ڪميونسٽ پڌرنامو
 جرمن ٻوليءَ ۾ پهريون ڇاپو | |
| ليکڪ | |
|---|---|
| ملڪ | متحده بادشاهت (UK) |
| ٻولي | جرمن |
| صنف | فلسفو، سياست |
| ڇپائي تاريخ | 21 فيبروري 1848 |
سانچو:Marxism sidebar ڪميونسٽ ميني فيسٽو (جرمن: Das Kommunistische Manifest)، جنهن جو اصل نالو ڪميونسٽ پارٽي جو منشور (جرمن: Manifest der Kommunistischen Partei) آهي، هڪ سياسي پمفليٽ آهي جيڪو جرمن فلسفين ڪارل مارڪس ۽ فريدرڪ اينگلز لکيو هو. هي منشور ڪميونسٽ ليگ پاران تيار ڪرايو ويو ۽ پهريون ڀيرو 1848ع ۾ لنڊن مان شايع ٿيو. هي متن سائنٽيفڪ سوشلزم جي باني پاران تاريخي ماديت (Historical materialism) جي نظريي کي عام ڪرڻ جي پهرين باضابطه ڪوشش هئي، جنهن ۾ چيو ويو ته "هينئر تائين جي سموري سماج جي تاريخ طبقاتي جدوجهد جي تاريخ آهي." يورپ ۾ 1848ع جي انقلابن دوران شايع ٿيندڙ هي منشور دنيا جي اثرائتي سياسي دستاويزن مان هڪ بڻجي ويو آهي.
منشور ۾ مارڪس ۽ اينگلز يورپي سماج جي ترقيءَ جو تجزيو ڪندي ٻڌايو ته ڪيئن سماج مختلف پيداواري مرحلن جهڙوڪ قديم ڪميونزم، جاگيرداري، ۽ سرمائيداري مان گذريو آهي. ليکڪن موجب سرمائيداري نظام ۾ بورجوا (سرمائيدار طبقو) پاران پروليٽريه (مزدور طبقو) جو استحصال ڪيو وڃي ٿو.[1]
منشور جو نتيجو اهو آهي ته سرمائيداري نظام پنهنجي تباهي جا ٻج پاڻ پوکي ٿو ۽ هڪ اهڙو انقلاب ايندو جنهن سان هڪ بي طبقاتي سماج (classless society) قائم ٿيندو. منشور جي مشهور نعري "دنيا جا مزدورؤ، هڪ ٿي وڃو! توهان وٽ وڃائڻ لاءِ زنجيرن کان سواءِ ڪجهه به ناهي" سڄي دنيا جي مزدورن کي متحد ٿيڻ جو سڏ ڏنو.
خلاصو
[سنواريو]ڪميونسٽ ميني فيسٽو هڪ پيش لفظ (Preamble) ۽ چئن حصن تي مشتمل آهي. پيش لفظ جي شروعات انهن لفظن سان ٿئي ٿي: "يورپ کي هڪ آسيب (پاڇو) ڊيڄاري رهيو آهي—ڪميونزم جو آسيب."[2]
پهريون حصو: بورجوا ۽ پروليٽريه
[سنواريو]هن حصي ۾ ٻڌايو ويو آهي ته سماج ٻن وڏن حصن ۾ ورهايل آهي: سرمائيدار طبقو ۽ پورهيت طبقو. مارڪس ۽ اينگلز موجب سرمائيدار طبقو پيداوار جي وسيلن کي جديد بڻائي ٿو پر ان سان گڏوگڏ مزدورن جو استحصال به ڪري ٿو. پروليٽريه (مزدور) آخرڪار متحد ٿي بورجوا (سرمائيدار) نظام جو خاتمو آڻيندا.
ٻيو حصو: پروليٽريه ۽ ڪميونسٽ
[سنواريو]هن حصي ۾ ڪميونسٽن جي مزدورن سان لاڳاپن تي بحث ٿيل آهي. هتي خانگي ملڪيت جي خاتمي جو دفاع ڪيو ويو آهي. حصي جي آخر ۾ ڪجهه فوري مطالبن جي فهرست ڏني وئي آهي، جهڙوڪ:
- زمين جي خانگي ملڪيت جو خاتمو.
- هڪ سخت ترقي پسند ٽيڪس (Progressive income tax).
- ٻارن جي پورھئي جو خاتمو ۽ مفت تعليم.[4]
ٽيون ۽ چوٿون حصو
[سنواريو]ٽئين حصي ۾ ان وقت جي ٻين سوشلسٽ نظرين جو تنقيدي جائزو ورتو ويو آهي، جڏهن ته چوٿين حصي ۾ مختلف ملڪن جي اپوزيشن پارٽين بابت ڪميونسٽن جي موقف جي وضاحت ڪئي وئي آهي.
لکڻ جو پسمنظر
[سنواريو]1847ع ۾ مارڪس ۽ اينگلز "ليگ آف جسٽ" (League of the Just) ۾ شامل ٿيا، جنهن کي بعد ۾ ڪميونسٽ ليگ جو نالو ڏنو ويو. اينگلز شروعاتي طور تي هڪ دستاويز تيار ڪيو جنهن کي Principles of Communism چيو وڃي ٿو.[5]
[5] مارڪس ان بنياد تي منشور جو آخري مسودو تيار ڪيو. جيتوڻيڪ منشور تي ٻنهي جا نالا آهن، پر اينگلز اعتراف ڪيو ته ان جو بنيادي خيال صرف ۽ صرف مارڪس جو هو.[6]
اثرات
[سنواريو]منشور تي جرمن فلسفي، فرانسيسي سوشلزم ۽ انگريزي معاشيات جا گهرا اثر آهن. جيڪ دريدا جهڙن جديد فلسفين پڻ هن منشور جي استعارن ۽ سياسي اثرن جو تجزيو ڪيو آهي.
- 1 2 Marx & Engels 1977, pp. 38–9. حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; name "FOOTNOTEMarxEngels1977[httpsarchiveorgdetailscommunistmanifestomarxengelspagen33mode2upqconstantly 38–9]" defined multiple times with different content - 1 2 Marx & Engels 1977, p. 34. حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; name "FOOTNOTEMarxEngels1977[httpsarchiveorgdetailscommunistmanifestomarxengelspagen29mode2up 34]" defined multiple times with different content - ↑ "Letters". London Review of Books. جلد 45، شمارو 14. July 13, 2023.
- 1 2 Marx & Engels 1977, p. 59. حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; name "FOOTNOTEMarxEngels1977[httpsarchiveorgdetailscommunistmanifestomarxengelspagen55mode2up 59]" defined multiple times with different content - 1 2 Struik 1971, p. 162. حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; name "FOOTNOTEStruik1971162" defined multiple times with different content - ↑ Engels, Friedrich (June 28, 1883). "The 1883 German Edition – Preface". Marxists Internet Archive.