انصاف

انصاف (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، قانون، عقليت، اخلاقيات، مذهب، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.^[1]

ان جي وسيع معنيٰ ۾ انصاف فردن سان منصفانه سلوڪ آهي. اسٽينفورڊ انسائيڪلوپيڊيا آف فلاسافي جي مطابق هڪ بنيادي تعريف لاءِ سڀ کان وڌيڪ قابل قبول اميدوار, جسٽينين جا ڪوڊ (رومن قانون جي ڇهين صدي جي ڪوڊيفڪيشن) مان اچي ٿو جتي انصاف جي تعريف ڪئي وئي آهي "هر هڪ کي سندس حق ادا ڪرڻ جي مسلسل ۽ دائمي خواهش".^[2]

هڪ سماج جتي انصاف حاصل ڪيو ويو آهي, اهو هوندو جنهن ۾ فردن کي اهو ملندو جيڪو اهي "مستحق" آهن. "مستحق" جي تشريح جو مطلب مختلف شعبن ۽ فلسفياتي شاخن تي مشتمل آهي. جنهن ۾ اخلاقيات، عقليت، قانون، مذهب ۽ انصاف شامل آهن. رياست عدالتن کي هلائڻ ۽ انهن جي فيصلن کي لاڳو ڪندي انصاف جي پيروي ڪري سگهي ٿي.

تاريخ

افلاطوني انصاف

انصاف جا الاهي ۽ مذهبي تصور

قدرتي قانون

نظريا

مثاليت ۽ معيار

سزا

ارتقائي نقطه نظر

ارتقائي اخلاقيات ۽ اخلاقيات جو ارتقا انصاف جي تصور لاءِ ارتقائي بنيادن جو مشورو ڏين ٿا. حياتياتي ڏوهن جي تحقيق چوي ٿي ته انساني تصور (مناسب ڏوهن جي انصاف بابت) ان تي ٻڌل آهن ته ڪيئن ڏوهن جو جواب ڏنو وڃي. ابن ڏاڏن جي ننڍڙي گروپ جي ماحول ۾. ۽ اهي جواب هميشه اڄ جي سماجن لاءِ مناسب نه هوندا. نفسيات: پڻ ڏسو: متاثرين جي ڏوهن جي پٺيان انصاف جي متاثرين جي نقطه نظر تي تحقيق ڪئي وئي آهي. متاثرين انصاف جي احساس ۽ گڏوگڏ هڪ منصفانه طريقيڪار جي تصور لاءِ احترام واري علاج، معلومات ۽ آواز هجڻ کي اهم سمجهن ٿا.

پيمبرٽن ۽ ٻين هڪ سماج ۾ ايجنسي، ڪميونٽي ۽ ميمبرشپ جي لحاظ کان انصاف جو هڪ "وڏو 2" ماڊل پيش ڪيو. متاثرين کي ڪنٽرول جي نقصان جي ڪري ايجنسي جي تصور جي نقصان جو تجربو ٿئي ٿو، انهي سان گڏ جيڪڏهن مجرم انهن جي سماجي گروهه جو ميمبر آهي ته ڪميونٽي جو نقصان، پر اهو ٻين يا ادارن ۾ اعتماد پڻ وڃائي سگهي ٿو. اهو هڪ فرد جي اعتماد کي ٽوڙي سگهي ٿو ته اهي هڪ منصفانه ۽ اخلاقي دنيا ۾ رهن ٿا. اهو مشورو ڏئي ٿو ته انصاف جو احساس ڪميونٽي ۽ ايجنسي جي احساس کي وڌائڻ سان بحال ڪري سگهجي ٿو، بدران انتقام يا بحالي جي ذريعي.

ادارا

عدليه. سپريم ڪورٽ.

هڪ اهڙي دنيا ۾ جتي ماڻهو هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن پر اهي متفق نه آهن، ادارن کي انصاف جي مثالن کي قائم ڪرڻ جي ضرورت آهي. اهي ادارا انصاف جي انهن جي لڳ ڀڳ فوري طور تي جائز ٿي سگهن ٿا، يا مثالي معيارن جي مقابلي ۾ اهي تمام گهڻو ناانصافي ٿي سگهن ٿا - غلامي جي اداري تي غور ڪريو. انصاف هڪ مثالي آهي جنهن تي دنيا عمل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿئي ٿي، ڪڏهن ڪڏهن سمجھڻ جي باوجود انصاف جي جان بوجھ ڪري مخالفت جي ڪري، جيڪو تباهي آڻي سگهي ٿو. اداري انصاف جو سوال جائزيت، طريقيڪار، ڪوڊيفڪيشن ۽ تشريح جا مسئلا پيدا ڪري ٿو، جن کي قانوني نظرياتي ۽ قانون جي فلسفين طرفان سمجهيو ويندو آهي. گڏيل قومن جي پائيدار ترقي جو مقصد 16 انصاف کي برقرار رکڻ لاءِ مضبوط ادارن جي ضرورت تي زور ڏئي ٿو.

انصاف جا مختلف قسم

پڻ ڏسو

ICJ

حوالا

↑ سنڌي آنلائين ڊڪشنري سانچو:Fix/category^{[مئل ڳنڍڻو]} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد
↑ Miller, David (2021). "Justice". Stanford Encyclopedia of Philosophy. Department of Philosophy, Stanford University. 28 December 2024 تي حاصل ڪيل. The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.

وڌيڪ پڙهڻ

ٻاهرين لنڪس

وڪي قول ۾ Justice جي متعلق قول موجود آھي۔

وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا انصاف.

Justice history سفري راهنما منجانب وڪي سفر Wikivoyage

Internet Encyclopedia of Philosophy entries:
- Distributive Justice, by Michael Allingham
- Punishment, by Kevin Murtagh
- Western Theories of Justice, by Wayne P. Pomerleau
Stanford Encyclopedia of Philosophy entries:
- "Justice" by David Miller
- "Distributive Justice" by Julian Lamont
- "Justice as a Virtue" by Michael Slote
- "Legal Punishment" by Zachary Hoskins and Antony Duff
United Nations Rule of Law: Informal Justice, on the relationship between informal/community justice, the rule of law and the United Nations
Justice: What's The Right Thing To Do? آرڪائيو ڪيا ويا 27 April 2014 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., a series of 12 videos on the subject of justice by Harvard University's Michael Sandel, with reading materials and comments from participants.

[1] سنڌي آنلائين ڊڪشنري سانچو:Fix/category^{[مئل ڳنڍڻو]} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد

[2] Miller, David (2021). "Justice". Stanford Encyclopedia of Philosophy. Department of Philosophy, Stanford University. 28 December 2024 تي حاصل ڪيل. The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.

[1]

[2]