ھوائي جھاز
هوائي جهاز (انگريزي: Aircraft) هڪ اهڙو اُڏامندڙ مشيني اوزار آهي جيڪو هوا ۾ پرن (Wings) جي مدد سان اڏامي سگهي ٿو. هوائي جهاز انسانن ۽ سامان جي تيز رفتار نقل و حمل لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ جديد ٽرانسپورٽ جو هڪ اهم حصو آهي. هوائي جهاز هوا جي قوت، انجڻ جي طاقت ۽ ايروڊائنامڪس جي اصولن تي ڪم ڪندو آهي.
تاريخ
[سنواريو]هوائي جهاز جي ايجاد جو سهرو آمريڪي ڀائرن رائيٽ ڀائر (Wright brothers) جي سر تي آهي، جن 1903ع ۾ دنيا جي پهرين ڪنٽرول ٿيل طاقتور اڏام ڪاميابي سان ڪئي. ان کان پوءِ هوائي جهازن جي ٽيڪنالاجي ۾ تيزي سان ترقي ٿي ۽ اڄ اهي عالمي سفر جو اهم وسيلو بڻجي ويا آهن.
جوڙجڪ
[سنواريو]عام طور تي هڪ هوائي جهاز هيٺين حصن تي مشتمل هوندو آهي:
- پر (Wings) – جيڪي لفٽ پيدا ڪري جهاز کي هوا ۾ رکندا آهن.
- جسم (Fuselage) – جهاز جو مرڪزي حصو جنهن ۾ مسافر يا سامان هوندو آهي.
- پڇ (Tail) – جهاز جي توازن ۽ رخ کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ.
- انجڻ (Engine) – جهاز کي اڳتي وڌائڻ لاءِ زور فراهم ڪري ٿي.
- لينڊنگ گيئر (Landing gear) – لهڻ ۽ اڏامڻ وقت زمين سان رابطي لاءِ.
ڪم ڪرڻ جو اصول
[سنواريو]هوائي جهاز ايروڊائنامڪس جي اصولن تي ڪم ڪندو آهي. جڏهن جهاز تيز رفتاري سان اڳتي وڌندو آهي ته پرن جي شڪل سبب هوا جي وهڪري ۾ فرق پيدا ٿيندو آهي جنهن سان لفٽ پيدا ٿيندي آهي ۽ جهاز مٿي اڏامندو آهي.
قسم
[سنواريو]هوائي جهاز مختلف مقصدن لاءِ ٺاهيا ويندا آهن، جن ۾ شامل آهن:
- مسافر بردار جهاز (Passenger aircraft)
- فوجي جهاز (Military aircraft)
- مال بردار جهاز (Cargo aircraft)
- خانگي جهاز (Private aircraft)
- تربيت لاءِ استعمال ٿيندڙ جهاز (Training aircraft)
استعمال
[سنواريو]هوائي جهازن جا اهم استعمال هي آهن:
- عالمي سفر ۽ سياحت
- فوجي مقصد
- امدادي ڪارروايون
- سامان جي تيز ترسيل
- سائنسي تحقيق
حفاظت
[سنواريو]جديد هوائي جهازن ۾ جديد نيويگيشن سسٽم، خودڪار ڪنٽرول ۽ حفاظتي نظام شامل هوندا آهن، جنهن سبب هوائي سفر کي دنيا جي محفوظ ترين سفري طريقن مان هڪ سمجھيو وڃي ٿو.