ۾ يو.ايس. نيوز اينڊ ورلڊ رپورٽ جاپان جي ثقافتي اثر کي ايشيا ۾ پهرين ۽ عالمي سطح تي پنجين نمبر تي رکيو.[99] اڄ جاپان جي ثقافت دنيا جي سڀ کان وڌيڪ مقبول ثقافتن مان هڪ آهي، جنهن جو وڏو سبب ان جي عوامي ثقافت جي عالمي پهچ آهي.[100][101][102][103][104][105] جاپاني عوامي ثقافت جي عالمي مقبوليت اڄ خاص طور مغربي دنيا،[106][107] لاطيني آمريڪا،[108][109] عرب دنيا،[110] اوڀر ايشيا، ڏکڻ ايشيا ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ نمايان نظر اچي ٿي.[111][112][113][114]

سانچو:Update section

روس 2000ع واري ڏهاڪي دوران عوامي سفارتڪاري جي مختلف اوزارن ۾ سيڙپڪاري ڪندي پنهنجي نرم طاقت کي ترقي ڏيڻ شروع ڪيو.[115] پر هي اصطلاح پهريون ڀيرو 2010ع ۾ هڪ سرڪاري دستاويز ۾ استعمال ٿيو، جڏهن صدر ميدويديف قومي پرڏيهي پاليسي تصور ۾ هڪ ضميمي جي منظوري ڏني. اصطلاح جي باقاعده تعريف نه ڪئي وئي، پر ان کي ثقافتي سفارتڪاري سان لاڳاپيل بيان ڪيو ويو.[116] 2013ع ۾، هي اصطلاح پرڏيهي پاليسي تصور جي نئين نسخي ۾ ظاهر ٿيو، جتي نرم طاقت کي "پرڏيهي پاليسي جا مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ هڪ جامع اوزارن جو مجموعو" قرار ڏنو ويو، جيڪو شهري سماج جي صلاحيت، معلومات، ثقافتي ۽ ٻين طريقن ۽ ٽيڪنالاجين تي ٻڌل هجي ۽ روايتي سفارتڪاري جو متبادل هجي.[117]

2007ع ۾ روسي صدر ولاديمير پيوٽن کي ٽائيم جو پرسن آف دي يئر قرار ڏنو ويو. 2013ع ۾ Forbes رسالي کيس دنيا جو سڀ کان طاقتور شخص قرار ڏنو.[118] 2015ع ۾ روس يوريشيائي اقتصادي يونين جي قيام ۾ اڳواڻي ڪئي.[119] 2017ع ۾ روس وٽ دنيا جو چوٿون وڏو سفارتي نيٽ ورڪ هو.[41] 2018ع ۾ سرگئي ۽ يوليا اسڪريپل کي زهر ڏيڻ کان پوءِ بي بي سي رپورٽ ڪيو ته "ان جو وسيع سفارتي نيٽ ورڪ، اوڻيهين صديءَ ۾ عظيم طاقت طور ان جي سامراجي تاريخ ۽ ٿڌي جنگ واري موقف ٻنهي جي عڪاسي ڪري ٿو. اوڀر يورپ ۽ اڳوڻن ڪميونسٽ اتحادين، جن ۾ چين، ويٽنام، ڪيوبا ۽ انگولا شامل آهن، ۾ ان جون ڪيتريون ئي سفارتي چوڪيون آهن، ۽ آفريڪا ۽ ايشيا ۾ اڳوڻي يو ايس ايس آر جا ورثا پڻ موجود آهن. ان جي نيٽ ورڪ جو وڏو حجم ان جي اڻگهٽ عالمي خواهشن جي وسعت کي ظاهر ڪري ٿو."[120]

برطانيا

[سنواريو]

1814ع کان 1914ع تائين واري پيڪس برٽانيڪا واري صديءَ کان وٺي، برطانيا جا پرڏيهي لاڳاپا نرم طاقت جو هڪ اهم عنصر رکن ٿا.[121][122][123]

برطانوي اثر ان جي ڪيترين ئي اڳوڻين نوآبادين جي قانوني ۽ سياسي نظامن ۾ ڏسي سگهجي ٿو، ۽ برطانيا جي ثقافت اڄ به عالمي سطح تي اثرائتي آهي، خاص طور ٻولي، ادب، موسيقي ۽ راندين ۾.[124] انگريزي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ جرمنڪ ٻولي آهي، ۽ دنيا جي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي ۽ ٽين سڀ کان وڌيڪ مادري طور ڳالهائي ويندڙ ٻولي پڻ آهي. اها گڏيل قومن، يورپي يونين ۽ ٻين ڪيترين بين الاقوامي ۽ علائقائي تنظيمن جي گڏيل سرڪاري ٻولي آهي. اها سفارتڪاري، سائنس، بين الاقوامي واپار، سياحت، هوابازي، وندر ۽ انٽرنيٽ جي عملي طور عام ٻولي پڻ بڻجي چڪي آهي.[125]

حوالا

[سنواريو]
  1. {عالمي منظرنامو:سافٽ پاور جي دنيا: روزاني سوڀ ڪراچي:29آگسٽ 2018: صفحو 9}
  2. سانچو:Oed - "S. Boonyapratuang Mil. Control in S.E. Asia iii. 72 Musjawarah (decision by discussion) and 'soft power' became the stances of his control."
  3. Nye, Joseph S. (16 March 2004). Soft Power: The Means To Success In World Politics. New York: PublicAffairs. ص. ix, xi. ISBN 978-1-58648-225-1. 16 March 2023 تي حاصل ڪيل. [...] I had coined the term 'soft power' a decade or so earlier. [...] I first developed the concept of 'soft power' in Bound to Lead, a book I published in 1990 [...].
  4. Nye 1990.
  5. 1 2 3 Nye 2004a.
  6. Parlak, Bekir, مرتب (15 October 2022). The Handbook of Public Administration, Vol. 2. Livre de Lyon. ص. 346. ISBN 978-2-38236-300-3. 16 March 2023 تي حاصل ڪيل. The second face of power is soft power.
  7. Sobrinho, Blasco José (2001). Signs, Solidarities, and Sociology: Charles S. Peirce and the Pragmatics of Globalization. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ص. 115. ISBN 978-0-8476-9179-1. 16 March 2023 تي حاصل ڪيل.
  8. Mattern, Mark (2006). Putting Ideas to Work: A Practical Introduction to Political Thought. Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ص. 372. ISBN 978-0-7425-4890-9. 16 March 2023 تي حاصل ڪيل.
  9. Nye 2011, p. 84.
  10. 1 2 Nye 2004a, p. x.
  11. 1 2 Angelo M. Codevilla, "Political Warfare: A Set of Means for Achieving Political Ends", in Waller, ed., Strategic Influence: Public Diplomacy, Counterpropaganda and Political Warfare (IWP Press, 2008).
  12. Lord, Carnes, "Public Diplomacy and Soft Power", in Waller, ed., Strategic Influence: Public Diplomacy, Counterpropaganda and Political Warfare (IWP Press, 2008.) pp. 59–71.
  13. 1 2 Nye 2011, p. 81.
  14. Nye 2011, p. 82.
  15. Mattern, Janice Bially (2005). "Why 'Soft Power' Isn't So Soft: Representational Force and the Sociolinguistic Construction of Attraction in World Politics". Millennium: Journal of International Studies 33 (3): 583–612. doi:10.1177/03058298050330031601. https://www.academia.edu/1141856. آرڪائيو ڪيا ويا 2023-06-25 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Page 586.
  16. Eliküçük Yıldırım, Nilgün; Aslan, Mesut (2020). "China's Charm Defensive: Image Protection by Acquiring Mass Entertainment". Pacific Focus 35 (1): 141–171. doi:10.1111/pafo.12153.
  17. Brannagan, Paul Michael; Giulianotti, Richard (2018). "The soft power–soft disempowerment nexus: The case of Qatar". International Affairs 94 (5): 1139–1157. doi:10.1093/ia/iiy125.
  18. Nye, Joseph S (2004). SOFT POWER: The Means to Success in World Politics (English ۾) (1st ڇاپو). New York: Public Affairs. ص. X. ISBN 978-1-58648-306-7.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (ڳنڍڻو)
  19. 1 2 Gupta, Amit Kumar (2023). "Re-examining the Concept of Soft Power and Initiating a Debate on How to Define the Concept from the Negative and Positive Connotations". Soft Power Journal: Euro-American Journal of Historical and Theoretical Studies of Politics and Law 10 (1): 164–187. https://www.softpowerjournal.com/wp-content/uploads/2024/02/SOFT-Taco-19-ottobre-2.pdf.
  20. McClory, Jonathan (2010-12-07). "The new persuaders: an international ranking of soft power". Institute for Government website. Institute for Government. ص. 13. اصل نسخو مان 2011-07-24 تي محفوظ ڪيل. 2011-05-06 تي حاصل ڪيل.
  21. "Soft Power Survey 2018/19". Monocle. 2018. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2021-04-13 تي محفوظ ڪيل. 2018-12-21 تي حاصل ڪيل.
  22. Gauttam, Priya; Singh, Bawa; Singh, Sandeep; Bika, Shankar Lal; Tiwari, Raghavendra P. (2024). "Education as a soft power resource: A systematic review". Heliyon 10 (1). doi:10.1016/j.heliyon.2023.e23736. PMID 38268586. Bibcode: 2024Heliy..1023736G.
  23. McClory, Jonathan (July 2015). "The Soft Power 30 - A Global Ranking of Soft Power" (PDF). Portland. اصل نسخو (PDF) مان 23 July 2015 تي محفوظ ڪيل. 17 July 2015 تي حاصل ڪيل.
  24. "Softly does it". دي اڪانامسٽ. 18 July 2015. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 17 July 2015 تي محفوظ ڪيل. 17 July 2015 تي حاصل ڪيل.
  25. "In 'soft power' terms, Japan ranks eighth out of 30 countries in U.K. consultancy report". Japan Times. 15 July 2015. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 July 2015 تي محفوظ ڪيل. 17 July 2015 تي حاصل ڪيل.
  26. "Elcano Global Presence Report 2018" (PDF). Real Instituto Elcano. 2018. ص. 20. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان January 6, 2019 تي محفوظ ڪيل. December 5, 2018 تي حاصل ڪيل.
  27. "Economic warfare on the silver screen". فرانس 24. 28 June 2011. اصل نسخو مان 19 January 2012 تي محفوظ ڪيل. 2012-01-28 تي حاصل ڪيل.
  28. "Global Soft Power Index 2026" (PDF). Brand Finance. 2026-01-21. 4 March 2026 تي حاصل ڪيل.
  29. "World Soft Power Index 2023". 15 August 2023. 31 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  30. Self, Alexis. "Soft Power Survey: Part one". Monocle. 15 January 2023 تي حاصل ڪيل.
  31. Self, Alexis. "Soft Power Survey: Part two". Monocle. 15 January 2023 تي حاصل ڪيل.
  32. Cevik, Serhan; Padilha, Tales (2024-10-04). "Measuring Soft Power: A New Global Index". IMF. 2024-12-12 تي حاصل ڪيل.
  33. 1 2 Nye 2004a, Chapter 3.
  34. Babiracki, Patryk (2015). Soviet soft power in Poland: culture and the making of Stalin's new empire, 1943-1957. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 978-1-4696-2308-5. OCLC 911173017.
  35. Tsourapas, Gerasimos (2018). "Authoritarian emigration states: Soft power and cross-border mobility in the Middle East". International Political Science Review 39 (3): 400–416. doi:10.1177/0192512118759902. http://pure-oai.bham.ac.uk/ws/files/48708510/Tsourapas_Authoritarian_emigration_states_IPSR_2018.pdf.
  36. Kirk, John M.; Erisman, H. Michael (2009). Cuban medical internationalism: origins, evolution, and goals (1st ڇاپو). New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-4039-8372-5. OCLC 248348330.
  37. "China's soft power offensive". POLITICO (آمريڪي انگريزي ۾). 2017-12-26. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2018-06-16 تي محفوظ ڪيل. 2018-06-16 تي حاصل ڪيل.
  38. Nye, Joseph (3 May 2004). "Europe's Soft Power". The Globalist. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 December 2015 تي محفوظ ڪيل. 30 July 2015 تي حاصل ڪيل.
  39. "The Nobel Peace Prize 2012 - European Union (EU)". Nobel Prize. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 14 December 2013 تي محفوظ ڪيل. 24 December 2013 تي حاصل ڪيل.
  40. "From war to peace: European Union accepts Nobel Prize". CNN. 10 December 2012. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 December 2013 تي محفوظ ڪيل. 24 December 2013 تي حاصل ڪيل.
  41. 1 2 3 4 5 6 "Global Diplomacy Index – Country Rank". Lowy Institute. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2019-02-01 تي محفوظ ڪيل. 2020-10-14 تي حاصل ڪيل.
  42. 1 2 "China now has the most diplomatic posts worldwide". BBC News (برطانوي انگريزي ۾). 2019-11-27. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2020-09-06 تي محفوظ ڪيل. 2020-08-10 تي حاصل ڪيل.
  43. "Soft Power Survey 2012". Monocle. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 27 July 2013 تي محفوظ ڪيل. 16 December 2013 تي حاصل ڪيل.
  44. "Study in the USA". International Student. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 December 2015 تي محفوظ ڪيل. 5 December 2015 تي حاصل ڪيل.
  45. Fluck, Winfried (2009). "The Americanization of Modern Culture: A Cultural History of the Popular Media*" (PDF). John F. Kennedy Institute for North American Studies, Berlin. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 8 December 2015 تي محفوظ ڪيل. 5 December 2015 تي حاصل ڪيل.
  46. Soft power with Chinese characteristics: China's campaign for hearts and minds. Edney, Kingsley, Rosen, Stanley, Zhu, Ying, editors. Abingdon, Oxon: Routledge. 2020. ISBN 978-1-351-80435-6. OCLC 1130023014.{{cite book}}: CS1 maint: others (ڳنڍڻو)
  47. Friedberg, Aaron L. A Contest for Supremacy: China, America and the Struggle for Mastery in Asia, New York: Norton Publishing, 2011.
  48. Felgenhauer, Pavel. "The Fall of Gaddafi Angers Many In Moscow". Eurasia Daily Monitor Volume: 8 Issue: 164. September 8, 2011. http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=38374 آرڪائيو ڪيا ويا 2013-05-30 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  49. Friedberg, Aaron L. A Contest for Supremacy: China, America and the Struggle for Mastery in Asia, New York: Norton Publishing, 2011. p. 200
  50. Lord, Carnes, "Public Diplomacy and Soft Power", in Waller, ed., Strategic Influence: Public Diplomacy, Counterpropaganda and Political Warfare (IWP Press, 2008) p. 60.
  51. "Defense Science Board, Report of the Defense Science Board Task Force on Strategic Communication (Office of the Under Secretary of Defense for Acquisition, Technology and Logistics" (PDF). September 2004.
  52. 1 2 "Soft power". dfat.gov.au. 14 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  53. C. Tyler, Melissa; Van Leuven, Bridgette (10 March 2020). "The soft power of education". The University of Melbourne. 14 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  54. Karp, Paul (2 April 2024). "New record set for number of international students in Australia". The Guardian (برطانوي انگريزي ۾). ISSN 0261-3077. 14 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  55. "Australia's nation brand gains rank to 9th in world". www.austrade.gov.au. 10 November 2023. 14 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  56. "World Tourism Barometer" (PDF). UN Tourism. May 2024. ص. 19. 14 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  57. "Statistics on who invests in Australia". dfat.gov.au. 14 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  58. Brannagan, Paul Michael; Giulianotti, Richard (2018). "The soft power–soft disempowerment nexus: the case of Qatar". International Affairs 94 (5): 1139–1157. doi:10.1093/ia/iiy125. ISSN 0020-5850.
  59. Rugh, William A. (2005-11-30). American Encounters with Arabs: The Soft Power of U.S. Public Diplomacy in the Middle East (انگريزي ۾). Bloomsbury Publishing USA. ISBN 978-0-313-05524-9.
  60. Tella, Oluwaseun (2016-11-05). "Wielding soft power in strategic regions: an analysis of China's power of attraction in Africa and the Middle East". Africa Review 8 (2): 133–144. doi:10.1080/09744053.2016.1186868. ISSN 0974-4061. https://brill.com/view/journals/bafr/8/2/article-p133_5.xml.
  61. Siniver, Asaf; Tsourapas, Gerasimos (2023-01-20). "Middle Powers and Soft-Power Rivalry: Egyptian–Israeli Competition in Africa". Foreign Policy Analysis 19 (2). doi:10.1093/fpa/orac041. ISSN 1743-8586.
  62. Mabon, Simon (2015-10-21). Saudi Arabia and Iran: Power and Rivalry in the Middle East (انگريزي ۾). Bloomsbury Publishing. ISBN 978-0-85772-907-1.
  63. "The Iranian Revolutionary Apparatus and Hezbollah in West Africa | Hudson Institute". www.hudson.org (انگريزي ۾). 2024-11-13. 2024-11-28 تي حاصل ڪيل.
  64. Akbar, Ali (2023-08-08). "Iran's soft power in the Middle East via the promotion of the Persian language". Contemporary Politics 29 (4): 424–445. doi:10.1080/13569775.2023.2169305. ISSN 1356-9775.
  65. Lester, Stephanie (2024-02-09). "Return of the Cypress: Iran's Foreign Policy Ambitions in Central Asia". American Iranian Council (آمريڪي انگريزي ۾). 2024-11-27 تي حاصل ڪيل.
  66. 1 2 3 "Religion as a Soft Power Tool: Iran's Export of Twelver Shia Islam to Syria". rusi.orghttps (انگريزي ۾). 2024-11-27 تي حاصل ڪيل.
  67. 1 2 "Tracking Iranian Soft Power Influence in the KRI | The Washington Institute". www.washingtoninstitute.org (انگريزي ۾). 2024-11-27 تي حاصل ڪيل.
  68. "Iran and Iraq: The Shia Connection, Soft Power, and the Nuclear Factor". United States Institute of Peace (انگريزي ۾). اصل نسخو مان March 10, 2017 تي محفوظ ڪيل. 2024-11-27 تي حاصل ڪيل.
  69. "Beyond guns and oil: The emerging soft power rivalry between Iran and Saudi Arabia". Middle East Institute (انگريزي ۾). 2024-11-27 تي حاصل ڪيل.
  70. Jr, Joseph S. Nye (2012-01-17). "Opinion | Why China Is Weak on Soft Power". The New York Times (آمريڪي انگريزي ۾). ISSN 0362-4331. 2024-07-10 تي حاصل ڪيل.
  71. "International Student Mobility: Patterns and Trends". WENR (آمريڪي انگريزي ۾). 2007-10-01. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2020-08-13 تي محفوظ ڪيل. 2020-09-11 تي حاصل ڪيل.
  72. Breeze, Victoria; Moore, Nathan (27 June 2017). "China tops US and UK as destination for anglophone African students". The Conversation. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 18 February 2018 تي حاصل ڪيل.
  73. "China's 2020 target: reshaping global mobility flows". EAIE (انگريزي ۾). 2020-01-27. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2021-10-10 تي محفوظ ڪيل. 2020-05-05 تي حاصل ڪيل.
  74. "With New Bank, China Shows U.S. It's Got Soft Power". Forbes. 23 March 2015. 31 July 2015 تي حاصل ڪيل.
  75. Waterson, Jim; Kuo, Lily (2020-04-03). "China steps up western media campaign over coronavirus crisis". The Guardian (برطانوي انگريزي ۾). ISSN 0261-3077. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2020-04-05 تي محفوظ ڪيل. 2020-04-06 تي حاصل ڪيل.
  76. Yuan, Shaoyu (2023-12-31). "Government Legitimacy and International Image: Why Variations Occurred in China's Responses to COVID-19". Journal of Contemporary Eastern Asia 22 (2): 18–38. doi:10.17477/JCEA.2023.22.2.018.
  77. Kobierecki, Michał Marcin (June 24, 2020). "Aviation diplomacy: a conceptual framework for analyzing the relationship between aviation and international relations". Place Branding and Public Diplomacy 17 (4): 293–303. doi:10.1057/s41254-020-00172-5.
  78. Brundage, Jonah Stuart (2018). "The Social Sources of Geopolitical Power: French and British Diplomacy and the Politics of Interstate Recognition, 1689 to 1789". American Sociological Review 83 (6): 1254–1280. doi:10.1177/0003122418811264. ISSN 0003-1224.
  79. "Germany tops world 'soft power' rankings". 2013-11-21. 2024-07-10 تي حاصل ڪيل.
  80. "Gerhard Schröder: 'Germany Can Only Lead Europe the Way Porcupines Mate'". Der Spiegel. Spiegel Online International. 1 April 2013. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 September 2015 تي محفوظ ڪيل. 30 July 2015 تي حاصل ڪيل.
  81. "Obama sets off on farewell trip to Europe in shadow of president-elect". Reuters. 14 November 2016. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 14 November 2016 تي محفوظ ڪيل. 14 November 2016 تي حاصل ڪيل. As the Americans see it, Merkel – and certainly not the vainglorious European commission president, Jean-Claude Juncker – runs the EU. It is Merkel who negotiated the Minsk deal with Russia that defused the Ukraine crisis. She knows Vladimir Putin better than any other western leader does. It is Merkel who took the lead on Syrian refugees and the eurozone crisis.
  82. Amb (Retd) Bhaswati Mukherjee, "India's Culture Diplomacy and Soft Power," Ministry of External Affairs, Government of India, October 18, 2019, Published online
  83. Ministry of External Affairs, Government of India, .
  84. H.H.S. Viswanathan, "India's Soft Power Diplomacy," Ministry of External Affairs, Government of India, September 04, 2019, Published online
  85. Kimbell, David R. B. Italian Opera. آرڪائيو ڪيا ويا 2022-10-11 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Cambridge University Press, 1994. p. 1. Web. 22 Jul. 2012.
  86. "Commedia dell'arte". Treccani, il portale del sapere (اطالوي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 November 2021 تي محفوظ ڪيل. 24 Jul 2012 تي حاصل ڪيل.
  87. Beretta, Silvio (2017). Understanding China Today: An Exploration of Politics, Economics, Society, and International Relations. Springer. ص. 320. ISBN 978-3-319-29625-8.
  88. Bahr, Ann Marie B. (2009). Christianity: Religions of the World. Infobase Publishing. ص. 139. ISBN 978-1-4381-0639-7.
  89. D'Agostino, Peter R. (2005). Rome in America: Transnational Catholic Ideology from the Risorgimento to Fascism. University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-6341-1.
  90. Zirpolo, Lilian H. The A to Z of Renaissance Art. آرڪائيو ڪيا ويا 2022-10-11 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Scarecrow Press, 2009. pp. 154-156. Web. 16 Jul. 2012.
  91. Centre, UNESCO World Heritage. "Italy - UNESCO World Heritage Convention". UNESCO World Heritage Centre (انگريزي ۾). 2023-09-21 تي حاصل ڪيل.
  92. "Squaring the cool". The Economist. ISSN 0013-0613. 2024-07-10 تي حاصل ڪيل.
  93. Cool Japan Illustrated, http://www.cool-jp.com/index.php
  94. Yano, Christine R. (2009). "Wink on Pink: Interpreting Japanese Cute as It Grabs the Global Headlines". The Journal of Asian Studies 68 (3): 681–688. doi:10.1017/S0021911809990015.
  95. McGray, Douglas (1 May 2002). "Japan's Gross National Cool". Foreign Policy. اصل نسخو مان 16 December 2012 تي محفوظ ڪيل. 11 September 2012 تي حاصل ڪيل.
    McGray, Douglas (1 May 2002). "Japan's Gross National Cool". Foreign Policy. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 6 September 2014 تي محفوظ ڪيل. 18 March 2011 تي حاصل ڪيل.
  96. "President Obama thanks Japanese leader for karaoke, emoji". The Washington Post. 28 April 2015.
  97. Nguyen, Joana (2023-04-10). "Japan's leading business lobby group says anime, manga key to economic growth". South China Morning Post.
  98. "Japan: Manga to spearhead nation's economic growth". DW. 23 April 2023.
  99. "Influence Rankings". USnews. 2021. 2021-05-24 تي حاصل ڪيل.
  100. Nagata, Kazuaki (7 September 2010). "Anime makes Japan a cultural superpower" Japan Times Online وسيلي.
  101. "How Japan became a pop culture superpower | The Spectator". The Spectator. 31 January 2015. https://www.spectator.co.uk/article/how-japan-became-a-pop-culture-superpower/. Retrieved 12 December 2021.
  102. Iwabuchi, Koichi (2002-10-18). Recentering Globalization: Popular Culture and Japanese Transnationalism (انگريزي ۾). ڊيوڪ يونيورسٽي پريس. ISBN 978-0-8223-8408-3.
  103. Tamaki, Taku (26 April 2017). "Japan has turned its culture into a powerful political tool". دي ڪنورسيشن.
  104. "'Pure Invention': How Japan's pop culture became the 'lingua franca' of the internet". دي جاپان ٽائيمز. 2020-07-18.
  105. "How Japan's global image morphed from military empire to eccentric pop-culture superpower". Quartz. 2020-05-27.
  106. Ajith Kumar (28 October 2024). "The Rise of Anime, Manga, and Japanese Pop Culture in the West". Beebom.
  107. "What's behind the growing popularity of Japanese comics and animations in U.S." PBS News. 14 May 2024.
  108. The Latin American Appetite for Asian Content. Ark One Studios.
  109. Exploring Asian Heritage in Latin America. Luz Media.
  110. "How Saudi Arabia has become a global hub for manga and anime". العربية. 24 March 2024.
  111. Wu, Yuqing (2021-08-05). "Can Pop Culture Allay Resentment? Japan's Influence in China Today". Media and Communication 9 (3): 112–122. doi:10.17645/mac.v9i3.4117. https://www.cogitatiopress.com/mediaandcommunication/article/view/4117.
  112. "From military empire to pop culture phenomenon: Inside Japan's animation revolution". Australian Broadcasting Corporation. 11 July 2024.
  113. "Japanese Cultural Influence Grows in India". The Diplomat. 29 August 2014.
  114. "The Courteous Charmer: A Hard Look at Japan's Soft Power in Southeast Asia". fulcrum.sg. 18 October 2023.
  115. "How Moscow understands soft power | Russia Direct".{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  116. Addendum #1 to the Foreign Policy Concept of the Russian Federation آرڪائيو ڪيا ويا 2013-10-10 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. (in Russian)
  117. Concept of the Foreign Policy of the Russian Federation Approved by President of the Russian Federation V. Putin on 12 February 2013.
  118. "How Russian President Vladimir Putin Became The Most Powerful Individual On Earth". Business Insider. 17 December 2013. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 14 July 2014 تي محفوظ ڪيل. 1 July 2014 تي حاصل ڪيل.
  119. Sergi, Bruno S. (2018-01-01). "Putin's and Russian-led Eurasian Economic Union: A hybrid half-economics and half-political "Janus Bifrons"" (en ۾). Journal of Eurasian Studies 9 (1): 52–60. doi:10.1016/j.euras.2017.12.005. ISSN 1879-3665.
  120. Oliver, Alex (2018-03-30). "How big is the Kremlin's diplomatic network?". BBC News (برطانوي انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2018-04-01 تي محفوظ ڪيل. 2018-04-01 تي حاصل ڪيل.
  121. Sondhaus, Lawrence (2009). Soft power, hard power, and the Pax Americana. Taylor & Francis. ص. 204–8. ISBN 978-0-415-54533-4 Google Books وسيلي.
  122. Winks, Robin W. (1993). World civilization: a brief history (2nd ڇاپو). San Diego, CA: Collegiate Press. ص. 406. ISBN 978-0-939693-28-3 Google Books وسيلي. By 1914 common law, trail by jury, the King James Authorized Version of the Bible, the English language, and the British navy had been spread around the globe.
  123. Watts, Carl P. (2007). "Pax Britannica". ۾ Hodge, Carl C. (مرتب). Encyclopedia of the Age of Imperialism, 1800-1914. جلد 2. Greenwood Press. ص. 3. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2022-02-15 تي محفوظ ڪيل. 2018-04-05 تي حاصل ڪيل. it left many legacies, including widespread use of the English language, belief in Protestant religion, economic globalization, modern precepts of law and order, and representative democracy.
  124. "The cultural superpower: British cultural projection abroad". Journal of the British Politics Society, Norway 6 (1). Winter 2011. http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf. Retrieved 24 October 2014.
  125. Chua, Amy (18 January 2022). "How the English Language Conquered the World". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 March 2022 تي محفوظ ڪيل.