اماڙو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو
From a meteoroid to a meteor and meteorite.
Animated illustration of different phases as a meteoroid enters the atmosphere to become visible as a meteor and impact the Earth's surface as a meteorite.

اماڙو (انگريزي ٻولي: Meteoroid) هڪ حد تائين ڇڙواڳ فلڪي جسم آهي. اماڙيون ۽ اماڙا مٽر جي داڻي جيتري قد کان سوين مڻ وزني پٿراوان ۽ لوهي گولا آهن ۽ انهن جي ڪِرڻ جِي رفتار 45 هزار کان ويندي 72 هزار ڪلوميٽر فِي ڪلاڪ جيتري تيز آهي. اسان جي ڌرتيءَ جي سِج منڊل (انگريزي ٻولي: Solar System) يا سج سرشتي (نظام شمسيءَ) اندر ڀٽڪندڙ اماڙين (ميٽيئورس) ۽ اماڙَن (ميٽيئورائيٽس) جي گولِيءَ جھڙي ڌَڪ کان ڌرتيءَ جي رهاڪن کي بچائڻ به واءُ منڊل يا وايو منڊل جو ئي ڪارنامو آهي. اماڙو يا ميٽورائيڊ اسان جي واءُ منڊل (انگريزي ٻولي: Atmosphere) يا وايومنڊل ۾ ايندي ئي هوا جي ذرڙن سان انهن جي گاٺ، ڀَڙڪو پيدا ڪري، گَسائي، هزارين اماڙن کي ڌرتيءَ جي مٿاڇري تي پهچڻ کان اڳ ئي ڳاريو ڇڏي. ڪجھه وڏا اماڙا گاٺ باوجود ٺوٺ شڪل ۾ ڌرتيءَ تي ڪِرن ٿا. انهن کي پوءِ ڳولهي يا لڀي پوڻ تي ميوزمن ۾ رکيو وڃي ٿو. ڌرتي تي ڪرڻ کان پوءِ اماڙي يا ميٽيئورائڊ کي ميٽيئورائڊ نه پر ايسٽرائڊ (انگريزي ٻولي: Asteroid) چيو وڃي ٿو.[1] [2]