مواد ڏانھن هلو

ولادت

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
رڍ جو ڦر ڄڻڻ: ماءُ پهرئين گهيٽي جي ڦر کي چٽي رهي آهي، جڏهن تہ ٻئي کي ڄڻي رهي آهي


ولادت يا ڄم، اولاد ڄڻڻ يا دنيا ۾ آڻڻ جو عمل آهي،[1] جنهن کي فني حوالن ۾ ولادت پڻ چيو ويندو آهي. ٿڻائتن ۾ اهو عمل هارمونن وسيلي شروع ٿئي ٿو، جيڪي ڳڀيرڻ جي ڏورائين ڀتين کي سُسڻ تي اُڪسائين ٿا، جنهن سان ڳڀ اهڙي اوسر واري مرحلي تي ٻاهر نڪري ٿو، جڏهن اهو کاڌو کائڻ ۽ ساهه کڻڻ لاءِ تيار هوندو آهي.

ڪجهه جنسن ۾ اولاد ڄمندي ئي سگهارو هوندو آهي ۽ ڄم کان لڳ ڀڳ هڪدم پوءِ گهمي ڦري سگهي ٿو، پر ٻين ۾ اهو ڄمندي ئي لاچار هوندو آهي ۽ سنڀال لاءِ مڪمل طور مائٽن تي ڀاڙيندو آهي.

ٿيلهيدار جانورن ۾، ڳڀ ٿوري ڳڀ واري مُدي کان پوءِ تمام اڻپوري اوسر واري مرحلي ۾ ڄمندو آهي ۽ پنهنجي ماءُ جي پيٽ واري ٿيلي ۾ اڳتي اوسر ڪندو آهي.

رڳو ٿڻائتا ئي ٻچا نٿا ڄڻين. ڪجهه رڙهندڙ جانور، جلٿليا، مڇيون ۽ ڪرنگهي کان سواءِ جانور پڻ پنهنجي اسرندڙ ٻچن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿا. انهن مان ڪجهه آنن مان جيئرا ڄمندڙ هوندا آهن، جن جا آنا ماءُ جي جسم اندر ڦٽندا آهن، ۽ ٻيا جيئرا ڄمندڙ هوندا آهن، جن ۾ ڳڀڙو سندن جسم اندر اسرندو آهي، جيئن ٿڻائتن ۾ ٿيندو آهي.

انساني ويم

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ٻار ڄڻڻ
لڳ ڀڳ 1792ع ۾ ويم ماهر وليم سميلي پاران عام مٿي اڳيان واري حالت جو چٽ. جهليون ڦاٽي چڪيون آهن ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کُلي چڪي آهي.

انسان عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻار ڄڻين ٿا. ماءُ جو جسم پچوٽري غدود، بيضي داني ۽ آنور مان ٺهندڙ هارمونن وسيلي ويم لاءِ تيار ڪيو ويندو آهي.[2] ڀاڻجڻ کان ڄم تائين ڪُل ڳڀ وارو مُدو عام طور لڳ ڀڳ 38 هفتا هوندو آهي (ڄم عام طور آخري ماهواري کان 40 هفتا پوءِ ٿيندو آهي). ٻار ڄڻڻ جو عام عمل ڪيترن ئي ڪلاڪن تائين هلي ٿو ۽ ان جا ٽي مرحلا آهن. پهريون مرحلو ڳڀيرڻ جي ڏورائين ڀتين جي اڻڄاتل سُسڻن جي سلسلي ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جي آهستي آهستي کلڻ سان شروع ٿئي ٿو. پهرئين مرحلي جو سرگرم حصو تڏهن شروع ٿئي ٿو، جڏهن ڳڀيرڻ جي ڳچيءَ جو ويڪر لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر کان وڌيڪ کُلي وڃي ٿو ۽ سُسڻ وڌيڪ سگهارا ۽ باقاعدي ٿيڻ لڳن ٿا. ٻار جو مٿو (يا ابتو ويم هئڻ جي حالت ۾ پُٺا) ڳڀيرڻ جي ڳچي تي زور وجهن ٿا، جيڪا آهستي آهستي کُلندي رهي ٿي، جيستائين ان جو ويڪر مڪمل طور 10 سينٽي ميٽر تائين نه کُلي وڃي. ڪنهن مرحلي تي ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ڦاٽي پوي ٿي ۽ ڳڀي پاڻي ٻاهر نڪري اچي ٿو (جنهن کي ڳڀ جون جهليون ڦاٽڻ يا پاڻي ڦاٽڻ پڻ چيو ويندو آهي).[3] ٻئي مرحلي ۾، جيڪو ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، ڳڀيرڻ جي سگهارن سُسڻن ۽ ماءُ جي زور لڳائڻ سان ٻار آندام مان ٻاهر نڪري ٿو؛ ويم جي هن مرحلي دوران ان لنگهه کي ڄم وارو رستو چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ٻار ان مان گذرندو آهي، ۽ ٻار ناڙي سان ڳنڍيل حالت ۾ ڄمندو آهي.[4] ٽئين مرحلي ۾، جيڪو ٻار جي ڄم کان پوءِ شروع ٿئي ٿو، وڌيڪ سُسڻن سان آنور، ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي ۽ ناڙيءَ جو بچيل حصو، عام طور ڪجهه منٽن اندر، ٻاهر نڪري اچن ٿا.[5]

نئين ڄاول ٻار جي رت جي گردش ۾ وڏيون تبديليون اچن ٿيون، جيئن هو هوا ۾ ساهه کڻڻ جي لائق بڻجي سگهي. ڳڀيرڻ ۾ ڳڀ خوراڪ ۽ گئسن جي ڏي وٺ سميت زندگيءَ جي گهرجن لاءِ آنور مان رت جي گردش تي ڀاڙيندو آهي، ۽ اڻڄاول ٻار جو رت ڦڦڙن کي پاسيرو ڪري بيضوي سوراخ مان وهندو آهي، جيڪو ساڄي دهليز ۽ کاٻي دهليز کي ورهائيندڙ پردي ۾ هڪ سوراخ هوندو آهي. ڄم کان پوءِ ناڙيءَ کي ٻڌي ڪٽيو ويندو آهي، ٻار هوا ۾ ساهه کڻڻ شروع ڪندو آهي، ۽ ساڄي بطين مان رت گئسن جي ڏي وٺ لاءِ ڦڦڙن ڏانهن وهڻ لڳندو آهي؛ آڪسيجن وارو رت وري کاٻي دهليز ڏانهن موٽندو آهي، جتان اهو کاٻي بطين ۾ ڌڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ مکيه شرياني سرشتي ۾ موڪليو ويندو آهي. انهن تبديلين جي نتيجي ۾ کاٻي دهليز ۾ رت جو دٻاءُ ساڄي دهليز جي دٻاءَ کان وڌي ويندو آهي، ۽ دٻاءَ جو اهو فرق بيضوي سوراخ کي بند ڪري دل جي کاٻي ۽ ساڄي پاسن کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪري ڇڏيندو آهي. ناڙيءَ واري نس، ناڙيءَ واريون شريانون، وريدي نالي ۽ شرياني نالي جي هوا ۾ زندگيءَ لاءِ ضرورت نه رهندي آهي ۽ وقت سان اهي رڳون رباطن (ڳڀي باقيات) ۾ بدلجي وينديون آهن.[6]

ٻيا ٿڻائتا

[سنواريو]

وڏا ٿڻائتا، جهڙوڪ پرائيميٽ، ڍور، گهوڙا، ڪجهه هرڻ نما جانور، زرافا، دريائي گهوڙا، گينڊا، هاٿي، سيل، وهيل، ڊولفن ۽ پورپوئس، عام طور هڪ وقت ۾ هڪ ٻچي سان ڳڀارا هوندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن جاڙا يا گهڻا ٻچا به ڄڻي سگهن ٿا.

انهن وڏن جانورن ۾ ڄم جو عمل انسانن جهڙو هوندو آهي، پر گهڻن ۾ اولاد ڄمندي ئي سگهارو هوندو آهي. ان جو مطلب آهي تہ اهو انساني ٻار جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل حالت ۾ ڄمندو آهي ۽ ڄم کان ٿوري ئي دير پوءِ بيهي، هلي ۽ ڊوڙي سگهي ٿو (يا پاڻيءَ واري ٿڻائتي جي حالت ۾ تري سگهي ٿو).[2]

وهيلن، ڊولفنن ۽ پورپوئسن ۾ اڪيلو ٻچو عام طور پُڇ اڳيان ڪري ڄمندو آهي، جنهن سان ٻڏڻ جو خطرو گهٽجي ويندو آهي.[7] ماءُ نئين ڄاول ٻچي کي ساهه کڻڻ لاءِ پاڻيءَ جي مٿاڇري ڏانهن اچڻ تي اُڪسائيندي آهي.[8]

وڏن ٿڻائتن ۾ جاڙا ٻچا ڄمڻ تمام گهڻو اڻلڀ آهي، پر ڪڏهن ڪڏهن هاٿين جهڙن وڏن ٿڻائتن ۾ به ائين ٿيندو آهي. اپريل 2018ع ۾، لڳ ڀڳ اٺن مهينن جا جاڙا هاٿي ٻچا تنزانيا جي تارنگيري قومي پارڪ ۾ پنهنجي ماءُ جي ڌڻ سان گڏ ڏٺا ويا، جن بابت اندازو لڳايو ويو تہ اهي آگسٽ 2017ع ۾ ڄاوا هئا.[9]

ڍور

[سنواريو]
ڳئون جي ڦر ڄڻڻ جون تصويرون
ڦر ڄڻيندڙ ڳئون

ڍورن ۾ ڦر ڄڻڻ وڏي ٿڻائتي جانور جي ڄم جو عام مثال آهي. هڪ ڳئون ڦر جي عام ويم دوران ٽن مرحلن مان گذري ٿي. پهرئين مرحلي دوران جانور ڌڻ جي ٻين جانورن کان پري ڪنهن سانتيڪي هنڌ جي ڳولا ڪري ٿو. هارمونن جون تبديليون ڄم واري رستي جي نرم تاندورن کي ڍرو ڪن ٿيون، جيئن ماءُ جو جسم ويم لاءِ تيار ٿئي. ڳڀيرڻ جا سُسڻ ٻاهران چٽا نظر نٿا اچن، پر ڳئون بي آرام ٿي سگهي ٿي. اها پريشان نظر اچي سگهي ٿي، ڪڏهن بيٺي تہ ڪڏهن ليٽيل رهي ٿي، سندس پُڇ ٿورو مٿي کنيل ۽ پُٺي وريل ٿي سگهي ٿي. هر سُسڻ سان ڳڀ ڄم واري رستي ڏانهن ڌڪجي ٿو ۽ ڳئون جي ڳڀيرڻ جي ڳچي آهستي آهستي کلڻ شروع ڪري ٿي. پهريون مرحلو ڪيترن ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو ۽ ڳڀيرڻ جي ڳچي مڪمل طور کلڻ تي ختم ٿئي ٿو. ٻيو مرحلو تڏهن شروع ٿيل نظر اچي ٿو، جڏهن ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي جو حصو فرج مان ٻاهر نڪرڻ لڳي ٿو، جنهن جي پٺيان جلد ئي اڳين حالت ۾ ڦر جا اڳيان کُر ۽ مٿو (يا ڪڏهن پٺئين حالت ۾ ڦر جو پُڇ ۽ پويون حصو) ظاهر ٿين ٿا.[10] ٻئي مرحلي دوران ڳئون عام طور زور لڳائڻ لاءِ هڪ پاسي ليٽي پوندي آهي ۽ ڦر ڄم واري رستي مان اڳتي وڌندو آهي. ڦر (يا گهڻن ٻچن واري ڄم ۾ ڦرن) جي مڪمل ڄم سان ٻيو مرحلو پورو ٿئي ٿو. ڳئون (جيڪڏهن ان وقت ليٽيل هجي) تڪڙو اٿي بيهي ٿي، ڦري ٿي ۽ ڦر کي زور سان چٽڻ شروع ڪري ٿي. ڦر پنهنجا پهريان ساهه کڻي ٿو ۽ ڪجهه منٽن اندر پيرن تي بيهڻ جي ڪوشش ڪرڻ لڳي ٿو. ويم جو ٽيون ۽ آخري مرحلو آنور جي نڪرڻ جو آهي، جيڪو عام طور ڪجهه ڪلاڪن اندر ٻاهر نڪري ٿو ۽ گهڻو ڪري عام طرح ٻوٽا خور ڳئون ان کي کائي ڇڏيندي آهي.[10][11]

ڪتا

[سنواريو]

ڪتن ۾ ڄم کي ڦر ڄڻڻ چيو ويندو آهي.[12] ڪتن ۾، جيئن ڦر ڄڻڻ جو وقت ويجهو ايندو آهي، تيئن سُسڻ وڌيڪ ٿيندا ويندا آهن. مادي ڪتي جي ويم کي ٽن مرحلن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. پهرئين مرحلي ۾ ڳڀيرڻ جي ڳچي کلندي آهي، جنهن سبب ڪتي کي بي آرامي ۽ تڪليف ٿيندي آهي. هن مرحلي جون عام نشانيون سهڪڻ، کاڌو نه کائڻ ۽/يا الٽي ڪرڻ آهن. اهو مرحلو 12 ڪلاڪن تائين هلي سگهي ٿو.[12] ٻيو مرحلو ٻچن جي ٻاهر نڪرڻ جو آهي.[12] ڳڀي پاڻيءَ جي ٿيلهي، جيڪا اندر ٻچي سان چمڪندڙ ڀوري ڦوڪڻي جهڙي نظر اچي ٿي، فرج مان ٻاهر ڌڪجي ٿي. وڌيڪ سُسڻن کان پوءِ ٿيلهي ٻاهر نڪري ٿي ۽ مادي ڪتي جهليون ڦاڙي ٿي، جنهن سان صاف پاڻياٺ نڪري ٿي ۽ ٻچو ظاهر ٿئي ٿو. ماءُ ناڙيءَ کي چٻاڙي ڪٽي ٿي ۽ ٻچي کي زور سان چٽي ٿي، جنهن سان ان کي ساهه کڻڻ جي اُڪساهه ملي ٿي. جيڪڏهن ٻچي لڳ ڀڳ ڇهن منٽن اندر پنهنجو پهريون ساهه نه کنيو تہ ان جي مرڻ جو امڪان هوندو آهي. ٻيا ٻچا به ساڳي ريت هڪ هڪ ڪري ڄمندا آهن، عام طور پهرئين ٻچي جي ڀيٽ ۾ گهٽ زور سان، ۽ اڪثر 15 کان 60 منٽن جي وٿيءَ سان. جيڪڏهن ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻچو نه ڄمي تہ جانورن جي ڊاڪٽر سان رابطو ڪرڻ گهرجي.[12] ٽيون مرحلو آنورن جي نڪرڻ جو آهي. اهو اڪثر هر ٻچي جي ڄم سان گڏ ٻئي مرحلي دوران ئي ٿيندو آهي.[12] پوءِ ماءُ عام طور ڄم کان پوءِ نڪتل مادو کائي ڇڏيندي آهي.[13] اها ٻر کي صاف رکڻ ۽ شڪارين کي ان جو پتو پوڻ کان بچائڻ واري موافقت آهي.[12]

ٿيلهيدار

[سنواريو]
ٿيلي اندر ٿڻ سان مضبوطيءَ سان چنبڙيل ڪينگرو جو ٻچو

ٿيلهيدار جو ٻچو تمام اڻپوري اوسر واري حالت ۾ ڄمندو آهي.[14] ڳڀ وارو مُدو عام طور جنسي گرميءَ جي ٻن مُدن جي وچ واري وٿيءَ کان ننڍو هوندو آهي. ڄم ويجهو اچڻ جي پهرين نشاني ماءُ پاران پنهنجي ٿيلي کي صاف ڪرڻ آهي. ڄمڻ وقت ٻچو گلابي، انڌو، بنا وارن جي ۽ رڳو ڪجهه سينٽي ميٽر ڊگهو هوندو آهي. ساهه کڻڻ لاءِ ان جا ناسور هوندا آهن ۽ ماءُ جي وارن سان چنبڙڻ لاءِ اڳيان پير هوندا آهن، پر پويان پير اڻ اُسريل هوندا آهن. اهو ماءُ جي وارن مان ريڙهي ٿي ٿيلي ڏانهن پهچي ٿو. اتي اهو هڪ ٿڻ سان چنبڙي وڃي ٿو، جيڪو ان جي وات اندر سُڄي وڃي ٿو. اهو ڪيترن مهينن تائين ٿڻ سان چنبڙيل رهي ٿو، جيستائين ٻاهر نڪرڻ لاءِ ڪافي اُسري نه وڃي.[15] ٻچا ”واتي ڍالن“ سان ڄمندا آهن؛ جن جنسن ۾ ٿيلا نه هوندا آهن يا رڳو ابتدائي قسم جا ٿيلا هوندا آهن، انهن ۾ اهي ڍالون مڪمل طور اُسريل ٿيلن وارين جنسن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ اُسريل هونديون آهن، جنهن مان اندازو ٿئي ٿو تہ اهي ٻچي کي ماءُ جي ٿڻ سان چنبڙيل رکڻ ۾ ڪردار ادا ڪن ٿيون.[16]

ٻيا جانور

[سنواريو]
ڪلادوڪيرا جو ڄم ڏيڻ (100 ڀيرا وڏو ڪيل)

ڪيترائي رڙهندڙ جانور ۽ اڪرنگهيدار جانورن جي وڏي اڪثريت، گهڻيون مڇيون، جلٿليا ۽ سڀ پکي آنا ڏيندڙ هوندا آهن، يعني اهي آنا ڏيندا آهن، جن ۾ ماءُ جي جسم اندر ڳڀڙائي اوسر تمام ٿوري يا بلڪل نه ٿيندي آهي. پاڻيءَ وارن جاندارن ۾ ڀاڻجڻ لڳ ڀڳ هميشه ٻاهريون هوندو آهي، جنهن ۾ سپرم ۽ آنا پاڻيءَ ۾ ڇڏيا ويندا آهن؛ ان جو هڪ استثنا شارڪ ۽ ري آهن، جن ۾ اندريون ڀاڻجڻ ٿيندو آهي.[17] لکين آنا پيدا ٿي سگهن ٿا، بغير ڪنهن وڌيڪ ماءُ پيءُ واري سنڀال جي، هن اميد سان ته انهن مان ٿورا وڏا ٿي بالغ فرد بڻجي سگهندا. خشڪيءَ وارا اڪرنگهيدار جانور پڻ وڏي انگ ۾ آنا پيدا ڪري سگهن ٿا، جن مان ڪجهه شڪار ٿيڻ کان بچي جنس کي جاري رکي سگهن ٿا. ڪجهه مڇين، رڙهندڙ جانورن ۽ جلٿلين هڪ ٻي حڪمت عملي اختيار ڪئي آهي ۽ اهي پنهنجي توانائي گهٽ انگ ۾ اهڙن ٻچن جي پيداوار تي خرچ ڪن ٿا، جيڪي وڌيڪ اُسريل مرحلي ۾ هوندا آهن ۽ بالغ ٿيڻ تائين زنده رهڻ جو وڌيڪ امڪان رکندا آهن. پکي آکيري ۾ پنهنجن ٻچن جي سنڀال ڪن ٿا ۽ آنن مان ڦٽڻ کان پوءِ انهن جون ضرورتون پوريون ڪن ٿا؛ سندن اڏامڻ جي ضرورت کي نظر ۾ رکندي، اها ڳالهه شايد حيران ڪندڙ ناهي ته پکين ۾ اندرين اوسر نه ٿيندي آهي.[18]

آنن مان جيئرو ڄمڻ نسل واڌ جو اهڙو طريقو آهي، جنهن ۾ ڳڀڙا انهن آنن اندر اسرن ٿا، جيڪي ماءُ جي جسم ۾ رهندا آهن، جيستائين اهي ڦٽڻ لاءِ تيار نه ٿين. آنن مان جيئرا ڄمندڙ جانور جيئرا ڄمندڙ جنسن سان هن لحاظ کان ملندڙ آهن ته انهن ۾ اندريون ڀاڻجڻ ٿيندو آهي ۽ ٻچا اُسريل حالت ۾ ڄمندا آهن، پر فرق اهو آهي ته انهن ۾ آنور وارو ڳانڍاپو نه هوندو آهي ۽ اڻڄاول ٻچا آني جي زردي مان خوراڪ حاصل ڪندا آهن. ماءُ جو جسم گئسن جي ڏي وٺ (ساهه کڻڻ) مهيا ڪري ٿو، پر اها ڳالهه گهڻي حد تائين آنا ڏيندڙ جانورن لاءِ پڻ ضروري هوندي آهي.[18] ڪيترين شارڪن ۾ آنا ماءُ جي جسم اندر بيضي نالي ۾ ڦٽن ٿا ۽ ڳڀڙا آني جي زردي ۽ بيضي نالي جي ڀتين ۾ موجود غدودن مان خارج ٿيندڙ پاڻياٺن مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا.[19] ليمينيفارمس شارڪون آنا کائڻ جو عمل ڪن ٿيون، جنهن ۾ سڀ کان پهرين ڦٽندڙ ڳڀڙا باقي آنا کائي ويندا آهن، ۽ سينڊ ٽائيگر شارڪ جا ٻچا پاڙيسري ڳڀڙن کي پڻ آدمخوراڻي نموني کائي ويندا آهن. ريڪوئيم شارڪون اسرندڙ ٻچن سان آنوري ڳانڍاپو برقرار رکن ٿيون؛ هن عمل کي جيئرو ڄمڻ چيو ويندو آهي. اهو ٻين مڇين جي ڀيٽ ۾ ٿڻائتن جي ڳڀ واري مُدي سان وڌيڪ مشابهت رکي ٿو. انهن سڀني حالتن ۾ ٻچا جيئرا ۽ مڪمل ڪم ڪندڙ حالت ۾ ڄمندا آهن.[20] سيسيليئنن جي اڪثريت آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهي ۽ اڳ ۾ ئي اُسريل اولاد ڄڻي ٿي. جڏهن ٻچا پنهنجي زرديءَ واريون ٿيلهيون ختم ڪري ڇڏين ٿا، تڏهن اهي بيضي نالي جي اندرين سطح وارن جيوگهرڙن مان خارج ٿيندڙ غذائي جزن ۽ خود انهن جيوگهرڙن تي پڻ خوراڪ ڪن ٿا، جن کي اهي خاص ڇلڻ وارن ڏندن سان کائن ٿا.[21] الپائن سلامينڊر (Salamandra atra) ۽ Nectophrynoides نسل جا تنزانيائي ڏيڏرن جا ڪيترائي قسم آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، جيڪي ماءُ جي بيضي نالي اندر لاروا مرحلي مان گذري آخرڪار مڪمل ٺهيل ننڍڙن جانورن طور ٻاهر نڪرندا آهن.[22]

جيئرو ڄمڻ جي وڌيڪ اُسريل صورت، جنهن کي آنوري جيئرو ڄمڻ چيو ويندو آهي، ڪجهه وڇونن،[23] ڪاڪروچن،[24] شارڪن جي ڪجهه نسلن، نانگن ۽ مخمل ڪيڙن ۾ ملي ٿي. انهن ۾ اسرندڙ ڳڀڙي کي ڪنهن نه ڪنهن قسم جي آنوري بناوت وسيلي خوراڪ ملي ٿي. سڀ کان پراڻو ڄاتل آنور تازو ئي پلاڪوڊرم نالي ختم ٿيل مڇين جي هڪ گروهه ۾ مليو. آسٽريليا جي گوگو فارميشن مان مليل، ڊيووني دور ۾ لڳ ڀڳ 380 ملين سال اڳ ٺهيل هڪ فوسل اندر ڳڀڙو مليو، جيڪو ناڙي وسيلي زردي جي ٿيلهي سان ڳنڍيل هو. هن دريافت ان مفروضي جي تصديق ڪئي ته پلاڪوڊرمن جو هڪ ذيلي گروهه، جنهن کي پٽيڪٽوڊونٽڊس چيو ويندو آهي، پنهنجن آنن کي اندرين نموني ڀاڻيندو هو. ڪجهه مڇيون جيڪي پنهنجا آنا اندرين نموني ڀاڻين ٿيون، جيئن هتي ڏٺو ويو آهي، جيئرا ٻچا پڻ ڄڻين ٿيون. هن دريافت جيئري ڄم بابت اسان جي ڄاڻ کي 200 ملين سال وڌيڪ پٺتي کڻي وئي.[25] هڪ ٻئي نسل جو فوسل به ساڳئي هنڌ ٽن ڳڀڙن سان مليو.[26] پلاڪوڊرم سڀني زنده ڄاڙيدار مڇين (Gnathostomata) جي ابن ڏاڏن جي ڀيڻ گروهه آهن، جن ۾ ڪانڊرڪٿين، يعني شارڪون ۽ ري، ۽ اوسٽيڪٿيس شامل آهن.

ڇپڪلين ۾، جيئري ڄمندڙ ڇپڪلي Zootoca vivipara، جيڪسن جو ڪيميليون،[27] سست ڪيڙا ۽ سڪنڪن جون ڪيترائي جنسون جيئرا ٻچا ڄڻين ٿيون. ڪجهه آنن مان جيئرا ڄمندڙ آهن، پر ٻيا، جهڙوڪ Tiliqua ۽ Corucia نسلن جا ميمبر، اندرين نموني اسرندڙ جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا، جيڪي ماءُ جي ڳڀيرڻ جي اندرين پاسي لڳل ٿڻائتن جهڙي آنور مان خوراڪ حاصل ڪن ٿا. تازو بيان ڪيل هڪ مثال ۾، آفريقي جنس Trachylepis ivensi هڪ خالص رڙهندڙ جانور وارو آنور پيدا ڪيو آهي، جيڪو بناوت ۽ ڪم ۾ ٿڻائتن جي آنور سان سڌيءَ طرح ڀيٽ جوڳو آهي.[28] نانگن ۾ جيئرو ڄمڻ اڻلڀ آهي، پر بوا ۽ وائپر جيئرا ٻچا ڄڻين ٿا.[29]

مادي افيڊ ٻچو ڄڻي رهي آهي

گهڻا جيت آنا ڏين ٿا، پر تمام ٿورا اهڙا آهن جيڪي بالغ جي ننڍڙي صورت جهڙا ٻچا ڄڻين ٿا.[18] افيڊ جو حياتي چڪر پيچيده هوندو آهي ۽ اونهاري جي مهينن ۾ اهو تمام تيزيءَ سان وڌڻ جي صلاحيت رکي ٿو. ان جي نسل واڌ عام طور اڻ ڀاڻجڻي ۽ جيئري ڄمندڙ هوندي آهي، ۽ مادائون اڻڀاڻيل آنا پيدا ڪري انهن کي پنهنجي جسم اندر رکن ٿيون.[30] ڳڀڙا پنهنجي ماءُ جي اووريولن اندر اسرن ٿا ۽ پيدا ٿيندڙ اولاد پنهنجي ماءُ جا ڪلونا هوندا آهن. مادي نمف ڄمنديون آهن، جيڪي تيزيءَ سان وڌنديون آهن ۽ جلد پاڻ به وڌيڪ مادي اولاد پيدا ڪنديون آهن.[31] ڪجهه حالتن ۾، نئين ڄاول نمفن جي جسم اندر اڳ ئي اسرندڙ ڳڀڙا موجود هوندا آهن.[18]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "birth". OED Online. June 2013. Oxford University Press. Entry 19395 آرڪائيو ڪيا ويا 2022-11-22 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. (accessed 30 August 2013).
  2. 1 2 Dorit, R. L.; Walker, W. F.; Barnes, R. D. (1991). Zoology. Saunders College Publishing. ص. 526–527. ISBN 978-0-03-030504-7.
  3. ↑ NICE (2007). Section 1.6, Normal labour: first stage
  4. ↑ NICE (2007). Section 1.7, Normal labour: second stage
  5. ↑ NICE (2007). Section 1.8, Normal labour: third stage
  6. ↑ Houston, Rob; Lea, Maxine (art), مرتب (2007). The Human Body Book. ڊورلنگ ڪنڊرسلي. ص. 215. ISBN 978-1-8561-3007-3.
  7. ↑ Simmonds, Mark (2007). "1". Whales and Dolphins of the World. Bloomsbury Wildlife. ص. 32. ISBN 978-1-84537-820-2. OCLC 159685085. OL 9540216M.
  8. ↑ Crockett, Gary (2011). "Humpback Whale Calves". Humpback whales Australia. اصل نسخو مان 2017-02-27 تي محفوظ ڪيل. 2013-08-28 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "Trunk Twins : Elephant Twins Born in Tarangire | Asilia Africa". Asilia Africa (برطانوي انگريزي ۾). 2018-04-06. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2018-04-07 تي محفوظ ڪيل. 2018-04-06 تي حاصل ڪيل.
  10. 1 2 "Calving". Alberta: Agriculture and Rural Development. 2000-02-01. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2013-09-12 تي محفوظ ڪيل. 2013-08-28 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "Calving Management in Dairy Herds: Timing of Intervention and Stillbirth" (PDF). The Ohio State University College of Veterinary Medicine Extension. 2012. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 2013-12-19 تي محفوظ ڪيل. 2013-12-17 تي حاصل ڪيل.
  12. 1 2 3 4 5 6 Kustritz, M. (2005). "Reproductive behaviour of small animals". Theriogenology 64 (3): 734–746. doi:10.1016/j.theriogenology.2005.05.022. PMID 15946732. https://www.scribd.com/document/263302746/Conducta-Reproductiva-en-Pequenos-Animales. Retrieved 2016-11-18.
  13. ↑ Dunn, T.J. "Whelping: New Puppies On The Way!". Puppy Center. Pet MD. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2018-08-24 تي محفوظ ڪيل. 2013-08-28 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ Hugh Tyndale-Biscoe; Marilyn Renfree (30 January 1987). Reproductive Physiology of Marsupials. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33792-2.
  15. ↑ "Reproduction and development". Thylacine Museum. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2017-06-21 تي محفوظ ڪيل. 2013-08-28 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ Yvette Schneider Nanette (Aug 2011). "The development of the olfactory organs in newly hatched monotremes and neonate marsupials". J. Anat. 219 (2): 229–242. doi:10.1111/j.1469-7580.2011.01393.x. PMID 21592102.
  17. ↑ Sea World, Sharks & Rays آرڪائيو ڪيا ويا 2013-11-10 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.; accessed 2013.09.09.
  18. 1 2 3 4 Attenborough, David (1990). The Trials of Life. Collins. ص. 26–30. ISBN 9780002199124.
  19. ↑ Adams, Kye R.; Fetterplace, Lachlan C.; Davis, Andrew R.; Taylor, Matthew D.; Knott, Nathan A. (January 2018). "Sharks, rays and abortion: The prevalence of capture-induced parturition in elasmobranchs". Biological Conservation 217: 11–27. doi:10.1016/j.biocon.2017.10.010. Bibcode: 2018BCons.217...11A. http://marxiv.org/k2qvy/. Retrieved 2019-06-30.
  20. ↑ "Birth and care of young". Animals: Sharks and rays. Busch Entertainment Corporation. اصل نسخو مان August 3, 2013 تي محفوظ ڪيل. 2013-08-28 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ Stebbins, Robert C.; Cohen, Nathan W. (1995). A Natural History of Amphibians. Princeton University Press. ص. 172–173. ISBN 978-0-691-03281-8.
  22. ↑ Stebbins, Robert C.; Cohen, Nathan W. (1995). A Natural History of Amphibians. Princeton University Press. ص. 204. ISBN 978-0-691-03281-8.
  23. ↑ Capinera, John L., Encyclopedia of entomology. Springer Reference, 2008, p. 3311.
  24. ↑ Costa, James T., The Other Insect Societies. Belknap Press, 2006, p. 151.
  25. ↑ Dennis, Carina (2008-05-28). "Nature News: The oldest pregnant mum: Devonian fossilized fish contains an embryo". Nature 453 (7195): 575. doi:10.1038/453575a. PMID 18509405. Bibcode: 2008Natur.453..575D.
  26. ↑ Long, John A.; Trinastic, Kate; Young, Gavin C.; Senden, Tim (2008-05-28). "Live birth in the Devonian period". Nature 453 (7195): 650–652. doi:10.1038/nature06966. PMID 18509443. Bibcode: 2008Natur.453..650L.
  27. ↑ Kundinger, Heather. "Chamaeleo jacksonii (Jacksons chameleon)". Animal Diversity Web (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2023-02-05 تي محفوظ ڪيل. 2023-02-27 تي حاصل ڪيل.
  28. ↑ "Invasive implantation and intimate placental associations in a placentotrophic African lizard, Trachylepis ivensi (scincidae)". J. Morphol. 273 (2): 137–59. 2012. doi:10.1002/jmor.11011. PMID 21956253.
  29. ↑ Neill, Wilfred T. (January 1964). "Viviparity in Snakes: Some Ecological and Zoogeographical Considerations". The American Naturalist 98 (898): 35–55. doi:10.1086/282299. Bibcode: 1964ANat...98...35N.
  30. ↑ Blackman, Roger L (1979). "Stability and variation in aphid clonal lineages". Biological Journal of the Linnean Society 11 (3): 259–277. doi:10.1111/j.1095-8312.1979.tb00038.x. ISSN 1095-8312.
  31. ↑ Conrad, Jim (2011-12-10). "The aphid life cycle". The Backyard Nature Website. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2019-03-18 تي محفوظ ڪيل. 2013-08-31 تي حاصل ڪيل.

حوالو ڏنل متن

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ولادت&oldid=392113" تان ورتل