مواد ڏانھن هلو

لڪسمبرگ شھر

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
(Luxembourg کان چوريل)
لڪسمبرگ

گاديءَ جو شهر ۽ ڪميون
شتات لَٽسَبوئش
Banner of لڪسمبرگ
Banner
Coat of arms of لڪسمبرگ
Coat of arms
لڪسمبرگ جو سرڪاري نشان
لڪسمبرگ is located in Luxembourg
لڪسمبرگ
لڪسمبرگ
لڪسمبرگ جو نقشو، جنهن ۾ لڪسمبرگ شهر نارنگي ۽ ڪينٽن گهري ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريل آهي
لڪسمبرگ is located in Europe
لڪسمبرگ
لڪسمبرگ
لڪسمبرگ (Europe)
Coordinates: 49°36′41″N 6°7′48″E / 49.61139°N 6.13000°E / 49.61139; 6.13000
ملڪلڪسمبرگ
ڪينٽنلڪسمبرگ
حڪومت
• ميئرليڊي پولفر (ڊي پي)
ايراضي
• ڪل51.73 km2 (19.97 sq mi)
آبادي
 (31 ڊسمبر 2025ع)
• ڪل137696
• ڪثافتauto في چورس ڪلوميٽر
وقتي علائقوUTC+01:00
 • اونهارو (ر.ب.و)UTC+02:00
ويب سائيٽwww.vdl.lu

لڪسمبرگ (انگريزي اچار: لَڪسمبرگ؛ لگزمبرگي: ليٽسيبُوئش؛ فرانسيسي: لُڪسانبور؛ جرمن: لُڪسَمبورڪ)، جنهن کي لڪسمبرگ شهر پڻ سڏيو وڃي ٿو (لگزمبرگي: شٽاٽ ليٽسيبُوئش يا دِ شٽاٽ؛ فرانسيسي: وِل دُ لُڪسانبور؛ جرمن: شٽاٽ لُڪسَمبورڪ يا لُڪسَمبورڪ شٽاٽ)، لڪسمبرگ جي گاديءَ جو شهر ۽ ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ آباديءَ واري ڪميون آهي. شهر ڏاکڻي لڪسمبرگ ۾ الزيٽ ۽ پيٽروس درياهن جي سنگم وٽ واقع آهي. اولهه يورپ جي مرڪزي حصي ۾ واقع لڪسمبرگ شهر روڊ رستي برسلز کان لڳ ڀڳ 213 km (132 mi) ۽ ڪولون کان تقريباً 209 km (130 mi) پري آهي.[1]

31 ڊسمبر 2025ع مطابق، لڪسمبرگ شهر جي آبادي 137,696 هئي،[2] جيڪا ملڪ جي ٻئي وڏي آباديءَ واري ڪميون ايش-سر-الزيٽ کان ٽي ڀيرا وڌيڪ آهي. شهر ۾ لڳ ڀڳ 160 قوميتن سان تعلق رکندڙ ماڻهو رهن ٿا. پرڏيهي شهري شهر جي آباديءَ جو 69.5 سيڪڙو، جڏهن تہ لڪسمبرگي شهري 30.5 سيڪڙو آهن،[2] جنهنڪري لڪسمبرگ شهر ملڪ جي انهن ڪميونن مان آهي جتي غير ملڪي رهواسين جو تناسب سڀ کان وڌيڪ آهي.[3]

لڪسمبرگ ملڪ 2024ع ۾ بين الاقوامي مالياتي فنڊ موجب في فرد جي ڊي پي جي لحاظ کان دنيا جي مٿين ملڪن مان هو، جڏهن تہ لڪسمبرگ شهر پاڻ هڪ اهم بئنڪنگ، مالي ۽ انتظامي مرڪز طور ترقي ڪئي آهي.[4] 2019ع جي مرسر سروي ۾ 231 شهرن مان لڪسمبرگ شهر کي ذاتي سلامتيءَ جي لحاظ کان پهريون ۽ رهڻي ڪهڻيءَ جي معيار جي لحاظ کان 18هون نمبر ڏنو ويو.[5]

لڪسمبرگ شهر يورپي يونين جي گاديءَ وارن مرڪزن مان هڪ عملي مرڪز آهي، برسلز، فرينڪفرٽ ۽ اسٽراسبرگ سان گڏ. هتي يورپي يونين جا ڪيترائي اهم ادارا، ايجنسيون ۽ ادارياتي جسم قائم آهن، جن ۾ يورپي يونين جي انصاف جي عدالت، يورپي آڊيٽرن جي عدالت، يورپي پارليامينٽ جو سيڪريٽريٽ، يورپي پبلڪ پراسيڪيوٽر جي آفيس، يورپي سيڙپڪاري بئنڪ، يورپي سيڙپڪاري فنڊ، يورپي استحڪام ميڪانيزم ۽ يورو اسٽيٽ شامل آهن، ان کان سواءِ يورپي ڪميشن جا ڪيترائي شعبا ۽ خدمتون پڻ شهر ۾ قائم آهن.[6] يورپي يونين جي ڪائونسل پڻ هر سال ٽن مهينن دوران شهر ۾ پنهنجا اجلاس منعقد ڪري ٿي.[6]

تاريخ

[سنواريو]

قلعي بند شهر طور ترقي

[سنواريو]
تقريباً 1600ع ۾ شهر جو نقشو

رومي دور ۾، شايد ٻن رومي رستن جي سنگم جي حفاظت لاءِ هڪ قلعي بند برج تعمير ڪيو ويو هو، جيڪي موجوده لڪسمبرگ شهر واري علائقي ۾ اچي ملندا هئا،[حوالو گهربل] جيتوڻيڪ تاريخدان جيمپ ڪنرٽ موجب ان سنگم تي ڪنهن به اڏاوت جي موجود هجڻ جا ثبوت نٿا ملن.[7] موجوده شهر جي حدن اندر ڄاتل قديم ترين وسندين مان ڪجهه فرئنڪي آبادڪارن الزيٽ واديءَ ۾ موجوده ڊوميلڊانج، فافنٿال ۽ گرنڊ جي آس پاس قائم ڪيون.[7] 926ع تائين ڊوميلڊانج ۽ ڪلائوسن جي وچ واري واديءَ ۾ 73 رهواسي آباد هئا.[7][8]

963ع ۾، ٽرير ۾ سينٽ ميڪسيمن جي ايبي سان هڪ مٽاسٽا واري معاهدي وسيلي، زيگفريڊ پهرئين، جيڪو آرڊينس خاندان سان تعلق رکندو هو ۽ فرانس جي بادشاهه لوئي ٻئي ۽ شهنشاهه اوٽو اعظم جو ويجهو مائٽ هو، ڪاسٽيلم لوسيلنبرهوڪ (”ننڍو قلعو“) حاصل ڪيو. اهو هڪ فوجي اڏاوتي ڍانچو هو، جيڪو نائين يا ڏهين صديءَ جي شروعات ڌاري موجوده مڇي مارڪيٽ واري هنڌ تي تعمير ڪيو ويو هو.[7] هي اڏاوت ان قلعي جي چوڪي طور ڪم ڪرڻ لڳي، جنهن جو نالو پڻ لوسيلنبرهوڪ رهيو ۽ جنهن جي اڏاوت زيگفريڊ پوءِ بوڪ جي فيلس (”ٽڪري/چٽان“) تي شروع ڪئي؛[7] هن هنڌ جو پهريون ذڪر پڻ مٿي ڄاڻايل مٽاسٽا واري معاهدي ۾ ملي ٿو.

987ع ۾ ٽرير جي آرچ بشپ ايگبرٽ چرچ آف دي ريڊيمپشن (اڄوڪي سينٽ مائيڪل چرچ) ۾ پنج قربان گاهون وقف ڪيون. چرچ جي ڀرسان رومي رستن جي سنگم وٽ مڇي مارڪيٽ وجود ۾ آئي،[7] جنهن جي چوڌاري شهر ترقي ڪندو ويو.

شهر پنهنجي هنڌ ۽ قدرتي جاگرافيءَ سبب تاريخ جي مختلف دورن ۾ وڏي فوجي حڪمت عمليءَ واري اهميت رکندو رهيو. پهرين قلعي بندين جي تعمير ڏهين صديءَ ۾ ئي شروع ٿي وئي هئي. 13هين صديءَ جي وچ تائين، ڪائونٽيس ارميسنڊ جي حڪمرانيءَ دوران، جنهن 1244ع ۾ شهر کي چارٽر عطا ڪيو، لڪسمبرگ نئين سينٽ نڪولس چرچ (اڄوڪي نوٽر ڊيم ڪيٿيڊرل) جي چوڌاري اولهه طرف پکڙجي ويو هو. نيون ديوارون پڻ تعمير ڪيون ويون، جن اندر 5 هيڪٽر (12 ايڪڙ) ايراضي شامل هئي.[9] تقريباً 1340ع ۾، جان نابين جي حڪمرانيءَ دوران نيون قلعي بنديون تعمير ڪيون ويون، جيڪي 1867ع تائين قائم رهيون.

1443ع ۾ برگنڊين فلپ نيڪ جي اڳواڻيءَ ۾ لڪسمبرگ فتح ڪيو. لڪسمبرگ پهرين برگنڊي ۽ پوءِ اسپيني ۽ آسٽريائي سلطنتن جو حصو بڻيو (ڏسو اسپيني نيدرلينڊز ۽ اسپيني رستو). هيبسبرگ انتظام هيٺ لڪسمبرگ جي قلعي کي بار بار وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو، ايتري قدر جو 16هين صديءَ تائين لڪسمبرگ يورپ جي سڀ کان مضبوط قلعي بند شهرن مان هڪ بڻجي ويو. ان کان پوءِ لڪسمبرگ تي ترتيبوار برگنڊين، اسپينين، فرينچن، ٻيهر اسپينين، آسٽرين، ٻيهر فرينچن ۽ پروشين قبضو ڪيو.[حوالو گهربل]

11 جون 1554ع تي شهر مٿان طوفان دوران وڄ موجوده پلاس گيوم ٻيون واري هنڌ تي قائم فرانسسڪن ڪانوينٽ جي چرچ تي ڪري، جنهن جي ڇت وارو حصو بارود خانو طور استعمال ٿي رهيو هو.[10] ان کان پوءِ ٿيل ڌماڪي سبب چرچ جي ٻرندڙ ڇت جا ٽڪرا پري پري تائين وڃي ڪريا ۽ شهر جي عمارتن جون گهڻو ڪري ڪکائين يا شنگلن واريون ڇتيون باهه جي لپيٽ ۾ اچي ويون.[11] ويل اوت جو وڏو حصو تباهه ٿي ويو ۽ اڻڄاتل تعداد ۾ ماڻهو مارجي ويا يا زخمي ٿيا. ڊچ فوجي انجنيئر سيباسٽيان فان نوين کي شهر جي ٻيهر تعمير جو منصوبو تيار ڪرڻ جي ذميواري ڏني وئي، پر ايندڙ سالن ۾ سندس گهڻيون تجويزون لاڳو نه ٿي سگهيون، ڇاڪاڻ⁠تہ رهواسين پنهنجا گهر ٻيهر تعمير ڪندي انهن کي نظرانداز ڪيو. هڪ وڏي نئين مرڪزي چوڪ، فورم نووم، بابت سندس تصور 1671ع ۾ پلاس ڊارمس جي قيام سان عملي صورت اختيار ڪئي.[12]

17هين صديءَ ۾ پهريون ڀيرو ڪيسميٽ تعمير ڪيا ويا؛ شروعات ۾ اسپين 1644ع کان سرنگهن جي تعمير شروع ڪندي مجموعي طور 23 km (14 mi) سرنگهون ٺاهيون.[13] بعد ۾ فرينچ حڪمرانيءَ دوران مارشل ووبان انهن کي وڌيڪ وسيع ڪيو ۽ 1730ع ۽ 1740ع واري ڏهاڪي ۾ آسٽريائي حڪمرانيءَ هيٺ انهن ۾ وڌيڪ واڌارو ڪيو ويو.

فرانسيسي انقلابي جنگين دوران شهر تي فرانس ٻه ڀيرا قبضو ڪيو: پهريون ڀيرو 1792–93ع ۾ مختصر عرصي لاءِ، ۽ پوءِ ست مهينا جاري رهندڙ گهيري کان پوءِ.[14] لڪسمبرگ فرينچ گهيري آڏو ايتري ڊگهي عرصي تائين مزاحمت ڪئي جو فرينچ سياستدان ۽ فوجي انجنيئر لازار ڪارنو ان کي ”جبرالٽر کان سواءِ دنيا جو بهترين قلعو“ قرار ڏنو، جنهن مان شهر جو لقب ”اتر جو جبرالٽر“ مشهور ٿيو.[14][15]

تنهن هوندي بہ آسٽريائي فوجي دستي آخرڪار هٿيار ڦٽا ڪيا، جنهن جي نتيجي ۾ لڪسمبرگ کي فرانسيسي جمهوريه ۾ ضم ڪري فوريٽس نالي ڊپارٽمينٽ جو حصو بڻايو ويو، جنهن جي پريفيڪچر لڪسمبرگ شهر هو. نيپولين جي جنگين کي ختم ڪندڙ 1815ع جي پيرس جي معاهدي تحت لڪسمبرگ شهر کي جرمن ڪنفيڊريشن جي حصي طور پروشيا جي فوجي ڪنٽرول هيٺ رکيو ويو، جڏهن تہ خودمختياري هائوس آف اورينج-ناسائو وٽ وئي، جيڪو نيدرلينڊز جي گڏيل بادشاهت سان ذاتي اتحاد ۾ هو.

جديد شهر ڏانهن تبديلي

[سنواريو]
رات جي وقت لڪسمبرگ جو پراڻو شهر

لڪسمبرگ بحران کان پوءِ 1867ع جي لنڊن جي معاهدي تحت لڪسمبرگ کي شهر جون قلعي بنديون ڊاهڻيون پيون. ان وقت شهر جي ايراضي 127 هيڪٽر (310 ايڪڙ) هئي، جڏهن تہ چوڌاري دفاعي اڏاوتن 177 هيڪٽر (440 ايڪڙ) ايراضي والاري هئي. انهن جي چوڌاري تقريباً 1 ڪلوميٽر (0.62 mi) ويڪرو تعميراتي پابنديءَ وارو علائقو، جيڪو آسٽرين 1749ع ۾ حفاظتي سببن ڪري قائم ڪيو هو، شهر جي وڌيڪ توسيع کي ناممڪن بڻائي ڇڏيو هو.[16] انهن قلعي بندين کي ڊاهڻ، جنهن سان شهر عملي طور کلي ويو، ۾ سورهن سال لڳا، 15 لک سون جا فرانڪ خرچ ٿيا ۽ 24 km (15 mi) کان وڌيڪ زيرزمين دفاعي اڏاوتن سان گڏ 4 هيڪٽر (9.9 ايڪڙ) ڪيسميٽ، بيٽريون، بيرڪون وغيره تباهه ڪرڻا پيا.[8] ان کان سواءِ پروشيائي فوجي دستو پڻ واپس گهرايو ويو.[17]

1920ع تائين شهر جون اصل حدون (نقشي جي وچ ۾) اڄ جي ڀيٽ ۾ گهڻو ننڍيون هيون.
پاسريل، جيڪا پيٽروس واديءَ مٿان آهي ۽ وائيڊڪٽ يا پراڻي پل جي نالي سان پڻ سڃاتي وڃي ٿي، 1861ع ۾ کولي وئي.

1890ع ۾ گرينڊ ڊيوڪ وليم ٽيون ڪنهن به مرد وارث کان سواءِ وفات ڪري ويو تہ گرينڊ ڊچي ڊچ حڪمران خاندان جي قبضي مان نڪري گرينڊ ڊيوڪ اڊولف جي اڳواڻيءَ هيٺ هڪ آزاد شاخ ڏانهن منتقل ٿي وئي. اهڙيءَ ريت لڪسمبرگ، جيڪو ان وقت تائين گهڻو ڪري رڳو نظرياتي طور آزاد هو، حقيقي معنيٰ ۾ آزاد ملڪ بڻيو ۽ لڪسمبرگ شهر مڪمل طور آزاد رياست جي گاديءَ جو هنڌ بڻجڻ سان 1867ع کان پوءِ وڃايل اهميت جو ڪجهه حصو ٻيهر حاصل ڪيو.

غيرجانبدار رهڻ جي لڪسمبرگ جي ڪوششن باوجود، جرمني 2 آگسٽ 1914ع تي ملڪ تي قبضو ڪيو. 30 آگسٽ تي هيلمٿ فان مولٽڪي تيز فتح جي تياريءَ لاءِ پنهنجو هيڊڪوارٽر فرانس ۾ موجود فوجن جي ويجهو، لڪسمبرگ شهر منتقل ڪيو. پر اها فتح ڪڏهن بہ حاصل نه ٿي ۽ لڪسمبرگ ايندڙ چئن سالن تائين جرمن اعليٰ فوجي ڪمان جو مرڪز رهيو. قبضي جي پڄاڻيءَ تي لڪسمبرگ شهر هڪ ناڪام ڪميونسٽ انقلاب جو مرڪز بڻيو؛ 9 نومبر 1918ع تي ڪميونسٽن هڪ سوشلسٽ جمهوريه جو اعلان ڪيو، پر اها صرف چند ڪلاڪ قائم رهي.[18]

1920ع ۽ 1921ع ۾ شهر جون حدون وڏي پيماني تي وڌايون ويون ۽ آئش، هام، هولرچ ۽ رولنگرگرنڊ جون ڪميون لڪسمبرگ شهر ۾ ضم ڪيون ويون. ان کان اڳ شهر جي اصل ايراضي رڳو 3.55 km2 (1.37 sq mi) هئي؛ انضمام کان پوءِ لڪسمبرگ شهر جي ايراضي وڌي 51.52 km2 (19.89 sq mi) ٿي وئي،[19] جنهن سان اهو ملڪ جي سڀ کان وڏي ڪميون بڻجي ويو، ۽ اها حيثيت 1978ع تائين برقرار رهي.

1940ع ۾ جرمني ٻيهر لڪسمبرگ تي قبضو ڪيو. نازين لڪسمبرگ جي ماڻهن کي خود حڪومت ڏيڻ جو ارادو نه رکيو ۽ آهستي آهستي ملڪ کي ٽئين ريخ ۾ ضم ڪندي انتظامي طور پاڙيسري جرمن صوبي سان غير رسمي طور ڳنڍي ڇڏيو. قبضي دوران گاديءَ واري شهر جي سڀني گهٽين کي نوان جرمن نالا ڏنا ويا، جن جو اعلان 4 آڪٽوبر 1940ع تي ڪيو ويو.[20] مثال طور ريلوي اسٽيشن ڏانهن ويندڙ اهم رستي اوينو ڊي لا ليبرٽي جو نالو بدلائي ”اڊولف-هٽلرشتراسي“ رکيو ويو.[20] 26 مارچ 1943ع تي نازي اختيارين شتراسن ۽ والفرڊانج جي ڪميونن ۽ هيسپرانج ڪميون جي ڪجهه حصن کي شامل ڪري شهر جون حدون وڌايون.[21] لڪسمبرگ شهر 10 سيپٽمبر 1944ع تي آزاد ڪرايو ويو،[22] جنهن کان پوءِ قبضي کان اڳ واريون شهري حدون بحال ڪيون ويون. ڊسمبر 1944ع ۽ جنوري 1945ع دوران شهر تي جرمني جي ڊگهي فاصلي واري وي-3 توپ سان بمباري ڪئي وئي.

جنگ کان پوءِ لڪسمبرگ پنهنجي غيرجانبداري ختم ڪئي ۽ ڪيترن ئي بين الحڪومتي ۽ فوق قومي ادارن جو باني ميمبر بڻيو. 1952ع ۾ شهر يورپي ڪوئلي ۽ فولاد برادري جي هاءِ اٿارٽي جو هيڊڪوارٽر بڻيو. 1967ع ۾ هاءِ اٿارٽي کي ٻين يورپي ادارن جي ڪميشنن سان ضم ڪيو ويو؛ جيتوڻيڪ لڪسمبرگ شهر هاڻي يورپي ڪوئلي ۽ فولاد برادريءَ جو مرڪز نه رهيو، پر 1981ع تائين يورپي پارليامينٽ جا ڪجهه جزوي اجلاس هتي ٿيندا رهيا.[23] لڪسمبرگ اڄ بہ يورپي پارليامينٽ جي سيڪريٽريٽ، يورپي يونين جي انصاف جي عدالت، يورپي آڊيٽرن جي عدالت ۽ يورپي سيڙپڪاري بئنڪ جو مرڪز آهي. يورپي ڪميشن جا ڪيترائي شعبا پڻ لڪسمبرگ ۾ قائم آهن.[6] يورپي يونين جي ڪائونسل هر سال اپريل، جون ۽ آڪٽوبر جي مهينن دوران شهر ۾ گڏجاڻيون ڪندي آهي.[6]

جاگرافي

[سنواريو]
گرنڊ کان پراڻي شهر ڏانهن منظر
لڪسمبرگ شهر جو تفصيلي نقشو

زميني بناوٽ

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر لڪسمبرگ پليٽو جي ڏاکڻي حصي تي واقع آهي. هي پليٽو شروعاتي جوراسڪ دور جي سينڊ اسٽون واري هڪ وڏي ارضياتي بناوٽ آهي، جيڪا گٽلينڊ جو مرڪزي حصو بڻائي ٿي. گٽلينڊ ملڪ جي ڏاکڻين ٻن ٽين حصن تي پکڙيل نسبتاً گهٽ اوچائي ۽ هموار علائقو آهي.

شهر جو مرڪز هڪ نمايان ۽ خوبصورت اوچي هنڌ تي واقع آهي، جنهن جي ڪنارن کان تيز ڍلان هيٺ الزيٽ ۽ پيٽروس درياهن جون تنگ واديون آهن. ٻنهي درياهن جو سنگم پڻ لڪسمبرگ شهر اندر واقع آهي. درياهن ٺهيل لڳ ڀڳ 70 m (230 ft) اونهن گهارن مٿان ڪيترائي پل ۽ وائيڊڪٽ ٺهيل آهن، جن ۾ اڊولف پل، گرينڊ ڊچس شارلٽ پل ۽ پاسريل شامل آهن. جيتوڻيڪ لڪسمبرگ شهر ايراضيءَ جي لحاظ کان تمام وڏو ناهي، پر ان جي شهري بناوٽ پيچيده آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ شهر مختلف اوچائين، ٽڪرين ۽ ٻن وڏين گهارن جي ٻنهي پاسن تي پکڙيل آهي.

لڪسمبرگ شهر جي ڪميون جي ايراضي 51 km2 (20 sq mi) کان وڌيڪ آهي، جيڪا لڪسمبرگ جي ڪل ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 2 سيڪڙو بڻجي ٿي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ملڪ جي چوٿين وڏي ڪميون آهي، جڏهن تہ شهري علائقي جي لحاظ کان ملڪ ۾ سڀ کان وڏو آهي. شهر جي آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 2,600 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي. شهر جي وڏي ايراضي پارڪن، ٻيلن ۽ اهم تاريخي ورثي وارن ماڳن، خاص طور يونيسڪو سان لاڳاپيل علائقن، لاءِ محفوظ آهي؛ ان کان سواءِ شهر جي انتظامي حدن اندر زرعي زمين جا به وڏا حصا موجود آهن.

لڪسمبرگ شهر جا ضلعا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو لڪسمبرگ شهر جا ضلعا

لڪسمبرگ شهر کي 24 ضلعن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي فرانسيسي ۾ ڪارٽيئي چيو وڃي ٿو. اهي ضلعا سڄي ڪميون جي علائقي تي پکڙيل آهن. عام طور اهي شهر جي وڏن پاڙن ۽ مضافاتي علائقن سان مطابقت رکن ٿا، جيتوڻيڪ ڪجهه تاريخي پاڙا، جهڙوڪ بونووئي، ٻن الڳ ضلعن ۾ ورهايل آهن.[حوالو گهربل]

آبهوا

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر ۾ سامونڊي آبهوا آهي (ڪوپن: Cfb)، جنهن ۾ سڄي سال وچولي مقدار ۾ برسات، ٿڌا کان نسبتاً ٿڌا سيارا ۽ گرم اونهارا ٿين ٿا. سال جي لڳ ڀڳ ٻن ٽين حصي دوران آسمان گهڻو ڪري ڪڪرالو رهي ٿو.[حوالو گهربل]

موسمي رڪارڊ : لڪسمبرگ ايئرپورٽ، اوچائي: 368 m (1,207 ft) (1991–2020ع جا سراسري انگ، انتهائي انگ 1947ع کان هينئر تائين)
مھينو جنور: فبرو: مارچ اپريل مئي جون جولاء آگسٽ سيپ: آڪٽو: نومبر ڊسمبر سال
وڌ ۾ وڌ رڪارڊ°C (°F) 13.9
(57)		 19.8
(67.6)		 23.5
(74.3)		 27.9
(82.2)		 31.6
(88.9)		 35.4
(95.7)		 39.0
(102.2)		 37.9
(100.2)		 32.2
(90)		 26.0
(78.8)		 19.8
(67.6)		 15.7
(60.3)		 39.0
(102.2)
اوچي پد جي
سراسري°C (°F)		 3.8
(38.8)		 5.2
(41.4)		 9.8
(49.6)		 14.4
(57.9)		 18.4
(65.1)		 21.7
(71.1)		 23.9
(75)		 23.5
(74.3)		 19.0
(66.2)		 13.5
(56.3)		 7.7
(45.9)		 4.5
(40.1)		 13.8
(56.8)
روزاني سراسري°C (°F) 1.4
(34.5)		 2.2
(36)		 5.7
(42.3)		 9.6
(49.3)		 13.5
(56.3)		 16.7
(62.1)		 18.7
(65.7)		 18.4
(65.1)		 14.3
(57.7)		 9.9
(49.8)		 5.2
(41.4)		 2.3
(36.1)		 9.8
(49.6)
گھٽ پد جي
سراسري°C (°F)		 −1.0
(30.2)		 −0.7
(30.7)		 2.0
(35.6)		 5.1
(41.2)		 8.7
(47.7)		 11.8
(53.2)		 13.8
(56.8)		 13.6
(56.5)		 10.3
(50.5)		 6.6
(43.9)		 2.8
(37)		 0.0
(32)		 6.1
(43)
گھٽ ۾ گھٽ
رڪارڊ°C (°F)		 −17.8
(0)		 −20.2
(−4.4)		 −14.4
(6.1)		 −6.9
(19.6)		 −2.1
(28.2)		 0.9
(33.6)		 4.5
(40.1)		 4.3
(39.7)		 −0.7
(30.7)		 −4.6
(23.7)		 −11.1
(12)		 −15.3
(4.5)		 −20.2
(−4.4)
سراسري پرسپييئيشن mm (انچ) 72.0
(2.835)		 59.0
(2.323)		 57.0
(2.244)		 49.0
(1.929)		 71.2
(2.803)		 75.6
(2.976)		 71.5
(2.815)		 71.9
(2.831)		 66.2
(2.606)		 76.6
(3.016)		 72.1
(2.839)		 89.4
(3.52)		 831.5
(32.736)
سراسري مينھن 
(≥ 1.0 mm)
 11.7 10.3 10.3 8.7 10.0 9.9 9.9 9.2 8.6 10.4 12.2 13.1 124.3
برفاني ڏينھن
جي سراسري		 7.5 7.6 3.6 1.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 2.3 6.8 29.4
نسبتي گھم جي سراسري

(%)

 88 83 74 67 68 68 67 68 75 84 89 90 77
اس جي ماھوار
وقت جي سراسري		 52.0 79.5 137.1 197.5 226.3 241.2 257.6 237.1 174.9 106.7 51.1 41.9 1,802.9
Source: ميٽيولڪس[24][25][26]

آبادي

[سنواريو]
Historical population
YearPop.±%
182115,091—    
185121,754+44.2%
187126,303+20.9%
188030,205+14.8%
189032,767+8.5%
190039,488+20.5%
191045,169+14.4%
192246,530+3.0%
193053,837+15.7%
193557,822+7.4%
194761,996+7.2%
196071,653+15.6%
197076,159+6.3%
198178,912+3.6%
199175,833−3.9%
200176,688+1.1%
201195,058+24.0%
2021128,097+34.8%
Source: اسٽيٽيڪ[27][28]

2021ع جي انگن اکرن موجب، لڪسمبرگ شهر جي آباديءَ ۾ 51.9 سيڪڙو مرد ۽ 48.1 سيڪڙو عورتون هيون. 15 سالن کان گهٽ عمر وارا ماڻهو ڪل آباديءَ جو 13.0 سيڪڙو هئا، جڏهن تہ 65 سال يا ان کان وڌيڪ عمر وارن جو حصو 12.0 سيڪڙو هو.[28]

اميگريشن

[سنواريو]

2021ع ۾ پرڏيهه ڄاول ماڻهو لڪسمبرگ شهر جي ڪل آباديءَ جو 72.7 سيڪڙو هئا. انهن مان 49.1 سيڪڙو ماڻهو يورپي يونين جي ٻين ملڪن ۾ ڄاول هئا، جڏهن تہ 23.6 سيڪڙو ماڻهو يورپي يونين کان ٻاهر جي ملڪن ۾ ڄاول هئا.[29]

حڪومت

[سنواريو]

مقامي حڪومت

[سنواريو]
لڪسمبرگ سٽي هال ڪميونل انتظاميا جو مرڪز آهي، جتي ڪميونل ڪائونسل ۽ ميئر جون آفيسون واقع آهن.

لڪسمبرگ جي آئين تحت، مقامي حڪومت جو مرڪز شهر جي ڪميونل ڪائونسل آهي. ڪائونسل 27 ميمبرن تي ٻڌل آهي (اهو انگ 1964ع کان مقرر آهي)، جن مان هر هڪ کي هر ڇهن سالن کانپوءِ آڪٽوبر جي ٻئي آچر تي چونڊيو ويندو آهي ۽ اهي ايندڙ سال جي پهرين جنوري تي عهدو سنڀاليندا آهن.[30] هي ڪائونسل لڪسمبرگ جي سڀني ڪميونل ڪائونسلن مان سڀ کان وڏي آهي. شهر کي ڊيموڪريٽڪ پارٽي (ڊي پي) جو مضبوط ڳڙهه سمجهيو ويندو آهي،[31] جنهن 1969ع کان بنا ڪنهن وقفي جي شهر جو ميئر ڏنو آهي ۽ قومي سطح تي اها ٻي وڏي پارٽي آهي. ڊيموڪريٽڪ پارٽي ڪائونسل ۾ ڏهن ڪائونسلرن سان سڀ کان وڏي پارٽي آهي.[32]

شهر جي انتظاميا جي سربراهي ميئر ڪندو آهي، جيڪو ڪميونل ڪائونسل ۾ سڀ کان وڏي پارٽيءَ جو اڳواڻ هوندو آهي. زاويئر بيٽل جي 4 ڊسمبر 2013ع تي لڪسمبرگ جو نئون وزيراعظم بڻجڻ کانپوءِ، ليڊي پولفر (ڊي پي)، جيڪا اڳ ۾ 1982ع کان 1999ع تائين پڻ ان عهدي تي رهي چڪي هئي، ساڳئي سال 17 ڊسمبر تي لڪسمبرگ جي نئين ميئر طور حلف کنيو. گذريل چونڊن کانپوءِ ميئر انتظامي ڪابينا، ڪاليج آف آلڊرمين، جي اڳواڻي ڪري ٿي، جنهن ۾ ڊي پي سي ايس وي سان گڏ اتحادي حڪومت ٺاهي ٿي. لڪسمبرگ جي ٻين شهرن جي ابتڙ، جتي وڌ ۾ وڌ چار آلڊرمين رکڻ جي اجازت آهي، لڪسمبرگ شهر کي پنهنجي ڪاليج ۾ ڇهه آلڊرمين رکڻ جي خاص اجازت حاصل آهي.[33]

قومي حڪومت

[سنواريو]
ڪرچبرگ ۾ پلاس ڊي يورپ ۽ يورپي ادارن جون عمارتون.
ڪرچبرگ ۾ الچيدي ڊي گاسپيري عمارت ۽ يورپي پارليامينٽ جي عمارت جو حصو.

لڪسمبرگ شهر، لڪسمبرگ حڪومت جو مرڪز آهي. لڪسمبرگ جو گرينڊ ڊيوڪل خاندان ڪولمار-برگ ۾ واقع برگ قلعو ۾ رهندو آهي.

چيمبر آف ڊيپيوٽيز جي قومي چونڊن لاءِ شهر سينٽر چونڊ تڪ ۾ شامل آهي.[34]

يورپي ادارا

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر يورپي يونين جي ڪيترن ئي ادارن، ايجنسين ۽ تنظيمن جو مرڪز آهي، جن ۾ يورپي يونين جي انصاف جي عدالت، يورپي ڪميشن، يورپي پارليامينٽ جو سيڪريٽريٽ، يورپي ڪورٽ آف آڊيٽرز ۽ يورپي سيڙپڪاري بئنڪ شامل آهن. انهن ادارن جي اڪثريت شهر جي اتر-اوڀر ۾ واقع ڪرچبرگ علائقي ۾ قائم آهي.[35]

ثقافت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو لڪسمبرگ جي ثقافت
ڪيسينو لڪسمبرگ کي مقامي فن جي نمائشن لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.
فائل:Luxemburg Grand Theatre 2.jpg
گرانڊ ٿيئٽر ڊي لڪسمبرگ

لڪسمبرگ شهر ۾ ڪيترائي مشهور عجائب گهر آهن، جن ۾ نيشنل ميوزيم آف هسٽري اينڊ آرٽ (ايم اين ايڇ اي)، لڪسمبرگ شهر جي تاريخ جو عجائب گهر، گرينڊ ڊيوڪ جين ميوزيم آف ماڊرن آرٽ (مودام)، نيشنل ميوزيم آف نيچرل هسٽري (ايم اين ايڇ اين) ۽ لڪسمبرگ سٽي ٽرام اينڊ بس ميوزيم شامل آهن.[36][37]

شهر جي ٻن ميونسپل ٿيئٽرن، گرانڊ ٿيئٽر ڊي لڪسمبرگ ۽ ٿيئٽر ڊي ڪيپوسين،[38] کان سواءِ فلارموني ڪنسرٽ هال ۽ هڪ وڏي آڊيٽوريم وارو ڪنزرويٽوار پڻ موجود آهي.[39] آرٽ گيلرين ۾ ويلا ووبان، ڪيسينو لڪسمبرگ ۽ ايم ٽنل شامل آهن.[40]

لڪسمبرگ پهريون شهر هو، جنهن کي ٻه ڀيرا يورپي ثقافتي گاديءَ جو شهر قرار ڏنو ويو. پهريون ڀيرو اهو اعزاز 1995ع ۾ مليو. 2007ع ۾ رومانيا جي شهر سيبيو سان گڏ، يورپي ثقافتي گاديءَ جو علائقو[41] هڪ سرحد پار علائقو (سارلورلڪس جو گريٽر ريجن يا گرانڊ ريجن) هو، جنهن ۾ لڪسمبرگ جي گرينڊ ڊچي، جرمني جا رائنلينڊ-پالاٽينيٽ ۽ سارلينڊ، بيلجيم جو والون علائقو ۽ جرمن ڳالهائيندڙ برادري، ۽ فرانس جو لورين علائقو شامل هئا. هن تقريب جو مقصد جسماني، نفسياتي، فني ۽ جذباتي سميت سڀني شعبن ۾ سرحدون پار ڪندي ماڻهن جي اچ وڃ ۽ خيالن جي ڏي وٺ کي هٿي ڏيڻ هو.[حوالو گهربل][42]

لڪسمبرگ شهر پنهنجي مختلف قسمن جي ريسٽورنٽن ۽ کاڌن جي وسيع چونڊ لاءِ پڻ مشهور آهي، جن ۾ چار مشيلن اسٽار حاصل ڪيل ريسٽورنٽ پڻ شامل آهن.[43]

يونيسڪو عالمي ورثو ماڳ

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو لڪسمبرگ جو پراڻو شهر

لڪسمبرگ شهر، پنهنجي قلعي بندين جي تاريخي اهميت سبب، لڪسمبرگ شهر: ان جا پراڻا علائقا ۽ قلعي بنديون جي نالي سان يونيسڪو جي عالمي ورثن جي فهرست ۾ شامل آهي.[44] هي ماڳ گهڻو ڪري ويل اوت ۾ واقع آهي.

راندين

[سنواريو]
اسٽيڊ ڊي لڪسمبرگ

آءِ اين جي يورپ ميراٿن جون 2006ع کان هر سال گاديءَ واري شهر ۾ منعقد ٿيندي رهي آهي. 2014ع واري مقابلي ۾ 11,000 ڊوڙندڙن حصو ورتو ۽ 100,000 کان وڌيڪ تماشائي موجود هئا.

لڪسمبرگ اوپن هڪ ٽينس ٽورنامينٽ آهي، جيڪو 1991ع کان گاديءَ واري شهر ۾ منعقد ٿيندو رهيو آهي. ٽورنامينٽ 13 کان 21 آڪٽوبر تائين هلندو آهي. بي جي ايل بي اين پي پاريبا، جيڪو ٽينس جي دنيا جي مشهور اسپانسرن مان هڪ آهي، 2014ع تائين هن ٽورنامينٽ جو معاهدي تحت ٽائيٽل اسپانسر هو.

اسٽيڊ ڊي لڪسمبرگ، جيڪو لڪسمبرگ شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ گاسپريش ۾ واقع آهي، ملڪ جو قومي اسٽيڊيم ۽ سڀ کان وڏو راندين جو ماڳ آهي. فٽبال ۽ رگبي يونين سميت راندين جي مقابلن لاءِ ان ۾ 9,386 تماشائين جي گنجائش آهي، جڏهن ته ڪنسرٽن لاءِ ان جي گنجائش 15,000 آهي.[45] ملڪ جو سڀ کان وڏو انڊور راندين جو ماڳ ڊي ڪوڪ آهي، جيڪو لڪسمبرگ شهر جي اتر-اوڀر ۾ ڪرچبرگ ۾ واقع آهي ۽ ان ۾ 8,300 ماڻهن جي گنجائش آهي. هن ارينا کي باسڪيٽ بال، هينڊ بال، جمناسٽڪ ۽ والي بال لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، جن ۾ 2007 عورتن جي يورپي والي بال چيمپيئن شپ جو فائنل پڻ شامل آهي. ڊي ڪوڪ ۾ اولمپڪ ماپ جو سوئمنگ پول پڻ موجود آهي.[46]

لڪسمبرگ شهر جا ٻه فٽبال ڪلب، ريسنگ ايف سي يونين لڪسمبرگ ۽ ايف سي لڪسمبرگ سٽي، ترتيبوار ملڪ جي سڀ کان مٿانهين ليگ بي جي ايل ليگ ۽ ٻئي درجي جي ڊويزن آف آنر ۾ کيڏن ٿا. اسٽيڊ ڊي لڪسمبرگ، لڪسمبرگ جي قومي فٽبال ٽيم جي گهريلو مقابلن جي ميزباني ڪري ٿو.

دلچسپ جايون

[سنواريو]
لڪسمبرگ جي آور ليڊي ڪيٿيڊرل جو اولهه وارو داخلي دروازو

دلچسپ جاين ۾ گوٿڪ ريوائول طرز جو نوٽر ڊيم ڪيٿيڊرل، قلعي بنديون، ايم ٽنل (زمين هيٺان هڪ آرٽ گيلري)، گرينڊ ڊيوڪل محل، گيلي فرا جنگي يادگار، ڪيسميٽس، نائيمينسٽر ايبي، پلاس ڊي آرمس، اڊولف پل ۽ سٽي هال شامل آهن. آر ٽي ايل گروپ جو مرڪز پڻ هن شهر ۾ آهي.

ٻي عالمي جنگ جو لڪسمبرگ آمريڪن قبرستان ۽ يادگار، لڪسمبرگ شهر جي حدن اندر هيم ۾ واقع آهي. هن قبرستان ۾ 5,076 آمريڪي فوجي دفن ٿيل آهن، جن ۾ جنرل جارج ايس. پيٽن پڻ شامل آهي. هتي انهن 371 آمريڪين جي يادگار پڻ موجود آهي، جن جا لاش ڪڏهن به هٿ نه اچي سگهيا يا جن جي سڃاڻپ نه ٿي سگهي.

پارڪ ۽ سرسبز جايون

[سنواريو]
شهر جي اولهه ۾ پارڪ ڊي ميرل

سرسبز جايون لڪسمبرگ شهر جي زميني ايراضيءَ جو هڪ وڏو حصو آهن. شهر ۾ 1,055 هيڪٽر (2,610 ايڪڙ) شهري ٻيلو موجود آهي[47]، جيڪو شهر جي ڪل زميني ايراضيءَ جو لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو آهي. ان ۾ اتر-اولهه طرف واقع بامبيش ٻيلي جو 679-هيڪٽر (1,680-ايڪڙ) حصو پڻ شامل آهي.[48] شهر طرفان 1990ع واري ڏهاڪي جي شروعات کان وڻن جو رجسٽر رکيو پيو وڃي؛[49] مئي 2025ع واري نسخي ۾ سڄي شهر ۾ ڪل 23,126 وڻ درج ٿيل هئا، جڏهن ته 2016ع ۾ انهن جو انگ 19,914 هو.[50][51] پارڪن ۽ سرسبز جاين جي سار سنڀال شهر جي پارڪس سروس (Service Parcs) ڪندي آهي، جيڪا 1939ع ۾ قائم ڪئي وئي ۽ 1961ع کان هڪ آزاد سروس طور ڪم ڪري رهي آهي.[52]

پارڪس سروس لڪسمبرگ شهر اندر 15 پارڪن يا پارڪن جهڙين سرسبز جاين جي فهرست ڏئي ٿي.[53] انهن مان سڀ کان وڏو، لڳ ڀڳ 19 هيڪٽر (47 ايڪڙ) ايراضيءَ تي پکڙيل،[54] ايڊورڊ آندري ميونسپل پارڪ آهي، جنهن کي ”سٽي پارڪ“ (Stater Park) پڻ چيو ويندو آهي. هن پارڪ جي رٿابندي 1871ع کان 1878ع جي وچ ۾ فرانسيسي لينڊ اسڪيپ معمار ايڊورڊ آندري ڪئي هئي. اهو پارڪ انهن قلعي بندين جي جاءِ تي ٺاهيو ويو، جيڪي 1867ع جي لنڊن واري معاهدي کانپوءِ ڊاهيون ويون هيون.[55][54] هن پارڪ جي اهم ماڳن ۾ ويلا لوويني شامل آهي، جيڪا ڊگهي عرصي تائين آر ٽي ايل جو هيڊڪوارٽر رهي ۽ 1962ع ۽ 1966ع جي يوروويزن گيت مقابلن جي ميزباني پڻ ڪئي. ان کان سواءِ هتي ويلا ووبان آرٽ ميوزيم ۽ ڪيترائي مجسما ۽ يادگار پڻ موجود آهن.

ٻين پارڪن ۾ پارڪ ڊي ميرل شامل آهي، جيڪو هولريش، ميرل ۽ بيلير جي وچ ۾ واقع آهي، جڏهن ته ليمپرٽسبرگ ۾ 4.6-هيڪٽر (11-ايڪڙ) ايراضيءَ تي پکڙيل پارڪ ٽوني نوئمان پڻ واقع آهي.[56]

آمدرفت

[سنواريو]

شاهراهون

[سنواريو]

لڪسمبرگ يورپ جي مرڪز ۾ فرينڪفرٽ، پيرس ۽ ايمسٽرڊيم جي وچ ۾ واقع گولڊ ٽرائنگل ۾ واقع آهي. تنهنڪري اهو ڪيترين ئي موٽر ويز ۽ بين الاقوامي رستن سان ڳنڍيل آهي.[57] حقيقت ۾، لڪسمبرگ جون لڳ ڀڳ سڀئي موٽر ويز هتان گذرن ٿيون.

عوامي آمدرفت

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر ۾، ملڪ جي باقي حصي وانگر، 29 فيبروري 2020ع کان ريل، بس ۽ ٽرام سميت عوامي آمدرفت مفت آهي.[58]

ريل

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر جي حدن اندر سرڪاري ريلوي ڪمپني سوسيٽي نيشنال ڊي شمين ڊي فير لڪسمبرجوا (سي ايف ايل) پاران هلندڙ پنج ريلوي اسٽيشنون آهن: سينٽس-هيم، ڊوميلڊانج، هولريش، فافينٿال-ڪرچبرگ ۽ ملڪ جي سڀني ريلوي لائينن جي مکيه اسٽيشن ۽ آخري اسٽيشن، لڪسمبرگ اسٽيشن. لڪسمبرگ شهر جي اسٽيشنن تي سي ايف ايل جون ملڪي ريل خدمتون هلن ٿيون، جڏهن ته بين الاقوامي ريل خدمتون سي ايف ايل سان گڏ جرمن، بيلجيمي ۽ فرانسيسي ريلوي ڪمپنين پاران هلايون وڃن ٿيون. ان کان سواءِ، لڪسمبرگ اسٽيشن فرانس جي ايل جي وي ايسٽ نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهي، جنهن وسيلي پيرس ۽ اسٽراسبرگ ڏانهن تيز رفتار ريل خدمتون مهيا ڪيون وڃن ٿيون. سوئٽزرلينڊ جي بازل ۽ زيورخ ڏانهن روزانو ٻن مقرر بين الاقوامي ريل گاڏين وسيلي خدمتون پڻ موجود آهن.[59]

بس

[سنواريو]
اي وي ايل بس 822 (وي وي 1006)، 12 ميٽر ڊگهي مين لائنز سٽي اي

لڪسمبرگ شهر ۾ 30 بس لائينن جو نيٽ ورڪ آهي، جيڪو ميونسپل ٽرانسپورٽ اداري، آٽوبس ڊي لا ويل ڊي لڪسمبرگ (اي وي ايل)، پاران هلايو وڃي ٿو. انهن خدمتن جو ڪجهه حصو خانگي بس ڪمپنين کي ٺيڪي تي ڏنل آهي ۽ هي نيٽ ورڪ هر سال 4 ڪروڙ مسافرن کي آمدرفت جي سهولت فراهم ڪري ٿو.[60] شهر ۾ ”سٽي نائيٽ نيٽ ورڪ“ پڻ موجود آهي. شهر طرفان ”پارڪ اينڊ رائيڊ“ نظام پڻ هلايو وڃي ٿو، جنهن تحت پنج ڪار پارڪ بس ۽ ٽرام نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهن. اي وي ايل بسن کان سواءِ، سي ايف ايل ۽ آر جي ٽي آر شهر کان لڪسمبرگ جي ٻين حصن ۽ جرمني ۽ فرانس جي ويجهن شهرن تائين علائقائي بسون هلائين ٿا.[حوالو گهربل]

ٽرام

[سنواريو]
ٽرام، لڪسمبرگ ريلوي اسٽيشن وٽ

1875ع کان 1964ع تائين شهر ۾ هڪ وسيع ٽرام نيٽ ورڪ هلندو هو. ڊسمبر 2017ع ۾ ٽرامون ٻيهر گاديءَ واري شهر ۾ متعارف ڪرايون ويون. نئين لائين، ٽي 1، کي مرحليوار کوليو ويو ۽ مارچ 2025ع ۾ مڪمل ڪيو ويو. هيءَ لائين شهر جي مرڪز مان گذرندي لڪسمبرگ ايئرپورٽ ۽ اسٽيڊ ڊي لڪسمبرگ جي وچ ۾ هلي ٿي.[61][62][63] اميد آهي ته 2035ع تائين نيٽ ورڪ ۾ چار لائينون هونديون، جڏهن ته 2022ع تائين مستقبل جي لائينن جي رٿابندي جاري هئي.[64]

هوائي آمدرفت

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر کي ملڪ جو واحد بين الاقوامي هوائي اڏو، لڪسمبرگ ايئرپورٽ (ڪوڊ: آءِ اي ٽي اي: ايل يو ايڪس، آءِ سي اي او: اي ايل ايل ايڪس)، خدمتون مهيا ڪري ٿو. سانڊوائلر ڪميون ۾ شهر جي مرڪز کان 6 ڪلوميٽرs (3.7 ميلs) جي فاصلي تي واقع ايئرپورٽ تائين ميونسپل بس نيٽ ورڪ جي لائينن 6، 16 ۽ 29، ۽ شهر جي ٽرام جي ٽي 1 لائين وسيلي پهچي سگهجي ٿو، جيڪا 2025ع کان اتي ختم ٿئي ٿي.[65][66] هي هوائي اڏو لڪسمبرگ جي قومي هوائي ڪمپني لڪس ايئر جو مکيه مرڪز ۽ دنيا جي وڏين ڪارگو هوائي ڪمپنين مان هڪ ڪارگولڪس جو پڻ اهم مرڪز آهي.[67]

بين الاقوامي لاڳاپا

[سنواريو]

لڪسمبرگ، ٽريئر، زاربرڪن ۽ ميٽز سان گڏ شهرن جي ڪواٽروپول اتحاد جو ميمبر آهي (پاڙيسري ملڪ: جرمني ۽ فرانس).[68]

جاڙا شهر – ڀينر شهر

[سنواريو]

لڪسمبرگ شهر جا هيٺين شهرن ۽ علائقن سان جاڙا شهري لاڳاپا آهن:

گيلري

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

ڪتابيات

[سنواريو]

سانچو:Luxembourg topics

سانچو:Communes of Luxembourg سانچو:List of European capitals by region سانچو:European Capital of Culture

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "شهرن وچ ۾ عظيم دائري وارا فاصلا". گڏيل رياستن جو زراعت کاتو. اصل نسخو مان 26 March 2005 تي محفوظ ڪيل. 23 July 2006 تي حاصل ڪيل.
  2. 1 2 "شهر انگن اکرن ۾". vdl.lu. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 14 January 2025 تي محفوظ ڪيل. 21 January 2026 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ "لڪسمبرگ ۾ مهاجرن جي جاگرافيائي ورهاست" (PDF). statistiques.public.lu (فرانسيسي ۾). 21 December 2023. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 19 September 2025 تي محفوظ ڪيل. 15 September 2025 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ "Luxembourg". بين الاقوامي مالياتي فنڊ. January 2024. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 11 January 2020 تي محفوظ ڪيل. 13 February 2024 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "رهڻي ڪهڻيءَ جي معيار موجب شهرن جي درجابندي". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 18 April 2018 تي محفوظ ڪيل. 22 January 2022 تي حاصل ڪيل.
  6. 1 2 3 4 "لڪسمبرگ ۾ يورپي ادارا". luxembourg.public.lu (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 5 August 2021 تي محفوظ ڪيل. 5 August 2021 تي حاصل ڪيل.
  7. 1 2 3 4 5 6 Kunnert 1986, p. 2.
  8. 1 2 "عالمي ورثي جي فهرست – لڪسمبرگ" (PDF). يونيسڪو. 1 October 1993. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 30 May 2004 تي محفوظ ڪيل. 10 March 2026 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ Kunnert 1986, p. 3.
  10. ↑ Beck, Fanny; Beck, Henri (April 2000). "ليس ڪورڊيليئر اي لور ايگليز" (PDF). اونس شتات. شمارو 63. ص. 6–11. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 12 July 2026 تي محفوظ ڪيل. 5 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ Kunnert 1986, p. 4.
  12. ↑ Clesse, René (July 1991). "300 ياره پليسدارم" (PDF). اونس شتات (جرمن ۾). شمارو 37. ص. 5–11. 5 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ "قلعو". لڪسمبرگ شهر سياحت آفيس. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 April 2022 تي محفوظ ڪيل. 23 July 2006 تي حاصل ڪيل.
  14. 1 2 Kreins (2003)، ص. 64
  15. ↑ "لڪسمبرگ شهر جي تاريخ: هڪ قلعي بند شهر جي دلچسپ ڪهاڻي". لڪسمبرگ: مائي سٽي. 18 May 2025. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 15 May 2025 تي محفوظ ڪيل. 18 May 2025 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ Thewes 2012, p. 10-13.
  17. ↑ "لنڊن جو معاهدو" (فرانسيسي ۾). 11 May 1867. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 May 2026 تي محفوظ ڪيل. 10 March 2026 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "لڪسمبرگ جي تاريخ: گرينڊ ڊچي ۾ بغاوت". آر ٽي ايل ٽوڊي (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 April 2023 تي محفوظ ڪيل. 16 June 2024 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ Philippart 2021, p. 19.
  20. 1 2 May, Guy (2002). "جرمن قبضي هيٺ لڪسمبرگ شهر جي گهٽين جا نالا (1940–1944)" (de ۾). اونس شتات (71): 30–32. http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_71-2002_30-32.pdf. آرڪائيو ڪيا ويا 4 March 2016 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  21. ↑ Beck, Simone (2021). "1943ع جو (غير) انضمام" (PDF). اونس شتات (جرمن ۾). ص. 13. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 12 April 2026 تي محفوظ ڪيل. 3 January 2026 تي حاصل ڪيل.
  22. ↑ Thewes 2011, p. 121.
  23. ↑ "السائڊ ڊي گاسپيري عمارت". سينٽر ورچوئل ڊي لا ڪونيسانس سر لوروپ. 16 June 2006. اصل نسخو مان 27 September 2007 تي محفوظ ڪيل. 23 July 2006 تي حاصل ڪيل.
  24. ↑ "2021ع جو موسمي ساليانو" (فرانسيسي ۾). Meteolux. اصل نسخو مان 6 January 2022 تي محفوظ ڪيل. 6 January 2022 تي حاصل ڪيل.
  25. ↑ "موسمي انگ اکر" (PDF). Meteolux. اصل نسخو (PDF) مان 25 January 2017 تي محفوظ ڪيل. 25 October 2016 تي حاصل ڪيل.
  26. ↑ "معمولي ۽ انتهائي موسمي انگ" (فرانسيسي ۾). لڪسمبرگ ايئرپورٽ انتظاميا. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 6 January 2022 تي محفوظ ڪيل. 6 January 2022 تي حاصل ڪيل.
  27. ↑ "ڪينٽن ۽ ميونسپلٽي موجب آبادي". اسٽيٽيڪ.
  28. 1 2 "ڪينٽن ۽ ميونسپلٽي، جنس ۽ عمر موجب آبادي". اسٽيٽيڪ.
  29. ↑ "ڪينٽن ۽ ميونسپلٽي، ڄمڻ واري ملڪ ۽ جنس موجب آبادي". اسٽيٽيڪ.
  30. ↑ "سياسي ادارن جي تنظيم ۽ ڪم ڪرڻ جو طريقو". ويل ڊي لڪسمبرگ (فرانسيسي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 7 November 2017 تي محفوظ ڪيل. 31 October 2017 تي حاصل ڪيل.
  31. ↑ "ڪلف هينگر". ڊي ليتزيبوئرگر لانڊ. 7 October 1999. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 April 2026 تي محفوظ ڪيل. 30 December 2025 تي حاصل ڪيل.
  32. ↑ "ميونسپل ڪائونسل جا ميمبر" (انگريزي ۾). ويل ڊي لڪسمبرگ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 January 2022 تي محفوظ ڪيل. 30 December 2025 تي حاصل ڪيل.
  33. ↑ "ڪميونن جي تنظيم – بنيادي متن" (PDF). لڪسمبرگ جو انتظامي ضابطو (فرانسيسي ۾). مرڪزي قانون سازي سروس. 2007. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 26 September 2007 تي محفوظ ڪيل. 21 September 2007 تي حاصل ڪيل.
  34. ↑ "اصول – قانون ساز چونڊون". elections.public.lu. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 September 2025 تي محفوظ ڪيل. 4 October 2025 تي حاصل ڪيل. ملڪ کي چئن چونڊ تڪن ۾ ورهايو ويو آهي (...) 2. سينٽر، جنهن ۾ لڪسمبرگ ۽ ميرش جا ڪينٽن شامل آهن
  35. ↑ "لڪسمبرگ شهر ۾ ڪرچبرگ پليٽو". www.luxembourg-city.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 February 2021 تي محفوظ ڪيل. 13 March 2021 تي حاصل ڪيل.
  36. ↑ "عجائب گهر ۽ نمائشي جايون". ويل ڊي لڪسمبرگ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 July 2026 تي محفوظ ڪيل. 24 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  37. ↑ "ٻيا عجائب گهر ۽ نمائشي جايون". ويل ڊي لڪسمبرگ. 24 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ "ٿيئٽر ۽ پرفارمنگ آرٽس". ويل ڊي لڪسمبرگ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 July 2026 تي محفوظ ڪيل. 24 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  39. ↑ "موسيقي". ويل ڊي لڪسمبرگ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 July 2026 تي محفوظ ڪيل. 24 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  40. ↑ "فن ۽ ثقافت"، ويل ڊي لڪسمبرگ. (in فرانسيسي) حاصل ڪيل 30 آڪٽوبر 2011ع.
  41. ↑ "لڪسمبرگ ۽ گريٽر ريجن، يورپي ثقافتي گادي 2007" (PDF). اصل نسخو (PDF) مان 3 May 2011 تي محفوظ ڪيل. 30 October 2011 تي حاصل ڪيل.
  42. ↑ "لڪسمبرگ ۽ سيبيو، يورپي ثقافتي گاديون 2007" [لڪسمبرگ ۽ سيبيو، يورپي ثقافتي گاديون 2007] (PDF). www.europarl.europa.eu (فرانسيسي ۾). محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 8 November 2025 تي محفوظ ڪيل. 17 October 2025 تي حاصل ڪيل.
  43. ↑ ""مشيلن گائيڊ 2012: لڪسمبرگ ستارا وڃائي ٿو"". اصل نسخو مان 23 November 2011 تي محفوظ ڪيل.
  44. ↑ "لڪسمبرگ ۾ ثقافت". اصل نسخو مان 22 July 2011 تي محفوظ ڪيل. 30 October 2011 تي حاصل ڪيل.
  45. ↑ "اسٽيڊ ڊي لڪسمبرگ (قومي اسٽيڊيم) – اسٽيڊيم ڊي بي". stadiumdb.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 October 2021 تي محفوظ ڪيل. 29 August 2021 تي حاصل ڪيل.
  46. ↑ "بنيادي ڍانچو". www.coque.lu (انگريزي ۾). 22 February 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 1 October 2023 تي محفوظ ڪيل. 29 August 2021 تي حاصل ڪيل.
  47. ↑ Kirch 2024, p. 7.
  48. ↑ ڪليس, ريني (July 2011). "لڪسمبرگ شهر جو سائو ڦڦڙ" (PDF). اونس شٽاٽ. شمارو 97. ص. 10-13. 3 August 2026 تي حاصل ڪيل.
  49. ↑ Kirch 2024, p. 23.
  50. ↑ "رجسٽر". ويل ڊي لڪسمبرگ. 3 August 2026 تي حاصل ڪيل.
  51. ↑ Kirch 2024, p. 34.
  52. ↑ Kirch 2024, p. 9.
  53. ↑ Kirch 2024, p. 87.
  54. 1 2 فليپارٽ, رابرٽ ايل. (May 2025). "ايڊورڊ آندري جو ڪم — شروعات، تحفظ ۽ خاتمو" (PDF). اونس شٽاٽ (فرانسيسي ۾). شمارو 131. ص. 14-19. 2 August 2026 تي حاصل ڪيل.
  55. ↑ "ايڊورڊ آندري ميونسپل پارڪ". ويل ڊي لڪسمبرگ. 3 August 2026 تي حاصل ڪيل.
  56. ↑ "ليمپرٽسبرگ جو پاڙو". ويل ڊي لڪسمبرگ. 3 August 2026 تي حاصل ڪيل.
  57. ↑ "لڪسمبرگ جو تفصيلي ۽ وڏو روڊ نقشو - ايزيلون ميپس". www.ezilon.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 14 February 2026 تي محفوظ ڪيل. 15 February 2025 تي حاصل ڪيل.
  58. ↑ "عوامي آمدرفت". luxembourg.public.lu (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 May 2022 تي محفوظ ڪيل. 23 May 2022 تي حاصل ڪيل.
  59. ↑ "فرانسيسي ريلوي جي ٽي جي وي تيز رفتار ريل گاڏين لاءِ رهنمائي". www.seat61.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 23 March 2023 تي محفوظ ڪيل. 8 June 2023 تي حاصل ڪيل.
  60. ↑ "لڪسمبرگ شهر جي بس سروس - اي وي ايل". ويل ڊي لڪسمبرگ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 July 2026 تي محفوظ ڪيل. 24 July 2026 تي حاصل ڪيل.
  61. ↑ Lemaire, Christophe (2 March 2025). "ٽرام پهرين مسافرن کي لڪسمبرگ ايئرپورٽ تائين پهچايو". لڪسمبرگ ٽائمز. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 March 2025 تي محفوظ ڪيل. 3 March 2025 تي حاصل ڪيل.
  62. ↑ Bauldry, Jess (12 July 2017). "ٽرام 50 سالن کانپوءِ شهر ۾ واپس". delano.lu (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 February 2023 تي محفوظ ڪيل. 21 February 2023 تي حاصل ڪيل.
  63. ↑ Fick, Maurice (7 July 2024). "نئون حصو آچر تي کلي رهيو آهي: ٽرام مسافرن لاءِ "ڪيتريون ئي نيون دلچسپ تبديليون" متوقع: لڪس ٽرام ڊائريڪٽر". today.rtl.lu (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 24 August 2024 تي محفوظ ڪيل. 24 August 2024 تي حاصل ڪيل.
  64. ↑ Carette, Julien (2 May 2022). "2035ع تائين ٽرام نيٽ ورڪ کي وڌائي چار لائينون ڪيو ويندو". delano.lu (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 15 February 2023 تي محفوظ ڪيل. 21 February 2023 تي حاصل ڪيل.
  65. ↑ "بس ۽ ٽرام". لڪسمبرگ ايئرپورٽ. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 10 October 2025 تي محفوظ ڪيل. 4 October 2025 تي حاصل ڪيل.
  66. ↑ Arellano, Gaël (2 March 2025). "فنڊل ايئرپورٽ تائين ٽرام لائين آچر تي شروع". آر ٽي ايل ٽوڊي. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 6 April 2025 تي محفوظ ڪيل. 4 October 2025 تي حاصل ڪيل.
  67. ↑ "لڪسمبرگ ايئرپورٽ – منهنجو سفر هتان شروع ٿئي ٿو". لڪسمبرگ ايئرپورٽ (آمريڪي انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 December 2020 تي محفوظ ڪيل. 29 December 2020 تي حاصل ڪيل.
  68. ↑ "فيوچوريم | بارڊر فوڪل پوائنٽ نيٽ ورڪ - ڪواٽروپول: يورپ جي دل ۾ هڪ سرحد پار نيٽ ورڪ". futurium.ec.europa.eu (اطالوي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 20 June 2023 تي محفوظ ڪيل. 8 June 2023 تي حاصل ڪيل.
  69. ↑ "پراگ جا ڀائيوار شهر". zahranicnivztahy.praha.eu (چيڪ ۾). پراگ. اصل نسخو مان 25 June 2013 تي محفوظ ڪيل. 20 August 2019 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Luxembourg topics

سانچو:Communes of Luxembourg سانچو:List of European capitals by region سانچو:European Capital of Culture

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=لڪسمبرگ_شھر&oldid=409016" تان ورتل