مواد ڏانھن هلو

وائرس

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
وائرس

Virus
وائرس جا مختلف قسم
     وائرس جا مختلف قسم
گروپوائرس گروپ
اڻ درجه بندي ٿيل بادشاهت (Kingdom)اسٽوٽا (Acytota)
اڻ درجه بندي ٿيل فائلم'وائرس'
غير ترتيب ڏنل فائلم جي اٿارٽيبيجرينڪ (1898ع)
ذيلي تقسيم جا درجاگروهه/ ذيلي تقسيم
ٽيڪنيڪي درجي بندي
  • سنگلاويريا
  • مونوناويريا
  • ربوويريا
  • اڊاناويريا
  • ڊپلوڊاناويريا
  • ايفرناويريا
  • فلوريوويريا
  • پليوموويريا
  • وارڊناويريا
  • وولويئرويريا
بالٽمور کان درجه بندي
  • I: بيڪٽيڊيناري وائرس
  • II: ڪيٽيڊيناري وائرس (بندر)
  • III: بيڪٽريناناري وائرس
  • IV: سنگل ڪيٽيناري مثبت وائرس
  • V: سنگل ڪيٽيناري منفي وائرس
  • VI: ڪيٽيناري ريٽرانسڪرائيب وائرس
  • VII: بيڪيٽڊيناري ريٽروٽرانس وائرس
مترادفاتافانوبيونٽا (نواڪ 1930ع)
  • افانوبايونٽيڊيا (والٽن 1930)
  • آرڪيوفايٽا (بارڪلي 1939)
  • ويرا (هومس 1939)
  • ويريفايٽا (ميڪني 1944)
  • وائرل (هومس 1948)
  • آرڪيٽسٽ (جان ۽ جان 1949)
  • ويري (بارڪلي 1949)
  • پروٽوبايوٽا (هيسن هو 1965)
  • اڪمار (هارسٽ 2000)
  • نيوڪليويا (باولوب 2008)
روٽا وائرس، وائرل گيسٽرو اينٽرائٽس جو عام سبب

وائرس (Virus) هڪ ذيلي خوردبيني متعدي ايجنٽ آهي جيڪو صرف هڪ جاندار جي جاندار خاني اندر نقل ڪري ٿو. وائرس سڀني زندگي جي شڪلن کي متاثر ڪن ٿا، جانورن ۽ ٻوٽن کان وٺي مائڪروجنزم (microorganism) تائين، جن ۾ بئڪٽيريا ۽ آرڪيئا شامل آهن. وائرس ڌرتيءَ تي تقريبن هر ماحولياتي نظام ۾ مليا آهن ۽ حياتياتي وجود جو سڀ کان وڏو قسم آهن. 1890ع جي ڏهاڪي ۾ هڪ وائرس، "تماڪ موزائيڪ وائرس" جي پهرين دريافت کان وٺي، لکين وائرس جي نسلن مان 16,000 کان وڌيڪ تفصيل سان بيان ڪيا ويا آهن. وائرس جي مطالعي کي وائرولوجي جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪي مائڪرو بائيولاجي جي هڪ ذيلي شاخ آهي.

جڏهن ڪو ميزبان گهرڙو (cell) متاثر ٿيندو آهي، ته ان کي اڪثر ڪري مجبور ڪيو ويندو آهي ته هو تيزيءَ سان اصل وائرس جون هزارين ڪاپيون ٺاهي. جڏهن وائرس ڪنهن متاثر گهرڙي جي اندر نه هجن يا ڪنهن گهرڙي کي متاثر ڪرڻ جي عمل ۾ نه هجن، ته اهي آزاد وائرل ذرڙن يا "ويرينز" (virions) جي صورت ۾ موجود هوندا آهن. اهي ذرڙا هيٺين شين تي مشتمل هوندا آهن: (i) جينياتي مواد، يعني ڊي اين اي (DNA) يا آر اين اي (RNA) جا ڊگھا ماليڪيول جيڪي انهن پروٽين جي بناوٽ جو تعين ڪن ٿا جن ذريعي وائرس پنهنجو ڪم سرانجام ڏئي ٿو؛ (ii) پروٽين جو هڪ غلاف "ڪيپسڊ" (capsid) جيڪو جينياتي مواد کي ڍڪي ٿو ۽ ان جي حفاظت ڪري ٿو؛ ۽ ڪجهه حالتن ۾، (iii) چرٻي (lipids) جو هڪ ٻاهريون غلاف. انهن وائرس ذرڙن جون شڪليون سادي هيليڪل (helical) ۽ آئڪوسا هيڊرل (icosahedral) شڪلين کان وٺي وڌيڪ پيچيده بناوٽن تائين ٿي سگهن ٿيون. وائرس جي اڪثر قسمن جا ويرينز ايترا ننڍا هوندا آهن جو انهن کي عام آپٽيڪل مائڪرو اسڪوپ سان ڏسي نٿو سگهجي، ۽ اهي اڪثر بيڪٽيريا جي سائيز جي ڀيٽ ۾ سئو حصي جي برابر ننڍا هوندا آهن.

زندگيءَ جي ارتقائي تاريخ ۾ وائرسن جي شروعات يا اصل اڃا تائين واضح ناهي. ڪجهه وائرس شايد پلاسمڊ (plasmids) مان ارتقا پذير ٿيا هجن، جيڪي ڊي اين اي جا اهڙا ٽڪرا آهن جيڪي سيلن جي وچ ۾ حرڪت ڪري سگهن ٿا. ٻيا وائرس شايد بيڪٽيريا مان ارتقا پذير ٿيا هجن. ارتقا ۾، وائرس "افقي جين جي منتقلي" جو هڪ اهم ذريعو آهن، جيڪو جنسي پيدائش وانگر جينياتي تنوع ۾ اضافو ڪري ٿو. ڪجهه حياتياتي ماهر وائرسن کي زندگيءَ جو هڪ روپ سمجهن ٿا، ڇاڪاڻ ته انهن ۾ جينياتي مواد موجود هوندو آهي، اهي پنهنجي نسل وڌائين ٿا ۽ "قدرتي چونڊ" (natural selection) ذريعي ارتقا ڪن ٿا؛ جيتوڻيڪ انهن ۾ ڪجهه اهم خاصيتون، جهڙوڪ گهرڙي جي بناوٽ، موجود نه هونديون آهن، جن کي عام طور تي زندگيءَ جي تعريف لاءِ ضروري معيار سمجهيو ويندو آهي. ڇاڪاڻ ته انهن ۾ اهڙيون ڪجهه خاصيتون موجود هونديون آهن پر سڀ نه، تنهنڪري وائرسن کي "زندگيءَ جي ڪناري تي موجود جاندارن" (organisms at the edge of life) ۽ "نقل ٺاهيندڙن" (replicators) طور بيان ڪيو ويو آهي.

وائرس ڪيترن ئي طريقن سان ڦهلجن ٿا. منتقليءَ جو هڪ رستو بيماري ڦهلائيندڙ جاندارن ذريعي آهي جن کي "ويڪٽرز" (vectors) چيو ويندو آهي: مثال طور، وائرس اڪثر ڪري ٻوٽن جو رس چوسيندڙ جيتن (جهڙوڪ ايفڊز يا تيلو) ذريعي هڪ ٻوٽي کان ٻئي ٻوٽي تائين منتقل ٿيندا آهن ۽ جانورن ۾ وائرس رت چوسيند نورو وائرس ۽ روٽا وائرس، وائرل گيسٽرو اينٽرائٽس جا عام سبب، فيڪل-وات جي رستي ذريعي منتقل ٿين ٿا، هٿ کان وات جي رابطي ذريعي يا کاڌي يا پاڻي ۾ منتقل ٿين ٿا. انسانن ۾ انفيڪشن پيدا ڪرڻ لاءِ گهربل نورو وائرس جي متعدي دوز 100 ذرڙن کان گهٽ آهي. ايڇ آءِ وي (HIV) ڪيترن ئي وائرسن مان هڪ آهي جيڪو جنسي رابطي ۽ متاثر ٿيل رت جي نمائش ذريعي منتقل ٿئي ٿو. ميزبان سيلز جي مختلف قسمن کي جيڪو وائرس متاثر ڪري سگهي ٿو ان کي ان جي ميزبان رينج سڏيو ويندو آهي: اهو صرف ڪجهه قسمن کي متاثر ڪرڻ لاءِ مخصوص وائرسن لاءِ تنگ آهي، يا ڪيترن ئي کي متاثر ڪرڻ جي قابل وائرسن لاءِ وسيع آهي.

وائرس لاطيني ٻوليءَ جي لفظ وائرون مان نڪتل آهي جنهن جو مطلب آهي ”زهر“. وائرس تمام ننڍا ۽ شايد سڀ کان قديم جاندار آهن. ارڙهين صديءَ کان حياتيات جي ماهرن جو چوڻ هو ته بي شمار انساني بيماريون بيڪٽريا جي ڪري پيدا ٿينديون آهن. 1892ع ۾ هڪ روسي سائنسدان ايوانوسڪيءَ پهريون ڀيرو لفظ وائرس استعمال ڪيو، هن ٻڌايو ته موزائيڪ بيماري هڪ وائرس مان ٿيندي آهي جيڪي بيڪٽريا کان به ننڍا آهن. انساني اک انهن جاندارن کي نٿي ڏسي سگهي، اهڙن جاندارن کي عام طور خوردبيني جاندار (microscopic organisms) سڏيو ويندو آهي. وائرس اڻ گهرڙائي (non cellular) وجود آهن تنهن ڪري هنن کي جاندار نه ٿو چئي سگهجي.

کوجنا

[سنواريو]

1935ع ۾ سائنسدانن، وائرس جي باري ۾ بنيادي ڄاڻ هٿ ڪري ورتي. ان ساڳي ورهيه هڪ نئين اليڪٽرانڪ خوردبيني به ايجاد ٿي. ان خوردبيني جي ڏسڻ جي صلاحيت 1،000،000،000 ملي مائڪرون هئي. ان خوردبينيءَ سان ملي مائڪرون کان به ننڍي شيءِ کي ڏسي سگهجي پيو. ان ايجاد کان پوءِ موزائيڪ وائرس توڙي ٻيا وائرس آسانيءَ سان خوردبيني ذريعي ڏسي سگهجن ٿا.

انسان جڏهن آڳاٽي دور ۾ وبائي مرضن ۾ مبتلا هو ته هن کي وائرس جي باري ۾ ڪا ڄاڻ ئي نه هئي ته وائرس نالي ڪو وجود به هنن سان ويڌن ڪري ٿو انهن جو خيال هو ته اهي بيماريون زهر جي ڪري پيدا ٿين ٿيون، جيڪو هوا وسيلي هڪ جسم مان ٻي جسم تائين پهچي ٿو. اوڻيهين صدي ۾ حياتياتي ماهرن تحقيق ڪري ٻڌايو ته بئڪٽريا جي ڪري انسانن ۽ جانورن ۾ بيماريون پکڙن ٿيون .

1892ع ۾ هڪ روسي ماهر حياتيات ivanowsky ڏٺو ته هڪ ذرڙو جيڪو هڪ بيمار جاندار مان صحتمند جاندار ڏانهن منتقل ٿي رهيو هو ڏٺو. 1900ع ۾ ساڳئي بيماريون پيدا ڪندڙ مواد ڪيترن ئي جاندارن ۾ ڏٺو ويو، پر ان وقت تائين به ڪنهن کي وائرس جي باري ۾ ڄاڻ نه هئي هو پر سائنسدانن کي اندازو هو ته ڪو مواد آهي جيڪو بيمارين جو سبب آهي پر کين اها ڄاڻ ڪونه هئي ته اهو وائرس آهي. 1935 ع ۾ سائنسدانن برقي خوردبين electric microscope ايجاد ڪري تماڪ جي پن تي ريسرچ ڪري اهو معلوم ڪيو ويو ته اهو بيماري وائرس پکيڙي ٿو ائين دنيا ۾ پهريون وائرس Tobacco mosaic virus جنهن جو مختصر نالو (TMV) رکيو ويو دريافت ڪيو ويو. وائرس جيئن ته اڻ گهرڙائي مواد non cellular آهن انڪري اهي رڳو ۽ رڳو هڪ جاندار جي جيو گهرڙي ۾ ئي رهي وڌي سگهن ٿا وائرس جنهن به گهرڙي ۾ اچن ٿا ان کي بگاڙي تباه ڪندا آهن هو جنهن به گهرڙي ۾ پهچي ٿو ته اهو گهرڙو هزارين نڪل ڪاپيون جلد از جلد پيدا ڪري ٿو انڪري وائرس تيز پکڙندڙ مرض آهي. [1]

خاصيتون

[سنواريو]

وائرس، بنا گهرڙي وارا ۽ مڪمل مفت خور يا پيراسائٽ آهن. اهي پروٽين خول ۽ نيو ڪليئڪ ايسڊ جي تهن جا ٺهيل هوندا آهن. وائرس پنهنجي ميزبان جاندار جي گهرڙي کان ٻاهر نه ته زنده رهي سگهن ٿا ۽ نه واڌ ويجه ڪري سگهن ٿا. انهن خوردبيني جاندارن ۾ جنسي يا غير جنسي پيدائشي عمل نه ٿيندو آهي. انهن جي واڌ ويجه نقلياتي عمل مان ٿيندي آهي. پنهنجي پروٽين ٺاهڻ لاءِ وائرس ميزبان گهرڙي جا اينزائيم استعمال ڪندو آهي. وائرس جي پيچده نسلن ۾ لڳ ڀڳ 200 جينز هوندا آهن.

وائرس جا ٻه قسم ٿين، هڪڙا خطرناڪ ٿيندا آهن جيڪي ميزبان گهرڙي کي ئي ختم ڪريو ڇڏين جنهن ۾ اهي پاڻ پلجي رهيا هوندا آهن. ٻيا ٽيمپريٽ هوندا آهن، اهي پنهنجي ميزبان جي جينوم يا وراثتي مواد سان گڏ رهي وڏي عرصي تائين خاموشيءَ واري حالت ۾ گذاريندا آهن.

وائرس جي ڪيميائي بناوت

[سنواريو]

وائرس بناوت ۾ ننڍا، گول يا گولف بال جيان، لٺ دار يا ٽيڊپولز ۽ گهڻ پاساوان ٿيندا آهن. انهن جو نيوڪليئڪ ايسڊ هڪ يا وڌيڪ ڊي اين اي يا آر اين اي جي ماليڪيولن جو ٺهيل هوندو آهي. سڀ کان ننڍو وائرس 4 جينز ۽ سڀ کان وڏو وائرس سوين جينز تي مشتمل ٿي سگهي ٿو. وائرس جين gene جي درجن تي مشتمل آهي جيڪي RNA &DNA جا ٺهيل آهن ننڍي ۾ ننڍو وائرس چئن جينن four genes تي مشتمل آهن جڏهن ته وڏي ۾ وڏا سوين جينز تي مشتمل آهن. وائرسي جينوم هڪ پروٽيني ته سان بند هوندو آهي ان کي capasid چئجي ٿو . ياد رهي ته ڪئپسڊ مختلف شڪلين جا ٿين ٿا اهي ڪئپسڊ پروٽين جي اڪائي capsomeres جا ٺهيل هوندا آهن.

وائرس جي ورهاست

[سنواريو]

سائنس ۾ ڪنهن شي يا جاندار جي درجي بندي ڪنهن خاص بنيادي فرق جي ڪري ڪيو ويندو آهي وائرسن کي مارفالاجي ۽ RNA جي بنياد تي ورهايو ويو آهي.

وائرس جا هيٺيان قسم آهن:

  • نباتياتي وائرس
  • حيوانياتي وائرس
  • بيڪٽريائي وائرس

وائرس - جاندر يا غير جاندار

[سنواريو]

هيٺ ڏنل خاصيتن جي بنياد تي وائرس کي جاندار سمجهيو ويندو آهي.

  • ڊي اين اي (DNA) ۽ آر اين اي (RNA) جو هجڻ
  • وائرس ۾ پيدائشي عمل ٿيندو آهي جنهن کي نقليات يا رپليڪيشن سڏبو آهي.
  • ڪيترن ئي وائرس ۾ جينياتي تبديلي يا ميوٽيشن جو عمل.
  • وائرس ۾ جينياتي ميلاپ وغيره


وائرس

Virus
وائرس جا مختلف قسم
     وائرس جا مختلف قسم
گروپوائرس گروپ
اڻ درجه بندي ٿيل بادشاهت (Kingdom)اسٽوٽا (Acytota)
اڻ درجه بندي ٿيل فائلم'وائرس'
غير ترتيب ڏنل فائلم جي اٿارٽيبيجرينڪ (1898ع)
ذيلي تقسيم جا درجاگروهه/ ذيلي تقسيم
ٽيڪنيڪي درجي بندي
  • سنگلاويريا
  • مونوناويريا"
  • ربوويريا
  • "اڊاناويريا
  • ڊپلوڊاناويريا
  • ايفرناويريا
  • فلوريوويريا
  • پليوموويريا
  • وارڊناويريا
  • وولويئرويريا
بالٽمور کان درجه بندي
  • I: بيڪٽيڊيناري وائرس
  • II: ڪيٽيڊيناري وائرس (بندر)
  • III: بيڪٽريناناري وائرس
  • IV: سنگل ڪيٽيناري مثبت وائرس
  • V: سنگل ڪيٽيناري منفي وائرس
  • VI: ڪيٽيناري ريٽرانسڪرائيب وائرس
  • VII: بيڪيٽڊيناري ريٽروٽرانس وائرس
مترادفاتافانوبيونٽا (نواڪ 1930ع)
  • افانوبايونٽيڊيا (والٽن 1930)
  • آرڪيوفايٽا (بارڪلي 1939)
  • ويرا (هومس 1939)
  • ويريفايٽا (ميڪني 1944)
  • وائرل (هومس 1948)
  • آرڪيٽسٽ (جان ۽ جان 1949)
  • ويري (بارڪلي 1949)
  • پروٽوبايوٽا (هيسن هو 1965)
  • اڪمار (هارسٽ 2000)
  • نيوڪليويا (باولوب 2008)

وائرس (Virus) هڪ ذيلي خوردبيني متعدي ايجنٽ آهي جيڪو صرف هڪ جاندار جي جاندار خاني اندر نقل ڪري ٿو. وائرس سڀني زندگي جي شڪلن کي متاثر ڪن ٿا، جانورن ۽ ٻوٽن کان وٺي مائڪروجنزم تائين، جن ۾ بيڪٽيريا ۽ آرڪيا شامل آهن. وائرس ڌرتيءَ تي تقريبن هر ماحولياتي نظام ۾ مليا آهن ۽ حياتياتي وجود جو سڀ کان وڏو قسم آهن. 1890ع جي ڏهاڪي ۾ هڪ وائرس، "تماڪ موزائيڪ وائرس" جي پهرين دريافت کان وٺي، لکين وائرس جي نسلن مان 16,000 کان وڌيڪ تفصيل سان بيان ڪيا ويا آهن. وائرس جي مطالعي کي وائرولوجي جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪي مائڪروبائيولاجي جي هڪ ذيلي شاخ آهي.[2][3][4].[4]

وائرس هر قسم جي جاندارن کي متاثر ڪن ٿا، جن ۾ جانور، فنگس، ٻوٽا ۽ پروٽسٽس کان وٺي بيڪٽيريا ۽ آرڪيا تائين شامل آهن. اهي ٻين وائرسن کي به متاثر ڪن ٿا؛ اهڙين قسمن کي "وائروفجز" چيو ويندو آهي. جيڪي وائرس پنهنجون ضرورتون پوريون ڪرڻ لاءِ ٻين وائرسن تي ڀاڙين ٿا، انهن کي "سيٽلائيٽ وائرس" چيو ويندو آهي؛ هن درجي ۾ وائروفجز (virophages) به شامل آهن. اڪثر وائرس ايترا ننڍا هوندا آهن جو انهن کي عام آپٽيڪل مائڪرو اسڪوپ ذريعي ڏسي نٿو سگهجي، ان ڪري انهن کي "سب مائڪرو اسڪوپڪ" قرار ڏنو ويندو آهي. جڏهن ته، وڏن "نيوڪليو سائيٽو پلاسمڪ ڊي اين اي وائرسن" يا ”گائرسز“ (giruses) ۾ ڪجهه استثنا موجود آهن، جهڙوڪ "Pandoravirus" يا "Pithovirus"، جن کي آپٽيڪل مائڪرو اسڪوپي ذريعي ڏسي سگهجي ٿو. اهي سائيز ۾ ڪجهه پروڪيريئوٽس (prokaryotes) کان به وڏا ٿي سگهن ٿا.[5]

سڀ کان پهريان سڃاتل وائرس، "ٽوبيڪو موزائيڪ وائرس" (tobacco mosaic virus)، جي دريافت 1899ع ۾ مارٽنس بيجرنڪ (Martinus Beijerinck) ڪئي هئي.[6] [7] اڄ تائين 5,000 کان وڌيڪ وائرسن جي سڃاڻپ ڪئي وئي آهي، ۽ ڪجهه ماهرن جو مڃڻ آهي ته انهن جا لکين مختلف قسم موجود ٿي سگهن ٿا.[8] وائرس ڌرتيءَ جي تقريبن هر ماحولياتي نظام ۾ موجود هوندا آهن؛ اهي تعداد جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ ملندڙ حياتياتي جزا آهن.[9] اهي سڀ کان ننڍا به هوندا آهن، جن مان اڪثر بيڪٽيريا کان تقريبن هڪ سئو ڀيرا ننڍا هوندا آهن—يعني انهن جي ماپ تقريبن 10 نينو ميٽرن جي برابر هوندي آهي. ان جو مطلب اهو آهي ته هڪ خاص فاصلي کي ڍڪڻ لاءِ تقريبن هڪ لک وائرسن کي قطار ۾ رکڻو پوندو.

پرائونز (prions) ۽ وائروئڊز (viroids) جي برعڪس (جيڪي ترتيبوار صرف هڪ پروٽين ۽ هڪ آر اين اي اسٽرينڊ تي مشتمل هوندا آهن)، وائرس ٻن يا ٽن حصن مان ٺهيل هوندا آهن: انهن جو جينياتي مواد، جيڪو موروثي معلومات کڻي ٿو ۽ ڊي اين اي (DNA) يا آر اين اي (RNA) ٿي سگهي ٿو؛ هڪ پروٽين جو غلاف جيڪو انهن جينز جي حفاظت ڪري ٿو—جنهن کي ”ڪيپسڊ“ (capsid) چيو ويندو آهي—۽ ڪجهه حالتن ۾، هڪ چرٻي جي ٻٽي تهه (lipid bilayer) جيڪا انهن کي گهرڙي کان ٻاهر هجڻ وقت ڍڪي رکي ٿي—جنهن کي ”وائرل انويلپ“ (viral envelope) چيو ويندو آهي. وائرسن جي شڪل مختلف هوندي آهي. ڪجهه تقريبن مڪمل ”پولي هيڊرا“ (polyhedra) يا گهڻ-پهلو شڪل وارا هوندا آهن؛ مثال طور، ايڇ آءِ وي (HIV) هڪ ”آئڪوساهيڊرن“ (icosahedron) آهي. ٻيا وري گهميل (helical) يا وڌيڪ پيچيده ساختن وارا هوندا آهن.

ٻين جاندارن جي ارتقا جي تناظر ۾، وائرس "افقي جين جي منتقلي" جو هڪ اهم ذريعو ان جو سبب اهو آهي ته، سيلولر ميزبانن جي اندر پنهنجي نقل تيار ڪرڻ سان گڏوگڏ، اهي جينياتي مواد جي "ٽرانسڊڪشن" (transduction) ذريعي جينز کي هڪ جاندار مان ٻئي جاندار تائين منتقل پڻ ڪن ٿا.[10] وائرس، پلازمڊ (plasmids) ۽ ٽرانسپوزونز (transposons) سان گڏجي (جيڪي ڊي اين اي جي هڪ لڙي تي مشتمل هوندا آهن)، مختلف جاندارن جي وچ ۾ جينز جي منتقلي لاءِ اهم قدرتي ذريعن طور ڪم ڪن ٿا.[11]

Se cree que los virus desempeñaron un papel central en la evolución temprana, antes de la diversificación del último antepasado común universal (LUCA), en bacterias y arqueas-eucariotas.[12] Los bacteriófagos y plásmidos son vectores usados en biotecnología para insertar genes foráneos de una célula a otra y se ha llevado a cabo la creación de los cósmidos, fagémidos y fásmidos, que son plásmidos híbridos con bacteriófagos.

Los virus se diseminan de muchas maneras diferentes y cada tipo de virus tiene una forma de transmitirse. Llamamos vectores de transmisión a los organismos vivos que los transportan de una persona a otra, o de un animal a una persona (o viceversa). Los virus que afectan a los vegetales se propagan frecuentemente por insectos que se alimentan de savia, como los áfidos, mientras que los que afectan a animales suelen propagarse por medio de insectos hematófagos (los que chupan la sangre). Existen otros que no precisan de vectores: el virus de la gripe (ortomixovirus) y el del resfriado común (rinovirus y coronavirus) se propagan por el aire a través de los estornudos y la tos; los norovirus son transmitidos por vía fecal-oral, o por contacto con manos, alimentos y agua contaminados. Los rotavirus se dispersan a menudo por contacto directo con niños infectados. El VIH es uno de los muchos virus que se transmiten por contacto sexual o por exposición a sangre infectada.[13]

No todos los virus provocan enfermedades; muchos se reproducen sin causar ningún daño al organismo infectado. Algunos, como el VIH, pueden producir infecciones permanentes o crónicas cuando el virus continúa multiplicándose en el cuerpo, evadiendo los mecanismos de defensa del huésped.[14][15][16] En los animales, en cambio, es frecuente que las infecciones víricas den lugar a una respuesta inmunitaria que confiere una inmunidad permanente a la infección. Eso es lo que se pretende (y se suele) lograr con las vacunas. Con ellas se puede llegar a erradicar una enfermedad, como ha ocurrido con la viruela. Los microorganismos como las bacterias también tienen defensas contra las infecciones víricas, conocidas como sistemas de restricción-modificación. Los antibióticos no tienen efecto sobre los virus, pero se han desarrollado medicamentos antivirales para tratar algunas infecciones.[17]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ سائنس جي دنيا، وائرس ڇا آهي، ليکڪ؛ نظام الدين اوليويا
  2. ↑ Fisher, Bruce; Harvey, Richard P.; Champe, Pamela C. (2007). Lippincott's Illustrated Reviews: Microbiology (Lippincott's Illustrated Reviews Series). Hagerstown, MD: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 0-7817-8215-5. pág. 315.
  3. ↑ Fisher, Bruce; Harvey, Richard P.; Champe, Pamela C. (2007). Lippincott's Illustrated Reviews: Microbiology (Lippincott's Illustrated Reviews Series). Hagerstown, MD: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 0-7817-8215-5. pág. 47.
  4. 1 2 Villarreal, L. P. (2005) Viruses and the Evolution of Life. ASM Press, Washington DC ISBN 1-55581-309-7
  5. ↑ سانچو:Cita noticia
  6. ↑ Dimmock p. 4.
  7. ↑ Dimmock p. 49.
  8. ↑ Breitbart M, Rohwer F (junio de 2005). «Here a virus, there a virus, everywhere the same virus?» Trends Microbiol 13 (6): 278–84. doi:10.1016/j.tim.2005.04.003. PMID 15936660
  9. ↑ Lawrence CM, Menon S, Eilers BJ, et al. (mayo de 2009)."«Structural and functional studies of archaeal viruses.» J. Biol. Chem. 284 (19): 12599-603. doi:10.1074/jbc.R800078200. PMID 19158076. PMC 2675988[مئل ڳنڍڻو]
  10. ↑ Capítulo 13. Elementos genéticos móviles
  11. ↑ Viruses and mobile elements as drivers of evolutionary transitions
  12. ↑ سانچو:Cita publicación
  13. ↑ Shors pp. 49-50.
  14. ↑ سانچو:Cita publicación
  15. ↑ سانچو:Cita publicación
  16. ↑ سانچو:Cita libro
  17. ↑ سانچو:Cita web

ٻاهرين ڳنڍڻا

[سنواريو]
Wikispecies has information related to:
  • ViralZone سوئس انسٽيٽيوٽ آف بايو انفارميٽڪس جا وسيلا، جيڪي وائرسن جي سمورن خاندانن بابت عام ماليڪيولي ۽ وبائي مرضن سان لاڳاپيل معلومات مهيا ڪن ٿا (انگريزي)
  • Viruses اوپن-ايڪسيس جرنل (انگريزي)