ديو ڪنچن

ديو ڪنچن; Temporal range: 57
	Bauhinia divaricata جا گل
سائنسي درجا بندي
Unrecognized taxon (fix):	Bauhinia
قسم جنس
	Bauhinia divaricata; Plum. ex L.
جنسون
	187 – متن ڏسو
هم معنيٰ
	Alvesia Welw.; Amaria Mutis ex Caldas; Ariaria Cuervo; Bracteolanthus de Wit; Cansenia Raf.; Caspareopsis Britton & Rose; Casparia Kunth; Mandarus Raf.; Monoteles Raf.; Pauletia Cav.; Perlebia Mart.;

ديو ڪنچن انگريزي ۾ باهينيا (/boʊˈhɪniə/)^[1] گلدار ٻوٽن جي وڏي سنف آهي، جيڪا سيراڊوئڊي^[2] جي ذيلي خاندان ۽ باهينيائي قبيلي سان تعلق رکي ٿي.^[3] هي ڀاڄين جي خاندان (فيبيسيئي) جي هڪ وڏي سنف آهي، جيڪا دنيا جي گرم علائقن ۾ پکڙيل آهي. هن سنف جو نالو سوئس-فرانسيسي نباتيات دانن گاسپار باهين ۽ يوهان باهين جي نالي تي رکيو ويو آهي.

باهينيا جون ڪيترين ئي جنسون گرم علائقن ۾ وڏي پيماني تي پوکيون وڃن ٿيون ۽ انهن کي عام طور آرڪڊ وڻ سڏيو وڃي ٿو، خاص طور ڀارت، سري لنڪا، ويٽنام، نيپال ۽ ڏکڻ اوڀر چين ۾. هن سنف جا ٻيا عام نالا جابلو اُبنوس (مائونٽين ايبوني) ۽ ڪچنار پڻ آهن. خاندان جي نئين درجيبندي کان اڳ^[2] ڪيترين ئي ٻين سنفن، جهڙوڪ ليانا قسم جي فانيرا کي پڻ هن سنف ۾ شامل ڪيو ويندو هو (ڏسو لاڳاپيل سنفون).

آمريڪا ۾ باهينيا جا وڻ هوائي، سامونڊي ڪيليفورنيا، ايريزونا، ٽيڪساس، لوزيانا ۽ فلوريڊا ۾ پوکيا وڃن ٿا. ڪجهه مقامي جنسون، جهڙوڪ باھينيا لونيري اوئيڊيز، ڏکڻ اولهه آمريڪا ۾ آرائشي ٻوٽي طور وڏي پيماني تي استعمال ٿين ٿيون.^[4]

باهينيا جي ڪجهه جنسن، جهڙوڪ بي. پرپيوريا ۽ بي. ملاباريڪا جا مختلف حصا فلپائني کاڌن ۾ استعمال ٿيندا آهن، جتي انهن کي گڏيل طور ايلنبالبن يا ايلنبئنگبئنگ (تتر جهڙو گل) چيو ويندو آهي.^[5]^[6]

باھينيا هانگ ڪانگ جو گلن وارو قومي نشان آهي، جنهن جو سادي نموني ٺهيل آرڪڊ وڻ جو گل هانگ ڪانگ جي جهنڊي تي پڻ ڏيکاريل آهي. هانگ ڪانگ ايئرلائنز (اڳوڻو سي آر ايئرويز) هوائي رابطن ۾ پنهنجو ريڊيو سڏ (ريڊيو ڪال سائين) پڻ "باھينيا" استعمال ڪري ٿي، جيڪو ان جي علامت (لوگو) ۾ به شامل آهي.

ديو ڪنچن هڪڙو جابلو اُبنوس جي قسم جو وڻ آهي. هي وڏي قد جو مضبوط درخت ٿو ٿئي. نومبر جي مهيني ۾ گل ڪندو آهي، جي تمام وڏا ۽ ڳُوڙهي گلابي رنگ جا ٿيندا آهن. ڪچنال جنهن جو اشارو اسان مٿي ڪنهن باب ۾ ڏنو آهي، سو به باهينيا جي جماعت مان آهي. رڳو نالا ٻيا اٿن. باهينيا جا ٻيا به گهڻا قسم آهن.^[7]

وصف

باهينيا جا وڻ عام طور 6 کان 12 ميٽر اوچا ٿيندا آهن، جڏهن ته انهن جون ٽاريون 3 کان 6 ميٽرن تائين پکڙجي وينديون آهن. انهن جا پن عام طور ٻه-ڀاڱا (لوبيدار) هوندا آهن ۽ لڳ ڀڳ 10 کان 15 سينٽي ميٽر ويڪرا ٿيندا آهن. هن سنف جا گل پنج پنکڙين وارا هوندا آهن، جن جو قطر 7.5 کان 12.5 سينٽي ميٽر تائين هوندو آهي. گل عام طور ڳاڙهي، گلابي، واڱڻائي، نارنگي يا پيلي رنگ جي مختلف ڇانورن ۾ ٿيندا آهن ۽ گهڻو ڪري خوشبودار هوندا آهن. هي وڻ سياري جي پڇاڙيءَ ۾ گل ڏيڻ شروع ڪندو آهي ۽ اڪثر اونهاري جي شروعات تائين گل ڏيندو رهندو آهي.

پوک ۽ سنڀال

باهينيا جي جنسن جي واڌ ويجه عام طور ٻجن يا قلم (ڪٽنگس) ذريعي ڪئي ويندي آهي. اهي ٻوٽا الڪلي خاصيت رکندڙ زمينن ۾ چڱيءَ طرح وڌندا ويجهندا آهن، پر لوڻياٺ واري مٽي يا حالتن کي برداشت نٿا ڪن. انهن جي واڌ لاءِ مڪمل سج جي روشني وڌيڪ موزون هوندي آهي، جيتوڻيڪ جزوي سج ۾ به پوکي سگهجن ٿا. اونهاري ۾ کين مناسب مقدار ۾ پاڻي ڏيڻ ضروري هوندو آهي، جڏهن ته سياري ۾ وچولي نمي برقرار رکڻ ڪافي هوندي آهي.

نوعون

سانچو:جون 2025ع مطابق، پلانٽس آف دي ورلڊ آن لائن باهينيا جون 187 قبوليل نوعون تسليم ڪري ٿو.

فوسل

باهينيا جي قديم ترين معلوم نوع B. tibetensis آهي، جيڪا پوئين پيلوسين دور جي تبتي پليٽو مان هٿ آيل فوسل پنن جي بنياد تي سڃاتي وئي آهي. ان دور ۾ هي ٻوٽو ڪوهستان-لداخ آرڪ ۾ وڌندو هو، جيڪو ان وقت هن علائقي ۾ موجود هڪ ٻيٽ جهڙو آتش فشاني قوس (island arc) هو. تحقيق موجب، باهينيا جو ايشيائي شاخو شايد شروعاتي پيلوسين ۾ وجود ۾ آيو، جڏهن هي سنف پنهنجي اصلي علائقي آفريڪا مان پکڙجي ايشيا تائين پهتي.

باهينيا جي ڪيترين ئي فوسل نوعن جي سڃاڻپ ٿي چڪي آهي، جن ۾ هيٺيان شامل آهن:

†Bauhinia cheniae Qi Wang, Z. Q. Song, Y. F. Chen, S. Shen & Z. Y. Li^[8]

†Bauhinia cretacea Newberry^[9]

†Bauhinia fotana F.M.B. Jacques et al.^[10]

†Bauhinia gigantea Newberry^[11]

†Bauhinia gracilis J.R. Tao^[12]

†Bauhinia larsenii D.X. Zhang & Y. F. Chen^[13]

†Bauhinia ningmingensis Qi Wang, Z. Q. Song, Y. F. Chen, S. Shen & Z. Y. Li^[8]

†Bauhinia potosiana Berry^[14]

†Bauhinia tibetensis

†Bauhinia thonningii Schum.^[15]

†Bauhinia ungulatoides Y.X.Lin, W.O.Wong, G.L.Shi, S.Shen & Z.Y.Li^[16]

†Bauhinia wenshanensis H.H. Meng & Z.K. Zhou^[17]

†Bauhinia wyomingiana Brown^[18]^[19]

حوالا

↑ Sunset Western Garden Book, 1995:606–607; OED: "Bauhinia"
1 2 The Legume Phylogeny Working Group (LPWG). (2017). "A new subfamily classification of the Leguminosae based on a taxonomically comprehensive phylogeny". Taxon 66 (1): 44–77. doi:10.12705/661.3.
↑ "The genus Bauhinia s.l. (Leguminosae): a phylogeny based on the plastid trnL–trnF region". Botany 87 (10): 947–960. 2009. doi:10.1139/B09-065. Bibcode: 2009Botan..87..947S.
↑ "SEINet Portal Network - Bauhinia lunarioides". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 3 February 2022 تي حاصل ڪيل.
↑ Merrill, Elmer Drew (1903). A dictionary of the plant names of the Philippine Islands. Bureau of Public Printing, Department of The Interior. ص. 128. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 August 2023 تي محفوظ ڪيل. 2 August 2023 تي حاصل ڪيل – University of Michigan Digital Collections وسيلي.
↑ Seidemann, Johannes (2005). World Spice Plants. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag Berlin Heidelberg. ص. 64. ISBN 9783540279082.
↑ ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو.
1 2 "ڏکڻ چين جي گوانگشي صوبي جي نِنگمِنگ بناوٽ مان Bauhinia (Leguminosae, Caesalpinioideae, Cercideae) جا پن ۽ ڦر، ۽ انهن جا حياتياتي جاگرافيائي اثر". BMC Evolutionary Biology 14 (1): 88. 2014. doi:10.1186/1471-2148-14-88. PMID 24758153. Bibcode: 2014BMCEE..14...88W.
↑ Bell W-A. (1963). مغربي ڪينيڊا جي ڊنويگن، بيڊ هارٽ ۽ ملڪ ريور بناوٽن جي مٿئين ڪريٽيشيئس دور جون نباتاتي باقيات (94th ڇاپو). Canada: Dept. of Mines and Technical Surveys.
↑ "ڏکڻ اوڀر چين جي فوجيان واري وچ مائيوسين دور جي هڪ گرم علائقي واري ٻيلي مان چين–هند حياتياتي جاگرافيائي لاڳاپن جا ثبوت". Rev Palaeobot Palynol 216: 76–91. 2015. doi:10.1016/j.revpalbo.2015.02.001. Bibcode: 2015RPaPa.216...76J.
↑ Bell W-A. (1957). وينڪوور ٻيٽ جي نانائيمو گروپ جي مٿئين ڪريٽيشيئس دور جي نباتات. British Columbia: E. Cloutier. ص. 1–84. doi:10.4095/101457. اصل نسخو مان 7 March 2017 تي محفوظ ڪيل. 6 March 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ Tao JR, Zhou ZK, Liu YS (2000). چين ۾ پوئين ڪريٽيشيئس کان سينوزوئڪ دور تائين نباتات جي ارتقا. Beijing: Science Press. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 6 March 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ "Bauhinia larsenii، چين جي گوانگشي مان مليل ڦليدار ٻوٽن جو هڪ فوسل". Bot J Linn Soc 147 (4): 437–440. 2005. doi:10.1111/j.1095-8339.2005.00373.x.
↑ Berry E-W. (1917). "بوليويا مان مليل فوسل ٻوٽا ۽ اوڀر اينڊيز جي اُڀار جي عمر بابت انهن جي اهميت". Proc US Natl Mus 54 (2229): 103–164. doi:10.5479/si.00963801.54-2229.103. http://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/14674/1/USNMP-54_2229_1917.pdf. Retrieved 5 December 2019. آرڪائيو ڪيا ويا 24 May 2022 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
↑ Eisenmann V. (1994). "يوگانڊا جي البرٽائن رفٽ وادي جا ايڪوئيڊي". Geol Paleobiol Albertine Rift Valley, Uganda-Zaire 2: 289–307.
↑ "ڏکڻ اوڀر چين جي فوجيان صوبي جي وچ مائيوسين دور مان Bauhinia جا ٻه-لوبي پن ۽ انهن جا حياتياتي جاگرافيائي اثر". BMC Evolutionary Biology 15 (1). 2015. doi:10.1186/s12862-015-0540-9. PMID 26572133. Bibcode: 2015BMCEE..15..252L.
↑ "Bauhinia s.l. بابت حياتياتي جاگرافيائي نئين ڄاڻ: فوسل رڪارڊ ۽ ماليڪيولي تجزين جو گڏيل جائزو". BMC Evolutionary Biology 14 (1). 2014. doi:10.1186/s12862-014-0181-4. PMID 25288346. Bibcode: 2014BMCEE..14..181M.
↑ Knowlton F-H. (1899). "يلو اسٽون قومي پارڪ جي فوسل نباتات". US Geol Surv Mon 32: 651–791.
↑ Wilf P. (2000). "ڏکڻ اولهه وائيومنگ ۾ پوئين پيلوسين–شروعاتي ايوسين دور جون آبهوايي تبديليون: نباتاتي فوسلن تي ٻڌل تجزيو". Geol Soc Am Bull 112 (2): 292–307. doi:10.1130/0016-7606(2000)112<292:LPECCI>2.0.CO;2. Bibcode: 2000GSAB..112..292W.

[1] Sunset Western Garden Book, 1995:606–607; OED: "Bauhinia"

[6subfamilies-2] 1 2 The Legume Phylogeny Working Group (LPWG). (2017). "A new subfamily classification of the Leguminosae based on a taxonomically comprehensive phylogeny". Taxon 66 (1): 44–77. doi:10.12705/661.3.

[3] "The genus Bauhinia s.l. (Leguminosae): a phylogeny based on the plastid trnL–trnF region". Botany 87 (10): 947–960. 2009. doi:10.1139/B09-065. Bibcode: 2009Botan..87..947S.

[4] "SEINet Portal Network - Bauhinia lunarioides". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 3 February 2022 تي حاصل ڪيل.

[5] Merrill, Elmer Drew (1903). A dictionary of the plant names of the Philippine Islands. Bureau of Public Printing, Department of The Interior. ص. 128. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 August 2023 تي محفوظ ڪيل. 2 August 2023 تي حاصل ڪيل – University of Michigan Digital Collections وسيلي.

[6] Seidemann, Johannes (2005). World Spice Plants. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag Berlin Heidelberg. ص. 64. ISBN 9783540279082.

[7] ڪتاب: باغ ۽ باغباني؛ ليکڪ: مرزا قليچ بيگ؛ ايڊيشن:1960ع؛ پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ، ڄامشورو.

[Wang-8] 1 2 "ڏکڻ چين جي گوانگشي صوبي جي نِنگمِنگ بناوٽ مان Bauhinia (Leguminosae, Caesalpinioideae, Cercideae) جا پن ۽ ڦر، ۽ انهن جا حياتياتي جاگرافيائي اثر". BMC Evolutionary Biology 14 (1): 88. 2014. doi:10.1186/1471-2148-14-88. PMID 24758153. Bibcode: 2014BMCEE..14...88W.

[9] Bell W-A. (1963). مغربي ڪينيڊا جي ڊنويگن، بيڊ هارٽ ۽ ملڪ ريور بناوٽن جي مٿئين ڪريٽيشيئس دور جون نباتاتي باقيات (94th ڇاپو). Canada: Dept. of Mines and Technical Surveys.

[10] "ڏکڻ اوڀر چين جي فوجيان واري وچ مائيوسين دور جي هڪ گرم علائقي واري ٻيلي مان چين–هند حياتياتي جاگرافيائي لاڳاپن جا ثبوت". Rev Palaeobot Palynol 216: 76–91. 2015. doi:10.1016/j.revpalbo.2015.02.001. Bibcode: 2015RPaPa.216...76J.

[11] Bell W-A. (1957). وينڪوور ٻيٽ جي نانائيمو گروپ جي مٿئين ڪريٽيشيئس دور جي نباتات. British Columbia: E. Cloutier. ص. 1–84. doi:10.4095/101457. اصل نسخو مان 7 March 2017 تي محفوظ ڪيل. 6 March 2017 تي حاصل ڪيل.

[12] Tao JR, Zhou ZK, Liu YS (2000). چين ۾ پوئين ڪريٽيشيئس کان سينوزوئڪ دور تائين نباتات جي ارتقا. Beijing: Science Press. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 December 2023 تي محفوظ ڪيل. 6 March 2017 تي حاصل ڪيل.

[13] "Bauhinia larsenii، چين جي گوانگشي مان مليل ڦليدار ٻوٽن جو هڪ فوسل". Bot J Linn Soc 147 (4): 437–440. 2005. doi:10.1111/j.1095-8339.2005.00373.x.

[14] Berry E-W. (1917). "بوليويا مان مليل فوسل ٻوٽا ۽ اوڀر اينڊيز جي اُڀار جي عمر بابت انهن جي اهميت". Proc US Natl Mus 54 (2229): 103–164. doi:10.5479/si.00963801.54-2229.103. http://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/14674/1/USNMP-54_2229_1917.pdf. Retrieved 5 December 2019. آرڪائيو ڪيا ويا 24 May 2022 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

[15] Eisenmann V. (1994). "يوگانڊا جي البرٽائن رفٽ وادي جا ايڪوئيڊي". Geol Paleobiol Albertine Rift Valley, Uganda-Zaire 2: 289–307.

[16] "ڏکڻ اوڀر چين جي فوجيان صوبي جي وچ مائيوسين دور مان Bauhinia جا ٻه-لوبي پن ۽ انهن جا حياتياتي جاگرافيائي اثر". BMC Evolutionary Biology 15 (1). 2015. doi:10.1186/s12862-015-0540-9. PMID 26572133. Bibcode: 2015BMCEE..15..252L.

[17] "Bauhinia s.l. بابت حياتياتي جاگرافيائي نئين ڄاڻ: فوسل رڪارڊ ۽ ماليڪيولي تجزين جو گڏيل جائزو". BMC Evolutionary Biology 14 (1). 2014. doi:10.1186/s12862-014-0181-4. PMID 25288346. Bibcode: 2014BMCEE..14..181M.

[18] Knowlton F-H. (1899). "يلو اسٽون قومي پارڪ جي فوسل نباتات". US Geol Surv Mon 32: 651–791.

[19] Wilf P. (2000). "ڏکڻ اولهه وائيومنگ ۾ پوئين پيلوسين–شروعاتي ايوسين دور جون آبهوايي تبديليون: نباتاتي فوسلن تي ٻڌل تجزيو". Geol Soc Am Bull 112 (2): 292–307. doi:10.1130/0016-7606(2000)112<292:LPECCI>2.0.CO;2. Bibcode: 2000GSAB..112..292W.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

ديو ڪنچن Temporal range: 57

Bauhinia divaricata جا گل
سائنسي درجا بندي
Unrecognized taxon (fix):	Bauhinia
قسم جنس
Bauhinia divaricata Plum. ex L.
جنسون
187 – متن ڏسو
هم معنيٰ
Alvesia Welw. Amaria Mutis ex Caldas Ariaria Cuervo Bracteolanthus de Wit Cansenia Raf. Caspareopsis Britton & Rose Casparia Kunth Mandarus Raf. Monoteles Raf. Pauletia Cav. Perlebia Mart.