برادري

سانچو:Anthropology of kinship هڪ برادري يا قبيلي جو جزو ماڻهن جو اهو گروھ آهي جيڪو حقيقي يا تصوراتي رشتيداريءَ^[1] ۽ نسل (descent) ذريعي هڪ ٻئي سان جڙيل هجي. جيتوڻيڪ نسل جي تفصيلن جي خبر نه به هجي، تڏهن به هڪ برادري جو ميمبر ڪنهن باني ميمبر يا اباڻي وڏي (apical ancestor) سان پنهنجو تعلق جوڙي سگهي ٿو، جيڪو برادري جي اتحاد جي علامت هوندو آهي. ڪيترن ئي سماجن ۾ شاديءَ جا اصول برادري جي بنياد تي هوندا آهن، جتي پنهنجي برادري جي ميمبرن سان شادي ڪرڻ کي ممنوع (incest) سمجهيو ويندو آهي. برادري سماجي تنظيم ۽ حڪومت جي مرڪزي شڪلين کان اڳ موجود هئا ۽ اهي هر ملڪ ۾ رهيا آهن. ميمبر اڪثر ڪري پنهنجي سڃاڻپ لاءِ ڪو خاص نشان يا علامت (coat of arms) استعمال ڪندا آهن.

لغت ۾ (Etymology)

لفظ "clan" گيلڪ ٻوليءَ جي لفظ clann^[1] مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "ٻار"، "اولاد" يا "نسل". آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري موجب، هي لفظ انگريزيءَ ۾ تقريبن 1406ع ۾ متعارف ٿيو، جڏهن ان کي اسڪاٽش هائلينڊز جي سماجي تنظيم بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو.^[2]

سياسي اڪائي طور برادري

مختلف ثقافتن ۾ برادري جو مطلب ٻين رشتيداري گروهن جهڙوڪ "ٽرائب" (tribe) يا "بينڊ" (band) کان مختلف هوندو آهي. اڪثر ڪري امتيازي فرق اهو هوندو آهي ته برادري هڪ وڏي سماج (جهڙوڪ قبيلو يا رياست) جو هڪ ننڍو ۽ لازمي حصو هوندو آهي. ڪجهه سماجن ۾ برادري جو سرڪاري اڳواڻ هوندو آهي جهڙوڪ وڏيرو (chief)، ماتر يا پاتر (patriarch). مثالن طور آئرش، اسڪاٽش، چيني، ڪورين ۽ جاپاني برادري شامل آهن. عرب قبيلا پڻ عرب سماج ۾ ذيلي قبيلائي گروهه آهن.

اسڪاٽش برادري

اسڪاٽش برادري اهڙا سماجي گروهه آهن جن اسڪاٽلينڊ جي تاريخ ۽ ثقافت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. اهي پنهنجي خاص لباس (tartans)، نشانن ۽ نعري (mottos) جي ڪري مشهور آهن. هر برادري جو پنهنجو اڳواڻ هوندو آهي جنهن کي "چيف" چيو ويندو آهي.^[3]

آئرش برادري

آئرش برادري (جنهن کي آئرش ۾ 'fine' چيو ويندو آهي) انهن ماڻهن جو گروهه هوندو هو جن جي آخري نالو (surname) ۽ ورثو هڪ هوندو هو. ان ۾ چيف جا پٽاڻا مٽ مائٽ ۽ چيف سان وفاداري رکندڙ ٻيا ماڻهو به شامل هوندا هئا.^[4]

برادري ازم (Clannism)

برادري ازم (صومالي ثقافت ۾ قبيلي ازم) هڪ اهڙو سماجي نظام آهي جيڪو برادري سان وفاداريءَ تي ٻڌل هوندو آهي.^[5] اسلامي دنيا، وچ اوڀر، اتر آفريڪا ۽ صوماليه ۾ هي نظام گهڻو ڪري پٽاڻي (patrilineal) خاندانن ۽ قبيلن تي ٻڌل هوندو آهي.

آفريڪي برادري

آفريقي عظيم جيلن (Great Lakes) واري علائقي جهڙوڪ روانڊا، برونڊي، تنزانيا ۽ يوگنڊا ۾ برادري سماجي تنظيم جي قديم ترين اڪائي آهي. روانڊا ۾ ڪل ويهه برادري آهن جيڪي اڳتي ننڍن حصن ۾ ورهايل آهن.^[6]

براعظمن جي لحاظ کان برادري

آفريڪا	صومالي سيرر تسوانا ٻاگانڊا
آمريڪا	چيروڪي ايروڪوئيز نواجو
ايشيا	بلوچ چيني جاپاني ڪورين پشتون
ڏکڻ ايشيا	جٽ گوترا راجپوت ياديو مراٺا گجر
وچ اوڀر	عرب اسرائيلي ڪرد
يورپ	اسڪاٽش آئرش نورس پولش البانوي

پڻ ڏسو

ذات پات (Caste)
گوت (Gotra)
گڏيل ڪٽنب (Extended family)
نسل (Ancestry)

حوالا

1 2 Chisholm, Hugh, مرتب (1911). "Clan" . Encyclopædia Britannica. جلد 6 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 419–421.
↑ "Clan". Online Etymology Dictionary.
↑ "The Unique Features and History of Scottish Clans". CLAN.com. 2023-09-29. 2023-09-29 تي حاصل ڪيل.
↑ Aitchison, N. B. (1994). "Kingship, Society, and Sacrality: Rank, Power, and Ideology in Early Medieval Ireland". Traditio 49: 46. doi:10.1017/S036215290001299X.
↑ Farah, Abdulkadir Osman (25 October 2012). Transnationalism And Civic Engagement. Adonis & Abbey Publishers. ص. 25. ISBN 9781912234776.
↑ Chrétien 2003, p. 89.

[komal_EB1911-1] 1 2 Chisholm, Hugh, مرتب (1911). "Clan" . Encyclopædia Britannica. جلد 6 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 419–421.

[2] "Clan". Online Etymology Dictionary.

[3] "The Unique Features and History of Scottish Clans". CLAN.com. 2023-09-29. 2023-09-29 تي حاصل ڪيل.

[4] Aitchison, N. B. (1994). "Kingship, Society, and Sacrality: Rank, Power, and Ideology in Early Medieval Ireland". Traditio 49: 46. doi:10.1017/S036215290001299X.

[5] Farah, Abdulkadir Osman (25 October 2012). Transnationalism And Civic Engagement. Adonis & Abbey Publishers. ص. 25. ISBN 9781912234776.

[FOOTNOTEChrétien200389-6] Chrétien 2003, p. 89.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]