ٿيسز
ٿيسز (Thesis)، ڪوبہ مفروضو، بحث هيٺ مسئلو، مقالو جيڪو ڪنهن علمي سند لاءِ لکيو وڃي، ان کي ٿيسز چئبو آهي.[1]
ٿيسز (انگريزي: Thesis يا Dissertation) مان مراد اها دستاويزي لکت آهي، جيڪا ڪنهن علمي ڊگري يا پيشيورانہ لياقت حاصل ڪرڻ لاءِ اميدوار طرفان پيش ڪئي ويندي آهي. هن ۾ اميدوار جي پنهنجي تحقيق ۽ نتيجن کي بيان ڪيو ويندو آهي.
اصطلاحي طور تي، "ٿيسز" ۽ "ڊيزرٽيشن" ۾ ڪجهه فرق به ملي ٿو. آمريڪي انگريزيءَ ۾ عام طور تي ٿيسز جو لفظ بيچلر يا ماسٽر ڪورس لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جڏهن ته ڊيزرٽيشن جو لفظ ڊاڪٽريٽ (PhD) لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ان جي ابتڙ، برطانيہ، ڏکڻ ايشيا (بشمول پاڪستان ۽ انڊيا) ۽ دولت مشترڪہ جي ملڪن ۾ اڪثر ان جو ابتو (يعني پي ايڇ ڊي لاءِ ٿيسز ۽ ماسٽر لاءِ ڊيزرٽيشن) استعمال ٿيندو آهي.
تحقيق جي گهرج، پيچيدگي ۽ معيار جو دارومدار ملڪ، يونيورسٽي يا پروگرام تي هوندو آهي.
لفظي بناوت (Etymology)
[سنواريو]لفظ ٿيسز (Thesis) يوناني ٻوليءَ جي لفظ 'θέσις' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "ڪا شيءِ پيش ڪرڻ" يا "دانشورانہ دعويٰ". جڏهن ته ڊيزرٽيشن (Dissertation) لاطيني لفظ 'dissertātiō' مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "بحث يا گفتگو". ارسطو پهريون فلسفي هو جنهن ٿيسز جي وصف بيان ڪئي.
بناوت ۽ پيشڪش جو انداز
[سنواريو]هڪ ٿيسز عام طور تي هڪ مونوگراف (Monograph) جي صورت ۾ هوندو آهي، جنهن ۾ هيٺيان حصا شامل هوندا آهن:
اڪثر عالمي يونيورسٽيون ٿيسز لاءِ هيٺين ترتيب کي ترجيح ڏينديون آهن:
- تعارف (Introduction): جنهن ۾ تحقيق جو موضوع، طريقو ۽ ان جي اهميت ٻڌائي ويندي آهي.
- ادب جو جائزو (Literature Review): موضوع سان لاڳاپيل اڳوڻي تحقيق جو جائزو.
- طريقہ ڪار (Methodology): اهو بيان ڪرڻ ته تحقيق ڪيئن ڪئي وئي ۽ ڪهڙا طريقا استعمال ٿيا.
- نتيجا (Findings): تحقيق مان حاصل ٿيندڙ نتيجن جو بيان.
- بحث (Discussion): نتيجن جو اڳوڻي ادب جي روشنيءَ ۾ تجزيو.
- نتيجو (Conclusion): تحقيق جو حاصل مقصد يا حتمي فيصلو.
- حوالا (Bibliography/References): استعمال ڪيل ڪتابن ۽ ذريعن جي فهرست.
ٿيسز جي ڪميٽي (Thesis Committee)
[سنواريو]ٿيسز جي ڪميٽي انهن ماهرن تي مشتمل هوندي آهي جيڪي شاگرد جي تحقيق جي نگراني ڪن ٿا. هن ڪميٽي ۾ هڪ بنيادي سپروائيزر (Supervisor) يا گائيڊ ۽ ٻيا ميمبر شامل هوندا آهن. اهي ميمبر شاگرد جي ٿيسز کي پڙهن ٿا، ان ۾ سڌارن جا مشورا ڏين ٿا ۽ "دفاع" (Defense) يعني زباني امتحان وقت موجود هوندا آهن.
سپروائيزر جو ڪردار
[سنواريو]سپروائيزر جو ڪم شاگرد جي تعليمي مدد ڪرڻ ۽ اها پڪ ڪرڻ آهي ته مقالو امتحان لاءِ تيار آهي. مقالو شاگرد پاڻ لکندو آهي، پر سپروائيزر ان جي معيار ۽ قانوني گهرجن (جيئن ته ڪاپي رائٽس) جي نگراني ڪندو آهي.
علائقائي فرق ۽ اصطلاح
[سنواريو]ٿيسز جي حوالي سان مختلف ملڪن ۾ مختلف نالا استعمال ٿين ٿا:
- ارجنٽائن: هتي ٿيسز جي آخري مرحلي کي "ڊفينسا ڊي گراڊو" (Defensa de grado) چيو ويندو آهي.
- ڪينيڊا: انگريزي ڳالهائيندڙ يونيورسٽين ۾ بيچلر جي لکت کي "ايسي" (Essay) يا "پيپر" چيو ويندو آهي، جڏهن ته ماسٽر ۽ پي ايڇ ڊي لاءِ ٿيسز جو لفظ استعمال ٿئي ٿو.
- چيڪ ريپبلڪ: بيچلر لاءِ 'bakalářská práce' ۽ ماسٽر لاءِ 'diplomová práce' چيو ويندو آهي.
- فنلينڊ: هتي ماسٽر جي ٿيسز کي عام طور تي 'Gradu' چيو ويندو آهي.
حوالا
[سنواريو]- ↑ ڪتاب:ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب:مختيار احمد ملاح؛ پبلشر:سنڌي لئنگئيج اٿارٽي