شھنشاھي بارگاھ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

قديم دؤر ۾ ايران ۽ روم جي حڪومتن ۾ ”درٻار“ کي ”-بارگاهه-“ چيو ويندو هو. يعني اُها جاءِ -جتي- حاڪم ويهي پنهنجن وزيرن سان صلاح مصلحت ڪري، حڪومت جي انتظامي معاملن ۾ حُڪم -جاري- ڪري، عام ماڻهن ۽ فريادين جا فرياد ۽ عرضدارن جا عرض ٻُڌي، نه رڳو پنهنجي رعيت جي سارسنڀال لهي، پر ٻاهران آيل سفيرن ۽ سوداگرن سان ملاقات ڪري. پوءِ اها جاءِ -بادشاهه- جو محلات به ٿي سگهي ٿو ته علحده ايوان به ٿي سگهي ٿو. جيڪڏهن حاڪم اُنهي مقصد لاءِ تنبن ۽ شاميانن ۾ ويهي ته اها به -بارگاهه- چئبي. عربن وٽ اڳ ۾ ئي -بارگاهه- جو متبادل ”صُفه“ هو، جنهن کي ڪائونسل ۽ درٻار وغيره جي حيثيت حاصل هئي، انهيءَ حوالي سان عربستان جا”اَهل صفه“ مشهور آهن، جيڪي قومن ۽ قبيلن جا فيصلا ڪندا هئا ۽ راڄوڻي معاملن ۾ ڇيڙي نبيري ڪندا هُئا. اڳتي هلي خلفاءِ راشدين جي دؤر کان پوءِ -امير- معاويه اسلامي -بارگاهه- قائم ڪئي. -بارگاهه- ۾ باريابيءَ (داخلا) لاءِ ڪي شرط طئي هُئا، جيئن -بارگاهه- ۾ فقط اُهو داخل ٿي سگهندو، جنهن کي طلب ڪيو ويندو هو. هر عام و خاص کي بنا اجازت ۽ بنا طلب جي وَڃڻ جي اجازت نه هُوندي هُئي. -بارگاهه- ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ به بنا اجازت جي هليو وڃڻ قابلِ سزا جُرم هوندو هو. حاڪم جيستائين -بارگاهه- ۾ ويٺو هوندو، سڀني کي ويهڻو پوندو. آهستي آهستي -بارگاهه- جو لفظ خاص -الله- تعاليٰ جي حضور ۽ درٻار لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو، جيڪو ادب خاطر ”-بارگاهه- اِلاهي“ اُچارجڻ لڳو ۽ اِهوئي اصطلاح اڄ ڪلهه دُعائن ۽ مناجات ۾ استعمال ٿيندو آهي. -بارگاهه- اِلاهيءَ وانگر ”-بارگاهه- رسالت“ به دعائن ۾ استعمال ٿيندو آهي.[1]

حوالا[سنواريو]