بوڊاپيسٽ

نظر ھيٺ مضمون هنگري جي راڄڌاني تي آهي. ٻين استعمالن جي لاءِ بوڊاپيسٽ (سلجھائپ) ڏسو.

بوڊاپيسٽ Budapest
راڄڌاني
هنگري جي راڄڌاني Magyarország fővárosa
هنگري جي پارليامينٽ بوڊا قلعو ۽ زنجير پل هيرو اسڪوائر ماٿيس چرچ سان گڏ ماهيگيرن جو قلعو گيلرٽ باٿروم ۽ لبرٽي پل
Flag Coat of arms
بوڊاپيسٽ Budapest ھنگري اندر جڳھ بوڊاپيسٽ Budapest يورپ اندر جڳھ
Coordinates: 47°29′33″N 19°03′05″E
ملڪ	ھنگري
علائقو	مرڪزي هنگري
بوڊا، پيسٽ ۽ ابوڊا جو اتحاد	17 نومبر 1873ع
Boroughs	23 ضلعا 1. وارڪيروليٽ 2. بوڊاپيسٽ II 3. بوڊاپيسٽ III، ابوڊا۔بيڪاسميگيار 4. اجپيسٽ 5. بيلواروس۔ليپوٽواروس 6. ٽيريزواروس 7. ارزسيبيٽواروس 8. جوزيفواروس 9. فيرينڪواروس 10. ڪوبانيا 11. اجبوڊا 12. هيگويڊيڪ 13. بوڊاپيسٽ XIII 14. زگلو 15. راڪوسپالوٽا، پيسٽوجهيلي 16. بوڊاپيسٽ XVI 17. راڪوسمينٽي 18. پيسٽزنٽلورنڪ 19. ڪسپيسٽ 20. پيسٽرزسيبٽ 21. سيپلس 22. بوڊافوڪ۔ٽيٽيني 23. سوروڪسار
Government
• Type	ميئر- ڪائونسل
• Body	بوڊاپيسٽ جي جنرل اسيمبلي
• ميئر	گرجيلي ڪراسوني (Dialogue)
Area
• راڄڌاني	525.2 km2 (202.8 sq mi)
• Urban	2,538 km2 (980 sq mi)
• Metro	6,917 km2 (2,671 sq mi)
Elevation
Population  (2022 جي مردم شماري)
• راڄڌاني	1,685,342
• Estimate  (January 2023)	1,671,004
• Rank	1st (9th in EU)
• Density	3,182/km2 (8,240/sq mi)
• Metro	2,999,794
• Metro density	434/km2 (1,120/sq mi)
Demonym(s)	Budapester, budapesti (Hungarian)
GDP Nominal (2022)
• Capital city	€61.92 billion (36.7% of Hungary)
• Metro	€81.83 billion (48.5% of Hungary)
• Per capita (City)	€36,276
Time zone	UTC+1 (CET)
• Summer (DST)	UTC+2 (CEST)
Postal code(s)	1011–1239
Area code	1
ISO 3166 code	HU-BU
NUTS code	HU101
HDI (2018)	0.901 – very high · 1st
International Airport	Ferenc Liszt International Airport
Website	BudapestInfo Official Government Official
يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو
سرڪاري نالو	Budapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue
يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو	Cultural: ii, iv
حوالو	400
داخلا	1987 (11th سيشن)
وڌاءُ	2002
ايراضي	473.3 ha

بوڊاپيسٽ (Budapest) هنگري جي راڄڌاني آهي. اهو ڊينيوب نديءَ جي ٻنهي ڪنارن تي پکڙيل آهي ۽ بنيادي طور تي ٻن شهرن جو ميلاپ آهي. نديءَ جي هڪ ڪناري تي "بوڊا" ۽ "قدیم بوڊا" آهي ۽ ٻئي ڪناري تي "پيسٽ" آهي. اڄ، "بوڊا" ۽ "پيسٽ" هڪ شهر بڻجي ويا آهن.

بوڊاپيسٽ (Budapest) هنگري جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. اهو شهر جي حدن اندر آبادي جي لحاظ کان يورپي يونين جو نائين نمبر وڏو شهر آهي ۽ اهو ڊينيوب نديءَ تي سڀ کان وڏو شهر ھو؛ اڄ اهو ٻيو نمبر وڏو آهي. هن شهر جي آبادي اندازاً 17,52,286 آهي جيڪا 525 چورس ڪلوميٽرن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. بوڊاپيسٽ، جيڪو هڪ شهر ۽ ڪائونٽي ٻئي آهي، بوڊاپيسٽ ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي ايراضي 7,626 چورس ڪلوميٽر ۽ آبادي 33,03,786 آهي. هي هڪ پرائيميٽ شهر آهي، جيڪو هنگري جي آبادي جو 33 سيڪڙو آهي.

بوڊاپيسٽ جي تاريخ تڏهن شروع ٿي جڏهن هڪ ابتدائي سيلٽڪ آبادي، لوئر پينونيا جي گاديءَ واري هنڌ، اڪونڪم (Aquiincum) جي رومن شهر ۾ تبديل ٿي. ھنگرين يا ھنن (Huns) ھن علائقي ۾ 9ھین صدي جي آخر ۾ آيا، پر سال 1242-1241ع ۾ منگولن پاران ھن علائقي کي لٽيو ويو. 15ھین صدي عيسويء تائين ٻيهر قائم ڪيل بوڊا ريناسنس انساني ثقافت جي مرڪزن مان هڪ بڻجي ويو. سال 1526ع ۾ موھاڪس جي جنگ لڳي، جنهن کانپوءِ 150 سالن جي عثماني حڪومت رهي. سال 1686ع ۾ بوڊين (Budain) جي ٻيهر فتح کان پوءِ هي علائقو خوشحاليءَ جي نئين دور ۾ داخل ٿيو، 17 نومبر، 1873ع تي بوڊا، پراڻي بوڊا ۽ پيسٽ جي هڪ ٿيڻ کان پوءِ هڪ عالمي شهر بڻجي ويو، جنهن جو نالو ”بوڊاپيسٽ" رکيو ويو. بوڊاپيسٽ آسٽرو-هنگري سلطنت، هڪ عظيم طاقت جيڪا، پهرين عالمي جنگ کانپوءِ، سال 1918ع ۾ ختم ٿي وئي، جو پڻ گڏيل راڄڌاني بڻجي ويو. هي شهر سال 1848ع جي هنگري انقلاب ۽ سال 1945ع ۾ بڊاپسٽ جي جنگ، سال 1956ع جي هنگري انقلاب جي طور تي، جو مرڪزي نقطو هو.