گڏيل منع حمل گوري
گڏيل منع حمل گوري (Combined oral contraceptive pill)، جنهن کي عام طور تي منع حمل گوري يا صرف گوري (The pill) چيو ويندو آهي، خانداني منصوبابندي جو هڪ طريقو آهي جيڪو عورتون وات ذريعي وٺنديون آهن. هي گڏيل هورمونل رڪاوٽ جو هڪ قسم آهي. هن گوريءَ ۾ ٻه اهم هورمون شامل هوندا آهن: هڪ پروجسٽن (progestin) ۽ ٻيو ايسٽروجن (estrogen).[1][2] جڏهن اها صحيح نموني ورتي وڃي ٿي، ته اها ماهواري (Menstrual cycle) جي عمل کي تبديل ڪري ٿي ته جيئن بيضي جو خارج ٿيڻ (Ovulation) بند ٿي وڃي ۽ حمل کان بچاءُ ٿي سگهي.
گڏيل منع حمل گوريون پهريون ڀيرو 1960ع ۾ آمريڪا ۾ منظور ڪيون ويون هيون ۽ اڄ به هي دنيا ۾ خانداني منصوبابنديءَ جو هڪ مشهور طريقو آهن. سڄي دنيا ۾ اٽڪل 10 کرڙ (100 ملين) کان وڌيڪ عورتون ان جو استعمال ڪن ٿيون.[3] هي گوريون عالمي ادارو صحت (WHO) جي ضروري دوائن جي فهرست ۾ پڻ شامل آهن.[4]
پس منظر
[سنواريو]هورمونل گوريون
[سنواريو]هورمونل منع حمل گوريون اهي روڪٿام واريون دوائون آهن جيڪي عورتون پنهنجي جنسي هورمونز کي ڪنٽرول ڪري حمل کان بچڻ لاءِ وٺنديون آهن. هورمونل گوريون ٻن قسمن جون ٿينديون آهن: گڏيل گوريون (COCs) ۽ صرف پروجيسٽرون واريون گوريون (POPs). هي گوريون ماهواري جي نظام کي منظم ڪن ٿيون، بيضي جي خارج ٿيڻ کي روڪين ٿيون، ۽ ٻچيداني جي منهن (Cervix) واري لڳ لس (Mucus) کي وڌيڪ گهاٽو ڪن ٿيون ته جيئن مڙدي جا جيريوم (Sperm) اندر داخل نه ٿي سگهن.
ماهواري جو چڪر
[سنواريو]هورمونل دوائون ماهواري جي چڪر ۾ هورمونل تبديلين سان گڏجي ڪم ڪن ٿيون.[5] عام طور تي 28 ڏينهن جي ماهواري واري چڪر ۾، دماغ ۾ موجود پيٽيوٽري غدود (Pituitary gland) اهڙا هورمونز (FSH ۽ LH) خارج ڪندو آهي جيڪي بيضي جي تياري ۽ ان جي اخراج ۾ مدد ڪندا آهن.[6] منع حمل گوريون انهن هورمونز جي اخراج کي روڪين ٿيون، جنهن جي نتيجي ۾ بيضو تيار نه ٿيندو آهي ۽ حمل جو امڪان ختم ٿي ويندو آهي.
اثر جو طريقو (Mechanism of Action)
[سنواريو]گڏيل گورين ۾ موجود پروجيسٽرون ۽ ايسٽروجن جسم ۾ جذب ٿي پيٽيوٽري غدود کي اهو سگنل ڏين ٿا ته هورمونز جي سطح ڪافي آهي، جنهن ڪري FSH ۽ LH خارج نه ٿيندا آهن.[5] جڏهن اهي هورمونز خارج نه ٿيندا، تڏهن بيضيداني (Ovary) مان بيضو ٻاهر نه نڪرندو. ائين ڪرڻ سان گربڀارڻ (Fertilization) ناممڪن ٿي پوندي آهي.
ان کان علاوه، پروجيسٽرون ٻچيداني جي منهن واري لڳ لس کي گهاٽو ڪري ڇڏيندو آهي، جيڪو جيريوم (Sperm) لاءِ هڪ رڪاوٽ بڻجي ويندو آهي.
پڻ ڏسندا
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named ":02". - ↑ "Guinea pigs or pioneers? How Puerto Rican women were used to test the birth control pill". The Washington Post.
- ↑ Contraceptive use by method 2019: data booklet. United Nations. 2019.
- ↑ World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023). World Health Organization. 2023.
- 1 2 Cooper, Danielle B. (2024), "Oral Contraceptive Pills", StatPearls, StatPearls Publishing
- ↑ Thiyagarajan, Dhanalakshmi K. (2024), "Physiology, Menstrual Cycle", StatPearls