گوڏو
| گوڏو (Knee) | |
|---|---|
 انسان جا گوڏا | |
 ساڄي گوڏي جو ڏيک (سامھون ۽ ساڄي طرف کان) | |
| تفصيل | |
| عضون جو نظام | ماسڪيولوسڪيليٽل سسٽم |
| تنت | فيمورل، اوبٽيوريٽر، سياٽڪ |
| سڃاڻپ ڪندڙ | |
| لاطيني ٻولي | articulatio genus |
| ائناٽامي جا محاورا | A01.1.00.036 |
| ائناٽامي جو بنيادي ماڊل | 24974 |
| ائناٽامي جا محاورا | |
گوڏو (Knee) انسانن ۽ ٻين پرائميٽس ۾ جسم جو اهو حصو آهي جيڪو ران کي ڄنگهه سان جوڙي ٿو. هي انساني جسم جو سڀ کان وڏو جوڙ آهي. گوڏو ٻن جوڙن تي مشتمل هوندو آهي: هڪ ران جي هڏي (Femur) ۽ ڄنگهه جي وڏي هڏي (Tibia) جي وچ ۾، ۽ ٻيو ران جي هڏي ۽ گوڏي جي چپڻي (Patella) جي وچ ۾.
گوڏو هڪ تبديل ٿيل 'هنج جوڙ' (Hinge joint) آهي، جيڪو نه صرف ڄنگهه کي موڙڻ ۽ سڌو ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو، پر ان ۾ معمولي گردش (rotation) جي به گنجائش هوندي آهي.
بناوٽ (Structure)
[سنواريو]گوڏي جي بناوٽ ۾ ٽي اهم حصا شامل آهن:
- پيٽيلو فيمورل (Patellofemoral): جتي گوڏي جي چپڻي (Patella) ران جي هڏي سان ملي ٿي.
- ميڊيل ٽيبيو فيمورل (Medial tibiofemoral): اندريون جوڙ.
- ليٽرل ٽيبيو فيمورل (Lateral tibiofemoral): ٻاهريون جوڙ.
ڄمڻ وقت گوڏي جي چپڻي صرف نرم هڏي (Cartilage) جي صورت ۾ هوندي آهي، جيڪا 3 کان 5 سالن جي عمر تائين سخت هڏي ۾ تبديل ٿي ويندي آهي.
هڏيون ۽ مادا
[سنواريو]گوڏي جو جوڙ هڪ خاص تيزاب جهڙي مادي (Synovial fluid) سان ڀريل هوندو آهي، جيڪو حرڪت دوران رگڙ کي گهٽائي ٿو. ان ۾ نرم هڏيون (Cartilage) پڻ هونديون آهن جيڪي هڏن کي هڪ ٻئي سان ٽڪرائڻ کان بچائين ٿيون.
ميناسڪس (Menisci)
[سنواريو]گوڏي ۾ اڌ گول چڪر وانگر ٻه نرم هڏيون هونديون آهن جن کي 'ميناسڪس' چيو ويندو آهي. هي جوڙ جي وچ ۾ وزن کي برابر ورڇڻ ۽ جھٽڪن کي جذب ڪرڻ جو ڪم ڪن ٿيون.
رڳون ۽ پٺا (Ligaments)
[سنواريو]گوڏي کي مضبوطي فراهم ڪرڻ لاءِ ان ۾ ڪيترائي اهم پٽا (Ligaments) هوندا آهن:
- انٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (ACL): هي گوڏي کي اڳيان وڌڻ کان روڪي ٿو.
- پوسٽيريئر ڪروشيئيٽ لڳامينٽ (PCL): هي گوڏي کي پويان وڃڻ کان روڪي ٿو.
- ميڊيل ڪوليٽرل لڳامينٽ (MCL): هي اندروني پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
- ليٽرل ڪوليٽرل لڳامينٽ (LCL): هي ٻاهرين پاسي کان مضبوطي ڏئي ٿو.
اهميت
[سنواريو]گوڏو انساني جسم جي وزن کڻڻ ۽ حرڪت ڪرڻ (هلڻ، ڊوڙڻ ۽ ٽپڻ) لاءِ انتهائي ضروري آهي. وڌيڪ وزن يا غلط حرڪت سبب گوڏي ۾ سور يا گٺيو (Osteoarthritis) جي بيماري ٿي سگهي ٿي.