پاڻياٺ
پاڻياٺ (Liquid) مادي جي چئن بنيادي حالتن مان هڪ آهي (ٻيون نھرو، گيس ۽ پلازما) ۽ اها واحد حالت آهي جنھن جو هڪ خاص حجم آهي پر ڪا بہ مقرر شڪل ناهي. پاڻيسٺ جي گهاٽائي عام طور تي هڪ نھري (Solid) جي ويجهو آهي ۽ گيس جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو آهي. تنهن ڪري، پاڻياٺ ۽ نھري ٻنهي کي ٿلهو (Condensed) مادو سڏيو ويندو آهي. ٻئي طرف، جيئن ته پاڻيسٺ ۽ گيس، وهڪري جي صلاحيت کي حصيداري ڪن ٿا، انهن ٻنهي کي سيال سڏيو ويندو آهي. پاڻياٺ ۾ ائٽم يا ماليڪيول ھڪ ٻئي کان ڪجهه وڇوٽيء تي ھوندا آهن، جنهن ڪري اھي آساني سان چرپر ڪري سگھندا آھن.
هڪ مائع هڪ تقريبا ناقابل دٻاء سيال آهي جيڪو پنهنجي ڪنٽينر جي شڪل سان مطابقت رکي ٿو پر دٻاء کان آزاد تقريبا مسلسل حجم برقرار رکي ٿو. هڪ مائع مادي جي ننڍڙن ٿڌن ذرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جهڙوڪ ايٽم، جيڪي پاڻ ۾ ملندڙ بانڊن سان گڏ هوندا آهن. گئس وانگر، هڪ پاڻياٺ وهڻ جي قابل آهي ۽ هڪ ڪنٽينر جي شڪل وٺي ٿو. گئس جي برعڪس، هڪ پاڻياٺ ڪافي مسلسل گهاٽائيءَ کي برقرار رکي ٿو ۽ هڪ ڪنٽينر جي هر جڳھ کي ڀرڻ لاء منتشر نہ ڪندو آهي.
جيتوڻيڪ پاڻياٺ پاڻي ڌرتيءَ تي تمام گهڻو آهي، مادو جي اها حالت حقيقت ۾ ڄاڻايل ڪائنات ۾ سڀ کان گهٽ عام آهي، ڇاڪاڻ تہ پاڻياٺ موجود هجڻ لاءِ نسبتاً تنگ درجہ حرارت/دٻاء رينج جي ضرورت هوندي آهي. ڪائنات ۾ سڀ کان وڌيڪ سڃاتل مادو يا تہ گيس (Interstellar clouds) يا پلازما (ستارن وانگر) آهي.
