ٽيٽيهر

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

ٽيٽيهر
Red wattled lapwing 3.jpg
Vanellus indicus indicus (India)
Calls
سائنسي درجا بندي e
Unrecognized taxon (fix): Vanellus
جنس: Template:Taxonomy/VanellusV. indicus
حياتياتي نالو
Vanellus indicus
(Boddaert, 1783)
Vanellus indicus map.svg
Bounding distribution range
هم معنيٰ

Hoplopterus indicus
Lobivanellus indicus
Lobivanellus goensis
Tringa indica
Sarcogrammus indicus

ٽيٽيهر (ڳاڙهي پاپڙيءَ وارو)[سنواريو]

نمبر شمار سنڌي نالو انگريزي نالو سائينسي نالو
1 ٽيٽهر Red-Wattled Lapwing Vanellus indicus

جسم جي بناوٽ[سنواريو]

35 سينٽي ميٽر جسامت واري هن ٽيٽيهر جا نرماد هڪجهڙا ٿين ٿا. هن جو مٿو، ڪنڌ، ڳچي ۽ گلو ڪارو ٿئي ٿو. اک کان ڪياڙيءَ وٽان ڪلهن کان ٿيندو پيٽ ۽ سڄو هيٺيون حصو اڇو ٿئيس. نَڪ تي ڳاڙهي پاپڙي ۽ پٺي ۽ پَـر سليٽي رنگ جا اٿس. پَـرن تي ڪي قدر ڪٿئيرنگ جا چمڪدار کنڀ ٿين ٿا.

رهائش[سنواريو]

هي پکي پوکن ۽ کليل ڇَر وارن علائقن ۾ عام ٿئي ٿو. ٻوليءَ ۾ شور اٿس ۽ هڪ ئي وقت ۾ چار زوردار ڦرڻيون چيخون ڪندو آهي. اڪثر جوڙيءَ ۾ ڏسبو آهي. اڏام جو ڍرو آهي، جيئن اڪثر ٻين ٽيٽن جي اڏار هوندي آهي. گول پَـر زور سان ڦڙڪائيندو آهي

نسل جي واڌويجھ[سنواريو]

مادي، زمين يا گاهه تي ٽي چار چٽڪمرا آنا ڏيندي آهي. ٽيٽهر 28 کان 30 ڏينهن آرو ڪندي آهي. ۽ نر آنن جي حفاظت ۾ سندس مدد ڪندو آهي.

کاڌ خوراڪ[سنواريو]

ٽيٽيهر مک طور ننڍڙا جيت کائيندو آهي پر سندس خوراڪ جو ڪجھ حصو اناج پڻ آهن.

گيلري[سنواريو]

ٽيٽهر تي شاعري[سنواريو]

زمر محبوب جو نظم[سنواريو]

ٻولي

نيري اڀ تي، تتر کيڙي...

ٽيٽيهر جي واهه جي ٻولي،

سَت رنگي ڄڻ آهي هولي...

ٽيٽيهر جي واهه جي ٻولي،

ڪونجون پنهنجا کيپَ کڻي...

ساڻ ڪنهن جا گيت ڪري،

نيري اُڀ جي سمنڊ اندر،

لڙهنديون وڃن، ترنديون وتن،

نيري اڀ تي، تتر کيڙي...

ٽيٽيهر جي واهه جي ٻولي.

مسرور پنائي[سنواريو]

ڌار نه ڪر تون پاڻان راڻا، رات به ننڊ مون ڪانه ڪئي آ،

روح ڏنا اولاڻا راڻا، رات به ننڊ مون ڪانه ڪئي آ.

رات جي سانت اونائي ٽوڙي، هُلري هئي ڄڻ ماڻهو جهڙي،

چور کي جيئن آ چور سڏبو، اهڙا هيا اهڃاڻا راڻا.

ٽين ٽين ويجهو ٽيٽيهر جي ٿي، چُپ ڍڳن جي اوڳر جي ٿي،

ڪنڌ کڻي اوڪاسيم در ڏئي، ٻانهن جا ڏئي وهاڻا راڻا.

سُڪن پنن پيرن ڀُرٽو، جينڀن ٻانگهن جو ٿيو ڪُرٽو،

ڪَنُ ٺڪايم ساهه منجهايم، ٻير مان ڳيرا اڏاڻا راڻا.

مال جي ٽاهه تي ٽپ ڏنو مون، مسرور سمجهيم آيو آ تون،

چور ڏسي مون کان دانهن نه نڪتي، لڱ پنائي وساڻا راڻا.

ٽيٽهر ٻولي بابت لوڪ سنڌي ڪهاوت[سنواريو]

  1. ٽيٽيهر پاران رات جو بيگاهه وقت تي ٻولڻ ڪنهن اجنبي جو گهر، پاڙي يا علائقي ڀرسان لنگهڻ جو اطلاع هوندو آهي. پوءِ ان مان ڪو کڻي ڪهڙو به مطلب ڪڍي!
  2. ٽيٽيهر پنج آنا لاهي ته برسات وسندي گنج، چار لاهي ته چوکو چوکو (سٺو سٺو)، ٽي آنا ته ٽپي ٽپي (ڪٿي ڪٿي)، ٻه ته مينهن وسندو ٻائيڙو (ملڪ ٻوڙ)
  3. ٽيٽيهر واري ٽين ٽين لڳي پيئي آهي. مطلب ته جيڪو ماڻهو گهڻيون ٻٽاڪون هڻي، پر ڪجھ به ڪم ڪري نه ڏيکاري، تنهن لاءِ چئبو آهي.
  1. سانچو:IUCN