گپتا سلطنت

گپتا سلطنت (Gupta Empire)

گپتا سلطنت (Gupta Empire) قديم هندستان جي هڪ طاقتور رياست هئي، جيڪا ٽين صديءَ جي اڌ کان ڇهين صديءَ جي اڌ تائين قائم رهي. پنهنجي عروج تي هن سلطنت تقريباً سڄي اتر هندستان تي حڪومت ڪئي. ڪيترن ئي مورخن پاران هن دور کي هندستان جو سونهري دور (Golden Age of India) قرار ڏنو ويو آهي.

ثقافتي ۽ علمي عروج

گپتا دور ۾ ثقافت، ادب ۽ سائنس جي شعبن ۾ تمام گهڻي ترقي ٿي، خاص طور تي سمنڊر گپتا، چندر گپتا ٻيو ۽ ڪمار گپتا پهرين جي دور ۾.

• ادب: هندو داستانن جهڙوڪ مهابھارت ۽ راماين کي هن دور ۾ آخري ۽ لکت واري صورت ڏني وئي. مشهور شاعر ڪاليدااس جو تعلق به هن دور سان هو.
• سائنس ۽ رياضي: هن دور ۾ آريا ڀٽ، وراهمهيرا ۽ وتسيايان جهڙا عالم پيدا ٿيا، جن رياضي ۽ علم نجوم ۾ اهم کوجنائون ڪيون.
• فن ۽ تعمير: گپتا دور جي فنِ تعمير، مجسمي سازي ۽ مصوريءَ نه رڳو هندستان پر ڏورانهن علائقن تي به اثر ڇڏيا.

مذهب ۽ انتظاميا

گپتا حڪمران هندو ڌرم جا پيروڪار هئا ۽ برهمڻن کي تمام گهڻي عزت ڏني ويندي هئي، پر هو ٻين مذهبن (ٻڌمت ۽ جين مت) لاءِ به رواداري رکندا هئا. سندن سياسي انتظاميا تمام مضبوط هئي ۽ تجارتي لاڳاپن جي ڪري هندستان هڪ اهم ثقافتي مرڪز بڻجي ويو، جنهن ڏکڻ-اوڀر ايشيا جي سلطنتن کي پڻ متاثر ڪيو.

زوال جا سبب

ڇهين صديءَ جي اڌ تائين هيءَ عظيم سلطنت ڪيترن ئي سببن جي ڪري زوال پذير ٿي وئي: 1. هون قبيلن جو حملو: وچ ايشيا مان ايندڙ هون (Huna) قبيلن جي حملن سلطنت کي ڪمزور ڪري ڇڏيو. 2. داخلي انتشار: ماتحت رياستن ۽ جاگيردارن جي بغاوتن جي ڪري مرڪزي اختيار ختم ٿي ويو. سلطنت جي خاتمي کان پوءِ هندستان ٻيهر ننڍين علائقائي رياستن ۾ ورهائجي ويو.

گپتا دور جا اهم عالم

عالم جو نالو	شعبو	اهم ڪم
آريا ڀٽ	رياضي ۽ نجوم	ٻڙي (Zero) جو تصور، زمين جي گردش
ڪاليدااس	ادب	شڪنتلا، ميگهه دوت (ڊراما ۽ شاعري)
وراهمهيرا	فلڪيات	پنج سڌانتيڪا

وڌيڪ ڏسو

• هندستان جي تاريخ
• موريا سلطنت
• سنسڪرت