انڊين نيشنل ڪانگريس

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
(آل انڊيا ڪانگريس کان چوريل)
Jump to navigation ڳولا ڏانهن هلو

انڊين نيشنل ڪانگريس (انگريزي ٻولي: Indian National Congress) هندستان جي هڪ سياسي -پارٽي-، جنهن کي -انڊين نيشنل ڪانگريس- (INC) چيو ويندو آهي. -ان- جو بنياد ڊسمبر 1885ع ۾ مختلف رهنمائن، ايلن اوڪٽوين هيوم، دادا -ڀائي- نوروز جي، ڊنشا واچا، وميش چندر بينرجي، سريندرناٿ بينرجي، من موهن گهوش ۽ وليم ويڊربرن وڌو. هيءَ -پارٽي- پنهنجي قيام کان وٺي هندستان جي آزاديءَ لاءِ سرگرم رهي. موهن داس ڪرمچند گانڌي، -جواهر لعل نهرو-، ولڀ -ڀائي- -پٽيل-، سڀاش چندر بوس، راجندر پرشاد، خان عبدالغفار خان، ابوالڪلام آزاد، مولانا محمد علي جوهر ۽ محمد علي جناح جهڙيون شخصيتن جو هن پارٽيءَ جي جدوجهد ۾ نمايان ڪردار رهيو آهي. (وڌيڪ ڏسندا: ڪانگريس -پارٽي-) برصغير جي ورهاڱي کان پوءِ -انڊين نيشنل ڪانگريس-، هندستاني/ ڀارتي سياست تي وڏي عرصي تائين راڄ ڪيو آهي. ڀارت جو پهريون وزيراعظم -جواهر لعل نهرو- به هن پارٽيءَ جو اڳواڻ هو. -اندرا گانڌي- ۽ راجيو گانڌي جي شهرت، سندن موت کان پوءِ به ڪانگريس پارٽيءَ کي ڀارت ۾ منظم رکيو ۽ ڀارت جي اقتدار تي هن پارٽيءَ جو بدستور اثر رهيو آهي. هيءَ هندستان جي واحد -پارٽي- آهي، جنهن 1999ع، 2004ع ۽ 2009ع جي چونڊن ۾ 10 ڪروڙن کان وڌيڪ ووٽ حاصل ڪيا. ڪانگريس سان لاڳاپيل ڀارتي وزيراعظمن ۾: جواهرلعل نهرو، گلزاري لعل نندا، لعل -بهادر- شاستري، اندرا گانڌي، راجيو گانڌي، نرسمهارائو ۽ من موهن سنگهه شامل آهن. هن وقت ڪانگريس پارٽيءَ جي سربراهه/ چيئرپرسن راجيو گانڌيءَ جي اٽالين گهر واري سونيا گانڌي آهي.[1]

ڀارت جي مشهور سياسي جماعت، جيڪا 1885ع ۾ قائم ٿي، -ان- جو بنيادي مقصد هندستان کي آئيني ذريعن سان نو آبادياتي حق ڏيارڻ هو. 1917ع ۾ انتهاپسند عنصرن، مهاتما گانڌيءَ جي قيادت ۾ ڪم ڪندڙ اعتدال پسند سياستدانن ۽ سڀني کي استعيفا ڏيڻ تي مجبور ڪيو ۽ ڪانگريس ۾ اڪثريت راءِ حاصل ڪري انگريزن کان سوراج جو مطالبو ڪيو. -ان- دور ۾ ڪانگريس جو خاص هٿيار اهنسا ۽ سول نافرماني هئا، -جن- کي پهريون ڀيرو 1919ع ۾ وسيع پئماني تي استعمال ڪيو ويو. ٻي مهاڀاري -جنگ- (1939ع) دوران ڪانگريس، سول نافرمانيءَ ۽ ڀڃ ڊاهه جي تحريڪ هلائي، -ان- سان گڏ ڀارت مان انگريزن کي تڙي ڪڍڻ لاءِ ’هندستان ڇڏيو‘ (Quit India) جو نعرو هنيو. نتيجي طور ڪانگريس جا گهڻا اڳواڻ گرفتار ٿيا ۽ 1942ع کان 1945ع تائين هن جماعت کي غيرقانوني قرار ڏئي، -ان- تي پابندي وڌي وئي. -انڊيا- ڪانگريس'>-آل -انڊيا- ڪانگريس- جا سنڌ ۾ ڊاڪٽر چوئٿرام گدواڻي، اين.-آر-. ملڪاڻي ۽ ٻيا سنڌي اڳواڻ سرگرم رهيا. -ان- کان پوءِ واري زماني ۾ جڏهن -انگريز- حڪومت سان ٻيو ڀيرو ڳالهيون ٿيون ته -ان- وقت هندستان جا مسلمان ’-انڊيا- مسلم ليگ'>-آل -انڊيا- مسلم ليگ-‘ جي پليٽ فارم تي متحد ٿي چڪا هئا، تنهنڪري ڪانگريس کي مسلم ليگ جي مطالبي موجب مسلمانن لاءِ جدا اسلامي رياست جو مطالبو تسليم ڪرڻو پيو. 14-15 -آگسٽ- 1947ع تي ننڍي کنڊ هندستان ۾ ٻه جدا جدا آزاد رياستون ’-پاڪستان-‘ ۽ ’ڀارت‘ جي نالن سان وجود ۾ آيون ۽ ڪانگريس ڀارت ۾ حڪمران -پارٽي- ٿي.
مارچ 1977ع جي عام چونڊن ۾ هن جماعت کي جنتا پارٽيءَ جي مقابلي ۾ سخت شڪست آئي. اهڙيءَ طرح ڀارت ۾ ڪانگريس جي ٽيهن سالن جي مسلسل حڪومت جو خاتمو ٿي ويو، پر 1980ع جي چونڊن ۾ هيءَ جماعت ٻيهر اقتدار ۾ آئي. ڏهن سالن کان پوءِ ٻيهر سندس اقتدار جو خاتمو آيو. -ان- بعد اها -پارٽي- ڀارت ۾ مخالف ڌر جي وڏي -پارٽي- ٿي اُڀري، -ان- کان پوءِ هڪ ڀيرو وري ڪانگريس -پارٽي- اقتدار ۾ آئي ۽ هن وقت ڀارت ۾ ڪانگريس جي سربراهه سونيا گانڌي آهي. هن وقت ڀارت ڪانگريس جي حڪومت آهي ۽ ڪانگريس سان لاڳاپيل من موهن سنگهه -ان- جو وزير اعظم آهي.[2]



حوالا[سنواريو]