بيت المقدس

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
Jerusalem
  • ירושלים (ٻولي؟)
  • القُدس (ٻولي؟)
From upper left: Jerusalem skyline looking north from St. Elijah Monastery, a souq in the Old City, Mamilla Mall, the Knesset, the Dome of the Rock dominating the Old City, the citadel (known as the Tower of David) and the Old City walls, and the Western Wall.
From upper left: Jerusalem skyline looking north from St. Elijah Monastery, a souq in the Old City, Mamilla Mall, the Knesset, the Dome of the Rock dominating the Old City, the citadel (known as the Tower of David) and the Old City walls, and the Western Wall.
Flag of Jerusalem
جهنڊو
Emblem of Jerusalem
Coat of arms
عرفيت: Ir ha-Kodesh (The Holy City),
Bayt al-Maqdis (House of the Holiness),
Bait-ul-Muqaddas[1] (The Holy City/House)
مڪانيت: 31°47′N 35°13′E / 31.783°N 35.217°E / 31.783; 35.217مڪانيت: 31°47′N 35°13′E / 31.783°N 35.217°E / 31.783; 35.217
Administered by سانچو:ISR
Claimed by Israel and Palestine[vii]
Israeli District Jerusalem
Palestinian Governorate Jerusalem
Gihon Spring settlement 4500 BCE
City of David 1010 BCE
Present Old City walls built 1541
East-West Jerusalem division 1948 July 18
Reunification 1967 June 7
Jerusalem Law 1980 July 30
حڪومت
 • قسم Mayor–Council
 • باڊي Jerusalem Municipality
 • Israeli Mayor Nir Barkat
 • Palestinian Mayor (East) Zaki al-Ghul (titular)
ايراضي
 • City 125,156 dunams (130 ڪلوميٽراسڪوائر or 48 اسڪوائر ميل)
 • Metro 652,000 dunams (650 ڪلوميٽراسڪوائر or 250 اسڪوائر ميل)
اوچائي 754 ميل (2,500 ft)
آبادي
 • City سانچو:Israel populationsسانچو:Israel populations
 • گھاٽائي 6,917.1/km2 (18,000/sq mi)
 • ميٽرو 1,124,300[2]
مقامي آبادي Jerusalemite
Yerushalmi
Qudsi/Maqdisi
Ethnicity (2016)[3]
 • Jewish 64%
 • Arab 35%
 • others 1%
ٽائيم زون IST, PST (UTC+02:00)
 • Summer (ڊي ايس ٽي) IDT, PDT (UTC+03:00)
Postal code 9XXXXXX
Area code +972-2
ويبسائيٽ jerusalem.muni.il (Israeli)[iv]
سرڪاري نالو The Old City of Jerusalem and its Walls
قسم Cultural
معيار ii, iii, vi
عهدو 1981
حوالا نمبر. 148
Region Jerusalem District
Endangered 1982–present

بيت المقدس هيءُ شهر اسرائيل ۽ اردن جي سرحد تي تل ابيب جي ڏکڻ اڀرندي ۾، يهوديه جي پهاڙي ۽ پٿريلي لاهه تي واقع آهي. 1950ع ۾ هن جديد شهر کي اسرائيل جي گاديءَ جو هنڌ قرار ڏنو ويو. قديم شهر اردن جي علائقي ۾ شامل رهيو. بيت المقدس يهودين ۽ عيسائين جو مقدس شهر ۽ مسلمانن جو قبله اول ۽ اهم زيارتگاهه آهي. يهودين ۽ مسيحين جي مذهبي ڪتاب ۾ ان کي ”صيهون“ چيو ويو آهي. هيءُ شهر خدا جي نشاني آهي. ٽنهي مذهبن جا سڀ مقدس قديم ماڳ، هن شهر ۾ آهن. مسلمان حرم شريف جي زيارت ڪن ٿا، جيڪو احاطو آهي. انهيءَ ۾ قبة الصخرا ۽ مسجد اقصيٰ واقع آهن. چيو وڃي ٿو ته حرم شريف جي مشرقي ديوار جو هيٺيون حصو ”هيڪل سليمانيءَ“ جو آهي. اتي ئي ديوار گريه آهي، جيڪا يهودين جي لاءِ مقدس آهي. اُهي انهيءَ ديوار وٽ اچي، هيڪل کي ياد ڪري روئندا آهن. مسيحين جي خيال ۾ ڪنيسة القيام مقدس آهي، جيڪا روايت جي مطابق ”کوپري“ نالي پهاڙي واقع آهي. اها ئي پهاڙي هئي، جنهن تي مسيحي عقيدي موجب، حضرت عيسيٰ عليه السلام کي صليب تي چاڙهيو ويو هو.[4]

جاگرافي[سنواريو]

قديم شهر کي چوديواري آهي، جيڪا سلطان سليمان اول (1542ع ۾) اڏائي هئي. ان جي مشرق ۾ قدروان واديءَ آهي، جنهن جي پار گشمنيءَ جو باغ، ڪوهه زيتون آهي. جديد شهر (مغرب) سياسي ۽ اقتصادي مرڪز آهي. ان ۾ سرڪاري جايون، اسڪول، فلسطين جي آثار قديمه جو عجائب گهر، خانقاهه ۽ يهودين جون عبادتگاهون آهن. بيت المقدس ۾ ”عهدنامه قديم ۽ جديد“، ٻنهي ۾ بيان ڪيل ماڳن ۽ واقعن جا آثار وڏي تعداد ۾ موجود آهن. هيءُ شهر گهٽ ۾ گهٽ 15 صديون قبل مسيح کان آباد آهي. ممڪن آهي ته اهو بيت المقدس (يروشلم) هجي. حضرت دائود عه ان کي يبوسين کان وٺي پنهنجو دارالحڪومت بنايو. حضرت سليمان معبد تعمير ڪرائي، ان کي شان شوڪت بخشيو هو. هتي يهودا جي بادشاهن زوال پذير طاقت قائم رکڻ لاءِ لاحاصل ڪوششون ڪيون. عظيم عبراني پيغمبرن جي وڏي تعداد هن شهر جي گهٽين ۾ وعظ ڪيا. 586 ق. م ۾ بابُلَ هن تي قبضو ڪيو. عزارا ۽ نحمياه، جلاوطنيءَ کان پوءِ، هن کي ٻيهر تعمير ڪرايو. هيءُ مڪابين ۽ خاندان هيروديس جو مرڪز رهيو. قديم رومي بادشاهه بيت المقدس جا دشمن هئا. مسلمانن جو عقيدو آهي ته نبي سڳورو حضرت محمد صلي الله عليه وسلم بيت المقدس ۾ تشريف فرما ٿيو هو. 637ع ۾ هيءُ شهر مسلمانن جي ملڪيت ۾ شامل ٿيو. 1099ع ۾ ٻيهر مسيحي بيت المقدس تي قابض ٿي ويا. 1187ع ۾ سلطان صلاح الدين ايوبيءَ جي قيادت ۾ مسلمانن وري هن شهر کي فتح ڪيو. اهڙيءَ طرح پهرين عالمي جنگ تائين مسلمانن جي قبضي ۾ رهيو. عالمي جنگ دوران فلسطين انگريزن جي قبضي ۾ رهيو. جون 1967ع ۾ عربن (متحده عرب جمهوريه، اردن ۽ شام) ۽ اسرائيلين جي وچ ۾ جيڪا جنگ لڳي، تنهن ۾ اسرائيلين بيت المقدس جي عربي علائقن تي قبضو ڪري ورتو. اقوام متحده جي جنرل اسيمبليءَ فيصلو ڪيو ته اهو علائقو واپس ڪيو وڃي، ليڪن اسرائيلين ان تي عمل ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو.[4]

حوالا[سنواريو]

  1. "Baitul Muqaddas". Book Home. 1 January 2007 – via Google Books. 
  2. "LOCALITIES, POPULATION AND DENSITY PER SQ. KM., BY METROPOLITAN AREA(1) AND SELECTED LOCALITIES" (PDF). Israel Central Bureau of Statistics. Retrieved 18 September 2016. 
  3. "Facts and Figures". jerusalem.muni.il. Archived from the original on 31 October 2016. 
  4. 4.0 4.1 "بيت المقدس". انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جي ويب-سرزمين. سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو، حيدرآباد. Retrieved نومبر 12، 2017.  Check date values in: |access-date= (help)