پير

پير
تفصيل
شريان	پير جي پٺ واري، وچين تري واري، پاسي واري تري واري
تنت	وچين تري واري، پاسي واري تري واري، اونهي فبيولر، مٿاڇري فبيولر
سڃاڻپ ڪندڙ
لاطيني ٻولي	pes
يوناني ٻولي	πούς (poús)
ائناٽامي جا محاورا	A01.1.00.040
ائناٽامي جو بنيادي ماڊل	9664
ائناٽامي جا محاورا

ساڄي پير ۽ ڀيڏي جي مٿاڇري ايناٽامي؛ وچيون پاسو. 1، اڳئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 2، وچيون ميليولس — 3، پوئين ٽبيئلس ڏوري جو ٽينڊن — 4، نيويڪيولر ٽيوبرسٽي — 5، ڊگهي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 6، ڪيلڪينيئس جو سسٽينٽيڪيولم ٽيلي — 7، ڊگهي وڏي آڱر موڙيندڙ ڏوري جو ٽينڊن — 8، اڪيليس ٽينڊن — 9، ٽيلس جو مٿو — 10، نيويڪيولر ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 11، پهرين ميٽاٽارسل ۽ پهرين ڪيو نيفارم جي وچ وارو جوڙ — 12، ميٽاٽارسو-فيلينجيئل جوڙ. (راولنگس کان پوءِ.)

پيرُ (جمع: پيرَ) ڪيترن ئي فقاري جاندارن ۾ ملندڙ هڪ جسماني بناوت آهي. اهو عضوي جو آخري حصو آهي، جيڪو وزن کڻي ٿو ۽ چرپر ممڪن بڻائي ٿو. پيرن وارن ڪيترن ئي جانورن ۾ پير، ٽنگ جي آخري حصي تي موجود هڪ عضوو هوندو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ حصن يا هڏن مان ٺهيل هوندو آهي ۽ عام طور ان ۾ چنبا ۽/يا ننهن شامل هوندا آهن.

لفظي بڻ

”پير“ جي معنيٰ ۾ انگريزي لفظ فوٽ"foot"، يعني ”ڪرنگھيدار جانور جي ٽنگ جو آخري حصو“، قديم انگريزي لفظ فاٽ fot مان نڪتل آهي، جيڪو پروٽو-جرمنڪ *fot مان آيو آهي (جنهن مان قديم فريزيئن fot، قديم سيڪسن fot، قديم نارسي فاٽر fotr، ڊينش فاڊfod، سويڊني fot، ڊچ voet، قديم هاءِ جرمن fuoz، جرمن Fuß ۽ گوٿڪ فوٽسfotus پڻ نڪتا آهن؛ انهن سڀني جي معنيٰ ”پير“ آهي)، ۽ اهو پروٽو-هند-يورپي پاڙ * پيڙped-، يعني ”پير“، مان نڪتل آهي.

جمع جي صورت فيٽ feet، آءِ-ميوٽيشن جو هڪ مثال آهي. feets، feeten ۽ feetses جهڙيون ثانوي جمع جون صورتون جديد انگريزيءَ ۾، خاص طور علائقائي ۽ غيرمعياري استعمال ۾، دستاويز ٿيل آهن.

بناوت

نئين ڄاول ٻار جا پير

هڪ عورت جو پير، جيڪو ننهن جي پالش ۽ ميندي سان سينگاريل آهي ۽ شاديءَ لاءِ ٻي آڱر ۾ ميٽي (پير جي آڱر جي منڊي) پاتل اٿس

انساني پير هڪ مضبوط ۽ پيچيده مشيني بناوت آهي، جنهن ۾ 26 هڏا، 33 جوڙ (جن مان 20 سرگرم نموني چرپر ڪندڙ آهن)، ۽ هڪ سئو کان وڌيڪ ڏورا، ٽينڊن ۽ لِگامينٽ شامل آهن. پير جي جوڙن ۾ ڀيڏو، سب ٽيلر جوڙ ۽ پير جا آڱرين وچ وارا جوڙ شامل آهن. اتر آمريڪا جي 1197 بالغ اڇي نسل جي مردن (سراسري عمر 35.5 سال) جي جسماني ماپن واري هڪ اڀياس مان معلوم ٿيو ته مرد جي پير جي ڊيگهه 26.3 سينٽي ميٽر هئي، جنهن جو معياري انحراف 1.2 سينٽي ميٽر هو.

پير کي پوئين پير، وچئين پير ۽ اڳئين پير ۾ ورهائي سگهجي ٿو:

پويون پير ٽيلس (يا ڀيڏي جي هڏي) ۽ ڪيلڪينيئس (يا کڙيءَ جي هڏي) مان ٺهيل هوندو آهي. هيٺين ٽنگ جا ٻه ڊگها هڏا، ٽبيا ۽ فبيولا، ٽيلس جي مٿئين حصي سان ڳنڍجي ڀيڏو ٺاهين ٿا. سب ٽيلر جوڙ وٽ ٽيلس سان ڳنڍيل ڪيلڪينيئس، پير جي سڀ کان وڏي هڏي آهي، جنهن جي هيٺان چرٻيءَ جو هڪ تهه نرم گاديءَ جو ڪم ڪري ٿو.

وچئين پير جا پنج بي ترتيب هڏا، ڪيوبائڊ، نيويڪيولر ۽ ٽي ڪيو نيفارم هڏا، پير جون ڪمانون ٺاهين ٿا، جيڪي ڌڪ جذب ڪندڙ بناوت طور ڪم ڪن ٿيون. وچيون پير ڏورن ۽ پلانٽر فاشيا وسيلي پوئين ۽ اڳئين پير سان ڳنڍيل هوندو آهي.

اڳيون پير پنجن آڱرين ۽ انهن سان لاڳاپيل پنجن ويجهن ڊگهن هڏن مان ٺهيل هوندو آهي، جيڪي ميٽاٽارسس ٺاهين ٿا. هٿ جي آڱرين وانگر، پير جي آڱرين جي هڏن کي فيلينجز چيو ويندو آهي؛ وڏي آڱر ۾ ٻه فيلينجز، جڏهن ته ٻين چئن آڱرين مان هر هڪ ۾ ٽي فيلينجز هوندا آهن. فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي آڱرين وچ وارا، ۽ ميٽاٽارسس ۽ فيلينجز جي وچ وارن جوڙن کي ميٽاٽارسوفيلينجيئل (MTP) چيو ويندو آهي.

وچيون ۽ اڳيون پير ٻئي گڏجي پٺ (بيهڻ وقت مٿي منهن ڪندڙ علائقو) ۽ ترو (بيهڻ وقت هيٺ منهن ڪندڙ علائقو) ٺاهين ٿا.

پير جي اُڀار، آڱرين ۽ ڀيڏي جي وچ ۾ پير جي مٿئين حصي جو ڪماني شڪل وارو ڀاڱو آهي.

هڏا

هيٺين ٽنگ ۽ پير جي هڏن جو خاڪو

پير جي هڏن جي ايناٽامي

• ٽبيا، فبيولا
• ٽارسس (7): ٽيلس، ڪيلڪينيئس، ڪيو نيفارم (3)، ڪيوبائڊ ۽ نيويڪيولر
• ميٽاٽارسس (5): پهرين، ٻي، ٽين، چوٿين ۽ پنجين ميٽاٽارسل هڏي
• فيلينجز (14)

ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو ڪيتريون ئي سيسامائڊ هڏيون ٿي سگهن ٿيون، جيتوڻيڪ اهي باقاعدي طور رڳو پهرين ميٽاٽارسل هڏي جي پري واري حصي ۾ موجود هونديون آهن.

ڪمانون

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پير جون ڪمانون

انساني پير ۾ ٻه ڊگهائي واريون ڪمانون ۽ هڪ آڏي ڪمان هوندي آهي، جن کي پير جي هڏن جون هڪ ٻئي ۾ جڙندڙ شڪليون، مضبوط لِگامينٽ ۽ سرگرميءَ دوران ڇڪيندڙ ڏورا قائم رکن ٿا. جڏهن پير تي وزن پوي يا هٽايو وڃي، تڏهن انهن ڪمانن جي هلڪي چرپر هلڻ ۽ ڊوڙڻ کي توانائيءَ جي لحاظ کان وڌيڪ ڪفايتي بڻائي ٿي. جيئن پير جي نشان مان ڏسي سگهجي ٿو، وچين ڊگهائي واري ڪمان زمين کان مٿي وڪڙيل هوندي آهي. هيءَ ڪمان کڙيءَ جي هڏيءَ کان ”مُک پٿر“ جهڙي ڀيڏي جي هڏيءَ مٿان ٿيندي ٽن وچين ميٽاٽارسل هڏن تائين پکڙيل هوندي آهي. ان جي ابتڙ، پاسي واري ڊگهائي واري ڪمان تمام گهٽ اوچي هوندي آهي. ڪيوبائڊ ان جي مُک پٿر طور ڪم ڪندي وزن جو ڪجهه حصو ڪيلڪينيئس ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي پري واري ڇيڙي ڏانهن ورهائي ٿي. ٻئي ڊگهائي واريون ڪمانون آڏي ڪمان لاءِ ٿنڀن جو ڪم ڪن ٿيون، جيڪا ٽارسوميٽاٽارسل جوڙن تان ترڇي نموني لنگهي ٿي. پيرن جي ٽينڊنن ۽ لِگامينٽن تي حد کان وڌيڪ ڇڪ پوڻ سان ڪمانون ڪري سگهن ٿيون يا سنوان پير ٿي سگهن ٿا.

ڏورا

پير تي ڪم ڪندڙ ڏورن کي ٻاهرين ڏورن، جيڪي هيٺين ٽنگ جي اڳئين يا پوئين پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۽ اندروني ڏورن، جيڪي پير جي پٺ (مٿئين) يا تري (هيٺئين) پاسي کان شروع ٿين ٿا، ۾ ورهائي سگهجي ٿو.

ٻاهريان

اڳئين ٽنگ جا ڏورا

پوپليٽيئس ڏوري کان سواءِ هيٺين ٽنگ مان شروع ٿيندڙ سڀئي ڏورا پير جي هڏن سان ڳنڍيل هوندا آهن. ٽبيا، فبيولا ۽ ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي انهن ڏورن کي اڳئين ۽ پوئين گروهن ۾ ورهائين ٿا، جيڪي وري ذيلي گروهن ۽ تهن ۾ ورهايل آهن.

اڳيون گروهه

سڌو ڪندڙ گروهه: اڳيون ٽبيئلس ڏورو ٽبيا جي ويجهي اڌ ۽ ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي مان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر جي ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ جي ويجهو داخل ٿئي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اڳيون ٽبيئلس پير کي مٿي موڙي ٿو ۽ ان جي وچين ڪناري کي مٿي کڻي ٿو (سپينيشن). وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو ٽنگ کي پير جي پٺ ڏانهن آڻي ٿو، جيئن تيز هلڻ وقت ٿيندو آهي. ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو ٽبيا جي پاسي واري ڪنڊائيل ۽ فبيولا سان گڏ شروع ٿئي ٿو، ۽ ٻي کان پنجين آڱر ۽ پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي ۾ داخل ٿئي ٿو. ڊگهو آڱريون سڌو ڪندڙ ڏورو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو، سواءِ ان جي ته اهو آڱرين کي پڻ مٿي موڙي ٿو. ڊگهو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورو فبيولا جي وچين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ پهرين آڱر ۾ داخل ٿئي ٿو. اهو وڏي آڱر کي مٿي موڙي ٿو ۽ وزن کان آجي ٽنگ ۾ ڀيڏي تي پڻ ڪم ڪري ٿو. وزن کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو اڳئين ٽبيئلس وانگر ڪم ڪري ٿو.

پيرونيئل گروهه: ڊگهو پيرونيئس ڏورو فبيولا جي ويجهي حصي کان ۽ ننڍو پيرونيئس ڏورو ان کان هيٺ شروع ٿئي ٿو. ٻنهي جا ٽينڊن گڏجي پاسي واري ميليولس جي پٺيان لنگهن ٿا. پري واري حصي ۾، ڊگهو پيرونيئس پير جي تري واري پاسي کان آرپار لنگهي پهرين ٽارسوميٽاٽارسل جوڙ تي داخل ٿئي ٿو، جڏهن ته ننڍو پيرونيئس پنجين ميٽاٽارسل جي ويجهي حصي تائين پهچي ٿو. اهي ٻئي ڏورا سڀ کان سگهارا پرونيٽر آهن ۽ پير کي تري ڏانهن موڙڻ ۾ مدد ڪن ٿا. ڊگهو پيرونيئس ڪمان جي ڏوري وانگر پڻ ڪم ڪري ٿو، جيڪا پير جي آڏي ڪمان کي سهارو ڏئي ٿي.

پوئين ٽنگ جي ڏورن جا اونها ۽ مٿاڇري وارا تهه

پويون گروهه

پوئين ٽنگ جي ڏورن جو مٿاڇري وارو تهه ٽرائيسپس سوري ۽ پلانٽيرس مان ٺهيل هوندو آهي. ٽرائيسپس سوري ۾ سوليئس ۽ گيسٽروڪنيميئس جا ٻه مٿا شامل آهن. گيسٽروڪنيميئس جا مٿا ران جي هڏي تي ڪنڊائيلن جي ويجهو شروع ٿين ٿا، ۽ سوليئس ٽبيا ۽ فبيولا جي ويجهن پٺين حصن مان شروع ٿئي ٿو. انهن ڏورن جا ٽينڊن پاڻ ۾ ملي اڪيليس ٽينڊن طور ڪيلڪينيئس ۾ داخل ٿين ٿا. پلانٽيرس، گيسٽروڪنيميئس جي پاسي واري مٿي جي ويجهو ران جي هڏيءَ مان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جو ڊگهو ٽينڊن وچين پاسي اڪيليس ٽينڊن ۾ شامل ٿي وڃي ٿو. ٽرائيسپس سوري پير کي تري ڏانهن موڙيندڙ مُک ڏورو آهي. ان جي سگهه بيلٽ ناچ دوران سڀ کان وڌيڪ نمايان ٿيندي آهي. اهو رڳو گوڏي جي سڌي هئڻ وقت مڪمل طور سرگرم ٿيندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ گوڏو موڙڻ دوران گيسٽروڪنيميئس ننڍو ٿي ويندو آهي. هلڻ دوران اهو نه رڳو کڙي کڻي ٿو، پر پلانٽيرس جي مدد سان گوڏو پڻ موڙي ٿو.

پوئين ڏورن جي اونهي تهه ۾، پويون ٽبيئلس ڏورو ٽنگ جي هڏن وچ واري جهلي جي پٺئين پاسي ۽ ڀرپاسي وارن هڏن مان شروع ٿئي ٿو، ۽ پير جي تري ۾ ٻن حصن ۾ ورهائجي ٽارسس سان ڳنڍجي ٿو. وزن نه کڻندڙ ٽنگ ۾، اهو پير کي تري ڏانهن موڙي ٿو ۽ سپينيشن پيدا ڪري ٿو، جڏهن ته وزن کڻندڙ ٽنگ ۾ کڙيءَ کي پنِيءَ جي ويجهو آڻي ٿو. ڊگهو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو فبيولا جي پٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو، ۽ ان جو نسبتاً ٿلهو ڏوريدار پيٽ پري تائين فليڪسر ريٽينيڪيولم تائين پکڙيل هوندو آهي، جتان اهو وچين پاسي ڏانهن لنگهي تري تان آرپار پهرين آڱر جي پري واري فيلينڪس تائين پهچي ٿو. پوپليٽيئس ڏورو پڻ هن گروهه جو حصو آهي، پر گوڏي جي پٺيان ترڇي نموني هلڻ سبب پير تي ڪم نٿو ڪري.

اندروني

پير جي مٿئين پاسي، ننڍو آڱريون سڌو ڪندڙ ۽ ننڍو وڏي آڱر سڌو ڪندڙ ڏورن جا ٽينڊن ڊگهن ٻاهرين سڌو ڪندڙ ٽينڊنن جي سرشتي ۾ اونها پيل هوندا آهن. ٻئي ڪيلڪينيئس مان شروع ٿين ٿا ۽ پهرين کان چوٿين آڱر جي پٺئين اپونيووروسس ۾، آخري کان اڳين جوڙن کان ٿورو اڳتي تائين، پکڙجن ٿا. اهي آڱرين کي مٿي موڙڻ جو ڪم ڪن ٿا. هٿ جي اندروني ڏورن وانگر، پير جي تري ۾ ڏورن جا ٽي گروهه هوندا آهن: پهرين ۽ آخري آڱر جا ڏورا، ۽ هڪ وچيون گروهه:

پير جي تري وارا پاسا، مختلف گهرائين تي؛ مٿاڇري کان اونهي تائين

وڏي آڱر جا ڏورا: وڏي آڱر پري ڪندڙ ڏورو تري جي ڪناري سان وچين پاسي ڪيلڪينيئس کان پهرين آڱر تائين پکڙيل هوندو آهي. ان جي ٽينڊن جي هيٺان ڊگهن موڙيندڙ ڏورن جا ٽينڊن ٽارسل سرنگهه مان لنگهن ٿا. وڏي آڱر پري ڪندڙ ڏورو هڪ پري ڪندڙ ۽ ڪمزور موڙيندڙ ڏورو آهي، ۽ پير جي ڪمان کي برقرار رکڻ ۾ پڻ مدد ڪري ٿو. ننڍو وڏي آڱر موڙيندڙ ڏورو وچين ڪيو نيفارم هڏي ۽ لاڳاپيل لِگامينٽن ۽ ٽينڊنن مان شروع ٿئي ٿو. تري ڏانهن موڙيندڙ هڪ اهم ڏورو هئڻ سبب، اهو بيلٽ ناچ لاءِ انتهائي ضروري آهي. اهي ٻئي ڏورا ٻن مٿن سان پهرين ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙ جي ويجهي ۽ پري پاسي داخل ٿين ٿا. وڏي آڱر ويجهو آڻيندڙ ڏورو پڻ هن گروهه جو حصو آهي، جيتوڻيڪ اصل ۾ اهو هڪ الڳ سرشتو ٺاهيندو هو (ڏسو ڪونٽراهينس). ان جا ٻه مٿا آهن: ترڇو مٿو، جيڪو وچئين پير جي وچئين حصي تان ترڇي نموني شروع ٿئي ٿو، ۽ آڏو مٿو، جيڪو پنجين کان ٽين آڱر جي ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن جي ويجهو شروع ٿئي ٿو. ٻئي مٿا پهرين آڱر جي پاسي واري سيسامائڊ هڏي ۾ داخل ٿين ٿا. وڏي آڱر ويجهو آڻيندڙ ڏورو تري وارين ڪمانن کي ڇڪيندڙ طور ڪم ڪري ٿو، وڏي آڱر کي ويجهو آڻي ٿو ۽ ويجهي فيلينڪس کي تري ڏانهن موڙي به سگهي ٿو.

ننڍي آڱر جا ڏورا: ڪيلڪينيئس کان پنجين آڱر جي ويجهي فيلينڪس تائين پاسي واري رخ ۾ پکڙيل ننڍي آڱر پري ڪندڙ ڏورو پير جو پاسي وارو ڪنارو ٺاهيندو آهي ۽ پنجين آڱر جي ڏورن مان سڀ کان وڏو هوندو آهي. پنجين ميٽاٽارسل جي بنياد کان شروع ٿيندڙ ننڍو ننڍي آڱر موڙيندڙ ڏورو پري ڪندڙ ڏوري سان گڏ پهرين فيلينڪس ۾ داخل ٿئي ٿو. اڪثر غيرموجود هوندو ننڍي آڱر سامهون آڻيندڙ ڏورو ڪيوبائڊ هڏي جي ويجهو شروع ٿئي ٿو ۽ پنجين ميٽاٽارسل هڏي ۾ داخل ٿئي ٿو. اهي ٽيئي ڏورا پير جي ڪمان کي سهارو ڏين ٿا ۽ پنجين آڱر کي تري ڏانهن موڙين ٿا.

پير جا وچيان ڏورا

وچيون ڏوريدار گروهه: چار لمبريڪلز ڊگهي آڱريون موڙيندڙ ڏوري جي ٽينڊنن جي وچين پاسي کان شروع ٿين ٿا ۽ ويجهن فيلينجز جي وچين ڪنارن ۾ داخل ٿين ٿا. چورس تري وارو ڏورو ڪيلڪينيئس جي پاسي واري ۽ وچين ڪنارن مان ٻن پٽين سان شروع ٿئي ٿو ۽ آڱريون موڙيندڙ ٽينڊن جي پاسي واري ڪناري ۾ داخل ٿئي ٿو. ان کي فليڪسر اڪسيزوريئس پڻ چيو ويندو آهي. ننڍو آڱريون موڙيندڙ ڏورو ڪيلڪينيئس جي هيٺئين پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ ان جا ٽي ٽينڊن ٻي کان چوٿين آڱر جي وچين فيلينجز ۾ داخل ٿين ٿا (ڪڏهن ڪڏهن پنجين آڱر ۾ پڻ). اهي ٽينڊن داخل ٿيڻ کان اڳ ورهائجي وڃن ٿا ۽ ڊگهي آڱريون موڙيندڙ ڏوري جا ٽينڊن انهن ورهاستن مان لنگهن ٿا. ننڍو آڱريون موڙيندڙ ڏورو وچين فيلينجز کي موڙي ٿو. اهو ڪڏهن ڪڏهن غيرموجود هوندو آهي. آڱرين جي وچ ۾، پٺيان ۽ تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا ميٽاٽارسلن کان ٻي کان پنجين آڱر جي ويجهن فيلينجز تائين پکڙيل هوندا آهن. تري وارا هڏن وچ وارا ڏورا انهن آڱرين کي ويجهو آڻين ٿا ۽ پٺيان هڏن وچ وارا ڏورا انهن کي پري ڪن ٿا؛ اهي ميٽاٽارسوفيلينجيئل جوڙن وٽ تري ڏانهن موڙيندڙ پڻ آهن.

طبي اهميت

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پير جون بيماريون

پنهنجي هنڌ ۽ ڪم سبب، پير ممڪن مختلف انفيڪشنن ۽ زخمن جي سامهون هوندا آهن، جن ۾ ايٿليٽس فوٽ، بنيئن، اندر وڌندڙ پير جا ننهن، مورٽن جو نيوروما، پلانٽر فاشيائٽس، تري وارو مسو ۽ دٻاءَ وارو ڀڃڪڙو شامل آهن. ان کان سواءِ، ڪيترائي جينياتي بگاڙ به آهن، جيڪي پيرن جي شڪل ۽ ڪم کي متاثر ڪري سگهن ٿا، جن ۾ ڪلب فوٽ يا سنوان پير شامل آهن.

اهو انسانن کي انهن طبي مسئلن لاءِ وڌيڪ حساس بڻائي ٿو، جيڪي ٽنگ ۽ پير جي غلط سڌائي سبب پيدا ٿين ٿا. گڏوگڏ، جوتا، سنڪرز ۽ بوٽ پائڻ ڀيڏي ۽ پير اندر صحيح سڌائي ۽ چرپر ۾ رڪاوٽ وجهي سگهن ٿا. مثال طور، اوچي کڙي وارا جوتا قدرتي وزن جي توازن کي بگاڙڻ لاءِ مشهور آهن (اهو هيٺين پٺيءَ تي پڻ اثر وجهي سگهي ٿو). جسماني بيهڪ جي لحاظ کان، بنا کڙيءَ وارا سنوان تلا صلاح ڏنا ويندا آهن.

اهڙو ڊاڪٽر جيڪو پيرن جي علاج ۾ ماهر هجي، پوڊياٽري ڪندو آهي ۽ پوڊياٽرسٽ سڏبو آهي. پيڊورٿسٽ هيٺين عضون سان لاڳاپيل مسئلن جي علاج لاءِ جوتن جي استعمال ۽ تبديليءَ ۾ ماهر هوندو آهي.

پير جا ڀڃڪڙا هي آهن:

• لسفرانڪ زخم – اهڙو زخم، جنهن ۾ هڪ يا سڀ ميٽاٽارسل ٽارسس کان هٽي وڃن ٿا
• جونز ڀڃڪڙو – پنجين ميٽاٽارسل جو ڀڃڪڙو
• مارچ ڀڃڪڙو – بار بار دٻاءَ سبب ميٽاٽارسلن مان ڪنهن هڪ جي پري واري ٽئين حصي جو ڀڃڪڙو
• ڪيلڪينيئل ڀڃڪڙو
• ٽٽل آڱر – فيلينڪس جو ڀڃڪڙو
• ڪيو نيفارم ڀڃڪڙو – وچئين پير جي لِگامينٽي سهاري سبب، اڪيلا ڪيو نيفارم ڀڃڪڙا ناياب آهن.

پرونيشن

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پير جي پرونيشن

ايناٽامي ۾، پرونيشن ٻانهن جي هيٺئين حصي (ريڊيوالنر جوڙ وٽ) يا پير (سب ٽيلر ۽ ٽيلوڪيلڪينيو نيويڪيولر جوڙن وٽ) جي گهمندڙ چرپر آهي. پير جي پرونيشن مان مراد اها آهي ته هلڻ جي چال دوران جسم وزن کي ڪيئن ورهائي ٿو. هلڻ جي چڪر دوران، پوئين پير ۽ اڳئين پير جي ڪم جي بنياد تي پير ڪيترن ئي مختلف طريقن سان پرونيٽ ٿي سگهي ٿو. پرونيشن جي قسمن ۾ غيرجانبدار پرونيشن، گهٽ پرونيشن (سپينيشن)، ۽ وڌيڪ پرونيشن شامل آهن.

غيرجانبدار پرونيشن

جيڪو ماڻهو غيرجانبدار پرونيشن رکي ٿو، اهو شروعات ۾ پاسي واري حصي، يعني کڙي، سان زمين تي پير رکي ٿو. جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن ڦري ٿو، اهڙيءَ طرح وزن ميٽاٽارسس تي برابر ورهائجي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، سڌو وڏي آڱر مٿان هلندو آهي.

کڙيءَ کان آڱر تائين پير جي اڳتي وڌڻ دوران اندر ڏانهن هي ڦرندڙ چرپر جسم جو قدرتي ڌڪ جذب ڪرڻ جو طريقو آهي. کڙيءَ سان پير رکڻ واري چال ۾ غيرجانبدار پرونيشن سڀ کان وڌيڪ مناسب ۽ ڪارائتي چال آهي؛ اڳئين پير سان پير رکڻ ۾ جسم ڌڪ کي پير جي موڙ وسيلي جذب ڪري ٿو.

وڌيڪ پرونيشن

غيرجانبدار پرونيٽر وانگر، وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو به شروعات ۾ کڙيءَ جي پاسي واري حصي سان زمين تي پير رکي ٿو. پر جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن حد کان وڌيڪ ڦري ٿو، جنهن سبب وزن ميٽاٽارسس تي اڻبرابر ورهائجي ٿو ۽ وڏي آڱر تي ضرورت کان وڌيڪ وزن پوي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، اندر ڏانهن هلندو آهي.

وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو ڌڪ کي ڪارائتي نموني جذب نٿو ڪري. تصور ڪريو ته ڪو ماڻهو ڊائيونگ بورڊ تي ٽپو ڏئي، پر بورڊ ايترو ڪمزور هجي جو ڌڪ لڳڻ تي اهو وڪڙجي وڃي ۽ ماڻهو کي واپس هوا ۾ اڇلائڻ بدران سڌو پاڻيءَ ۾ وڃڻ ڏئي. ساڳيءَ طرح، وڌيڪ پرونيشن واري ماڻهو جون ڪمانون ڪري پونديون آهن، يا ڀيڏا اندر ڏانهن ڦرندا آهن (يا ٻنهي ڳالهين جو ميلاپ ٿيندو آهي) جڏهن اهي هلڻ جي چڪر مان گذرن ٿا. اهڙو ماڻهو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ ٻاهرين ڦيري ڪُلهي، گوڏي يا ڀيڏي وٽ هجي، ان ۾ وڌيڪ پرونيشن جو امڪان ان ماڻهوءَ کان وڌيڪ هوندو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ اندروني ڦيري يا مرڪزي سڌائي هجي. وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو اڪثر پنهنجا ڊوڙڻ وارا جوتا جوتي جي وچين (اندرئين) پاسي کان، آڱرين واري علائقي ڏانهن، وڌيڪ گسائي ڇڏيندو آهي.

ڊوڙڻ يا هلڻ لاءِ جوتو چونڊيندي، وڌيڪ پرونيشن وارو ماڻهو اهڙا جوتا چونڊي سگهي ٿو، جن ۾ اندرئين پاسي سٺو سهارو هجي؛ عام طور جوتي جي اندرئين تلي ۽ ڪمان وٽ مضبوط مواد وسيلي. اهو عموماً ڏسڻ ۾ اچي ٿو. اندروني سهاري وارو علائقو مضبوط سرمائي رنگ جي مواد سان نشان لڳل هوندو آهي، جيڪو تڏهن وزن کي سهارو ڏئي ٿو، جڏهن ماڻهو ٻاهرئين پير تي لهي پوءِ اندرئين پير ڏانهن ڦري ٿو.

گهٽ پرونيشن (سپينيشن)

پير جي گهٽ پرونيشن

گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو پڻ شروعات ۾ کڙيءَ جي پاسي واري حصي سان زمين تي پير رکي ٿو. جڏهن اهو ماڻهو وزن کڙيءَ کان ميٽاٽارسس ڏانهن منتقل ڪري ٿو، تڏهن پير وچين رخ ڏانهن ڪافي نه ڦري ٿو. وزن ميٽاٽارسس تي اڻبرابر ورهائجي ٿو، ۽ پير جي پاسي واري حصي ڏانهن پنجين ميٽاٽارسل تي ضرورت کان وڌيڪ وزن پوي ٿو. هلڻ جي هن مرحلي ۾، گوڏو عام طور، پر هميشه نه، وڏي آڱر جي پاسي کان ٻاهر هلندو آهي.

وڌيڪ پرونيشن واري ماڻهو وانگر، گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو پڻ ڌڪ کي ڪارائتي نموني جذب نٿو ڪري، پر مخالف سبب جي ڪري. گهٽ پرونيشن وارو پير اهڙي ڊائيونگ بورڊ وانگر آهي، جيڪو ڪمزور هئڻ سبب ماڻهوءَ کي هوا ۾ واپس نه اڇلائڻ بدران، تمام سخت هئڻ سبب ائين نٿو ڪري. ان ۾ لڳ ڀڳ ڪا لچڪ نه هوندي آهي. گهٽ پرونيشن واري ماڻهو جون ڪمانون يا ڀيڏا هلڻ جي چڪر دوران گهڻي چرپر محسوس نٿا ڪن. اهڙو ماڻهو، جنهن جي هڏن جي بناوت ۾ ڪُلهي، گوڏي يا ڀيڏي وٽ اندروني ڦيري هجي، اهو ان ماڻهوءَ جي ڀيٽ ۾ گهٽ پرونيشن ڏانهن وڌيڪ مائل هوندو، جنهن جي هڏن ۾ ٻاهرين ڦيري يا مرڪزي سڌائي هجي. عام طور — پر هميشه نه — ڪمان دار ٽنگن وارا ماڻهو گهٽ پرونيشن ڏانهن مائل هوندا آهن. گهٽ پرونيشن وارو ماڻهو اڪثر پنهنجا ڊوڙڻ وارا جوتا جوتي جي پاسي واري (ٻاهرئين) پاسي کان، جوتي جي پوئين حصي ڏانهن کڙي واري علائقي ۾، وڌيڪ گسائي ڇڏيندو آهي.

سماج ۽ ثقافت

وڌيڪ ڏسو: گهر ۽ عبادت گاهن ۾ جوتا لاهڻ جي روايت

انسان عام طور ٻاهر هلندي خطري کان بچاءَ لاءِ جوتا يا اهڙا ٻيا پير پائڻ جا پوش پائيندا آهن. ڪيترن ئي حوالن ۾ جوتا پائڻ نامناسب سمجهيو ويندو آهي. ڪجهه ماڻهو گهر ۽ ڪيترين ئي ثقافتن ۾ مقدس هنڌن اندر جوتا پائڻ کي بي ادبي سمجهن ٿا، جهڙوڪ مائوري مارائي، جتي رڳو اگهاڙن پيرن سان داخل ٿيڻ گهرجي.

پيرن جو جنسي شوق ٻي صورت ۾ غيرجنسي جسماني حصن بابت سڀ کان عام جنسي شوق آهي.

ٻيا جانور

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پير جي تقابلي مورفولوجي

پنجو کير پياريندڙ جانور جو نرم پير آهي، عام طور چار ٽنگي جانور جو، جنهن ۾ چنبا يا ننهن هوندا آهن (مثال طور ٻلي يا ڪتي جو پنجو). سخت پير کي کُر چيو ويندو آهي. چرپر جي انداز جي بنياد تي، جانورن کي تري تي هلندڙ، آڱرين تي هلندڙ يا ننهن تي هلندڙ طور ورهائي سگهجي ٿو.

ميٽاٽارسل اهي هڏا آهن، جيڪي انسانن ۾ پير جو مُک حصو ٺاهين ٿا، ۽ وڏن جانورن ۾ ٽنگ جو حصو يا ننڍن جانورن ۾ پنجو ٺاهين ٿا. ميٽاٽارسلن جو انگ چرپر جي طريقي سان سڌو لاڳاپيل آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪيترن ئي وڏن جانورن ۾ آڱرين جو انگ گهٽجي ٻه (ايلڪ، ڳئون، رڍ) يا هڪ (گهوڙو) ٿي ويو آهي. پيرن ۽ پنجن جون ميٽاٽارسل هڏيون، خاص طور انساني هٿ جي ڀيٽ ۾، گهڻي مضبوط نموني گڏيل هونديون آهن، جتي آڱوٺي جو ميٽاڪارپل باقي ميٽاڪارپس کان الڳ رخ ۾ نڪري ٿو.

استعاري ۽ ثقافتي استعمال

ڀيڏن وٽ هڪ ٻئي مٿان رکيل پيرن جو اڀياس، 1847ع، مارگريٽ لوئيسا هرشل، جان هرشل جي ڌيءَ، رائل ميوزيمز گرينوچ مان

انگريزي لفظ "foot" پهريون ڀيرو قديم انگريزيءَ ۾ ماپ جي ايڪي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيو. جيتوڻيڪ صحيح ڊيگهه ملڪ ۽ دور موجب بدلجندي رهي، پر اصل ۾ اهو هڪ مرد جي پير جي ڊيگهه تي ٻڌل هو. جديد معيار بندي ۾، اهو 12 انچ يا 0.3048 ميٽر جي برابر آهي.

لفظ "foot" جي موسيقيءَ ۾ پڻ معنيٰ آهي؛ "عروضي پير" هڪ تالياتي ايڪو آهي، جيڪو اچارن جي اهڙي گروهه تي ٻڌل هوندو آهي، جنهن ۾ زور يا ڊيگهه جو مخصوص نمونو هوندو آهي.؛ اهو پير جي مٿي ۽ هيٺ ٿيڻ تي ٻڌل آهي.

پيرن بابت محاورن ۾ شامل آهن:

• To put one's foot in it، ڪنهن ڪم کي خراب ڪرڻ، جيڪو 1823ع کان ملي ٿو.
• To have one's foot in the grave، يا موت جي ويجهو هجڻ، 1844ع کان ملي ٿو.
• To put one's best foot foremost پهريون ڀيرو 1849ع ۾ درج ٿيو.
• To get off on the wrong foot، 1905ع کان آهي. ان جو روپ get off on the right foot 1907ع کان آهي.
• To put one's foot in (one's) mouth؛ ڪا بيوقوفاڻي ڳالهه چوڻ، 1942ع تائين دستاويز ٿيل آهي.

لفظ "footloose" پهريون ڀيرو 1690ع واري ڏهاڪي ۾ استعمال ٿيو، جنهن جي معنيٰ هئي "پير هلائڻ لاءِ آزاد، بنا زنجيرن"؛ "جيئن وڻي تيئن عمل ڪرڻ لاءِ آزاد" واري استعاري معنيٰ پهريون ڀيرو 1873ع ۾ استعمال ٿي. "footloose" وانگر، "flat-footed" جي شروعات ۾ سڌي لفظي معنيٰ هئي (1600ع ۾ ان جي معنيٰ "سنون پير رکندڙ" هئي)، پر 1912ع تائين آمريڪي بيس بال جي عام ٻوليءَ ۾ ان جي معنيٰ "اڻتيار" ٿي وئي.

پڻ ڏسو

• پير جو بال
• اگهاڙو پير
• آرٿوٽڪس جو ڀيٽ
• سنوان پير
• پير ٻڌڻ
• پيرن جو جنسي شوق
• پيرن جي جمناسٽڪ
• چال جو تجزيو
• پيڊوباروگرافي (پير جي دٻاءَ جو تجزيو)
• پيس ڪيوس
• ڊوڙندڙ جي آڱر، ڊوڙندڙن ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ ورجائيندڙ زخم
• ويهي جهڪڻ واري حالت

حوالا

ڪتابيات

• France, Diane L. (2008). Human and Nonhuman Bone Identification: A Color Atlas. CRC Press. ISBN 978-1-4200-6286-1.
• Marieb, Elaine Nicpon; Hoehn, Katja (2007). Human anatomy & physiology. Pearson Education. ISBN 978-0-321-37294-9.
• Platzer, Werner (2004). Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System (5th ڇاپو). Thieme. ISBN 3-13-533305-1.
• "Anatomy of the foot and ankle". Podiatry Channel. اصل نسخو مان 31 August 2009 تي محفوظ ڪيل. 21 August 2009 تي حاصل ڪيل.