مواد ڏانھن هلو

گليشيئل دور

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
800,000 سال پراڻن برفاني ڪور (ice core) جي نمونن مان ماپيل فضائي ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ (CO2) جي بنياد تي ظاهر ٿيندڙ گليشيئل ۽ بين-گليشيئل (interglacial) دورن جا چڪر. انهن مرحلن جا نالا اتر آمريڪي ۽ يورپي الپائن (Alpine) ذيلي تقسيمن جو حصو آهن؛ انهن ٻنهي ذيلي تقسيمن جي وچ ۾ باهمي تعلق جو تعين اڃا ابتدائي يا عارضي نوعيت جو آهي.

هڪ گليشيئل دور (Glacial period)، متبادل طور تي گليشيئيشن (Glaciation)، هڪ برفاني دور جي اندر وقت جو هڪ وقفو آهي جيڪو ٿڌي گرمي پد (colder temperatures) ۽ گليشيئر جي واڌ سان نشان لڳل آهي. ٻئي طرف، انٽرگليشيل، برفاني دورن جي وچ ۾ گرم آبهوا (warmer climate) جا دور آهن. آخري برفاني دور تقريباً 15,000 سال اڳ ختم ٿيو.[1] هولوسين (Holocene) موجوده بين برفاني دور آهي. هڪ اهڙو وقت جڏهن ڌرتيءَ تي ڪو به گليشيئر نه هجي، ان کي گرين هائوس موسمياتي حالت سمجهيو ويندو آهي.[2] [3] [4]

برفاني دور

[سنواريو]

ڪواٽرنري دور

[سنواريو]
Glacial and interglacial cycles as represented by atmospheric CO2, measured from ice core samples going back 800,000 years. The stage names are part of the North American and the European Alpine subdivisions. The correlation between both subdivisions is tentative.


Within the Quaternary, which started about 2.6 million years before present, there have been a number of glacials and interglacials.[5] At least eight glacial cycles have occurred in the last 740,000 years alone.[6] Changes in atmospheric CO2 and associated radiative forcing were among the primary drivers of globally cold glacial and warm interglacial climates,[7] with changes in ocean physical circulation, biological productivity and seawater acid-base chemistry likely causing most of the recorded CO2 changes.[8]

آخري برفاني دور کان اڳ وارو دور

[سنواريو]

هي اهو برفاني دور آهي جيڪو "آخري برفاني دور" (Last Glacial Period) کان اڳ آيو هو. ان جي شروعات اٽڪل 194,000 سال اڳ ٿي ۽ اهو 1,35,000 سال اڳ "ايمين" (Eemian) نالي ٻن برفاني دورن جي وچ واري گرم دور (interglacial) جي شروعات سان ختم ٿيو.

آخري برفاني دور

[سنواريو]

آخري برفاني دور، ڪواٽرنري برفاني دورن جي سلسلي ۾ ۽ "پليسٽوسين" (Pleistocene) جي پڄاڻي تي واقع ٿيندڙ سڀ کان تازو برفاني دور هو؛ ان جي شروعات اٽڪل 1,10,000 سال اڳ ٿي ۽ اهو اٽڪل 11,700 سال اڳ ختم ٿيو. هن دور ۾ ٿيندڙ برفاني پکيڙ اتر اڌ گول (Northern Hemisphere) جي ڪيترن ئي علائقن تي پکڙيل هئي ۽ جاگرافيائي ورڇ جي لحاظ کان انهن جا مختلف نالا آهن، جهڙوڪ: وِسڪونسن (اتر آمريڪا ۾)، ڊيوينسين (برطانيا ۾)، مڊلينڊين (آئرلينڊ ۾)، ورم (الپس جبلن ۾)، وائچسل (اتر-مرڪزي يورپ ۾)، دالي (اوڀر چين ۾)، بيئي (اتر چين ۾)، تائي بائي (شانڪسي ۾)، لوجي شان (اُتر-اولهه سيچوان ۾)، زاگونائو (اُتر-اولهه سيچوان ۾)، تيانچي (تيان شان جبلن ۾)، جومولنگما (هماليه ۾ مائونٽ ايورسٽ) ۽ لانڪويهو (چلي ۾). برف جي اڳتي وڌڻ جو عمل اٽڪل 26,500 سال اڳ (BP) پنهنجي وڌ ۾ وڌ حد (Last Glacial Maximum) تي پهتو. يورپ ۾، برف جي تهه (ice sheet) اتر جرمني تائين پهچ حاصل ڪئي. گذريل 650,000 سالن دوران، برف جي اڳتي وڌڻ ۽ پوئتي هٽڻ جا سراسري طور تي ست چڪر (cycles) رهيا آهن.

ايندڙ برفاني دور

[سنواريو]

جيئن ته زمين جي مدار ۾ تبديليون اڳواٽ ڄاڻي سگهجن ٿيون، ان ڪري ڪمپيوٽر ماڊل جيڪي مداري تبديلين جو تعلق موسم سان ڳنڍين ٿا، اهي مستقبل جي موسمي امڪانن جي اڳڪٿي ڪري سگهن ٿا. برجر (Berger) ۽ لوٽري (Loutre) جي تحقيق مان ظاهر ٿئي ٿو ته موجوده گرم موسم شايد وڌيڪ 50,000 سالن تائين برقرار رهي سگهي ٿي. زمين جي سمنڊن ۽ فضا ۾ خارج ٿيندڙ گرمي کي روڪيندڙ گيسن (گرين هائوس گيسن) جي مقدار سبب ايندڙ برفاني دور ۾ اضافي 50,000 سالن جي دير ٿي سگهي ٿي.

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ J. Severinghaus; E. Brook (1999). "Abrupt Climate Change at the End of the Last Glacial Period Inferred from Trapped Air in Polar Ice". Science 286 (5441): 930–4. doi:10.1126/science.286.5441.930. PMID 10542141. https://archive.org/details/sim_science_1999-10-29_286_5441/page/930.
  2. ↑ Bralower; Premoli Silva (2006). "Leg 198 Synthesis : A Remarkable 120-m.y. Record of Climate and Oceanography from Shatsky Rise, Northwest Pacific Ocean". Proceedings of the Ocean Drilling Program. Initial Reports 198: 47. doi:10.2973/odp.proc.ir.198.2002. "April 9, 2014".
  3. ↑ Christopher M. Fedo; Grant M. Young (1997). "Paleoclimatic control on the composition of the Paleoproterozoic Serpent Formation, Huronian Supergroup, Canada: a greenhouse to icehouse transition". Precambrian Research 86 (3–4): 201. doi:10.1016/S0301-9268(97)00049-1. https://archive.org/details/sim_precambrian-research_1997-12-22_86_3-4/page/201.
  4. ↑ Miriam E. Katz; Kenneth G. Miller (2008). "Stepwise transition from the Eocene greenhouse to the Oligocene icehouse". Nature Geoscience 1 (5): 329. doi:10.1038/ngeo179.
  5. ↑ Gibbard, P.; van Kolfschoten, T. (2004). "Chapter 22: The Pleistocene and Holocene Epochs" (PDF). ۾ Gradstein, F. M.; Ogg, James G.; Smith, A. Gilbert (مرتب). A Geologic Time Scale 2004. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-78142-8.
  6. ↑ Augustin, Laurent (2004). "Eight glacial cycles from an Antarctic ice core". Nature 429 (6992): 623–8. doi:10.1038/nature02599. PMID 15190344. Bibcode: 2004Natur.429..623A.
  7. ↑ Hain, M. P., Chalk, T. B. (2025), Greenhouse gas effects on Quaternary climates (PDF), Elsevier, doi:10.1016/b978-0-323-99931-1.00271-3
  8. ↑ Hain, M. P., Sigman, D. M. (2024), CO2 in Earth's Ice Age Cycles (PDF), Oxford University Press, doi:10.1093/acrefore/9780190228620.013.879

ٻاهرين لنڪس

[سنواريو]