سنتالي ٻولي

سنتالي
Santali
سنتالي; Santali
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ
	The word Santali in Ol Chiki script
ٻولي جو وطن	India, Bangladesh, Nepal
نسل	Santal, Mahali
ٻولي ڳالهائيندڙ	7.6 million (2011 census)e21
ٻولي جو خاندان	ڏکڻ ايشيائي Munda North Munda Kherwarian Santalic سنتالي; Santali; ; ; ; ;
لھجو	Mahali (Mahili); Kamari-Santali; Khole; Lohari-Santali; Manjhi; Paharia;
لپي	Ol Chiki script (official); ; Bengali-Assamese script; Odia script; Devanagari; Santali Latin alphabet;
سرڪاري حيثيت
سرڪاري ٻولي وغيره	India Jharkhand (additional); West Bengal (additional); ;
ٻولي جا ڪوڊ
ISO 639-2	sat
ISO 639-3	Either:; sat – Santali; mjx – Mahali
گلوٽولوگ	sant1410 Santali; maha1291 Mahali
	سنٿالي ٻولي جي ورڇ

سنٿالي (انگريزي: Santali؛ سنتالي: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ؛ بنگالي: সাঁওতালি؛ اڙيا: ସାନ୍ତାଳୀ؛ ديوناگري لکت: सान्ताली) هڪ کيرواري منڊا ٻولي آهي، جيڪي ڏکڻ ايشيا جي مقامي سنتالي ماڻهن پاران ڳالهائي ويندي آهي. اها "هو" ۽ "منڊاري" سان لاڳاپيل، آسٽرو ايشيائي ٻولين جي منڊا ذيلي خاندان جي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي آهي ۽ خاص طور تي ڀارتي رياستن آسام، بهار، جھارکنڊ، ميزورام، اوڙيسه، تريپوره ۽ اولهه بنگال ۾ ڳالهائي ويندي آهي. اها ڀارت جي آئيني طور تي شيڊول ٿيل سرڪاري ٻولين مان هڪ ۽ ڀارتي آئين جي اٺين شيڊول مطابق جھارکنڊ ۽ اولهه بنگال جي اضافي سرڪاري ٻولي آهي. اها بنگلاديش، ڀارت، ڀوٽان ۽ نيپال ۾ لڳ ڀڳ 76 لک ماڻهن پاران ڳالهائي ويندي آهي، جيڪي ان کي ويٽنامي ۽ کمير کان پوءِ ٽئي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ آسٽرو ايشيائي ٻولي بڻائي ٿي. ^[6]

سنٿالي گهٽ ۾ گهٽ، آوازن جي ٿوري مختلف سيٽن سان، اتر ۽ ڏکڻ ٻولي جي دائري ۾ ورهايل آهي. اتر سنٿالي ٻولي جي اٺ يا نو جي برعڪس، ڏاکڻي سنٿالي ۾ ڇهه صوتياتي سر، مختلف لغوي شيون ۽ هڪ خاص حد تائين متغير مورفولوجي آهي. لسانيات جي ماهرن طرفان سنٿالي کي منڊا شاخ اندر صوتياتي طور تي قدامت پسند طور تسليم ڪيو ويو آهي. ڪيترين ئي منڊا ٻولين جي برعڪس جنهن جا سُر ٻيهر ترتيب ڏنا ويا هئا ۽ پنجن تائين سُڪڙجي ويا هئا، جهڙوڪ منڊاري، هو ۽ کائيا ٻولي ۾، سنتالي اٺ صوتياتي ڪارڊينل سُرن جو هڪ وڏو سُر برقرار رکي ٿي، جيڪا ڏکڻ ايشيائي لساني علائقي ۾ تمام غير معمولي آهي.^[7]^[8] هو ۽ منڊاري ٻولي وانگر، سنتالي مارفولاجي ۽ اظهار ۾ سُرن جي هم آهنگي جي عملن کي پڻ استعمال ڪري ٿي.^[9] شڪل ترڪيبي طور تي، سنتالي بولي کي، سورا ٻولي سان گڏ، ٻين مُنڊا ٻولين جي ڀيٽ ۾ گهٽ سُر سان ترتيب ڏنو ويو آهي. ان تي هند-آريائي ۽ دراوڙي ٻولين جو گهٽ اثر آهي. شق جي جوڙجڪ ڊفالٽ طور موضوع جي لحاظ کان اهم آهي.^[10]

سنتالي بنيادي طور تي اول چيڪي رسم الخط ۾ لکي ويندي هئي. هڪ مقامي الفابيٽ لکڻ جو نظام سال 1925ع ۾ سنتال ليکڪ رگھوناٿ مرمو پاران تيار ڪيو ويو. اضافي طور تي، اها، مختلف علائقائي هندستاني لکڻ جي نظامن ۾، جهڙوڪ بنگالي-آسامي، اڙيا، ديوناگري ۽ سنتالي لاطيني الفابيٽ ۾ پڻ لکي ويندي آهي.^[11]

آسام، ڀارت ۾ هڪ سنتالي ڳالهائيندڙ ناري

حوالا

↑ "Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2011". www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 July 2019 تي محفوظ ڪيل. 7 July 2018 تي حاصل ڪيل.
↑ "P and AR & e-Governance Dept" (PDF). wbpar.gov.in. 10 January 2021 تي حاصل ڪيل.
↑ "Redirected". 19 November 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 May 2019 تي محفوظ ڪيل. 9 May 2019 تي حاصل ڪيل.
↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, مرتب (2016). "Santali". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. {{cite book}}: External link in |chapterurl= (مدد); Unknown parameter |chapterurl= ignored (|chapter-url= suggested) (مدد)
↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, مرتب (2016). "Mahali". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. {{cite book}}: External link in |chapterurl= (مدد); Unknown parameter |chapterurl= ignored (|chapter-url= suggested) (مدد)
↑ Santali at Ethnologue (18th ed., 2015)
Mahali at Ethnologue (18th ed., 2015)
↑ Zide, Norman (1999). "Three Munda scripts". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 22 (2): 199–232. doi:10.32655/LTBA.22.2.13.
↑ Script error: The function "harvard_core" does not exist.
↑ Script error: The function "harvard_core" does not exist.
↑ Script error: The function "harvard_core" does not exist.
↑ Zide, Norman (1999). "Three Munda scripts". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 22 (2): 199–232. doi:10.32655/LTBA.22.2.13.

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيپيڊيا، آزاد ڄاڻ چيڪلو سنتالي ٻولي ۾

سانچو:Languages of Bangladesh سانچو:Languages of India سانچو:Languages of Nepal سانچو:Austro-Asiatic languages سانچو:Language grammars

[1] "Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2011". www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 16 July 2019 تي محفوظ ڪيل. 7 July 2018 تي حاصل ڪيل.

[2] "P and AR & e-Governance Dept" (PDF). wbpar.gov.in. 10 January 2021 تي حاصل ڪيل.

[3] "Redirected". 19 November 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 May 2019 تي محفوظ ڪيل. 9 May 2019 تي حاصل ڪيل.

[Glottolog-4] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, مرتب (2016). "Santali". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. {{cite book}}: External link in |chapterurl= (مدد); Unknown parameter |chapterurl= ignored (|chapter-url= suggested) (مدد)

[Glottolog2-5] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, مرتب (2016). "Mahali". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. {{cite book}}: External link in |chapterurl= (مدد); Unknown parameter |chapterurl= ignored (|chapter-url= suggested) (مدد)

[e18-6] Santali at Ethnologue (18th ed., 2015)
Mahali at Ethnologue (18th ed., 2015)

[Zide99-7] Zide, Norman (1999). "Three Munda scripts". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 22 (2): 199–232. doi:10.32655/LTBA.22.2.13.

[FOOTNOTEGhosh200820-8] Script error: The function "harvard_core" does not exist.

[FOOTNOTEGhosh200825-9] Script error: The function "harvard_core" does not exist.

[FOOTNOTEGhosh200875-10] Script error: The function "harvard_core" does not exist.

[Zide992-11] Zide, Norman (1999). "Three Munda scripts". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 22 (2): 199–232. doi:10.32655/LTBA.22.2.13.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]