گيسٽرو اينٽرائٽس
| گيسٽرو اينٽرائٽس (Gastroenteritis) | |
|---|---|
| Synonyms | پيٽ جو فلو، انفيڪشن واري دستن جي بيماري |
| فائل:Gastroenteritis anatomy.svg | |
| گيسٽرو اينٽرائٽس ۾ معدي ۽ آنڊن ۾ سوزش ٿيندي آهي. | |
| مھارت | gastroenterology |
| آثار | دست، الٽيون، پيٽ جو سور، بخار، پاڻي جي کوٽ (Dehydration) |
| ڪارڻ | وائرس (نورو وائرس، روٽا وائرس)، بئڪٽيريا، پرازي (Parasites) |
| علاج | او-آر-ايس (ORS)، زياده پاڻي جو استعمال، زنڪ (ٻارن لاءِ) |
گيسٽرو اينٽرائٽس (Gastroenteritis)، جنهن کي انفيڪشن وارا دست پڻ چيو ويندو آهي، معدي ۽ آنڊن جي سوزش جو نالو آهي. ان جي عام علامن ۾ دست، الٽيون، ۽ پيٽ جو سور شامل آهن. ان کان علاوه بخار، سستي، ۽ جسم ۾ پاڻي جي کوٽ پڻ ٿي سگهي ٿي. اها بيماري عام طور تي ٻن هفتن کان گهٽ عرصو رهي ٿي. اتر آمريڪا ۾ ان کي اڪثر "اسٽومڪ فلو" (Stomach flu) به چيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ ان جو زڪام (Influenza) سان ڪو واسطو ناهي.
سبب ۽ ڦهلاءُ
[سنواريو]گيسٽرو اينٽرائٽس جا وڏا سبب هي آهن:
- وائرس: ٻارن ۾ روٽا وائرس (Rotavirus) ۽ وڏن ۾ نورو وائرس (Norovirus) عام سبب آهن.
- بئڪٽيريا: ڪيمپائلو بئڪٽر (Campylobacter) ۽ ٻيا جراثيم.
- ڦهلاءُ: غلط طريقي سان تيار ڪيل کاڌو، گندو پاڻي پيئڻ، يا متاثر شخص سان ويجهي رابطي ذريعي هي بيماري پکڙجي ٿي.
روڪٿام ۽ علاج
[سنواريو]بيماريءَ کان بچڻ لاءِ صابڻ سان هٿ ڌوئڻ، صاف پاڻي پيئڻ، ۽ ٻارن کي ماءُ جو کير پيارڻ انتهائي ضروري آهي. ٻارن لاءِ روٽا وائرس جي ويڪسين جي پڻ سفارش ڪئي ويندي آهي.
علاج جا طريقا:
- پاڻي جي کوٽ دور ڪرڻ: مريض کي گهڻو پاڻي ۽ او-آر-ايس (ORS) پيارڻ گهرجي، جيڪو پاڻي، لوڻ ۽ کنڊ جو هڪ ميلاپ آهي.
- شيد خوار ٻار: جيڪڏهن ٻار ماءُ جو کير پيئي ٿو ته اهو جاري رکڻ گهرجي.
- زنڪ (Zinc): ٻارن لاءِ زنڪ جو استعمال مفيد آهي.
- اينٽي بائيوٽڪس: عام طور تي اينٽي بائيوٽڪ دوائن جي ضرورت نه پوندي آهي، سواءِ ان جي ته جڏهن ٻار کي بخار سان گڏ رت وارا دست هجن.
عالمي انگ اکر
[سنواريو]2015ع ۾ دنيا ۾ گيسٽرو اينٽرائٽس جا تقريبن ٻه ارب ڪيس سامهون آيا، جن جي نتيجي ۾ 1.3 ملين موت واقع ٿيا. ترقي پذير ملڪن جا ٻار هن بيماريءَ کان سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿين ٿا. پنجن سالن کان گهٽ عمر جي ٻارن ۾ هي بيماري موت جو هڪ وڏو سبب آهي. وڏن ماڻهن ۾ قوتِ مدافعت (Immunity) پيدا ٿيڻ سبب هي بيماري گهٽ ٿيندي آهي.