مواد ڏانھن هلو

ڏارو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
ٿلهو ڏارو

ڏارو (انگريزي:Bulger- بلغر) [1] ڏريل ڪڻڪ مان تيار ٿيندڙ هڪ اناجي خوراڪ آهي، جيڪا خاص طور وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي رڌڻين ۾ استعمال ٿيندي آهي.[2] هي ڪڻڪ جي مختلف قسمن جي ڏريل داڻن مان تيار ڪيو ويندو آهي.

ڏارو يا ڏريو ڪڻڪ جي داڻن کي جنڊ تي ٿلهو پيهي تيار ڪيل هڪ روايتي سنڌي خوراڪ آهي. سنڌ جي ٻهراڙيءَ ۾ هي غذائيت ڀري، آسانيءَ سان هضم ٿيندڙ ۽ پيٽ ڀرڻ واري خوراڪ طور مشهور رهي آهي.[3]

ڏارو خاص طور تي بيمارن، ٻارن ۽ پوڙهن لاءِ مناسب خوراڪ سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو نرم، هلڪو ۽ آسانيءَ سان هضم ٿيندو آهي. روايتي طور ان کي اهڙي غذا طور به ڏٺو ويندو رهيو آهي، جيڪا ٿوري مقدار ۾ تيار ٿيڻ باوجود وڌيڪ ماڻهن لاءِ ڪافي ثابت ٿئي ٿي.

ڏارو تيار ڪرڻ لاءِ پهرين ڪڻڪ کي صاف ڪري ٿوري دير پاڻيءَ ۾ پسائبو آهي. مناسب نمي اچڻ کان پوءِ ان کي سڪائي جنڊ تي ٿلهو پيهيو ويندو آهي، جنهن سان داڻا ٻه يا وڌيڪ حصن ۾ ورهائجي ويندا آهن. ان کان پوءِ ڏريل ڪڻڪ کي ڪجهه وقت لاءِ ٻيهر پسايو ويندو آهي. پچائڻ وقت ديڳڙي ۾ گيهه ۽ ڦوڙڻ واريون شيون وجهي، پوءِ ڏارو شامل ڪيو ويندو آهي. ذائقي موجب کنڊ يا لوڻ وڌو ويندو آهي ۽ ٿورو پاڻي شامل ڪري آهستي دم تي پچايو ويندو آهي، جيستائين اهو نرم ۽ گاڙهو ٿي وڃي.[4]

روايتي طور ڏارو کير يا ڏڌ سان کائبو آهي، جڏهن⁠تہ ڪجهه علائقن ۾ ان کي ٿڌو ٿيڻ کان پوءِ به شوق سان استعمال ڪيو ويندو آهي. سنڌ جي ڳوٺاڻي خوراڪ ۾ ڏارو اڄ به هڪ اهم روايتي کاڌي طور سڃاتو وڃي ٿو.[5]

خاصيتون

[سنواريو]
رڌل ڏارو
غذائي مقدار في 100 g (3.5 oz)
توانائي 350 kJ (84 kcal)
18.58 g
کنڊ 0.10 g
خوراڪ وارو فائبر 4.5 g
0.24 g
3.08 g
وٽامنمقدار
روزاني ضرورت جو ٪†
وٽامن اَي
0%
0 μg
وٽامن اَي1 IU
ٿيامن (B1 )
5%
0.057 mg
ربوفليون (B2 )
2%
0.028 mg
نياسن (B3 )
7%
1 mg
وٽامن بي6
6%
0.083 mg
فوليٽ (B9 )
5%
18 μg
وٽامن سي
0%
0 mg
وٽامن ڊي
0%
0 μg
وٽامن اِي
0%
0.01 mg
وٽامن ڪي
0%
0.5 μg
معدنيات مقدار
%DV†
ڪيلشيم
1%
10 mg
فولاد
7%
0.96 mg
ميگنيشيم
9%
32 mg
فاسفورس
6%
40 mg
پوٽيشيم
1%
68 mg
سوڊيم
0%
5 mg
جست
6%
0.57 mg
ٻيا جزامقدار
پاڻي78 g
†سيڪڙو بالغن لاءِ آمريڪي سفارشن جي بنياد تي اندازي طور ڏنا ويا آهن،[6] سواءِ پوٽاشيم جي، جنهن جو اندازو نيشنل اڪيڊميز جي ماهراڻي سفارش جي بنياد تي لڳايو ويو آهي.[7]
ذريعو: آمريڪي زراعت کاتي جو غذائي انگن اکرن وارو ذخيرو

ڏارو تيار ڪرڻ لاءِ ڪچي ڪڻڪ کي پهرين جزوي طور اوٻاريو ويندو آهي، پوءِ ان جو ڇلڪو لاهي، سڪائي ۽ ڏريو ويندو آهي.[8] اهو اولهه ايشيا ۽ ڀونوچ سمنڊ جي حوض جي ڪيترن ملڪن جي رڌڻين ۾ عام استعمال ٿيندڙ جزو آهي.[9][10][11] شام سميت ڪيترن علائقن ۾ اهو روايتي خوراڪ جو حصو آهي. ان جو ذائقو هلڪو ۽ خشڪ ميون جهڙو هوندو آهي.[12]

آمريڪا جو زراعت کاتو ڏارو کي سڄو اناج قرار ڏئي ٿو.[13]

بناوت ۽ غذائيت

[سنواريو]

رڌل ڏارو ۾ لڳ ڀڳ 78 سيڪڙو پاڻي، 19 سيڪڙو ڪاربوهائيڊريٽ، 3 سيڪڙو پروٽين ۽ تمام ٿوري چرٻي هوندي آهي. رڌل ڏارو جي 100 گرام مقدار مان لڳ ڀڳ 350 ڪلوڄول غذائي توانائي ملي ٿي.

مختلف ماخذن مان ورتل اڻ رڌل ڏاري جي نمونن جي هڪ مطالعي موجب، ان ۾ سراسري طور 9 سيڪڙو پروٽين، 11 سيڪڙو نمي، 1 سيڪڙو راک، 70 سيڪڙو نشاستو ۽ 7 سيڪڙو غذائي ريشو هوندو آهي. نشاستي جو لڳ ڀڳ 2 کان 2.8 سيڪڙو حصو مزاحمتي نشاستو ۽ ريشو گهڻو ڪري اڻ ڳرندڙ غذائي ريشو هوندو آهي.[14]

نالي جو بڻ

[سنواريو]

انگريزي لفظ بلغر ترڪي ٻولي جي لفظ برغر مان آيل آهي، جيڪو عربي برغل مان ورتل آهي؛ عربي لفظ جو آخري بنياد فارسي ٻولي جي لفظ برغل سان ڳنڍيو وڃي ٿو.[15][16]

تاريخ

[سنواريو]
تل تمر ۾ ڏارو ڪُٽيندڙ هڪ آشوري عورت، 1939ع

بلغر جي شروعات قديم وچ اوڀر ۾ ٿي. خوراڪ جي تاريخدان گل مارڪس ان جي شروعات لڳ ڀڳ 4000 ق.م. سان ڳنڍي ٿو.[16] اهو انسان پاران تيار ڪيل قديم ترين عمل ڪيل خوراڪن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو.[16]

وچئين دور ۾ ڏارو مان ڪشڪ تيار ڪيو ويندو هو، جيڪو ڏهي ۽ کير جي ميلاپ کي سڪائي محفوظ ڪيل خوراڪ هئي. ان جون ترڪيبون ڏهين صديءَ جي عربي رڌڻي جي ڪتاب ڪتاب الطبيخ ۾ ملن ٿيون، جيڪو ابن سيار الوراق سان منسوب آهي.[17]

ويهين صديءَ کان اڳ ڏارو يا بلغر اتر آمريڪا ۾ گهڻو مشهور نه هو. ان کي اتي آرمينيائي، شامي آرامي ۽ يهودي لڏپلاڻ ڪندڙن متعارف ڪرايو.[16][18]

استعمال

[سنواريو]
ٿلهو ڏارو

ڏاري کي لازمي طور رڌڻ جي ضرورت نه هوندي آهي، جيتوڻيڪ ان کي رڌل کاڌن ۾ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي. ڪيترين ترڪيبن ۾ رڳو پاڻيءَ ۾ ڪجهه وقت لاءِ پسائڻ سان ئي اهو استعمال لائق ٿي ويندو آهي.[19]

ٿلهو ڏارو آبگوشت ۽ ٻين گاڙهن کاڌن ۾ استعمال ٿيندو آهي، جڏهن⁠تہ وچولي ۽ سنهين درجي جو ڏارو ناشتي جي اناجي خوراڪ، پلاءُ، ماني، قصر جهڙين سلادن ۽ کير جهڙين مٺاڻن ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي.[20][21] ڏاري جي دليي کي فرومينٽي سان مشابهت ڏني ويندي آهي، جيڪو وچئين دور جي يورپ ۾ هڪ اهم بنيادي خوراڪ هو.[22]

مانيءَ جي تياريءَ ۾ ڏارو مڪمل اناج جي جز طور شامل ڪيو ويندو آهي. اهو ڪبيبه ۽ تبوله سلاد جو پڻ بنيادي جز آهي. ڪيترن ئي ملڪن ۾ ڏارو چانور يا ڪسڪس جي متبادل طور استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ ٻين کاڌن سان گڏ اهڙيءَ طرح پيش ڪيو ويندو آهي، جيئن پاستا يا چانور.

آرمينيائي کاڌن ۾ ڏاري کي عام طور ڪڪڙ جي يَخني سان پلا ءَ جي صورت ۾ تيار ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ ڪڏهن ڀُڳل نوڊلس، ٽماٽا، بصر، ساوا مصالحا ۽ ڳاڙهي مرچ پڻ شامل ڪيا ويندا آهن. سنهو پيٺل ڏارو ايچ نالي سلاد تيار ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جيڪو تبوله سان گهڻي مشابهت رکي ٿو.[23]

يونان ۾ هن کي پليگوري (Pligouri) ۽ قبرص ۾ پورڪوري (Pourkouri) چيو ويندو آهي، جتي ان مان ڪوپيس نالي کاڌو تيار ڪيو ويندو آهي، جيڪو ترڪي جي اچلي ڪوفتي سان مشابهت رکي ٿو. ان ۾ سنهي ڏاري، اٽي، تيل، لوڻ ۽ آني مان ٻاهرئين تهه تيار ڪئي ويندي آهي، جڏهن⁠تہ اندرين حصي ۾ قيمي، بصر، اجمود ۽ مصالحن جي ڀرائي ڪئي ويندي آهي.

سعودي عرب، خاص طور نجد ۽ الحساء جي علائقن ۾، ڏاري کي جريش (جريش) چيو ويندو آهي، جيڪو اتي جي روايتي کاڌن مان هڪ آهي.[24]

پيداوار ۽ واپرائڻ

[سنواريو]

2007ع ۾ جرنل آف فوڊ انجنيئرنگ ۾ شايع ٿيل هڪ مطالعي موجب، ڏکڻ اوڀر ترڪي ۾ ڏاري جو ساليانو استعمال پاستا جي ڀيٽ ۾ ٻه ڀيرا ۽ چانور جي ڀيٽ ۾ اڍائي ڀيرا وڌيڪ هو. ان مطالعي مطابق، ترڪي ۾ هر ماڻهو سراسري طور هر سال لڳ ڀڳ 25 ڪلوگرام ڏارو استعمال ڪندو هو، جڏهن⁠تہ شام (ليوانت), عربستان, ايران ۽ عراق ۾ في ماڻهو ساليانو استعمال 30 کان 35 ڪلوگرام تائين پهچندو هو.[2]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حاشيا ۽ حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Bulgur". Merriam-Webster Dictionary. 15 July 2023.
  2. 1 2 Bayram, Mustafa; Öner, Mehmet D. (March 2007). "Bulgur milling using roller, double disc and vertical disc mills". Journal of Food Engineering 79 (1): 181–187. doi:10.1016/j.jfoodeng.2006.01.042.
  3. ↑ "ڏارو : (Sindhianaسنڌيانا)". www.encyclopediasindhiana.org. 2019-11-13 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ سيد منظور نقوي (1978). "سنڌ جي مدنيت". سنڌي ادبي بورڊ.
  5. ↑ سيد منظور نقوي (1978). "سنڌ جي مدنيت". سنڌي ادبي بورڊ.
  6. ↑ United States Food and Drug Administration (2024). "Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels". FDA. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2024-03-27 تي محفوظ ڪيل. 2024-03-28 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ "TABLE 4-7 Comparison of Potassium Adequate Intakes Established in This Report to Potassium Adequate Intakes Established in the 2005 DRI Report". ص. 120. هن ۾: Stallings, Virginia A.; Harrison, Meghan; Oria, Maria, مرتب (2019). "Potassium: Dietary Reference Intakes for Adequacy". Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. ص. 101–124. doi:10.17226/25353. ISBN 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. سانچو:NCBIBook.
  8. ↑ Celine Steen; Tamasin Noyes (15 November 2015). The Great Vegan Grains Book. Fair Winds Press. ص. 11. ISBN 978-1-62788-826-4.
  9. ↑ Irina Petrosian; David Underwood (2006). Armenian Food: Fact, Fiction & Folklore. Lulu.com. ص. 58. ISBN 978-1-4116-9865-9.
  10. ↑ LeeAnne Gelletly (17 November 2014). The Kurds. Mason Crest. ص. 83. ISBN 978-1-63355-946-2.
  11. ↑ Albala, Ken (25 May 2011). Food Cultures of the World Encyclopedia. Santa Barbara: Greenwood. ص. 261. ISBN 978-0-313-37627-6.
  12. ↑ Victoria Wise (3 December 2004). The Pressure Cooker Gourmet. Harvard Common Press. ص. 230. ISBN 978-1-55832-201-1.
  13. ↑ Jacqueline B. Marcus (15 April 2013). Culinary Nutrition: The Science and Practice of Healthy Cooking. Academic Press. ص. 300، 561. ISBN 978-0-12-391883-3.
  14. ↑ Tacer Caba, Zeynep; Boyacioglu, M. Hikmet; Boyacioglu, Dilek (2012). "Bioactive healthy components of bulgur". International Journal of Food Sciences and Nutrition 63 (2): 250–256. doi:10.3109/09637486.2011.639748. PMID 22136100.
  15. ↑ "bulgur". نيشانيان لغت (ترڪي ۾). 26 January 2026 تي حاصل ڪيل.
  16. 1 2 3 4 Marks, Gil (17 November 2010). "Bulgur". Encyclopedia of Jewish Food. HMH. ISBN 978-0-544-18631-6.
  17. ↑ al-Warrāq, al-Muẓaffar Ibn Naṣr Ibn Sayyār (26 November 2007). Annals of the Caliphs' Kitchens. Nawal Nasrallah پاران ترجمو ڪيل. Brill. ص. 74، 291، 559، 570. ISBN 978-90-04-15867-2.
  18. ↑ Salloum, Habeeb (2005). Arab Cooking on a Saskatchewan Homestead. University of Regina Press. ص. 22. ISBN 978-0-88977-182-6.
  19. ↑ Yonan, Joe (15 July 2014). "Weeknight Vegetarian: Don't cook these grains. Soak them". The Washington Post.
  20. ↑ "Breakfast Bulgur Porridge". Martha Stewart. 2011-01-03.
  21. ↑ Salloum, Habeeb (2012-02-28). The Arabian Nights Cookbook. Tuttle Publishing.
  22. ↑ Rogosa, Eli (2016-07-01). Restoring Heritage Grains. Chelsea Green Publishing.
  23. ↑ "In Lebanon, women are carving their way into the culinary scene". Middle East Eye. 29 March 2018.
  24. ↑ Maby, Lyn (November–December 1975). "Food from Saudi Arabia". Saudi Aramco World. ص. 32–40.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Wheat سانچو:Levantine cuisine سانچو:Cuisine of Cyprus سانچو:Cuisine of Lebanon سانچو:Cuisine of Turkey

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڏارو&oldid=405001" تان ورتل