ميسوپوٽيميا

ميسوپوٽيميا (Mesopotamia) اولهه ايشيا جو هڪ تاريخي علائقو آهي. اهو زرخيز هلال جي اترئين حصي ۾ دجله-فرات نديءَ جي نظام ۾ واقع آهي. اهو تقريبن جديد عراق جي علائقي سان ملندو آهي. ان کان ٿورو اڳتي ڏکڻ اولهه ايران آهي جتي اهو علائقو فارسي پليٽو ۾ منتقل ٿئي ٿو عرب دنيا کان ايران ڏانهن منتقلي جي نشاندهي ڪري ٿو.

ميسوپوٽيميا ٻن دريائن دجلا (Tigris) ۽ فرات (Euphrates) جي وچ واري علائقي جو نالو آهي جيڪو ھن وقت لڳ ڀڳ سموري عراق، ڪويت، اتر سعودي عرب، شام جو اوڀر وارو حصي، ترڪي جي ڏکڻ اوڀر واري علائقي ۽ ايران عراق واري سرحدي علائقن ۾ واقع آهي.^[1] دجلا ۽ فرات جي ھي تھذيب پنج ھزار سال پھريان اڀري ۽ ڏسندي ڏسندي پوري قريبي اوڀر ۾ ڦھلجي ويئي ۽ اھا انسانن جي پھرين منظم تھذيب ھئي جنھڻ جو سڪو اڍائي ھزار سال رومي سمنڊ کان عربي سمنڊ تائين ھليو.دنيا جا سڀ کان پراڻا ڳوٺ ھن علائقي ۾ آباد ٿيا. زراعت جو آغاز بہ ھن علائقي ۾ ٿيو. شھري رياستون سڀ کان پھريون ھن وادي ۾ برپا ٿيون ۽ قانون جو سڀ کان پھريون ضابطو بہ اتي مرتب ٿيو.

لکڻ جي فن جي به ابتدا ھن وادي جي دريائن جي ڪنارن تي دنيا جا سڀ کان پھريان اسڪول کليا، دنيا جو پراڻيون لائبريريون بہ ھتي کليون ۽ دنيا جا قديم قصا بہ ھن علائقي ۾ لکيا ويا.^[2]وادي دجلا ۽ فرات جو موجوده نالو عراق آھي پر قديم دؤر ۾ اھو علائقو ٽن حصن ۾ ورھايل ھو: اتر وارو علائقو جيڪو موجوده موصول وارو علائقو آهي اشور سڏبو ھو جتي سڀ کان قديم انساني آباديون مليون آهن؛ وچون علائقو جتي ھاڻي موجوده بغداد واقع آهي اھو عقاد سڏبو ھيو؛ ۽ ٽيون موجوده بغداد جي ڏکڻ ۾ ڊيلٽائي علائقو سومير سڏبو ھيو.^[2]

150 ق.م. ڌاري، ميسوپوٽيميا پارٿين سلطنت جي قبضي هيٺ هو. اهو رومن ۽ پارٿين جي وچ ۾ جنگ جو ميدان بڻجي ويو، جنهن ۾ علائقي جا اولهه وارا حصا عارضي رومن قبضي هيٺ اچي ويا. 226 عيسوي ۾، ميسوپوٽيميا جا اوڀر وارا علائقا اردشير اول جي ماتحت ساساني فارسين جي قبضي ۾ اچي ويا. رومي سلطنت ۽ ساساني سلطنت جي وچ ۾ علائقي جي ورهاڱي 7 صدي عيسويءَ ۾ ساساني سلطنت جي مسلمان فتح ۽ بازنطيني کان ليونٽ جي مسلمان فتح تائين جاري رهي. پهرين صدي قبل مسيح ۽ ٽئين صدي عيسويءَ جي وچ ۾ ڪيتريون ئي بنيادي طور تي نو-آشوري ۽ عيسائي اصلي ميسوپوٽيميا رياستون موجود هيون، جن ۾ اديابين، آسروين ۽ هاترا شامل آهن.

موجوده

اشرافيه

جاگرافي

تاريخ

ٻولي ۽ لکت

سائنس ۽ ٽيڪنالاجي

مذهب ۽ فلسفو

ثقافت

معيشت

جينيات

حڪومت

فن

فن تعمير

حوالا

↑ "BBC - History - Ancient History in depth: Mesopotamia". 2017-07-21 تي حاصل ڪيل.
1 2 کتاب: ماضی کے مزار؛از:سبط حسن؛پبلشرز؛ مکتبہ دانیال؛ صہ 12

وڌيڪ پڙهڻ

ٻاهرين لنڪس

نقشي ۾ دجلا ۽ فرات ندين وارو ميسوپوٽيميا جو علائقو پيلي رنگ سان ڏيکاريل

[1] "BBC - History - Ancient History in depth: Mesopotamia". 2017-07-21 تي حاصل ڪيل.

[ب-2] 1 2 کتاب: ماضی کے مزار؛از:سبط حسن؛پبلشرز؛ مکتبہ دانیال؛ صہ 12

[1]

[2]