مواد ڏانھن هلو

آية الڪرسي

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
آيت الڪرسي

آیت الڪرسي:(انگريزي: Ayat ul Kursi) قرآن پاڪ جي ٽئين سيپاري ’تلڪ الرسل‘ ۽ سورة بقره جي آيت نمبر 255، جنهن ۾ لفظ ’ڪرسي‘ آيو آهي، تنهنڪري اُها ’آية الڪرسي' سڏجي ٿي. هن آيت ۾ الله تعاليٰ جون ڪي صفتون اثرائتي نموني بيان ٿيل آهن. حديث شريف ۾ هن آيت بابت وڏي فضيلت بيان ٿيل آهي، خاص ڪري خطري جي وقت ۾ پڙهڻ سان دل کي تقويت ملي ٿي. مسلمان گهڻو ڪري سمهڻ وقت هن آيت جو ورد ڪندا آهن. حضرت علي رضي اللہ تعالٰي عنہ کان روايت آهي ته حضور صلي الله عليه و سلم جن فرمايو ته جنهن مسلمان هر نماز بعد آية الڪرسي پڙهي، ان کي جنت ۾ وڃڻ کان ڪو به روڪي نه ٿو سگهي.[1]

آیت الکرسی

سنڌي ترجمو

الله ئي سچو خدا آهي، جنهن کان سواءِ ڪو به معبود ناهي. هو جيئرو آهي. نه ئي هن کي ننڊ ايندي آهي نه  هن کي اونگھہ ايندي آهي. اهو سڀني جو پالڻهار آهي. جيڪي آسمانن ۽ زمينن ۾ آھي سو ان جو آھي. ڪير آهي جيڪو ڪنهن جي شفاعت ڪري پر ان جي اجازت سان؟ هو ڄاڻي ٿو جيڪي انهن جي اڳيان آهي ۽ جيڪي انهن جي پويان آهي ۽ اهي الله جي علم مان ڪنهن به شيءِ کي ڍڪي نه ٿا سگهن، سواءِ ان جي جو الله گھري. سندس تخت سڀني آسمانن ۽ زمين کي پکڙيل آهي ۽ اُن (ٻنهي جي حفاظت) جي مٿان گجگوڙ نه گذرندو ۽ اھو وڏي شان وارو آھي.

دين ۾ ڪابه جبر نه آهي، گمراهيءَ کان هدايت پڌري ڪئي وئي آهي، پوءِ جنهن طاغوت کي رد ڪيو ۽ پوءِ الله کي مڃيو، پوءِ ان هڪ اهڙو مضبوط حلقو رکيو آهي جيڪو ڪڏهن به ٽٽڻ وارو نه آهي، ۽ الله ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي. الله مؤمنن جو نگهبان آهي ۽ (ان جي برعڪس) جن ڪفر ڪيو تن جا اولياءَ (مددگار) طاغوت آهن، جو انهن کي روشنيءَ مان ڪڍي اوندهه ۾ آڻن ٿا. هي دوزخي ماڻهو آهن اُھي ان ۾ ھميشه رھندا.

فضيلت

[سنواريو]
فارسي نماز جي چٽائي، جنهن تي عربي خطاطي ۽ اسلامي نقش نگاري سان آيت الڪرسي ۽ لکيل آهي.

آيت الڪرسي کي اسلامي روايت ۾ وڏي فضيلت حاصل آهي. ان جي باري ۾ ڪيترائي حديث روايت ٿيل آهن، جن مان ڪي صحيح، ڪي ضعيف ۽ ڪي موضوع آهن. صحيح حديثن مان ثابت آهي ته آيت الڪرسي قرآن مجيد جي سڀ کان وڏي آيت آهي. ان کي قرآن جي آيتن جي سردار پڻ سڏيو ويو آهي، ۽ ڪيترن ئي اسلامي عالمن ان ۾ اسم اعظم جي موجودگي جو ذڪر ڪيو آهي. مختلف روايتن موجب ان جي تلاوت کي شيطان کان حفاظت ۽ فرض نمازن کان پوءِ پڙهڻ کي جنت ۾ داخل ٿيڻ جي سببن مان شمار ڪيو ويو آهي.[2]

عالمن موجب آيت الڪرسي جي اها عظمت ان ڪري آهي، جو ان ۾ توحيد، الله تعالى جي وڏائي، سندس حمد ۽ ثنا، اسماءِ حسنىٰ ۽ الٰهي صفتن جو جامع بيان موجود آهي. هن آيت ۾ الله تعالى جا پنج نالا ۽ ويهن کان وڌيڪ صفتون بيان ٿيل آهن، جيڪي قرآن جي ڪنهن ٻي هڪڙي آيت ۾ گڏيل صورت ۾ ناهن ملنديون. ابن تيميه لکي ٿو ته: «قرآن ۾ ڪا به اهڙي هڪ آيت ناهي، جنهن ۾ آيت الڪرسي جيترا معاني گڏ ٿيل هجن، البت سورة الحديد جي شروعات ۽ سورة الحشر جي پڇاڙيءَ ۾ اهڙيون ڪيتريون آيتون موجود آهن.»[3]

قرآن جي سڀ کان وڏي آيت

[سنواريو]

صحيح مسلم ۾ ابي بن ڪعب کان روايت آهي ته رسول الله ﷺ کانئن پڇيو:

> «اي ابو المنذر! ڇا توکي خبر آهي ته تنهنجي ياد ڪيل قرآن مان سڀ کان وڏي آيت ڪهڙي آهي؟»


ابي بن ڪعب پهرين عرض ڪيو ته الله ۽ سندس رسول وڌيڪ ڄاڻندڙ آهن، پوءِ جواب ڏنائين ته اها

آهي. ان تي رسول الله ﷺ سندس سيني تي هٿ رکي فرمايو:

> «الله جو قسم! ابو المنذر، توکي علم مبارڪ هجي.»[4]


عبد بن حميد جي روايت ۾ وڌيڪ لفظ آهن ته رسول الله ﷺ فرمايو:

> «ان آيت کي زبان ۽ ٻه چپ آهن، جيڪي عرش جي ويجهو الله پاڪ جي تسبيح ڪن ٿا.»[5]


ٻين روايتن ۾ پڻ آيت الڪرسي جي عظمت جو ذڪر ملي ٿو، جن مان ڪن ۾ ان کي قرآن جي فضيلت واري آيت قرار ڏنو ويو آهي.[6][7]

اسم اعظم جي ذڪر بابت

[سنواريو]

ڪجهه حديثن موجب آيت الڪرسي ۾ اسم اعظم موجود آهي. احمد بن حنبل، اسماء بنت يزيد کان روايت ڪئي آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو:

> «انهن ٻن آيتن ۾ ــ

۽

ــ الله جو اسم اعظم موجود آهي.»[8]

هڪ ٻي روايت ۾ ابو امامه باهلي کان نقل ٿيل آهي ته اسم اعظم سورة البقرة، سورة آل عمران ۽ سورة طه ۾ موجود آهي، ۽ مفسرن انهن سورتن جي «الحي القيوم» واري عبارت ڏانهن اشارو ڪيو آهي.[8]

تفسير

[سنواريو]
ڪعبي جي دروازي جي پردي جو هڪ حصو (1263هه)، خليلي مجموعا مان، جنهن تي آيت الڪرسي لکيل آهي.

مفسرن موجب آيت الڪرسي کان اڳ وارين آيتن ۾ قيامت جي ڏينهن، ڪافرن جي انجام ۽ انهن جي حالتن جو ذڪر آهي، جڏهن ته آيت الڪرسي الله تعالى جي عظمت، سندس صفتن ۽ مڪمل اقتدار کي بيان ڪندي انهن عقيدن جي ترديد ڪري ٿي، جيڪي ڪافرن اختيار ڪيا هئا. آيت ۾ اهو پڻ واضح ڪيو ويو آهي ته الله جي اجازت کان سواءِ ڪوبه شفاعت نٿو ڪري سگهي، ۽ اها توحيد ۽ بعث بعد الموت بابت ايندڙ مضمونن جي شروعات بڻجي ٿي.[9]

: هن جملي ۾ الله تعالى جي وحدانيت ۽ الوهيت جو اعلان ڪيو ويو آهي، يعني عبادت جو حقدار رڳو الله آهي ۽ ان کان سواءِ هر معبود باطل آهي.[10][11] ابن عاشور موجب آيت جي شروعات لفظِ جلاله سان ڪرڻ ان ڪري آهي، جو اهو بنا ڪنهن قريني جي الله جي ذات تي دلالت ڪندڙ سڀ کان وڌيڪ واضح نالو آهي.[9]

: "الحي" مان مراد اها ذات آهي جيڪا هميشه زنده آهي ۽ جنهن کي موت نٿو اچي، جڏهن ته "القيوم" اها ذات آهي جيڪا پاڻ قائم آهي ۽ سڄي ڪائنات کي قائم رکي ٿي. مفسرن موجب اهي ٻئي نالا الله جي ٻين ڪيترين ئي صفتن تي به دلالت ڪن ٿا.[12][11]

: هن عبارت مان مراد آهي ته الله تعالى کي نه اونگه اچي ٿي ۽ نه ننڊ، تنهنڪري هو هر وقت پنهنجي مخلوق جي نگراني ۽ تدبير ڪندو رهي ٿو. صحيح مسلم ۾ ابو موسى اشعري کان روايت آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: «الله نه سمهندو آهي ۽ نه ئي سندس لاءِ سمهڻ مناسب آهي.»[13]

: هن آيت ۾ بيان ڪيو ويو آهي ته آسمانن ۽ زمين ۾ موجود هر شيءِ الله جي ملڪيت ۽ سندس اقتدار هيٺ آهي.[14]

: مفسرن موجب قيامت جي ڏينهن ڪنهن به مخلوق کي الله جي اجازت کان سواءِ شفاعت ڪرڻ جو اختيار نه هوندو. شفاعت صرف انهن لاءِ ٿيندي، جن لاءِ الله اجازت ڏيندو.[15][14]

: هن مان مراد آهي ته الله تعالى مخلوق جي ماضي، حال ۽ مستقبل سميت هر شيءِ کان مڪمل طور واقف آهي.[14]

: انسان ۽ ٻي مخلوق الله جي علم مان صرف ايترو ئي ڄاڻي سگهن ٿا، جيترو الله کين ڄاڻائڻ چاهي ٿو.[14]

: ڪرسي بابت مفسرن جا مختلف رايا آهن. ڪن ان کي الله جي علم سان تعبير ڪيو آهي، جڏهن ته ڪيترين روايتن موجب اها هڪ عظيم مخلوق آهي، جيڪا آسمانن ۽ زمين کي پنهنجي اندر سموئي ٿي، ۽ عرش ان کان به وڏو آهي.[14][16]

: هن مان مراد آهي ته آسمانن ۽ زمين جي حفاظت الله تعالى لاءِ ڪنهن به قسم جي تڪليف يا مشڪل جو سبب نه آهي، ڇاڪاڻ ته سندس قدرت هر شيءِ تي غالب آهي.[17]

: آيت جي پڇاڙيءَ ۾ الله تعالى کي "العلي" ۽ "العظيم" سڏيو ويو آهي. مفسرن موجب "العلي" سندس بلند مرتبي ۽ سڀني مخلوقن تي برتريءَ ڏانهن، جڏهن ته "العظيم" سندس بي مثال عظمت ۽ جلال ڏانهن اشارو ڪري ٿو. السعدي هن آيت کي توحيد الوهيت، توحيد ربوبيت ۽ توحيد اسماء ۽ صفات جي جامع بيان طور بيان ڪيو آهي.[18][11]

تصويري نمائش

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=آية_الڪرسي&oldid=399127" تان ورتل