ڪريڊٽ ڪارڊ
سانچو:Banking ڪريڊٽ ڪارڊ (Credit card) هڪ ادائگي جو ڪارڊ آهي، جيڪو عام طور تي ڪنهن بئنڪ پاران جاري ڪيو ويندو آهي. هي ڪارڊ استعمال ڪندڙ کي شين يا خدمتن (Goods and services) جي خريداري، يا قرض تي نقد رقم ڪڍڻ جي اجازت ڏيندو آهي. هن ڪارڊ کي استعمال ڪرڻ سان هڪ قرض (Debt) پيدا ٿئي ٿو، جيڪو بعد ۾ ادا ڪرڻو پوندو آهي.[1] ڪريڊٽ ڪارڊ سڄي دنيا ۾ ادائگي جي سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ طريقن مان هڪ آهي.[2]
هڪ عام ڪريڊٽ ڪارڊ، چارج ڪارڊ (Charge card) کان مختلف هوندو آهي. چارج ڪارڊ ۾ صارف کي هر مهيني جي آخر ۾ سموري رقم واجب الادا هوندي آهي.[3] ان جي ابتڙ، ڪريڊٽ ڪارڊ صارف کي اجازت ڏئي ٿو ته هو قرض جي رقم کي اڳتي وڌائي سگهي، جنهن تي هڪ خاص شرح سان سود (Interest) لاڳو ٿئي ٿو. ڪريڊٽ ڪارڊ پڻ ڊيبٽ ڪارڊ (Debit card) کان مختلف آهي، ڇاڪاڻ ته ڊيبٽ ڪارڊ ۾ رقم صارف جي پنهنجي بئنڪ کاتي مان ڪٽجي ويندي آهي.
جون 2018ع تائين سڄي دنيا ۾ 7.753 ارب ڪريڊٽ ڪارڊ موجود هئا.[4]
تاريخ
[سنواريو]شروعاتي چارج ڪارڊ ۽ سڪا
[سنواريو]19هين صدي جي آخر ۾، چارج ڪارڊ مختلف شڪلين ۽ سائيزن ۾ ايندا هئا، جيڪي ايلومينيم، تانبي يا اسٽيل جا ٺهيل هوندا هئا.[5] ڪجهه سڪن جي شڪل جا هوندا هئا، جن ۾ ننڍڙو سوراخ هوندو هو ته جيئن انهن کي چاٻين جي ڇلي ۾ وجهي سگهجي. اهي 'چارج سڪا' عام طور تي انهن گراهڪن کي ڏنا ويندا هئا جن جا هوٽلن يا وڏن اسٽورن ۾ کاتا هوندا هئا.
1928ع ۾ 'فرنگٽن مينوفيڪچرنگ ڪمپني' پاران تيار ڪيل چارگا پليٽ (Charga-Plate) ڪريڊٽ ڪارڊ جو هڪ ابتدائي روپ هو. هي هڪ ڌاتوي پليٽ هوندي هئي جنهن تي گراهڪ جو نالو ۽ پتو لکيل هوندو هو.
ايئر ٽريول ڪارڊ
[سنواريو]1934ع ۾ آمريڪن ايئر لائنز ۽ ايئر ٽرانسپورٽ ايسوسيئيشن پهرين عالمي سطح تي قابل قبول چارج ڪارڊ 'ايئر ٽريول ڪارڊ' جاري ڪيو.[6] ان ذريعي مسافر اڄ ٽڪيٽ خريد ڪري بعد ۾ ادائگي ڪري سگهندا هئا.
بئنڪ اميري ڪارڊ ۽ ماسٽر چارج
[سنواريو]
1958ع تائين ڪو به اهڙو ڪارڊ موجود نه هو جيڪو هڪ ئي وقت ڪيترن ئي مختلف واپارين وٽ قبول ڪيو وڃي. 1958ع ۾ بئنڪ آف آمريڪا 'بئنڪ اميري ڪارڊ' (BankAmericard) لانچ ڪيو، جيڪو پهريون ڪامياب جديد ڪريڊٽ ڪارڊ پروگرام بڻيو.[7] 1976ع ۾ بئنڪ اميري ڪارڊ جو نالو بدلائي ويزا (Visa) رکيو ويو. 1966ع ۾ بئنڪن جي هڪ گروهه 'ماسٽر چارج' شروع ڪيو جيڪو اڳتي هلي ماسٽر ڪارڊ (MasterCard) بڻيو.
1973ع ۾ ڊي هاڪ (Dee Hock) جي قيادت ۾ هن نظام کي ڪمپيوٽرائيزڊ ڪيو ويو، جنهن سان ادائگي جي عمل ۾ وقت جي بچت ٿي.[8]
اتر آمريڪا کان ٻاهر ترقي
[سنواريو]1966ع ۾ برطانيه جي بارڪلي ڪارڊ (Barclaycard) آمريڪا کان ٻاهر پهريون ڪريڊٽ ڪارڊ جاري ڪيو. جيتوڻيڪ ڪريڊٽ ڪارڊ آمريڪا ۽ برطانيه ۾ تمام جلد مقبول ٿي ويا، پر يورپ جي ٻين ملڪن جهڙوڪ جرمني ۽ فرانس ۾ ماڻهو ڪيش يا ٻين طريقن کي وڌيڪ پسند ڪندا هئا. 1990ع جي ڏهاڪي کان پوءِ سڄي دنيا ۾ ڪريڊٽ ڪارڊ جو استعمال تيزيءَ سان وڌيو.
ڪيش ايڊوانس (Cash advance)
[سنواريو]ڪريڊٽ ڪارڊ ذريعي بئنڪ مان نقد رقم ڪڍڻ کي 'ڪيش ايڊوانس' چيو ويندو آهي. ان تي عام طور تي عام خريداري جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ سود لاڳو ٿيندو آهي.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ O'Sullivan, Arthur; Sheffrin, Steven M. (2003). Economics: Principles in action. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Prentice Hall. p. 261. ISBN 0-13-063085-3.
- ↑ The World Bank. "Credit card ownership (% age 15+)". World Bank Gender Data Portal.
- ↑ Schneider, Gary (2010). Electronic Commerce. Course Technology. p. 497.
- ↑ "Payment Cards in Circulation Worldwide" (PDF). Nilson Report. October 2018.
- ↑ "Life before plastic: Historical look at credit card materials". creditcards.com.
- ↑ "The Travel Card that gave "CREDIT" to the public". Flying. June 1953.
- ↑ Vanatta, Sean (2024). "How did America become the nation of credit cards?". Aeon.
{{cite web}}: Missing or empty|url=(help) - ↑ Mayyasi, Alex. "How Credit Cards Tax America". Pricenomics.
{{cite web}}: Missing or empty|url=(help)