ڪرسٽلوگرافي

ڪرسٽلوگرافي (Crystallography) سائنس جي هڪ شاخ آهي جيڪا ماليڪيولن ۽ ڪرسٽلن جي ڍانچن (Structure) ۽ خاصيتن جي مطالعي لاءِ وقف ڪئي وئي آهي. نالو قديم يوناني لفظن، ڪرسٽلوس (κρύσταλλος؛ برف، ڪرسٽل پٿر) ۽ گرافيئن (γράφειν؛ لکڻ) مان نڪتل آهي. جولاءِ 2012ع ۾، گڏيل قومن جو ادارو، سال 2014ع کي ڪرسٽلوگرافي جو عالمي سال قرار ڏيندي ڪرسٽلوگرافي جي سائنس جي اهميت کي تسليم ڪيو.

A crystalline solid: atomic resolution image of strontium titanate. Brighter spots are columns of strontium atoms and darker ones are titanium-oxygen columns.

Octahedral and tetrahedral interstitial sites in a face centered cubic structure

ڪيڪوچي لائينون هڪ اليڪٽران جي پٺڀرائي واري تفاوت واري نموني ۾ مونوڪريسٽل لائن سليڪون، 20 ڪلو وولٽ تي ورتل فيلڊ-اخراج اليڪٽران ماخذ سان حاصل ڪيو ويون.

ڪرسٽالوگرافي هڪ وسيع موضوع آهي ۽ ان جا ڪيترائي ذيلي علائقا، جهڙوڪ ايڪس-ري ڪرسٽالگرافي پاڻ ۾ اهم سائنسي موضوع آهن. ڪرسٽل ڍانچي جي بنيادي اصولن کان وٺي ڪرسٽل جاميٽري جي رياضي تائين، جن ۾ اهي جيڪي وقتي يا ڪواسي ڪرسٽل نه هوندا آهن، انهن ۾ شامل آهن. ايٽمي پيماني تي اهو تجرباتي ڊيٽا پيدا ڪرڻ لاءِ ايڪس-ري تفاوت جو استعمال شامل ڪري سگھي ٿو ته ايڪس-ري ڪرسٽلوگرافي جا اوزار ايٽم جي تفصيلي پوزيشن ۽ ڪڏهن ڪڏهن اليڪٽران جي کثافت ۾ تبديلي ڪري سگهن ٿا. وڏي پيماني تي ان ۾ تجرباتي اوزار، جهڙوڪ اورينٽيشنل اميجنگ جيڪا مادي ۾ داڻي جي حد تي لاڳاپا واقفيت کي جانچڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا، شامل آهن. ڪرسٽلوگرافي حياتيات، ڪيميا ۽ فزڪس جي ڪيترن ئي شعبن ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي، انهي سان گڏ انهن شعبن ۾ نئين ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.

خارجي لنڪس

• Free book, Geometry of Crystals, Polycrystals and Phase Transformations
• American Crystallographic Association
• Learning Crystallography
• Web Course on Crystallography
• Crystallographic Space Groups