جاپان ۾ عورت واد
اڻويهين صدي جي پڇاڙيءَ ۽ 20هين صدي جي منڍ ۾ جاپان ۾ فيمينسٽ تحريڪ شروع ٿي. ڪن جو ويچار آهي ته اها تحريڪ سال 1868ع ۾ "ميجي بحالي" کان پوءِ جاپان ۾ مغربي خيالن جي پکڙجڻ جي نتيجي ۾ شروع ٿي، جڏهن ته ٻين جو ويچار آهي ته جاپان ۾ فيمينزم جي شروعات پرڏيهي ۽ جاپاني سوچ جي نتيجي ۾ ٿي. جاپاني عورت واد مغربي عورت واد (Feminism) کان ان لحاظ کان مختلف آهي ته اها انفرادي خودمختاري تي ايترو زور نه ڏيندي آهي.[1] [2] بهرحال، ميجي جي بحاليءَ کانپوءِ جاگيرداري نظام جو انت ٿيو ۽ عورتن جي حيثيت تبديل ٿي وئي، اڳي عورتن جي واپار ڪرڻ تي پابندي هئي پر هاڻي عورتن کي طلاق لاءِ فائل ڏيڻ جي اجازت ڏني وئي هئي ۽ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين ٻنهي کي پرائمري تعليم جي رسائي حاصل هئي. ٻين مھاڀاري جنگ کان پوءِ عورتن جي حيثيت ۾ وڌيڪ تبديليون آيون، جيئن عورتن کي ووٽ جو حق ڏنو ويو ۽ سال 1946ع جي نئين آئين ۾ جنس جي وچ ۾ برابري جو درجو ڏنو ويو.
سال 1970ع واري ويٽنام مخالف جنگ جي نتيجي ۾ عورتن جي آزاديءَ جي هڪ نئين تحريڪ جو جنم ٿيو، جنهن جو نالو "يمن ربو" (لفظي: عورتن جي آزاديءَ واري تحريڪ) سڏيو ويندو آهي. هن تحريڪ جو اڀار آمريڪا ۽ ٻين ملڪن ۾ بنيادي فيمينزم جي اڀار سان گڏ ئي ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ 20هين صديءَ ۽ ان کانپوءِ جي ڏهاڪن ۾ فيمنسٽ سرگرميءَ ۾ نمايان واڌارو ٿيو. انهن تحريڪن جديد جاپان جي مرد جي تسلط واري نوعيت جو هڪ جامع تنقيد پيش ڪيو ۽ ان سان گڏوگڏ سماج جي سياسي، معاشي نظام ۽ ثقافت ۾ بنيادي تبديليءَ جي نمائندگي ڪئي، انهن کي اڳين فيمينسٽ تحريڪن کان الڳ ڪري، جن ۾ جنسي آزاديءَ تي ڌيان ڏنو ويو. هن تحريڪ جو مقصد هو. ان جو مقصد مردن سان برابري حاصل ڪرڻ لاءِ نه پر ان ڳالهه تي ڌيان ڏنو ويو ته مردن کي به پدرشاهي ۽ سرمائيداري جي جابرانه رخن کان آزاد ڪيو وڃي. سال 1985ع ۾ جاپان ان ڪنوينشن تي ايڪتا ڪئي، جنهن جي خلاف هر قسم جي اڻبرابري جي خاتمي جي ڪنوينشن کي منظور ڪيو ويو.
عورتن جي نئين سڀا جو قيام
[سنواريو]سال 1919ع ۾، هيراتسوڪا رائچو، فوزائي ايشيڪاوا ۽ اوڪو موميو جي مدد سان، عورتن جي هڪ نئين ايسوسيئيشن، "شن-فوجن ڪيوڪائي" قائم ڪئي. انهن جو مقصد اهو هو ته عورتن جو هڪ طبقو ٺاهيو وڃي ۽ سندن شموليت جي حقن جو ادراڪ ۽ انھن مٿان امتيازي سلوڪ ذريعي سار سنڀال ڪيو وڃي. نومبر 1919ع ۾، هيراتسوڪا آل ڪنسائي فيڊريشن آف وومين آرگنائيزيشن کي ”عورتن جي ايڪتا جي طرف“ جي عنوان سان هڪ تقرير ڪئي، جنهن ۾ هن دليل ڏنو ته جيڪڏهن عورتن کي حق ملندا ته اهي رياست جو حصو ٿينديون ۽ مستقبل جو فيصلو ڪرڻ ۾ مدد ڪنديون.