ڏکڻ آمريڪا جي تاريخ
ڏکڻ آمريڪا جي تاريخ ماضي جو مطالعو آهي، خاص طور تي لکيل رڪارڊ، زباني تاريخون ۽ روايتون، جيڪي ڏکڻ آمريڪا جي براعظم تي نسل در نسل منتقل ٿينديون رهيون آهن. هي براعظم اڃا تائين مقامي ماڻهن جو گهر آهي، جن مان ڪجهه 1400ع جي آخر ۽ 1500ع جي شروعات ۾ يورپين جي اچڻ کان اڳ اعليٰ تهذيبون تعمير ڪيون. ڏکڻ آمريڪا جي هڪ تاريخ آهي جنهن ۾ انساني ثقافتن ۽ تهذيب جي شڪلن جو هڪ وسيع سلسلو آهي. پيرو ۾ نارٽ چيڪو تهذيب جيڪا تقريباً 3500 ق.م. ۾ قائم ٿي هئي، آمريڪا جي سڀ کان پراڻي تهذيب آهي ۽ دنيا جي پهرين ڇهن آزاد تهذيبن مان هڪ آهي؛ اها مصري اهرامن جي همعصر هئي. اهو ميسو آمريڪن اولميڪ کان تقريبن ٻه هزار سال اڳ هئي.[1] [2]
اسپين ۽ پرتگال جي يورپي نوآبادياتي نظام ۽ آبادي جي تباهي جي ڪري مقامي ماڻهن جي هزارين سالن جي آزاد زندگي متاثر ٿي. تنهن هوندي به، نتيجي ۾ پيدا ٿيندڙ تهذيبون, ٻنهي ميسٽيزو ۽ براعظم جي مقامي ثقافتن ۾ پنهنجن نوآبادين کان تمام مختلف هيون. ٽرانس ايٽلانٽڪ غلام واپار ذريعي، ڏکڻ آمريڪا, خاص طور تي برازيل لکين آفريقي ڊاسپورا ماڻهن جو گهر بڻجي ويو. نسلي گروهن جو ميلاپ نئين سماجي جوڙجڪ کي جنم ڏنو.
يورپين، مقامي ماڻهن ۽ آفريقي غلامن ۽ انهن جي اولاد جي وچ ۾ تڪرار سورهين صديءَ ۾ شروع ٿيندڙ سڄي ڏکڻ آمريڪا کي شڪل ڏني. اسپيني آمريڪا جي اڪثريت اڻويهين صديءَ جي شروعات ۾ سخت جنگين ذريعي پنهنجي آزادي حاصل ڪئي، جڏهن ته پرتگالي برازيل پهرين پرتگالي سلطنت جو مرڪز بڻيو ۽ پوءِ پرتگال کان آزاد هڪ سلطنت بڻجي ويو. 19هين صدي دوران اسپيني تاج کان آزادي لاءِ انقلاب سان، ڏکڻ آمريڪا ۾ اڃا به وڌيڪ سماجي ۽ سياسي تبديليون آيون. انهن ۾ قوم جي تعمير جا منصوبا، 19هين ۽ 20هين صدي جي آخر ۾ يورپ کان لڏپلاڻ جي لهرن کي جذب ڪرڻ، وڌندڙ بين الاقوامي واپار سان معاملو ڪرڻ، اندروني علائقن جي نوآباديات ۽ علائقائي ملڪيت ۽ طاقت جي توازن بابت جنگيون شامل آهن. هن عرصي دوران مقامي حقن ۽ فرضن جي ٻيهر تنظيم، رياستن جي حدن ۾ رهندڙ مقامي ماڻهن جي تابعداري، جيڪا 1900ع جي شروعات تائين جاري رهي؛ حڪمران طبقن جي وچ ۾ لبرل-قدامت پسند تڪرار ۽ رهائش جي ترقي سان گڏ وڏيون آبادي ۽ ماحولياتي تبديليون پڻ ٿيون.
حوالا
[سنواريو]- ↑ Diehl, Richard A. (2004). The Olmecs : America's First Civilization. London: Thames and Hudson. ص. 9–25. ISBN 0-500-28503-9.
- ↑ . 23 December 2004.