گھاگھر
گھاگھر (Ghaghar) پتل يا ٻين ڌاتن مان ٺهيل هڪ روايتي ٿانوُ آهي، جيڪو اڳئين زماني ۾ پاڻي رکڻ لاءِ استعمال ٿيندو هو. لوڪ موسيقي ۽ لوڪ ناچن ۾ گھاگھر کي هڪ ساز طور پڻ وڄايو ويندو آهي. ان کي ٻنهي هٿن سان، آڱرين ۾ پاتل ڌاتوءَ جي منڊين يا ڇلن جي مدد سان وڄايو ويندو آهي. هي ساز گهڙو سان ويجهو لاڳاپيل آهي، جيڪو مٽيءَ جو ٺهيل ٿانوُ هوندو آهي.[1]
گھاگھر روايتي طور پنجاب جي ماجها علائقي (امرتسر، گرداسپور ۽ ترن تارن ضلعن) ۾ کير وڪڻندڙن پاران کير رکڻ ۽ کڻڻ جي ٿانوَ طور پڻ استعمال ڪئي ويندي آهي.
سنڌ ۾ گهاگهر جو استعمال
[سنواريو]سنڌ ۾ گهاگهر روايتي طور ڪافي ۽ ٻين صوفيانه راڳن جي سنگت لاءِ استعمال ٿيندڙ اهم سازن مان هڪ آهي. روايت موجب، جڏهن ڪچهريءَ ۾ پکواج موجود نه هوندو هو ته ان جي بدران ٺڪر جي دلو کي تال لاءِ استعمال ڪيو ويندو هو. وقت سان گڏ دلو وڄائڻ هڪ باقاعده روايت بڻجي ويو، ۽ پوءِ پکواج جي موجودگيءَ ۾ به گهاگهر کي سنگتي ساز طور شامل ڪيو وڃڻ لڳو، ڇاڪاڻتہ اهو يڪتارو، پکواج ۽ ڏنڊي سان سٺي لئي ۽ تال پيدا ڪندو آهي.[2]
شروعات ۾ وڄائڻ لاءِ عام ٺڪر جو ننڍو دلو استعمال ٿيندو هو، پر موسيقيءَ جي ضرورتن موجب ان جي بناوت ۾ تبديليون آنديون ويون. پوءِ ان کي وڌيڪ وڏو ۽ موزون بڻايو ويو، جنهن کي گهاگهر سڏيو وڃڻ لڳو.[3]
گهاگهر وڄائڻ وقت سازنده هڪ هٿ ان جي منهن تي ۽ ٻيو هٿ ان جي پاسي تي رکي مختلف تالون وڄائيندو آهي. ماهر فنڪار ان مان مختلف سُر، تال ۽ ڌنون پيدا ڪرڻ جي مهارت رکندا آهن. موجوده دور ۾ سنڌ ۾ ڪافي ڳائڻ جي روايت سان گڏ گهاگهر وڄائڻ عام طور رائج آهي.[4]
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ "PUNJAB'S BHANGRA INSTRUMENTS". www.vikramasentamritsar.com. اصل نسخو مان 2012-05-21 تي محفوظ ڪيل. 10 Mar 2012 تي حاصل ڪيل.
- ↑ {ڪتاب: سنڌ جي مدنيت؛ از: سيد منظور نقوي؛ ٻيون ايڊيشن، 1978ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو. http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book22/Book_page10.html.
{{cite web}}: Missing or empty|title=(مدد)} - ↑ {ڪتاب: سنڌ جي مدنيت؛ از: سيد منظور نقوي؛ ٻيون ايڊيشن، 1978ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو. http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book22/Book_page10.html.
{{cite web}}: Missing or empty|title=(مدد)} - ↑ {ڪتاب: سنڌ جي مدنيت؛ از: سيد منظور نقوي؛ ٻيون ايڊيشن، 1978ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو. http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book22/Book_page10.html.
{{cite web}}: Missing or empty|title=(مدد)}