مواد ڏانھن هلو

بري نظر

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
نيريون اکيون بد نظري کان بچڻ لاء تحفظ سمجھي ٽنگيون وينديون آهن

سانچو:ٻيا استعمال

ترڪي جي ڪپاڊوشيا ۾ نظر بونجوغو؛ اک جي شڪل وارا هي تعويذ بد نظر کان بچاءَ جي علامت طور استعمال ٿيندا آهن.

بد نظر، بري نظر يا نظر لڳڻ (انگريزي ٻولي: evil eye؛ عربي ٻولي: العين؛ فارسي: چشم زخم‎) هڪ قديم ۽ ڪيترين تهذيبن ۾ پکڙيل لوڪ عقيدو آهي، جنهن موجب ڪنهن شخص جي حسد، ريس، شديد تعريف يا بدخواهيءَ سان ڀريل نگاهه ڪنهن ٻئي شخص، جانور، فصل، ملڪيت يا خوشحاليءَ کي نقصان، بيماري يا بدقسمتي پهچائي سگهي ٿي.[1][2]

اهو عقيدو وچ اوڀر، ڀونوچ سامونڊي علائقي، بلقان، اوڀر يورپ، اتر آفريڪا، مرڪزي ايشيا، ڏکڻ ايشيا ۽ لاطيني آمريڪا جي ڪيترن سماجن ۾ مختلف صورتن سان ملي ٿو. بد نظر کان بچاءَ لاءِ تاريخي طور اک جي شڪل جا تعويذ، حمسا، نيري رنگ جا موتي، مذهبي دعائون، حفاظتي عبارتون، ٻوٽا ۽ ٻيا علامتي طريقا استعمال ٿيندا رهيا آهن.[3][4]

بد نظر بابت عقيدا مذهب، لوڪ روايت، جادو، سماجي نفسيات ۽ حسد بابت ثقافتي تصورن سان ڳنڍيل آهن. جديد طب ۽ تجرباتي سائنس ۾ اهڙو ڪو معتبر ثبوت موجود ناهي ته ڪنهن شخص جي صرف نگاهه فوق الفطرت طريقي سان جسماني بيماري يا مادي نقصان پيدا ڪري سگهي ٿي؛ ان ڪري اهڙن اثرن کي علمي ادب ۾ بنيادي طور مذهبي يا لوڪ عقيدي طور بيان ڪيو ويندو آهي.

نالا ۽ اصطلاح

[سنواريو]

بد نظر لاءِ مختلف ٻولين ۽ ثقافتن ۾ جدا نالا استعمال ٿين ٿا.

ٻولي يا علائقو اصطلاح لفظي يا عام مطلب
سنڌي / اردو نظر، بد نظر، نظر لڳڻ نقصانڪار نگاهه
عربي العين، عين الحاسد اک؛ حاسد جي نگاهه
فارسي چشم زخم، چشم بد، چشم شور اک جو ڌڪ يا خراب نگاهه[5]
ترڪي nazar نظر؛ عام طور بد نظر جي مفهوم ۾
يوناني μάτι (ماتي)، κακό μάτι اک؛ خراب اک
اطالوي malocchio خراب اک
اسپيني mal de ojo اک جو مرض يا بري نگاهه
فننش paha silmä خراب اک

تاريخ

[سنواريو]

قديم ويجهو اوڀر

[سنواريو]

بد نظر بابت تصورن جا تمام پراڻا مثال ميسوپوٽيميا ۽ ڀونوچ سامونڊي دنيا جي مذهبي ۽ جادوي روايتن ۾ ملن ٿا. سومر، بابِل ۽ اشور سان لاڳاپيل قديم متنن ۾ نقصانڪار نگاهه ۽ ان جي خلاف منترن يا حفاظتي طريقن جا ذڪر مليا آهن. اوگارٽ مان ملندڙ ٻئي هزار سال ق.م. جي متنن ۾ به نقصانڪار اک خلاف منتر درج آهن.[6]

قديم انطاڪيه مان رومي دور جو موزائيڪ؛ وڏي اک کي مختلف جانور، هٿيار ۽ علامتون حملو ڪندي ڏيکاريل آهن. اهڙي تصوير کي بد نظر موٽائڻ واري apotropaic علامت سان جوڙيو وڃي ٿو.

بد نظر جي صحيح ۽ واحد جاگرافيائي شروعات بابت عالمن ۾ اتفاق نه آهي. اهو عقيدو قديم هند-يورپي، ايراني، يوناني ۽ ويجهو اوڀر جي روايتن ۾ تمام پراڻي زماني کان موجود رهيو آهي؛ تنهنڪري ان کي صرف هڪ قوم يا علائقي مان پيدا ٿيل عقيدو قرار ڏيڻ مناسب ناهي.[7]

قديم يونان ۽ روم

[سنواريو]

قديم يونان ۾ بد نظر لاءِ βασκανία (baskania) ۽ نقصانڪار اک لاءِ ὀφθαλμὸς βάσκανος جهڙا اصطلاح استعمال ٿيندا هئا. هيسيئڊ، ٿيوڪريٽس، پلوٽارڪ ۽ ٻين ڪلاسيڪي ليکڪن جي لکڻين ۾ بد نظر جا حوالا موجود آهن.[8]

پلوٽارڪ پنهنجي Symposiacs ۾ ان ڳالهه تي بحث ڪيو ته اکين مان نڪرندڙ ڪنهن قسم جي اثر کي ماڻهو نقصان جو سبب ڇو سمجهندا هئا. قديم دور ۾ اهڙيون وضاحتون ان وقت جي جسماني ۽ فلسفيانه نظرين سان ڳنڍيل هيون، نه جديد سائنسي علم سان.

قديم يوناني eye-cup، لڳ ڀڳ 530–520 ق.م.؛ وڏيون اکيون غالباً حفاظتي يا apotropaic علامت طور استعمال ٿيل آهن.

رومن وٽ ان تصور لاءِ fascinum ۽ fascinatio جهڙا لفظ استعمال ٿيندا هئا. فالس، اک، هٿ، گھنٽين ۽ ٻين علامتن وارا تعويذ استعمال ڪيا ويندا هئا. ڪجهه رومي عمارتن ۽ موزائيڪن تي به اهڙا نقش مليا آهن، جن جو مقصد نقصانڪار نگاهه کي علامتي نموني واپس موٽائڻ سمجهيو ويو آهي.[9]

ايران ۽ فارسي روايت

[سنواريو]

ايراني ۽ فارسي روايتن ۾ بد نظر کي چشم زخم، چشم بد يا چشم شور سڏيو ويو آهي. اوستا ۽ پوءِ وچ فارسي ادب ۾ نقصانڪار نگاهه سان لاڳاپيل تصورن جا مثال مليا آهن. اسلامي دور جي فارسي ادب ۾ به ماڻهن، جانورن، باغن، ميون ۽ مال ملڪيت کي نظر لڳڻ جا ذڪر موجود آهن.[10]

فارسي لوڪ روايت ۾ اسپند يا حرمل (Peganum harmala) جا ٻج ساڙڻ، نيري موتي، دعائون يا ما شاء الله چوڻ بد نظر کان بچاءَ جا مشهور روايتي طريقا رهيا آهن.[11]

عقيدي جون عام خاصيتون

[سنواريو]

مختلف ثقافتن ۾ تفصيل مختلف آهن، پر بد نظر جي روايتن ۾ ڪجهه ورجائجندڙ عنصر ملن ٿا:

  • حسد يا ريس کي بد نظر جو اهم سبب سمجهڻ؛
  • ٻارن، حاملہ عورتن، نون شادين، خوبصورتي، صحت ۽ اوچتي خوشحالي کي وڌيڪ حساس سمجهڻ؛
  • قيمتي مال، چوپائي مال، فصل يا ڪاروبار کي نظر لڳڻ جو تصور؛
  • تمام گهڻي تعريف ڪرڻ کان پوءِ حفاظتي لفظ چوڻ؛
  • تعويذ يا اهڙيون علامتون استعمال ڪرڻ جيڪي نقصانڪار نگاهه کي پنهنجي طرف ڇڪين يا واپس موٽائين؛
  • نظر لڳڻ کان پوءِ مذهبي دعا، لوڪ علاج يا رسم ذريعي ان کي ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪرڻ.

انسائيڪلوپيڊيا ايرانيڪا موجب ايراني لوڪ عقيدي ۾ خوبصورتي، سٺي صحت ۽ خوشحالي خاص طور بد نظر کي ڇڪيندڙ شيون سمجهيون وينديون رهيون آهن، ۽ نگاهه وجهندڙ شخص جو ارادو لازمي طور خراب هجڻ ضروري نه سمجهيو ويندو آهي.[12]

حفاظتي علامتون ۽ تعويذ

[سنواريو]

نظر تعويذ

[سنواريو]
مختلف شڪلين جا ترڪي نظر تعويذ.

ترڪي ۽ آس پاس جي علائقن ۾ مشهور نظر بونجوغو عام طور نيري، اڇي ۽ ڪاري رنگ جي هم مرڪزي دائرن سان ٺهيل شيشي جي اک هوندي آهي. ان کي گهرن، دڪانن، گاڏين، ٻارن جي ڪپڙن ۽ زيورن تي لڳايو ويندو آهي. ساڳي يا ملندڙ علامت يونان، قبرص، بلقان ۽ وچ اوڀر جي ڪيترن سماجن ۾ ملي ٿي.

نيري اک واري جديد تعويذ کي ڪنهن هڪ قديم تهذيب سان سڌي ۽ بنا وقفي نسبتي سلسلي ۾ ڳنڍڻ بابت مشهور دعوائون احتياط سان وٺڻ گهرجن؛ جديد نزار جي موجوده شڪل ۽ ان جا تاريخي اڳواڻ هڪجهڙا نه آهن.

حمسا

[سنواريو]
حمسا يا کليل هٿ جي علامت، جيڪا اتر آفريڪا ۽ وچ اوڀر جي مختلف مسلمان ۽ يهودي روايتن ۾ حفاظتي نشان طور استعمال ٿي آهي.

حمسا هٿ جي شڪل وارو نشان آهي، جنهن جا پنج آڱريون نمايان هونديون آهن. مسلمان روايتن ۾ ان کي ڪڏهن فاطمه جو هٿ ۽ يهودي روايتن ۾ مريم جو هٿ يا ٻين نالن سان سڏيو ويو آهي. ڪيترين جديد صورتن ۾ هٿ جي وچ ۾ اک به ٺهيل هوندي آهي.

قديم رومي فاسڪينس

[سنواريو]

رومن دور ۾ فاسڪينس نالي فالس جي شڪل واري علامت بد نظر ۽ ٻين نقصانڪار اثرن کان بچاءَ لاءِ استعمال ٿيندي هئي. اهڙيون علامتون زيورن، ننڍن تعويذن، گهرن، ديوارن ۽ گھنٽين تي مليون آهن.[13]

اکين واريون ٻيڙيون

[سنواريو]
مالٽا جي روايتي لوزو ٻيڙي، جنهن جي اڳئين حصي تي اکين جون علامتون ٺهيل آهن.

مالٽا جي روايتي لوزو ٻيڙين تي اکين جون شڪليون ٺاهيون وينديون آهن. مقامي روايت ۾ اهي اکين واريون علامتون سامونڊي خطري ۽ بدشگوني خلاف حفاظت سان ڳنڍيون ويون آهن.

مذهبن ۾ بد نظر

[سنواريو]

يهوديت

[سنواريو]

بد نظر جو تصور يهودي ۽ رباني ادب ۾ گهڻو پراڻو آهي. تلمود، مدراش ۽ بعد جي رباني تشريحن ۾ عين هارا (عبرانی: עין הרע‎؛ ayin hara) يعني "بري اک" بابت بحث ملي ٿو.[14]

رباني ادب ۾ "سٺي اک" کي سخاوت، ٻين جي خير خواهي ۽ بي حسديءَ سان، جڏهن تہ "بري اک" کي حسد يا تنگدليءَ سان پڻ تشبيهي معنيٰ ۾ ڳنڍيو ويو آهي.

راشي جي پيدائش 42:5 واري تفسير ۾ يعقوب جي پٽن بابت اها روايت بيان ڪئي وئي آهي ته مصر ۾ داخل ٿيندي اهي جدا جدا دروازن مان ويا، جيئن سندن گڏيل نمايان موجودگي ماڻهن جي حسد واري نگاهه کي نه ڇڪي.[15]

1944ع جو يهودي ٻار لاءِ حفاظتي ڳچيءَ وارو پٽو، يهودي عجائب گهر، سوئٽزرلينڊ جي مجموعي مان.

مرڪزي يورپ جي ڪجهه يهودي برادرين ۾ ٻارن، خاص طور بريت ملاه جي موقعي تي، رنگين پٽا، سڪا، مرجان يا ٻيون حفاظتي شيون استعمال ٿينديون هيون.[16]

اسلام

[سنواريو]

اسلامي روايت ۾ بد نظر کي عام طور العين سڏيو ويندو آهي. صحيح مسلم ۾ عبدالله ابن عباس کان روايت ڪيل حديث ۾ العين حق، يعني "نظر حقيقت آهي"، جا لفظ آيل آهن.[17] ساڳئي مضمون جي هڪ ٻي روايت ابو هريره کان پڻ صحيح مسلم ۾ موجود آهي.[18]

اسلامي روايتن ۾ بد نظر جي اثر کان الله جي پناهه گهرڻ، دعا ۽ رقيه ڪرڻ سان لاڳاپيل روايتون ملن ٿيون. عام طور تي سورة الفلق ۽ سورة الناس کي نقصان ۽ شر کان پناهه جون سورتون سمجهيو ويندو آهي. ڪجهه مسلمان سماجن ۾ تعريف ڪرڻ وقت ما شاء الله يا الله کان برڪت جي دعا ڪرڻ به رواج آهي.[19]

اسلامي فقه ۽ مذهبي روايتن ۾ بد نظر بابت عقيدي کي هر قسم جي تعويذ يا جادوي شئي جي جواز سان هڪجهڙو نه سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مسلمان عالم اهڙن تعويذن يا جادوي عملن جي مخالفت ڪن ٿا جيڪي ڪنهن شئي کي الله کان آزاد حفاظتي طاقت ڏين ٿا.

پيو ريسرچ سينٽر جي 2012ع واري 39 ملڪن تي ٻڌل سروي ۾ 20 ملڪن ۾ گهٽ ۾ گهٽ اڌ مسلمان جواب ڏيندڙن چيو ته هو بد نظر کي حقيقي سمجهن ٿا. پاڪستان ۾ اهو تناسب 61 سيڪڙو هو. ساڳئي تحقيق ۾ پاڪستان جي 41 سيڪڙو مسلمان جواب ڏيندڙن چيو ته هو تحفظ لاءِ تعويذ يا قيمتي پٿر رکندا يا پائيندا آهن؛ اهو نتيجو مذهبي حڪم جي بدران سماجي عمل جي سروي هو.[20]

هندومت ۽ ڏکڻ ايشيا

[سنواريو]

هندستان جي مختلف علائقن ۾ بد نظر کي نظر، دشٽي، درشٽي، ڪنّو ۽ ٻين مقامي نالن سان سڏيو وڃي ٿو. ٻارن، شادي، گهر، دڪان يا نئين ملڪيت کي بد نظر کان بچائڻ لاءِ ڪيترن هنڌن تي مرچ، ليمون، لوڻ، ڪاري نشان يا ٻيون لوڪ رسمون استعمال ٿين ٿيون.[21]

اهي عمل هندومت جي سمورين روايتن لاءِ هڪجهڙا يا لازمي مذهبي اصول ناهن، پر گهڻو ڪري علائقائي ۽ خانداني لوڪ ريتن سان تعلق رکن ٿا.

علائقائي روايتون

[سنواريو]

پاڪستان

[سنواريو]

پاڪستان ۾ نظر لڳڻ يا بري نظر جو تصور مسلمانن سميت مختلف ٻولين ۽ علائقائي ثقافتن ۾ مشهور آهي. عام روايتن ۾ ما شاء الله چوڻ، قرآن جون آيتون پڙهڻ، تعويذ، ڪارو ڌاڳو يا ڪپڙو، مرچ يا ٻيا مقامي طريقا شامل ٿي سگهن ٿا. انهن عملن جي صورت علائقي، خاندان، مذهبي تشريح ۽ تعليم جي پس منظر مطابق بدلجي ٿي.

2016ع جي هڪ سماجي-لساني مطالعي ۾ پاڪستاني ثقافتن ۾ بد نظر سان لاڳاپيل نشانين ۽ روين جو جائزو ورتو ويو. ليکڪن موجب نظر لڳڻ جو خوف بعض ماڻهن کي ڪاميابين، دولت يا مستقبل جي رٿائن کي ٻين کان لڪائڻ طرف مائل ڪري سگهي ٿو.[22]

پيو ريسرچ سينٽر جي 2012ع واري سروي ۾ پاڪستاني مسلمان جواب ڏيندڙن مان 61 سيڪڙو بد نظر کي حقيقي سمجهندا هئا.[23]

ترڪي ۽ بلقان

[سنواريو]
ڪپاڊوشيا ۾ وڻ تي ٻڌل نظر تعويذ.

ترڪي ۾ نزار بونجوغو شايد بد نظر سان لاڳاپيل دنيا جي سڀ کان سڃاتل جديد علامتن مان هڪ آهي. اها نيري شيشي جي اک گهرن، دڪانن، گاڏين، ٻارن ۽ زيورن تي استعمال ٿيندي آهي. ساڳيون يا ملندڙ اک واريون علامتون يونان، قبرص ۽ بلقان جي ڪجهه ٻين علائقن ۾ پڻ رائج آهن.

يونان ۾ ان کي ماتي يعني "اک" چيو ويندو آهي. ڪجهه علائقن ۾ بد نظر ختم ڪرڻ لاءِ دعائون يا مذهبي لوڪ رسمون رائج آهن. يوناني آرٿوڊڪس چرچ جي روايت ۾ حسد کي اخلاقي برائي طور ڏٺو وڃي ٿو، جڏهن تہ غيررسمي جادوي طريقا سرڪاري چرچ جي تعليم سان لازمي طور هڪجهڙا ناهن.

اٽلي

[سنواريو]

اٽلي، خاص ڪري ڏاکڻي علائقن ۾، بد نظر کي malocchio چيو وڃي ٿو. ڪورنيچيلو، ڳاڙهي مرچ يا ننڍڙي سڱ جهڙي شڪل وارو تعويذ، بدشگوني ۽ نظر کان بچاءَ جي مشهور لوڪ علامتن مان آهي.

سڱن جو اشارو (mano cornuta) ۽ انجير جو اشارو به تاريخي طور برائي يا بد نظر موٽائڻ سان ڳنڍيل رهيا آهن.

ايران

[سنواريو]

ايران ۾ چشم زخم بابت روايتن ۾ اسپند يا حرمل ساڙڻ، نيري موتي، فيروزي، عقيق، دعائون ۽ قرآن جون آيتون شامل رهيون آهن. انسائيڪلوپيڊيا ايرانيڪا موجب ڪجهه روايتن ۾ تعريف کان پوءِ ما شاء الله، چشم بد دور يا خدا جو نالو وٺڻ نظر کان بچاءَ سان ڳنڍيو ويو آهي.[24]

ايٿوپيا

[سنواريو]

ايٿوپيا جي ڪجهه سماجن ۾ بد نظر سان ملندڙ تصور بودا جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. تاريخي انسان شناسي جي مطالعي ۾ ان کي خاص سماجي گروهن، ڪاريگرن ۽ مذهبي لوڪ تصورن سان ڳنڍيو ويو آهي.

البانيا

[سنواريو]

الباني لوڪ روايت ۾ بد نظر کي syri i keq چيو ويندو آهي. باهه، دونهين، راک، ٿوم، نانگ سان لاڳاپيل شيون ۽ مختلف تعويذ ان خلاف روايتي حفاظتي عنصر طور استعمال ٿيندا رهيا آهن.[25]

مالٽا

[سنواريو]

مالٽا ۾ ٻيڙين تي اکين جو نشان مشهور آهي. روايتي لوزو ٻيڙي جي ٻنهي پاسن تي ٺهيل اکيون ملاحَن کي خطري کان محفوظ رکڻ سان جوڙيون وينديون آهن.

اسپين ۽ لاطيني آمريڪا

[سنواريو]

اسپيني ٻوليءَ ۾ بد نظر کي mal de ojo چيو ويندو آهي. اسپين جي نوآبادياتي اثرن کان پوءِ اهو تصور لاطيني آمريڪا جي ڪيترن علائقن ۾ يورپي، مقامي آمريڪي ۽ آفريڪي روايتن سان گڏ نون روپن ۾ ظاهر ٿيو.

ميڪسيڪو، وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين جي ڪجهه برادرين ۾ ٻارن کي خاص طور نظر لاءِ حساس سمجهيو ويندو آهي. ڳاڙهو ڌاڳو، ڪارو يا ڳاڙهو تعويذ، ٻار کي هٿ لڳائڻ ۽ انڊو ڦيرائي صفائي ڪرڻ جهڙيون لوڪ رسمون مختلف علائقن ۾ دستاويز ٿيل آهن.[26]

انهن طريقن کي طبي علاج جو متبادل نه سمجهيو وڃي ٿو.

بد نظر ۽ حسد

[سنواريو]

بد نظر بابت ڪيترين ثقافتي تشريحن ۾ حسد مرڪزي تصور آهي. ماڻهو جنهن شئي کي قيمتي سمجهن ٿا—جهڙوڪ صحت، خوبصورتي، ٻار، شادي، مال، فصل يا سماجي ڪاميابي—ان بابت ٻين جي حسد کان ڊڄڻ لڳن ٿا.

فرانسيسي-اطالوي سماجيات دان فرانچيسڪو البيروني حسد جي سماجي سنڀال جي حوالي سان اهڙن تصورن تي بحث ڪيو آهي، جڏهن تہ ريني جيرار جو تقليدي خواهش جو نظريو ان ڳالهه تي ڌيان ڏئي ٿو ته ماڻهو هڪ ٻئي جي خواهشن جي تقليد ڪري مقابلي ۽ حسد ۾ داخل ٿي سگهن ٿا.[27][28]

انهن سماجي-نفسياتي نظرين کي بد نظر جي مافوق الفطرت اثر جي سائنسي تصديق نه سمجهيو وڃي؛ اهي بنيادي طور اهو سمجهائڻ جي ڪوشش ڪن ٿا ته حسد، مقابلو ۽ سماجي بي اعتمادي جهڙا احساس اهڙن عقيدن کي ڪيئن مضبوط ڪري سگهن ٿا.

جديد تحقيق ۽ سائنسي نقطه نظر

[سنواريو]

بد نظر بابت علمي تحقيق جو وڏو حصو انسان شناسي، لوڪ ادب، تاريخ، مذهبي مطالعي ۽ سماجي نفسيات سان تعلق رکي ٿو. آڪسفورڊ ببليوگرافيز موجب بد نظر بابت علمي ادب تمام وسيع آهي ۽ ان جا آثار قديم ويجهو اوڀر، بائبل، رباني ادب، يوناني-رومي ثقافت ۽ اسلامي روايتن تائين پکڙيل آهن.[29]

تجرباتي سائنس ۾ اهڙو قابلِ اعتماد ثبوت موجود ناهي ته انساني نگاهه پاڻمرادو اهڙيون جسماني شعاعون يا فوق الفطرت قوت پيدا ڪري ٿي جيڪي ڪنهن ٻئي شخص، جانور يا شيءِ کي بيمار يا تباهه ڪري ڇڏين. تنهنڪري بيماري، بيهوشي، بخار، بانجھپڻ، مالي نقصان يا حادثن کي صرف بد نظر سان منسوب ڪرڻ طبي يا سائنسي تشخيص جو متبادل ناهي.

البت، بد نظر تي مضبوط ثقافتي ايمان نفسياتي ۽ سماجي روين تي حقيقي اثر وجهي سگهي ٿو؛ مثال طور ماڻهو پنهنجي ڪاميابي لڪائڻ، تعريف کان گهٻرائڻ، مخصوص تعويذن تي ڀروسو ڪرڻ يا بيماريءَ جي ثقافتي تشريح بد نظر سان ڪرڻ لڳن ٿا.[30]

مشهور حفاظتي روايتن جو تقابلي جائزو

[سنواريو]
علائقو يا روايت مشهور نالو روايتي حفاظتي طريقا نوعيت
ترڪي ۽ بلقان نزار / ماتي نيري اک وارو شيشي جو تعويذ لوڪ-ثقافتي
اسلامي دنيا العين دعا، رقيه، سورة الفلق ۽ سورة الناس، الله کان برڪت گهرڻ مذهبي ۽ لوڪ
يهوديت عين هارا دعائون، ڳاڙهو ڌاڳو يا تاريخي تعويذي روايتون مذهبي-لوڪ
ايران چشم زخم اسپند/حرمل، دعائون، فيروزي يا ٻيا تعويذ لوڪ-مذهبي
هندستان نظر / درشٽي مرچ، ليمون، لوڻ، ڪارا نشان علائقائي لوڪ رسمون
اٽلي مالوڪيو ڪورنيچيلو، سڱن جو اشارو لوڪ روايت
لاطيني آمريڪا مال دي اوخو ڳاڙها ڌاڳا، تعويذ، انڊو استعمال ڪندڙ لوڪ رسمون لوڪ علاج/روايت
مالٽا — ٻيڙين تي اکين جا نشان سامونڊي لوڪ روايت

فن ۽ مادي ثقافت

[سنواريو]

بد نظر ۽ ان کان بچاءَ جون علامتون هزارين سالن کان فن ۽ مادي ثقافت ۾ ظاهر ٿينديون رهيون آهن. قديم يوناني eye-cups، رومي موزائيڪ، هٿ ۽ فالس جا تعويذ، وچ اوڀر جا حمسا، ايراني نيري موتي ۽ جديد ترڪي نزار ان جي مختلف مثالن ۾ شامل آهن.

ميٽروپوليٽن ميوزيم آف آرٽ وٽ مصر مان 30 ق.م. کان 364ع تائين جي دور جو هڏ مان ٺهيل هڪ تعويذ موجود آهي، جنهن تي دائري اندر نقطي وارو نقش آهي؛ عجائب گهر موجب اهو نقش ممڪن طور اک جي تجريدي علامت هو ۽ بد نظر خلاف apotropaic ڪم رکندو هو.[31]

عوامي ثقافت ۾

[سنواريو]

انگريزي ۾ to give someone the evil eye هاڻي صرف مافوق الفطرت عقيدي لاءِ نه، پر ڪنهن کي ڪاوڙ، ناپسنديدگي يا شڪ سان تيز نگاهه ڪرڻ جي مجازي معنى ۾ به استعمال ٿيندو آهي.

اک جي شڪل واري نزار علامت جديد زيورن، سياحتي سووينئرن، فيشن، گهرن جي سينگار ۽ ڊجيٽل ميڊيا ۾ تمام مشهور ٿي چڪي آهي، ۽ ڪيترائي ماڻهو ان کي مذهبي يا جادوي عقيدي کان سواءِ صرف ثقافتي يا سينگار جي علامت طور استعمال ڪن ٿا.

تصويرون

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

وڌيڪ پڙهڻ

[سنواريو]
  • Dundes, Alan (1992). The Evil Eye: A Casebook. University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-13334-6.
  • Ulmer, Rivka (1994). The Evil Eye in the Bible and in Rabbinic Literature. KTAV Publishing House. ISBN 978-0-88125-463-1.
  • Elworthy, Frederick Thomas (1895). The Evil Eye: An Account of this Ancient and Widespread Superstition. John Murray.
  • Elliott, John H. (2015). Beware the Evil Eye: The Evil Eye in the Bible and the Ancient World. جلد 1. Cascade Books.
  • Neis, Rafael Rachel (2013). The Sense of Sight in Rabbinic Culture: Jewish Ways of Seeing in Late Antiquity. Cambridge University Press. ISBN 9781107292536.

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Dundes, Alan (1992). The Evil Eye: A Casebook. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-13334-4.
  2. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ Ulmer, Rivka (1994). The Evil Eye in the Bible and in Rabbinic Literature. KTAV Publishing House. ISBN 978-0-88125-463-1.
  4. ↑ Hargitai, Quinn (19 February 2018). "The strange power of the 'evil eye'". BBC Culture. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ Pardee, Dennis (2002). Ritual and Cult at Ugarit. Writings from the Ancient World. جلد 10. Society of Biblical Literature. ص. 161–166. ISBN 1-58983-026-1.
  7. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "Fascinum". A Dictionary of Greek and Roman Antiquities. University of Chicago. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ Johns, Catherine (1989). "The Phallus and the Evil Eye". Sex or Symbol? Erotic Images of Greece and Rome. British Museum Press.
  10. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ Whitmore, Alison (2017). "Fascinating fascina: apotropaic magic and how to wear a penis". What Shall I Say of Clothes? Theoretical and Methodological Approaches to the Study of Dress in Antiquity. Archaeological Institute of America. ص. 47–65.
  14. ↑ Ulmer, Rivka (1994). The Evil Eye in the Bible and in Rabbinic Literature. KTAV Publishing House. ISBN 978-0-88125-463-1.
  15. ↑ Neis, Rafael Rachel (2013). The Sense of Sight in Rabbinic Culture: Jewish Ways of Seeing in Late Antiquity. Cambridge University Press. ص. 258–278. ISBN 9781107292536.
  16. ↑ Naomi Lubrich, مرتب (2022). Birth Culture: Jewish Testimonies from Rural Switzerland and Environs. Schwabe Verlag. ص. 35–37. ISBN 978-3-7965-4607-5.
  17. ↑ "Sahih Muslim 2188". Sunnah.com. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "Sahih Muslim 2187". Sunnah.com. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  20. ↑ "The World's Muslims: Unity and Diversity – Other Beliefs and Practices". Pew Research Center. 9 August 2012. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ Valsiner, Jaan (2000). Culture and Human Development. SAGE Publications. ص. 182. ISBN 9780761956846.
  22. ↑ Ghilzai, Shazia Akbar; Kanwal, Asma (2016). "Semiotic Analysis of Evil Eye Beliefs among Pakistani Cultures and their Predetermined Behavior". Research Issues in Social Sciences 1: 47–67.
  23. ↑ "The World's Muslims: Unity and Diversity – Other Beliefs and Practices". Pew Research Center. 9 August 2012. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  24. ↑ "ČAŠM-ZAḴM". Encyclopaedia Iranica. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  25. ↑ Tirta, Mark (2004). Mitologjia ndër shqiptarë (الباني ۾). Mësonjëtorja. ISBN 99927-938-9-9.
  26. ↑ Aho, William R.; Minott, Kimlan (1977). "Creole and doctor medicine: Folk beliefs, practices, and orientations to modern medicine in Trinidad and Tobago". Social Science & Medicine 11 (5): 349–355. doi:10.1016/0037-7856(77)90193-7.
  27. ↑ Alberoni, Francesco (1995). L'Amitié. Pocket. ISBN 978-2266062244.
  28. ↑ Girard, René (1982). Le Bouc émissaire. Grasset. ISBN 978-2246267812.
  29. ↑ "Evil Eye". Oxford Bibliographies in Biblical Studies. Oxford University Press. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
  30. ↑ Ghilzai, Shazia Akbar; Kanwal, Asma (2016). "Semiotic Analysis of Evil Eye Beliefs among Pakistani Cultures and their Predetermined Behavior". Research Issues in Social Sciences 1: 47–67.
  31. ↑ "Amulet". The Metropolitan Museum of Art. 11 September 2026 تي حاصل ڪيل.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=بري_نظر&oldid=411146" تان ورتل