ھڙتال
هڙتال (Strike) هڪ اهڙو عمل آهي جنهن ۾ ڪنهن اداري، صنعت يا تنظيم جا ملازم ۽ پورهيت پنهنجي مطالبن کي مڃائڻ لاءِ اجتماعي طور تي ڪم بند ڪري ڇڏيندا آهن. هي بنيادي طور تي هڪ معاشي ۽ سياسي اوزار آهي، جيڪو مزدور پنهنجي حقن جي حفاظت ۽ مالڪن يا حڪومت تي دٻاءُ وجهڻ لاءِ استعمال ڪندا آهن.[1]
هڙتال جا سبب
[سنواريو]هڙتال جا ڪيترائي سبب ٿي سگهن ٿا، جن مان ڪجهه اهم هيٺ ڏجن ٿا:
- اجرتن ۾ اضافو: جڏهن مهانگائي وڌي وڃي پر پگهارون نه وڌن، ته مزدور هڙتال جو رستو اختيار ڪندا آهن.
- ڪم جا حالتون: صحت ۽ سلامتيءَ جي ناقص انتظامن يا وڌيڪ وقت (Overtime) ڪم ڪرائڻ خلاف احتجاج.
- حقن جي پامالي: ليبر يونين (Trade union) سازي جي حق کان روڪڻ يا ڪنهن ملازم کي ناجائز طور نوڪريءَ مان ڪڍڻ.
- سياسي مقصد: حڪومتي پاليسين يا قانونن ۾ تبديلي آڻڻ لاءِ ڪئي ويندي آهي.
هڙتال جا قسم
[سنواريو]هڙتال جا مختلف قسم آهن، جيڪي صورتحال موجب اختيار ڪيا ويندا آهن:
- عام هڙتال (General Strike): جڏهن ڪنهن شهر يا ملڪ جا تمام شعبا، دڪان ۽ ٽرانسپورٽ بند هجي.
- قلم بند هڙتال (Pen-down Strike): جتي سرڪاري يا نجي آفيسن جا ملازم آفيس ته ايندا آهن پر ڪم ڪرڻ کان انڪار ڪندا آهن.
- بک هڙتال (Hunger Strike): جڏهن مظاهرين پنهنجا مطالبا مڃائڻ لاءِ کائڻ پيئڻ ترڪ ڪري ويهندا آهن.
- بائيڪاٽ (Boycott): ڪنهن خاص پيداوار يا خدمت کي استعمال ڪرڻ کان انڪار ڪرڻ.
هڙتال جا اثرات
[سنواريو]هڙتال جا اثر ٻه طرفا هوندا آهن:
- مثبت اثر: هي مزدورن کي اجتماعي طاقت فراهم ڪري ٿي ۽ انهن جي ڳالهائڻ جي قوت (Bargaining power) کي وڌائي ٿي.
- منفي اثر: ڊگهي هڙتال سبب ملڪي معيشت کي نقصان پهچندو آهي، پيداوار گهٽجي ويندي آهي ۽ عوام کي روزاني زندگيءَ جي ضرورتن (جهڙوڪ اسپتال ۽ ٽرانسپورٽ) ۾ سخت مشڪلاتن جو سامھون ڪرڻو پوندو آهي.
قانوني حيثيت
[سنواريو]دنيا جي اڪثر ملڪن ۾ پرامن هڙتال جو حق بين الاقوامي ليبر آرگنائيزيشن (International Labour Organization) جي اصولن تحت تسليم ٿيل آهي. پاڪستان جي آئين ۾ به پرامن احتجاج ۽ يونين سازي جو حق ڏنو ويو آهي، پر ضروري سروسز (جهڙوڪ دفاع ۽ پوليس) جي ملازمن لاءِ هڙتال تي پابندي هوندي آهي.
پڻ ڏسندا
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ Budd, John W. (2020). Labor Relations: Striking a Balance. McGraw-Hill Education.